Përgjigje e shkurtër
Po. Kurani dhe një hadith i saktë, një transmetim nga Profeti (ﷺ), mësojnë se meteorët i largojnë djajtë nga qielli. Meteorët janë flakët që i quajmë yje që bien. Asnjë ajet për ruajtjen e qiellit nuk thotë se një yll e lë qiellin. Kurani 67:5 thotë se Allahu (﷾) e zbukuroi qiellin më të afërt me llamba dhe i bëri ato predha. Jusuf Aliu, në përkthimin e tij anglisht, e jep “ato” si llamba të tilla: drita të atij lloji. Ajete të tjera e emërtojnë predhën: një zjarr flakërues. Në atë hadith, një shok i Profetit e përshkruan meteorin si yll të hedhur, ashtu siç thuhet edhe në shqip yll që bie. Ibn Kethiri dhe Kurtubiu shpjeguan se djajtë qëllohen me flakë, jo me yjet. Atë që përshkruan ajeti mund ta shohë kushdo në një natë të kthjellët. Qëllimi i tij i përket të fshehtës, të cilën asnjë teleskop nuk mund ta provojë. Islami mëson se qielli ruhet që djajtë të mos e dëgjojnë dot shpalljen.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thotë vargu
Kurani 67:5 thotë dy gjëra. Allahu (﷾) e zbukuroi qiellin më të afërt (qiellin më pranë nesh) me masabih, llamba. Dhe i bëri ato rujum, predha, kundër djajve. Nuk thotë se ndonjë llambë e lë qiellin. Përkthimi i Jusuf Aliut e jep “ato” si llamba të tilla, pra drita të atij lloji. Kurani 41:12 i vë të njëjtat dy gjëra krah për krah: qiellin më të afërm të zbukuruar me drita, dhe të pajisur me roje.
“Ne jua kemi zbukuruar qiellin më të afërm me yje të shkëlqyeshme dhe i kemi bërë ato si predha për të larguar djajtë, për të cilët kemi përgatitur dënimin me zjarr.”
“Ai krijoi shtatë qiej në dy ditë dhe çdo qielli i caktoi detyrat e tij. Qiellin më të afërm Ne e zbukuruam me yje të shkëlqyer dhe i vumë roja. Ky është urdhri i të Plotfuqishmit dhe të Gjithëdijshmit.”
Kundërshtimi
Kritikët e lexojnë Kuranin 67:5 sikur thotë se vetë yjet hidhen kundër djajve. Ajeti thotë se Allahu (﷾) e zbukuroi qiellin më të afërt me llamba dhe i bëri ato predha. Llambat, thonë ata, janë yjet. Por yjet janë diej të largët, që nuk mund të hidhen kundër asgjëje pranë Tokës. Një yll që bie nuk është fare yll. Është një kokrrizë pluhuri ose një shkëmb i vogël nga hapësira, që digjet kur hyn në ajrin e Tokës. Kritikët shtojnë se disa komentues të hershëm (dijetarë që e shpjegojnë Kuranin) e lexuan ajetin si ata. Taberiu, një komentues që vdiq më 923, i merr vetë llambat si predha. Ai transmeton tabiinin Katade të ketë thënë të njëjtën gjë. Tabiin është dikush nga brezi pas shokëve, njerëzve që e takuan dhe e ndoqën Profetin (ﷺ). Sipas këtij leximi ajeti i ngatërron meteorët me yjet. Gjithashtu u jep atyre një qëllim që askush nuk mund ta kontrollojë.
“Ne jua kemi zbukuruar qiellin më të afërm me yje të shkëlqyeshme dhe i kemi bërë ato si predha për të larguar djajtë, për të cilët kemi përgatitur dënimin me zjarr.”
Shpjegon se meteoroidët janë shkëmbinj hapësinorë, nga kokrriza pluhuri deri te asteroidë të vegjël, dhe se kur hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi të madhe dhe digjen, quhen meteorë, ose “yje që bien”. Zakonisht mund të shihen disa meteorë në orë në çdo natë të kthjellët. Disa shira meteorësh vijnë çdo vit, ose në periudha të rregullta, kur Toka kalon nëpër gjurmën me pluhur që ka lënë një kometë; Perseidet, që arrijnë kulmin rreth 12 gushtit, janë copa të kometës Swift-Tuttle.
