Përgjigje e shkurtër
Kurani 9:5 u shpall për fiset idhujtare të Arabisë që ishin në luftë me Profetin Muhamed (ﷺ). Shumë prej tyre i kishin shkelur marrëveshjet dhe kishin sulmuar të parët. Ajeti nuk përmend hebrenjtë, të krishterët apo jobesimtarët në përgjithësi. Kaptina hapet duke i mbyllur marrëveshjet dhe u jep idhujtarëve katër muaj afat për të lëvizur lirisht. I kursen të gjitha fiset që e mbajtën fjalën, dhe urdhëron që ato marrëveshje të respektohen deri në fund. E jep arsyen e luftës: ata i shkelën betimet dhe sulmuan të parët. Ajeti menjëherë pas e mbron armikun. Çdo idhujtari që kërkon mbrojtje duhet t'i jepet, t'i lejohet të dëgjojë fjalën e Allahut (﷾) dhe të përcillet në një vend të sigurt. Ta citosh 9:5 pa 9:6 do të thotë të lësh jashtë gjysmën e urdhrit. Përgjigjja e Islamit: 9:5 ishte një dispozitë për një luftë në kohën e Profetit (ﷺ), e kufizuar dhe që i mbronte ata që e mbajtën besën. Nuk i jep asnjë individi apo grupi sot të drejtën të luftojë kundër kujtdo. Në ligjin islam lufta i takon vetëm sunduesit të një shteti, dhe myslimanët e respektojnë ligjin e vendit ku jetojnë (17:34).
Shpjegimi i plotë
Ajeti që citojnë kritikët
Te 9:5 myslimanëve të kohës së Profetit (ﷺ) iu tha të luftonin fiset idhujtare që ishin në luftë me ta, pasi të kalonin muajt e shenjtë. Ibn Kethiri transmeton nga dijetarët e hershëm se këta janë katër muajt e lëvizjes së lirë të shpallur në ajetin 2. Idhujtarët (mushrikun, ata që adhurojnë të tjerë krahas Allahut (﷾)) janë adhuruesit e idhujve të Arabisë. Ajeti mbaron duke e liruar këdo që e pranon Islamin: nëse pendohen, falin namazin dhe japin zekatin, duhen lënë të lirë. Ajeti pasues jep një rrugëdalje të dytë, mbrojtjen dhe kalimin e sigurt, për çdo idhujtar që e kërkon pa e pranuar Islamin.
“Kur të kalojnë muajt e shenjtë (në të cilët ndalohet lufta), atëherë i vritni idhujtarët kudo që t’i ndeshni, i zini robër, i rrethoni dhe u bëni pusi kudo! Por, nëse pendohen, falin namazin dhe japin zekatin, atëherë i lini të qetë! Vërtet, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
Për kë flet ajeti
Kaptina hapet me një deklaratë (bera'a, lirim) që i mbyll marrëveshjet me idhujtarët. U jep atyre katër muaj afat për të udhëtuar lirisht. Pastaj përjashton çdo fis që e mbajti marrëveshjen, dhe i urdhëron myslimanët t'i respektojnë ato marrëveshje deri në fund të afatit të tyre. E jep arsyen e luftës: një armik që i shkeli betimet, u përpoq ta dëbonte Profetin (ﷺ) dhe sulmoi i pari. Pjesa nuk flet fare për hebrenjtë apo të krishterët. Ajeti për Ithtarët e Librit (hebrenjtë dhe të krishterët), 9:29, vjen më vonë dhe ka faqen e vet. Dijetarët kanë mendime të ndryshme se sa larg shkonte urdhri i 9:5 pas asaj lufte. Por juristët klasikë ia lanë luftën vetëm sunduesit të një shteti, kurrë individëve, dhe i detyruan myslimanët ta mbajnë çdo marrëveshje dhe çdo premtim mbrojtjeje. Vetë pjesa e mban besën me ata që e mbajtën të tyren, dhe i jep kalim të sigurt çdo armiku që e kërkon.
“Lirim (i deklaruar) nga ana e Allahut dhe të Dërguarit të Tij prej çdo detyrimi ndaj idhujtarëve me të cilët kishit bërë marrëveshje.”
““Udhëtoni nëpër botë ju (idhujtarë) edhe katër muaj (të sigurt), por ta dini se nuk do të mund t’i shpëtoni Allahut dhe se Allahu do t’i poshtërojë mohuesit”;”
“Përjashtim bëjnë ata idhujtarë, me të cilët keni lidhur marrëveshje e që nuk ju kanë shkelur asgjë prej saj dhe që nuk kanë ndihmuar askënd kundër jush. Respektojeni marrëveshjen me ta deri në fund. Me të vërtetë, Allahu i do ata që (i) frikësohen (Atij).”
