Përgjigje e shkurtër
Kurani thotë se retë shtyhen butësisht, bashkohen dhe grumbullohen njëra mbi tjetrën. Shiu del nga mesi i tyre dhe breshri bie nga masa të ngjashme me male në qiell, me vetëtimë aq të ndritshme sa verbon. Ai i quan edhe retë të rënda. Çdo pjesë e kësaj është e vërtetë. Një re e vetme e zakonshme mban rreth 500 tonë ujë dhe noton sepse pikat e saj janë të vogla. Profeti Muhamed (ﷺ) jetonte në një qytet shkretëtire dhe nuk dinte të lexonte. Bota e diturisë e kohës së tij i shpjegonte stuhitë me teorinë e Aristotelit për avujt e thatë që marrin zjarr. Kurani nuk përsërit asgjë nga ajo teori. Përshkruan atë që çdokush e sheh në një stuhi dhe nuk ofron asnjë teori se si funksionon. Kurani i quan këto gjëra shenja të Allahut (﷾).
Shpjegimi i plotë
Stuhia në një ajet
Kurani e jep jetën e një stuhie me bubullima në një ajet. Retë shtyhen, bashkohen dhe grumbullohen. Shiu del nga mesi i tyre. Breshri dërgohet nga masa të ngjashme me male. Vetëtima është aq e ndritshme sa verbon. Kurani e paraqet gjithë këtë si vepër të Allahut (﷾), një shenjë për t'u medituar.
“A nuk e vëren ti se Allahu i shtyn retë ngadalë e pastaj i bashkon e i grumbullon njërën mbi tjetrën, derisa të shohësh shiun se si del prej tyre dhe bie nga qielli?! Ai, prej reve të mëdha si mali, lëshon breshrin e me të godet kë të dojë, kurse e shmang prej kujt të dojë. Shkëlqimi i vetëtimës së tij gati t’i merr sytë.”
Retë shtyhen
Bashkohen
Grumbullohen
Shiu vjen nga mesi i tyre
Breshri bie nga masa si male
me vetëtima aq të ndritshme sa verbojnë.
Si e lexuan dijetarët e hershëm
Ibn Kethiri e shpjegon ajetin hap pas hapi. Allahu (﷾) i shtyn retë ndërsa janë ende të hollë, i bashkon pasi ishin të shpërndara dhe i grumbullon njëra mbi tjetrën. Shiu del nga hapësirat mes tyre. Për ‘malet’ në qiell ai jep dy lexime. Disa dijetarë i morën si male të vërteta breshri në qiell, nga të cilat dërgohet breshri. Të tjerë e morën ‘malet’ si figurë për vetë retë. Ai e lë aty: Allahu (﷾) e di më së miri. Kjo faqe ndjek të dytin. Në të dyja rastet, ajeti e përshkruan stuhinë me të vërtetë dhe nuk përsërit asnjë nga teoritë e gabuara të epokës së tij.
Shpjegon shtytjen e butë të reve ndërsa janë ende të dobëta, bashkimin e tyre pasi ishin shpërndarë dhe grumbullimin e tyre njëra mbi tjetrën, me shiun që del nga hapësirat mes tyre (Ibn Abbasi, ed-Dahhaku). Për ‘malet në të me breshër’ ai raporton ata që thonë se ka male breshri në qiell nga të cilat Allahu dërgon breshër, dhe ata që e marrin ‘malet’ si metaforë për retë; dhe Allahu e di më së miri.
“A nuk e vëren ti se Allahu i shtyn retë ngadalë e pastaj i bashkon e i grumbullon njërën mbi tjetrën, derisa të shohësh shiun se si del prej tyre dhe bie nga qielli?! Ai, prej reve të mëdha si mali, lëshon breshrin e me të godet kë të dojë, kurse e shmang prej kujt të dojë. Shkëlqimi i vetëtimës së tij gati t’i merr sytë.”
