Përgjigje e shkurtër
Jo. Ajeti tregon ç'pa një udhëtar, jo ku shkon dielli. Kurani 18:86 thotë se Dhulkarnejni, një sundimtar i përmendur në Kuran, udhëtoi drejt perëndimit derisa arriti në vendin e perëndimit të diellit. Aty ‘e gjeti’ duke perënduar në një burim me ujë të turbullt. Kushdo që qëndron në një breg perëndimor në mbrëmje e sheh diellin të zhytet në ujë. Katër ajete më pas, me të njëjtat fjalë, thotë se arriti në lindjen e diellit, në lindje. Kjo qartazi nuk do të thotë se dielli del nga toka. Gjetkë Kurani thotë se dielli noton në orbitën e vet. Komentuesi Ibn Kethiri e lexoi ajetin kështu në shekullin e 14-të. Përgjigjja e Islamit është se Kurani përshkruan atë që pa një njeri, dhe nuk mëson kurrë se dielli bie në një pellg.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thotë vargu
Kurani tregon historinë e Dhulkarnejnit, një sundimtari që iu dha fuqi në tokë, i cili bëri udhëtime në perëndim dhe në lindje. Në perëndimin e largët, në vendin ku perëndon dielli, e gjeti duke perënduar në ujë të errët. Në lindjen e largët e gjeti duke lindur mbi një popull pa strehë nga ai. Të dy ajetet përdorin të njëjtën folje, wajada, që do të thotë ‘e gjeti’. Fjala për ujin lexohet në dy mënyra të njohura, hami'a (balte) dhe hamiya (e nxehtë). Në të dyja rastet, përshkruan ujin që pa ai.
“Ata (hebrenjtë) të pyesin ty (Muhamed) për Dhulkarnejnin, thuaj: “Unë do t’ju tregoj disa lajme për të.””
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
“Kur arriti në vendin e lindjes së diellit, Ai e pa të lindte mbi një popull, të cilit Ne nuk i kishim dhënë gjë, për t’u mbrojtur nga dielli.”
‘E gjeti’: pamja e një udhëtari
Ajeti nuk thotë se dielli perëndon në një burim. Thotë se e gjeti duke perënduar atje. Kjo është ajo që panë sytë e tij kur arriti në detin perëndimor. Çifti i ajeteve e bën këtë të qartë. Ai arriti edhe te ‘lindja e diellit’. Kjo qartazi nuk do të thotë një vend në tokë ku dielli del nga toka. Të dy ajetet përshkruajnë diellin siç dukej për një njeri që qëndronte në skajin e tokës. Në të njëjtin ajet ai ‘gjeti’ edhe një popull, dhe ata ishin të vërtetë. I vërtetë ishte edhe perëndimi që gjeti: dielli që zhytet në ujë të errët, siç duket nga çdo breg. Edhe ne flasim ende kështu. Një gazetë që shtyp orën e perëndimit nuk mëson se dielli sillet rreth tokës. Vetë fjala arabe tregon të njëjtën gjë. Er-Ragib el-Isfehani shkroi rreth vitit 1100 një fjalor të fjalëve të Kuranit. Thotë se ‘gjetja’ mund të jetë përmes cilësdo nga pesë shqisat. Shembujt e tij përfshijnë ‘gjeta Zejdin’ dhe ‘gjeta shijen e tij’. Pra ‘e gjeti’ është gjuha e asaj që percepton një njeri.
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
“Kur arriti në vendin e lindjes së diellit, Ai e pa të lindte mbi një popull, të cilit Ne nuk i kishim dhënë gjë, për t’u mbrojtur nga dielli.”
Thotë se gjetja (wujud) është e disa llojeve. E para është gjetja përmes njërit prej pesë shqisave, si te ‘gjeta Zejdin’, ‘gjeta shijen e tij’, ‘gjeta zërin e tij’ dhe ‘gjeta vrazhdësinë e tij’. Pastaj rendit gjetjen me oreks, me emocion dhe me mendje.