“Vallë, a nuk do të luftoni kundër atyre që e kanë shkelur besëlidhjen, janë përpjekur ta dëbojnë të Dërguarin dhe kanë filluar të parët t’ju sulmojnë?! Vallë, nga ata keni frikë? Allahu e meriton më shumë se ata që t’i frikësoheni, nëse jeni besimtarë!”
Ibn Kudame, jurist hanbelit, mendon se çështja e xhihadit i besohet sunduesit (imamit) dhe gjykimit të tij, dhe se njerëzit duhet t'i binden atij në këtë. Ai bën një përjashtim: nëse një armik sulmon papritur dhe nuk ka kohë për ta pyetur sunduesin, njerëzit mund të mbrohen pa lejen e tij. Ai mendon gjithashtu se një mysliman që hyn në një vend jomysliman me premtim sigurie (eman) nuk mund t'i tradhtojë banorët e tij as t'u marrë pasurinë, sepse siguria u dha me kuptimin se ai nuk do t'i tradhtonte, edhe nëse kjo nuk u tha me fjalë.
9:1-2
Marrëveshjet me idhujtarët u mbyllën, me katër muaj njoftim për të lëvizur lirshëm.
9:4
Çdo fis që e mbajti marrëveshjen e vet përjashtohet; respektojini ato marrëveshje deri në fund.
9:5
Pas katër muajve, luftoni fiset idhujtare në luftë; lërini të lirë ata që pendohen.
9:6
Kujtdo prej tyre që kërkon siguri: jepjani, lëreni ta dëgjojë fjalën e Allahut (﷾), dhe përcilleni në vend të sigurt.
9:13
Arsyeja: e thyen betimet e tyre, komplotuan ta dëbonin Profetin (ﷺ), dhe sulmuan të parët.
Ajeti pasues: mbrojtje dhe përcjellje e sigurt
Menjëherë pas 9:5 vjen një urdhër për ta mbrojtur armikun. Çdo idhujtari që kërkon mbrojtje duhet t'i jepet, që të mund ta dëgjojë Kuranin. Pastaj duhet të çohet në një vend ku është i sigurt. Një ajet që urdhëron vrasjen e të gjithë jobesimtarëve nuk do të pasohej nga ky.
“Nëse ndonjë nga idhujtarët kërkon mbrojtje nga ti (Muhamed), mbroje, në mënyrë që të dëgjojë fjalën e Allahut, e pastaj përcille në vendin e tij të sigurt. Kështu duhet, sepse ata janë njerëz që nuk dinë.”
Kufijtë që rregullojnë çdo luftë
Çdo luftë në Islam është e lidhur me urdhrin për të mos i kaluar kufijtë. Profeti (ﷺ) e ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve. Ai paralajmëroi se kush vret një person që ka marrëveshje me myslimanët nuk do ta ndiejë aromën e Xhenetit. Vetëm sunduesi i një shteti mund të shpallë luftë, kurrë një individ apo një grup. Një mysliman që jeton në një vend nën mbrojtjen e tij nuk mund ta tradhtojë popullin e atij vendi. Kurani e urdhëron të përmbushë çdo zotim, ndaj myslimanët e respektojnë ligjin e vendit ku jetojnë (17:34). Ligji i plotë i luftës, dhe ajeti i veçantë 9:29 për Ithtarët e Librit, shtjellohen në faqet e tyre.
“Luftoni në rrugën e Allahut ndaj atyre që luftojnë kundër jush, por mos e kaloni kufirin, se Allahu nuk i do ata që e kalojnë kufirin.”
Ibn Omeri transmeton se gjatë njërës nga fushatat e Profetit (ﷺ) u gjet e vrarë një grua, dhe Profeti ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve.
Abdullah ibn Amri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kush vret një person që ka marrëveshje me myslimanët nuk do ta ndiejë aromën e Xhenetit, edhe pse aroma e tij arrin në një largësi dyzet vjetësh.
Ibn Kudame, jurist hanbelit, mendon se çështja e xhihadit i besohet sunduesit (imamit) dhe gjykimit të tij, dhe se njerëzit duhet t'i binden atij në këtë. Ai bën një përjashtim: nëse një armik sulmon papritur dhe nuk ka kohë për ta pyetur sunduesin, njerëzit mund të mbrohen pa lejen e tij. Ai mendon gjithashtu se një mysliman që hyn në një vend jomysliman me premtim sigurie (eman) nuk mund t'i tradhtojë banorët e tij as t'u marrë pasurinë, sepse siguria u dha me kuptimin se ai nuk do t'i tradhtonte, edhe nëse kjo nuk u tha me fjalë.