I shpjegon llambat si yjet, të quajtura llamba sepse japin dritë, dhe e rithotë ajetin: Allahu i bëri llambat me të cilat e zbukuroi qiellin më të afërt predha për djajtë, me të cilat ata qëllohen. Pastaj transmeton tabiinin Katade: Allahu i krijoi këta yje për tri gjëra, si zbukurim për qiellin më të afërt, si predha për djajtë dhe si shenja për t’u orientuar; kushdo që lexon diçka tjetër në to flet nga mendimi i vet, e humb pjesën e tij, e humb hisen e tij, dhe merr përsipër atë për të cilin nuk ka dije.
Predha është një flakë
Tri pasazhe të tjera tregojnë për djaj dhe xhinde që përpiqen të përgjojnë qiellin. Xhindet janë qenie të padukshme që Allahu (﷾) i krijoi nga zjarri. Çdo pasazh e emërton atë që i largon: një shihab, një flakë. Kurani e përdor fjalën edhe një herë, për urën e zjarrit që Musai shpresonte t’ia sillte familjes nga një zjarr (27:7). Në 37:10 flaka e ndjek djallin me shkëlqim depërtues. Në 15:18 është e ndritshme për t’u parë. Në 72:8-9 xhindet thonë se e gjetën qiellin plot roje dhe flakë (shuhub). Thonë se tani një flakë rri në pritë për këdo që dëgjon. Asnjë nga këto pasazhe nuk thotë se një yll e lë vendin e vet. Dy prej tyre përshkruajnë një flakë të ndritshme në ndjekje, që është pikërisht ajo si duket një meteor. Kritikët pyesin si mund t’i dëmtonte një flakë xhindet, që Kurani thotë se Allahu (﷾) i krijoi nga zjarri. Por të jesh krijuar nga një gjë nuk është mburojë kundër saj. Një njeri i krijuar nga balta prapë lëndohet nga një tullë e hedhur.
“Ne e kemi stolisur qiellin e kësaj bote me shkëlqimin e yjeve, mbrojtje nga djajtë kryeneçë. (Kështu që) ata nuk e përgjojnë dot Grupin më të Lartë (engjëjt lart në qiej) dhe qëllohen (me meteorë) nga të gjitha anët. Pastaj, ashtu të përzënë do të kenë vuajtje të përhershme (në jetën tjetër). (Djajtë nuk përgjojnë dot), veç atij që grabit diçka e që e ndjek një yll verbues.”
“Ne kemi krijuar yjësi në qiell dhe e kemi zbukuruar atë për shikuesin. Ne e ruajmë atë (qiellin) nga çdo djall i mallkuar, përveç ndonjërit që dëgjon vjedhurazi e të cilin e arrin një yll i këputur me flakë të dukshme.”
“Ne jemi ata që kemi synuar qiellin, por kemi hasur në plot roje të forta (engjëj të fuqishëm) dhe shigjeta të zjarrta (meteorë). Dhe uleshim rreth tij, nëpër vende të përshtatshme për të dëgjuar diçka, por ai që përgjon tani, do të hasë në shigjeta të zjarrta (meteorë) në pritë.”
“Kujto kur Musai i tha familjes së tij: “Unë pashë një zjarr. Do të shkoj që t’ju sjell ndonjë lajm prej atje ose t’ju sjell një urë zjarri, për t’u ngrohur”.”
“Ai e krijoi njeriun prej baltës së thatë, ashtu si vorba, ndërsa xhindet i krijoi prej flakës së zjarrit.”
| Ajeti | Çfarë përmend | Fjala arabe |
|---|---|---|
| 67:5 | Kandilë që stolisin qiellin më të afërt | mesabih, kandilë |
| 67:5 | Predha kundër djajve | rruxhum, predha |
| 37:10 | Një zjarr flakërues me shkëlqim depërtues e ndjek djallin | shihab, një flakë |
| 15:18 | Një zjarr flakërues, i ndritshëm për t’u parë, e ndjek përgjuesin | shihab, një flakë |
| 72:8-9 | Qielli i mbushur me roje dhe zjarre flakëruese | shuhub, flakë |
Asnjë nga këto ajete nuk thotë se një yll e lë vendin e vet. Predha që përmend Kurani është një flakë.
