Përgjigje e shkurtër
Kurani thotë se Allahu (﷾) e frymëzoi bletën të ndërtojë shtëpitë e saj dhe të ndjekë rrugët e Zotit të saj. Thotë se nga trupi i bletëve del një pije me shumë ngjyra dhe se në të ka shërim. Çdo pikë është e vërtetë. Për shekuj me radhë njerëzit e ditur mësuan se mjalti binte nga qielli dhe bletët vetëm e mblidhnin. Në fakt bletët marrin nektarin dhe e ndryshojnë brenda trupit të tyre. Mjalti vjen në shumë nuanca, nga pothuajse pa ngjyrë deri te qelibari i errët. Sot përdoret në spitale si fashë për plagët. Profeti Muhamed (ﷺ) nuk dinte të lexonte dhe Kurani e quan të gjithë këtë një shenjë për ata që mendojnë.
Shpjegimi i plotë
Ajetet
Kurani thotë se Allahu (﷾) e frymëzoi bletën dhe i dha shtëpitë dhe rrugët e saj. Thotë se një pije me ngjyra të ndryshme del nga brenda trupit të bletës dhe se kjo pije mban shërim. Fjala arabe për frymëzoi është euha. Kurani e përdor për shpalljen te profetët dhe gjithashtu për udhëzimin që Allahu (﷾) vendos te krijesat e Tij, si këtu.
“Zoti yt e frymëzoi bletën, (duke thënë): “Ndërto shtëpi në male dhe në drurë dhe në atë (kosheret) që kanë ngritur njerëzit! Ushqehu me gjithfarë lloje frutash dhe ec rrugës së Zotit tënd me përulësi!” Nga barku i tyre del lëng ngjyrash të ndryshme, në të cilin ka ilaç e shërim për njerëzit. Vërtet që kjo është shenjë për ata që përsiatin.”
Çfarë besonte bota e ditur
Aristoteli, një mendimtar grek i shekullit të katërt p.e.s., mësoi se bletët e ndërtojnë hojen nga lulet. Por mësoi se mjalti bie nga ajri dhe bletët vetëm e mbledhin. Plini, një shkrimtar romak i shekullit të parë, tha se mjalti zbriste si vesë kur lindnin yjet. Ky ishte mendimi i të shkolluarve në botën e lashtë.
Aristoteli shkruan se bletët e ndërtojnë hojen nga lulet, por se mjalti distilohet nga vesa në ajër dhe bie kryesisht kur lindin disa yje ose kur ka ylber në qiell. Bleta, thotë ai, nuk e bën mjaltin; vetëm mbledh atë që bie nga ajri.
Plini shkruan se mjalti vjen nga ajri, duke rënë si vesë rreth lindjes së yjeve, dhe se bletët e mbledhin nga gjethet dhe lulet. Ai pyet veten nëse është djersa e qiellit apo një lloj pështyme e yjeve.
Çfarë bëjnë në të vërtetë bletët
Një bletë punëtore e pi nektarin në stomakun e mjaltit, në barkun e saj, dhe i shton enzima (lëndë natyrore që e ndryshojnë). Ua kalon nektarin bletëve të kosheres, të cilat e ruajnë në hoje. Aty trashet dhe bëhet mjaltë. Pra pija vjen vërtet nga brenda bletës, siç thotë ajeti. Ajeti thotë ku bëhet pija, jo nga cila vrimë del. Mjalti vjen gjithashtu në shumë nuanca, nga pothuajse pa ngjyrë deri te qelibari i errët.
Teksti standard për biologjinë e bletës së mjaltit. Përshkruan si bletët punëtore e mbajnë nektarin në stomakun e mjaltit, i shtojnë enzima, ua kalojnë punëtoreve të tjera dhe e ruajnë në hoje, ku uji avullon prej tij derisa bëhet mjaltë. Stomaku i mjaltit (gushëza) ndodhet në barkun e bletës. Shpjegon gjithashtu se mbledhëset dhe prodhueset e mjaltit në koshere janë femra; meshkujt (kotelet) nuk bëjnë asgjë nga kjo punë.
Standardi zyrtar amerikan i klasifikimit të mjaltit. E rendit mjaltin sipas ngjyrës në shtatë klasa, nga e bardha si ujë, më e zbehta, përmes së bardhës ekstra, së bardhës, qelibarit ekstra të çelët, qelibarit të çelët dhe qelibarit, deri te qelibari i errët.
| Burimi | Çfarë thotë |
|---|---|
| Aristoteli, shekulli i 4-të p.e.s. | Mjalti bie nga ajri, dhe bletët vetëm e mbledhin. |
| Plini, shekulli i 1-rë | Mjalti zbret si vesë kur lindin yjet. |
| Kurani 16:69 | Një pije me ngjyra të ndryshme del nga brenda trupit të bletës. |
| Sot | Bletët e marrin nektarin dhe e ndryshojnë brenda trupit të tyre; ai trashet në mjaltë në hoje. |
Rrugët e Zotit të saj
Ajeti i thotë bletës të ndjekë rrugët e Zotit të saj. Arabishtja i quan këto rrugë dhulul (të bëra të lëmuara e të lehta për të). Një bletë mbledhëse fluturon larg kosheres, orientohet sipas diellit edhe nën re dhe e gjen rrugën për në shtëpi. Pastaj u tregon të tjerave ku janë lulet duke vallëzuar. Aftësia është e ndërtuar brenda bletës. Kurani e quan frymëzim.