Çfarë gjejnë meteorologët
Stuhitë me bubullima rriten ndërsa retë kumulus (re të grumbulluara) ngjiten dhe bashkohen në një kumulonimbus të lartë, reja e lartë e stuhisë. Shpesh është dhjetë kilometra e lartë ose më shumë. Breshri formohet në pjesën e saj të sipërme të ftohtë, i çuar lart nga rryma të forta ngjitëse (ajër që ngjitet). Ngarkesa pas vetëtimës grumbullohet ndërsa akulli dhe breshri i butë përplasen atje lart. Arabishtja flet për male në qiell me breshër në to. Përkthimi e jep këtë si masa malore reje. Reja e lartë e stuhisë me breshër në pjesën e sipërme i përputhet kësaj shumë mirë.
Shpjegon se stuhitë me bubullima rriten nga retë kumulus që ngjiten e bashkohen; se rrymat e forta ngjitëse i çojnë pikat e shiut në pjesën e sipërme shumë të ftohtë të stuhisë, ku rritet breshri; dhe se ngarkesa elektrike pas vetëtimës grumbullohet kur grimcat e vogla të akullit dhe breshri i butë (grauppeli) përplasen në atë zonë të sipërme të ftohtë.
“A nuk e vëren ti se Allahu i shtyn retë ngadalë e pastaj i bashkon e i grumbullon njërën mbi tjetrën, derisa të shohësh shiun se si del prej tyre dhe bie nga qielli?! Ai, prej reve të mëdha si mali, lëshon breshrin e me të godet kë të dojë, kurse e shmang prej kujt të dojë. Shkëlqimi i vetëtimës së tij gati t’i merr sytë.”
- NASA, Kennedy Space Center, 2014
- NASA, International Space Station, 2008
Retë e rënda
Dy herë Kurani i quan retë e shiut të rënda (thikal, që do të thotë të ngarkuara). Matja e vërteton fjalën. Një re e zakonshme e motit të mirë mban rreth 500 tonë ujë, dhe një re stuhie mban shumë më tepër. Noton sepse uji i saj është shpërndarë si pika të vogla nëpër një vëllim të madh ajri. Pra reja është më e lehtë se ajri më i thatë poshtë saj. Askush në shekullin e shtatë nuk mund ta peshonte një re, dhe fjala e Kuranit përputhet me atë që u mat më vonë.
“Ai jua tregon juve vetëtimën, duke ju bërë të frikësoheni e të shpresoni; është Ai që krijon re të rënda (me shi).”
“Ai i dërgon erërat si lajmëtare të mëshirës së Tij. Kur erërat lëvizin retë e rënda me shi, Ai i çon ato tek ndonjë vend i vdekur, ku lëshon shi dhe me anë të tij nxjerr lloj-lloj frutash; po kështu do t’i ringjallë edhe të vdekurit. Këta janë shembuj që t’ua vini veshin.”
E llogarit peshën e ujit në një re të zakonshme kumulus nga përmasat e saj dhe sasia e ujit për metër kub, dhe arrin në rreth 500 tonë (rreth 1,1 milionë paund). Shpjegon se reja prapë noton sepse uji i saj është shpërndarë si pika të vogla nëpër rreth një kilometër kub ajri, gjë që e bën resë më pak të dendur se ajri më i thatë poshtë saj.
- 500Tonë ujë në një re të zakonshme të kohës së mirë
- 10 km+Shpesh lartësia e një reje stuhie
Çfarë mësonte bota e diturisë
Shkenca e epokës ishte ajo e Aristotelit. Ai ishte një mendimtar grek i shekullit të katërt p.e.s. Ai mësonte se ajri mban dy avuj nga toka, një të lagësht dhe një të thatë. Bubullima ishte avuji i thatë që godiste retë dhe vetëtima ishte ai avuj që merrte zjarr. Meteorologjia e tij (libri i tij mbi motin) nuk u përkthye në arabisht deri në përkthimet abasid (lëvizja e përkthimit nën kalifët e Bagdadit). Kjo ndodhi shumë më tepër se një shekull pasi vdiq Profeti (ﷺ). Teoria e tij mbi motin mësohej ende në Evropë në vitet 1600. Dituria greke qarkullonte në rajon në siriakisht, në manastiret dhe shkollat e Sirisë e Mesopotamisë. Siriakishtja është një formë e aramaishtes e përdorur nga kishat lindore. Pra kushdo që do të nxirrte prej saj do ta kishte marrë këtë teori bashkë me të.