Si e lexuan komentuesit
Ibn Kethiri, një dijetar i shekullit të 14-të, dhe Kurtubiu, një dijetar i shekullit të 13-të, e lexuan ajetin kështu shekuj para astronomisë moderne. Ibn Kethiri i shpjegon llambat si planetet dhe yjet e palëvizshëm. Yjet e palëvizshëm janë yjet e zakonshëm, që i mbajnë vendet e tyre në raport me njëri-tjetrin, ndryshe nga planetet. Ai thotë se “ato” do të thotë llamba si lloj, jo vetë ato llamba. Djajtë, thotë ai, nuk qëllohen me yjet në qiell, por me flakë poshtë tyre. Kurtubiu lexon “I kemi bërë flakët e tyre (shuhub) predha”, me fjalën “flakët” të nënkuptuar, dhe provën e merr nga 37:10. Sipas këtij leximi, thotë ai, llambat as nuk zhduken, as nuk hidhen. Transmeton gjithashtu një mendim të dytë: “ato” do të thotë yjet, por vetë ylli nuk bie. Diçka ndahet prej tij, pa ia pakësuar dritën. Nga vjen flaka ishte arsyetimi i vetë këtyre dijetarëve. Ibn Kethiri thotë se flakët mund të jenë marrë nga yjet, dhe shton “Allahu e di më mirë”. Kurani e quan predhën flakë dhe nuk thotë nga vjen. Taberiu e shpjegon flakën e 37:10 si të ndritshme dhe të ndezur. Ai transmeton es-Suddiun, një komentues të hershëm: një flakë që e djeg djallin kur qëllohet me të.
I shpjegon llambat si planetet dhe yjet e palëvizshëm të vendosur në qiellin më të afërt. Thotë se ‘i kemi bërë ato si predha’ u referohet llambave si lloj, jo vetë llambave, sepse djajtë nuk qëllohen me yjet që janë në qiell, por me flakë që bien poshtë tyre, të cilat mund të jenë marrë prej tyre; dhe Allahu e di më mirë.
I shpjegon llambat si yjet, të quajtura llamba sepse japin dritë. “I kemi bërë ato predha për djajtë” e lexon si “I kemi bërë flakët e tyre (shuhub) predha”, me fjalën “flakët” të nënkuptuar, dhe si provë sjell 37:10, ku përgjuesin e ndjek një flakë depërtuese; sipas këtij leximi, thotë ai, llambat as nuk zhduken, as nuk hidhen. Transmeton gjithashtu një mendim të dytë, që Ebu Aliu ia dha dikujt që pyeti si mund të jenë yjet zbukurim nëse janë predha që nuk zgjasin: “ato” u referohet llambave, por vetë ylli nuk bie; diçka ndahet prej tij dhe hidhet, pa ia pakësuar dritën ose formën. Citon gjithashtu Kushejriun, i cili mendonte se ishte më mirë se përgjigjja e Ebu Aliut të thuhej që yjet janë zbukurim para se djajtë të qëllohen me to.
E shpjegon shihab thakib që e ndjek përgjuesin si një flakë të ndritshme e të ndezur, dhe thotë se komentuesit thanë të njëjtën gjë. Mes transmetimeve që jep, es-Suddiu thotë se është një flakë e ndritshme që e djeg djallin kur qëllohet me të, dhe Ibn Zejdi se thakib do të thotë i ndezur, ashtu si thotë njeriu “ndize zjarrin tënd”.
Flakë të afërta, yje të largët
Kurtubiu shënon gjithashtu si dy dijetarë më të hershëm, Nakkashi dhe Mekkiu (dijetarë të Kuranit të shekujve të 10-të dhe të 11-të), i dallonin predhat nga yjet. “Yjet” që qëllojnë janë ata që njerëzit i shohin duke u lëshuar poshtë. Lëvizja e tyre mund të shihet sepse janë afër nesh. Lëvizja e yjeve që lëvizin në orbitat e tyre nuk shihet. Ai shton se yjet e palëvizshëm lëvizin, por lëvizja e tyre nuk shihet sepse janë shumë larg. Transmeton gjithashtu dy shpjegimet e dijetarëve për një yll që lëshohet poshtë. Mund të jetë siç duket, dhe të bëhet zjarr kur arrin te djalli. Ose djalli mund të qëllohet me një flakë zjarri nga ajri, që neve na duket si një yll që udhëton natën. Pra, këta dijetarë i vendosën predhat pranë Tokës dhe yjet shumë përtej tyre.
Thotë se yjet që qëllojnë janë ata që njerëzit i shohin duke u lëshuar poshtë, dhe citon Nakkashin dhe Mekkiun: këta nuk janë yjet që lëvizin në orbitat e tyre në qiell, sepse lëvizja e atyre nuk mund të shihet, ndërsa lëvizja e atyre që qëllojnë mund të shihet, sepse janë afër nesh. Shton se flakët nuk janë mes yjeve të palëvizshëm, sepse lëvizja e tyre shihet, ndërsa yjet e palëvizshëm lëvizin, por lëvizja e tyre nuk shihet për shkak të largësisë. E shpjegon thakib si i ndritshëm.