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Varg pas vargu
Kurani 9:5 — Sureja Et-Teube, ajeti 5
“Kur të kalojnë muajt e shenjtë (në të cilët ndalohet lufta), atëherë i vritni idhujtarët kudo që t’i ndeshni, i zini robër, i rrethoni dhe u bëni pusi kudo! Por, nëse pendohen, falin namazin dhe japin zekatin, atëherë i lini të qetë! Vërtet, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
Cituar për
Kritikët thonë se ajeti u thotë myslimanëve t'i vrasin idhujtarët kudo që t'i gjejnë, dhe kështu urdhëron vrasjen e jobesimtarëve.
Përgjigjja
Ajeti menjëherë para tij i përjashton fiset që i mbajtën marrëveshjet. Tetë ajete më vonë, armiku përmendet me emër: ata që i shkelën betimet dhe sulmuan të parët. Ajeti pasues urdhëron që çdo idhujtar që kërkon mbrojtje të mbrohet dhe të përcillet në vend të sigurt.
Ku përfundon — Pjesa e drejton 9:5 kundër idhujtarëve të Arabisë që ishin në luftë me Profetin (ﷺ). I mbron ata që e mbajtën besën dhe çdo armik që kërkon mbrojtje. Pra ajeti nuk është urdhër kundër të gjithë jobesimtarëve.
Kurani 9:5 — Sureja Et-Teube, ajeti 5
“Kur të kalojnë muajt e shenjtë (në të cilët ndalohet lufta), atëherë i vritni idhujtarët kudo që t’i ndeshni, i zini robër, i rrethoni dhe u bëni pusi kudo! Por, nëse pendohen, falin namazin dhe japin zekatin, atëherë i lini të qetë! Vërtet, Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
Cituar për
Kritikët thonë se ajeti i kursen idhujtarët vetëm nëse pendohen, falin namazin dhe japin zekatin, kështu që është zgjedhje mes Islamit dhe shpatës.
Përgjigjja
Armiku që duhet luftuar përmendet me emër te 9:13: ata që i shkelën betimet dhe sulmuan të parët. Fiset që i mbajtën marrëveshjet përjashtohen, dhe myslimanët duhet t'i respektojnë ato marrëveshje deri në fund të afatit (9:4). Një armik që kërkon mbrojtje mbrohet dhe përcillet në vend të sigurt, pa iu kërkuar ta pranojë Islamin (9:6).
Ku përfundon — I lexuar në pjesën e vet, ajeti drejtohet kundër një armiku në luftë, jo kundër kujtdo që nuk e pranon Islamin. Dijetarët kanë mendime të ndryshme se sa larg shkonte urdhri i 9:5 pas asaj lufte, por juristët klasikë ia lanë luftën vetëm sunduesit të një shteti. Vetë pjesa u jep atyre që i mbajtën marrëveshjet, dhe çdo armiku që kërkon mbrojtje, një rrugë tjetër përveç Islamit apo shpatës.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani 9:5 zbriti për një luftë, kundër idhujtarëve të Arabisë në kohën e Profetit (ﷺ). Shumë prej tyre i kishin shkelur marrëveshjet dhe kishin sulmuar të parët. E njëjta pjesë i mbron ata që e mbajtën besën dhe i jep kalim të sigurt çdo armiku që e kërkon. Profeti (ﷺ) vendosi gjithashtu kufij të fortë për çdo luftë.
Kaptina u drejtohet idhujtarëve me të cilët myslimanët kishin marrëveshje. U jep atyre katër muaj lëvizjeje të lirë para çdo lufte.
Fiset idhujtare që i mbajtën marrëveshjet përjashtohen, dhe myslimanët urdhërohen t'i respektojnë ato marrëveshje deri në fund.
Armiku që duhet luftuar përmendet me emër. Është ai që i shkeli betimet, u përpoq ta dëbonte Profetin (ﷺ) dhe sulmoi i pari.
Ajeti pas 9:5 urdhëron mbrojtje dhe përcjellje të sigurt për çdo idhujtar që e kërkon.
I lexuar në pjesën e vet, 9:5 ka të bëjë me fiset idhujtare të Arabisë që ishin në luftë me Profetin (ﷺ). Nuk është urdhër për të vrarë jobesimtarët në përgjithësi.
Profeti (ﷺ) e ndaloi vrasjen e grave dhe të fëmijëve, dhe paralajmëroi kundër vrasjes së kujtdo që ka marrëveshje me myslimanët.
Islami e lejon luftën vetëm nga një shtet i ligjshëm dhe brenda kufijve të vendosur nga Allahu (﷾), dhe ndalon kalimin e tyre.