Ku e vë Kurani diellin
Kur Kurani flet për vetë diellin, dhe jo për atë që pa dikush, e vendos diellin në orbitë. Thotë se dielli dhe hëna noton secili në kursin e vet. Thotë gjithashtu se dielli nuk lejohet ta arrijë hënën. Një libër që e thotë këtë nuk mund të mësojë njëkohësisht se dielli bie në një pellg në tokë.
“Allahu është Ai, i Cili krijoi natën dhe ditën, Diellin dhe Hënën; e të gjitha këto lundrojnë në gjithësi.”
“As Dielli nuk mund ta arrijë Hënën e as nata nuk mund t’ia kalojë ditës; të gjitha lundrojnë në orbitat e veta.”
| Ajeti | Çfarë thotë |
|---|---|
| 18:86 | Në perëndimin e largët, e gjeti diellin duke perënduar në ujë të errët. |
| 18:90 | Në lindjen e largët, e gjeti duke lindur mbi një popull pa strehë prej tij. |
| 21:33 | Dielli dhe hëna notojnë secili në orbitën e vet. |
| 36:40 | Diellit nuk i lejohet ta arrijë hënën. |
Të dy udhëtimet përdorin të njëjtën folje, vexhede: ‘e gjeti’.
Si e lexuan komentuesit
Dijetarët myslimanë nuk kishin nevojë për astronominë moderne për ta lexuar ajetin saktë. Ibn Kethiri ishte një komentues mysliman i shekullit të 14-të. Shpjegoi se Dhulkarnejni e pa diellin sikur po perëndonte në oqean, siç e sheh kushdo në një breg. Shtoi se dielli nuk del kurrë nga kursi i tij.
Shpjegon se Dhulkarnejni e pa diellin sikur po perëndonte në oqean, siç e sheh kushdo që shkon në breg, ndërsa vetë dielli nuk del kurrë nga kursi në të cilin është vendosur.
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
Çfarë lloj kundërshtimi është ky
Kurani i fton lexuesit e vet të kërkojnë kundërthënie në të. Ky kundërshtim në të vërtetë ka të bëjë me atë që përshkruan ajeti. A është pamja e një udhëtari një pretendim për astronominë? Kjo është ndryshe nga dy deklarata në një libër që nuk mund të jenë të dyja të vërteta, si dy numra për të njëjtën ngjarje.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
Çfarë thonë kritikët, dhe përgjigjja
Kurani 18:86 — Sureja El-Kehf, ajeti 86
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
Cituar për
Kritikët thonë se ajeti mëson se dielli perëndon në një burim balte diku në tokë, çka është e gabuar.
Përgjigjja
Ajeti thotë se e gjeti duke perënduar atje, çka e sheh kushdo në detin perëndimor. ‘Gjeti’ edhe një popull atje, dhe ata ishin të vërtetë. I vërtetë ishte edhe perëndimi: dielli që zhytet në ujë të errët, siç duket nga çdo breg. Ajeti përkatës thotë se e gjeti duke lindur mbi një popull në lindjen e largët. Kjo qartazi nuk do të thotë se dielli del nga toka atje. Dhe Kurani e vendos vetë diellin në një orbitë.
Ku përfundon — Ajeti përshkruan një perëndim siç e pa një udhëtar. Nuk është pretendim për ku shkon dielli.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani 18:86 e përshkruan perëndimin siç e pa Dhulkarnejni në detin perëndimor. Nuk pretendon asgjë për ku shkon dielli, dhe Kurani gjetkë e vendos diellin në orbitën e vet.
Ajeti thotë se Dhulkarnejni ‘e gjeti’ diellin duke perënduar në ujë të turbullt, çka raporton atë që pa.
Katër ajete më pas e njëjta fjalë thotë se e gjeti diellin duke lindur mbi një popull në lindjen e largët. Kjo qartazi nuk do të thotë se dielli del nga toka atje, prandaj të dy ajetet përshkruajnë pamjen e tij.
Kur Kurani flet për vetë diellin, thotë se dielli noton në orbitën e vet.
Ibn Kethiri e shpjegoi ajetin si dielli që shihet duke perënduar në oqean nga bregu. Vetë dielli nuk del kurrë nga kursi i tij.
Kurani mëson se do të kishte shumë kundërthënie nëse do të ishte nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾). Ky kundërshtim nuk tregon asnjë.