Raporton dekada eksperimentesh që tregojnë se bletët mbledhëse e gjejnë rrugën sipas diellit, edhe kur është i fshehur nga retë, dhe se kur kthehen në koshere u tregojnë bletëve të tjera drejtimin dhe largësinë e ushqimit me një vallëzim. Von Frisch ndau Çmimin Nobel të vitit 1973 për këtë punë.
“Zoti yt e frymëzoi bletën, (duke thënë): “Ndërto shtëpi në male dhe në drurë dhe në atë (kosheret) që kanë ngritur njerëzit! Ushqehu me gjithfarë lloje frutash dhe ec rrugës së Zotit tënd me përulësi!” Nga barku i tyre del lëng ngjyrash të ndryshme, në të cilin ka ilaç e shërim për njerëzit. Vërtet që kjo është shenjë për ata që përsiatin.”
Shërim në mjaltë
Mjalti ishte mjekësi popullore për shekuj. Provat tani tregojnë se i shëron djegiet me trashësi të pjesshme (djegie që shkojnë deri në gjysmë të lëkurës) më shpejt se fashat standarde. Studimet laboratorike tregojnë se ndalon rritjen e baktereve të plagëve, përfshirë llojet që u rezistojnë antibiotikëve.
Një rishikim sistematik i provave me mjaltë si fashë plagësh. Gjen se mjalti i shëron djegiet me trashësi të pjesshme më shpejt se fashat e zakonshme, ndërsa provat për llojet e tjera të plagëve janë më të dobëta.
Studim laboratorik i baktereve të marra nga plagë të infektuara. Mjalti e ndali rritjen e çdo lloji të testuar, përfshirë llojet rezistente ndaj antibiotikëve si MRSA.
Një bletë punëtore e pi nektarin në stomakun e mjaltit
Në barkun e saj.
Shton enzima
Lëndë natyrore që e ndryshojnë nektarin.
Ua kalon nektarin bletëve të koshere
Ato e ruajnë në hoje, ku trashet në mjaltë
Profeti (ﷺ) dhe mjalti
Profeti (ﷺ) i tha një burri t'i jepte vëllait të sëmurë mjaltë. Kur dukej se nuk po bënte punë, tha se Allahu (﷾) kishte thënë të vërtetën. Dijetarët shpjegojnë se ai kishte parasysh ajetin që thotë se mjalti mban shërim. Burri vazhdoi dhe vëllai i tij u shërua.
Ebu Seid el-Hudri transmeton se një burrë i tha Profetit (ﷺ) se vëllai i tij kishte një shqetësim në stomak, dhe Profeti i tha t'i jepte mjaltë. Burri u kthye më shumë se një herë duke thënë se nuk kishte bërë punë, dhe çdo herë Profeti tha t'i jepte mjaltë, duke shtuar se Allahu kishte thënë të vërtetën dhe se stomaku i vëllait ishte ai që gabonte. Ai piu përsëri mjaltë dhe u shërua.
Pse është kjo një shenjë
Bletarët e dinin prej kohësh se mjalti vjen nga koshereja. Gabimi ishte në librat e të diturve. Profeti (ﷺ) nuk dinte të lexonte, ndaj librat e Aristotelit dhe të Plinit ishin të mbyllur për të. Kushdo që do të kishte marrë diturinë e tyre do të kishte marrë bashkë me të edhe gabimin e vesës së mjaltit. Kurani përkundrazi thotë se pija vjen nga brenda trupit të bletës. Mbyll duke e quajtur bletën një shenjë për ata që mendojnë.
“Para këtij, ti (Muhamed) nuk kishe lexuar kurrfarë libri e as që kishe shkruar gjë me dorën tënde; përndryshe, ndjekësit e së pavërtetës do të dyshonin.”
“Zoti yt e frymëzoi bletën, (duke thënë): “Ndërto shtëpi në male dhe në drurë dhe në atë (kosheret) që kanë ngritur njerëzit! Ushqehu me gjithfarë lloje frutash dhe ec rrugës së Zotit tënd me përulësi!” Nga barku i tyre del lëng ngjyrash të ndryshme, në të cilin ka ilaç e shërim për njerëzit. Vërtet që kjo është shenjë për ata që përsiatin.”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani, i shpallur Profetit Muhamed (ﷺ), thotë saktë nga vjen mjalti, se ngjyrat e tij ndryshojnë dhe se shëron. Bota e ditur mbante se mjalti binte nga qielli. Kurani e quan bletën një shenjë të udhëzimit të Allahut (﷾).
Kurani thotë se një pije me ngjyra të ndryshme, me shërim në të, del nga brenda trupit të bletëve.
Aristoteli dhe Plini mësuan se mjalti bie nga ajri dhe se bletët vetëm e mbledhin.
Mjalti bëhet brenda bletës. Nektari mbahet në stomakun e mjaltit, përpunohet me enzima dhe nxirret përsëri si mjaltë.
Mjalti i shëron djegiet me trashësi të pjesshme më shpejt se fashat e zakonshme dhe në laborator ndalon rritjen e baktereve të plagëve rezistente ndaj antibiotikëve.
Profeti (ﷺ) ia caktoi mjaltin një njeriu të sëmurë dhe tha se Allahu (﷾) kishte thënë të vërtetën për të.
Orientimi i sigurt i bletës dhe vallëzimi i saj janë ajo që Kurani e quan frymëzim nga Allahu (﷾) dhe rrugët e Zotit të saj. Arabishtja i quan këto rrugë dhulul, të bëra të lëmuara për të.