Aristoteli mëson se dielli nxjerr nga toka dy avuj: një të lagësht, avullin, dhe një të thatë, të ngjashëm me tymin (Libri I, kap. 4). Në Librin II, kap. 9 ai e shpjegon bubullimën si avujt e thatë, të bllokuar në një re dhe të shtyrë jashtë, që godasin retë përreth, dhe vetëtimën si ata avuj të nxjerrë që digjen me një zjarr të hollë e të dobët.
Historia standarde e lëvizjes së përkthimit grek-arab. Tregon se përkthimi i shkencës dhe filozofisë greke në arabisht ishte një projekt abasid i përqendruar në Bagdad, që shtrihej nga gjysma e dytë e shekullit të 8-të deri në shekullin e 10-të, ndërsa veprat greke ishin më parë të disponueshme në rajon kryesisht në siriakisht.
Pse është kjo një shenjë
Vëzhgimi i stuhive është i hapur për këdo, dhe Kurani nuk pretendon të kundërtën. Shenja qëndron në atë që thuhet dhe në atë që lihet jashtë. Profeti (ﷺ) nuk dinte të lexonte e të shkruante, dhe Kurani e regjistron këtë. Tregimi i tij për stuhinë thotë disa gjëra të thjeshta që janë të vërteta. Përdor një fjalë për retë që e vërteton matja. Nuk bart asnjë nga gabimet që do t'i kishte përcjellë çdo burim i ditur i kohës. Kurani premton se shenja të tilla do të vazhdojnë të shfaqen derisa e vërteta e tij të bëhet e qartë.
“Para këtij, ti (Muhamed) nuk kishe lexuar kurrfarë libri e as që kishe shkruar gjë me dorën tënde; përndryshe, ndjekësit e së pavërtetës do të dyshonin.”
“Ne do t’u tregojmë atyre shenjat Tona në hapësirat tokësore e qiellore, si dhe në vetvete, derisa t’u bëhet plotësisht e qartë se ai (Kurani) është e vërteta. Vallë, a nuk të mjafton ty që, Zoti yt është Dëshmues i çdo gjëje?!”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani, i shpallur Profetit Muhamed (ﷺ), e përshkruan stuhinë me saktësi, i quan retë të rënda dhe shmang teorinë e rreme të epokës së tij. I ofron këto si shenja të Atij që i shtyn retë, jo si mësim shkence.
Kurani përshkruan re të shtyra, të bashkuara dhe të grumbulluara. Shiu del nga mesi i tyre dhe breshri dërgohet nga masa të ngjashme me male në qiell, me vetëtimë verbuese.
Stuhitë me bubullima formohen ndërsa retë kumulus ngjiten e bashkohen në kulla të larta, dhe breshri rritet në pjesën e tyre të sipërme të ftohtë.
Kurani dy herë i quan retë e shiut të rënda, dhe një re e zakonshme mban me të vërtetë rreth 500 tonë ujë.
Dituria standarde e epokës, ajo e Aristotelit, e shpjegonte bubullimën dhe vetëtimën si një avuj të thatë që godet retë dhe merr zjarr. Kurani nuk përsërit asnjë pjesë të saj.
Kurani thotë se Profeti (ﷺ) nuk lexonte as shkruante para se të vinte ai.
Kurani dha një tregim të saktë të stuhisë, pa gabimet e epokës së tij, një njeriu që nuk dinte të lexonte. Kjo është një nga shenjat që Kurani thotë se Allahu (﷾) i shfaq në botë.