E shpjegon shihab si një yll të ndritshëm (keukeb), të quajtur kështu sepse shkëlqimi i tij është si zjarri, dhe thotë se në gjuhë shihab është një zjarr i ndezur. Transmeton se dijetarët japin dy shpjegime për yjet që lëshohen poshtë që shohim: mund të jenë siç duken dhe të bëhen zjarr kur arrijnë te djalli, ose djajtë mund të qëllohen me një flakë zjarri nga ajri, që neve na duket si një yll që udhëton natën.
Një yll që bie në hadith
Një burrë nga ensarët, myslimanët e Medinës që e strehuan Profetin (ﷺ), i tregoi Ibn Abbasit për një natë. Ibn Abbasi ishte shok dhe kushëri i Profetit (ﷺ). Shokët rrinin me Profetin (ﷺ) kur u hodh një yll dhe shkëlqeu. Fjala arabe është nexhm, yll, ashtu siç thuhet në shqip yll që bie. Askush nuk e kupton asnjërën sikur ka rënë një diell. Profeti (ﷺ) pyeti çfarë thoshin për një pamje të tillë para Islamit. Ata thanë se thoshin: sonte lindi një njeri i madh, dhe vdiq një njeri i madh. Ai u tha se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Xhindet që rrëmbejnë atë që dëgjojnë nga qielli, tha ai, qëllohen me të. Të njëjtën gjë tha për eklipsin ditën kur vdiq djali i tij. Dielli dhe hëna, tha ai, nuk eklipsohen për vdekjen apo lindjen e askujt. Në një tjetër hadith të saktë, vetë Profeti (ﷺ) e emërton atë që e godet përgjuesin. E quan shihab, flakë, vetë fjala e Kuranit. Ndonjëherë, tha ai, flaka e arrin djallin para se ai të përcjellë atë që dëgjoi. Ndonjëherë ai e përcjell më parë.
Ibn Abbasi transmeton se një burrë nga ensarët, një nga shokët e Profetit (ﷺ), i tregoi se një natë, ndërsa rrinin me Profetin, u hodh një yll dhe shkëlqeu. Profeti i pyeti çfarë thoshin para Islamit kur hidhej një yll i tillë. Ata thanë se thoshin që atë natë kishte lindur një njeri i madh dhe kishte vdekur një njeri i madh. Ai u tha se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Kur Zoti ynë vendos një çështje, bartësit e Fronit e lartësojnë Atë, pastaj banorët e çdo qielli me radhë, dhe lajmi përcillet nga qielli në qiell derisa arrin te më i afërti; xhindet rrëmbejnë atë që mund ta dëgjojnë dhe ua hedhin miqve të tyre, dhe qëllohen me të. Ajo që përcjellin ashtu siç ishte është e vërtetë, por ata përziejnë gënjeshtra me të dhe shtojnë në të.
El-Mugire ibn Shube transmeton se dielli u eklipsua ditën kur vdiq Ibrahimi, djali i Profetit (ﷺ), dhe njerëzit thanë se ishte eklipsuar për shkak të vdekjes së Ibrahimit. Profeti tha se dielli dhe hëna nuk eklipsohen për vdekjen apo lindjen e askujt dhe u tha të falen e ta thërrasin Allahun kur shohin një eklips.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kur Allahu vendos një çështje në qiell, engjëjt rrahin krahët në nënshtrim. Ata që vjedhin dëgjimin, njëri mbi tjetrin, e dëgjojnë. Një flakë (shihab) mund ta arrijë dhe ta djegë përgjuesin para se t’ia përcjellë fjalën atij poshtë tij, ose mund të mos e arrijë derisa ta ketë përcjellë. Kështu ajo zbret në tokë, te një fallxhor, i cili shton në të njëqind gënjeshtra.
Komentues që i morën yjet si predha
Disa komentues i morën vetë yjet si predha. Taberiu e rithotë ajetin në atë mënyrë. Ai transmeton gjithashtu tabiinin Katade: Allahu (﷾) i krijoi yjet si zbukurim, si predha për djajtë, dhe si shenja. Kurtubiu citon edhe Kushejriun, një dijetar më të hershëm: yjet janë zbukurim para se djajtë të qëllohen me to. Asnjëri prej tyre nuk thotë si ndodh qëllimi. Taberiu flet ashtu si hadithi, ku meteori është një yll i hedhur. Ai i shpjegon flakët e 72:8 si “yjet me të cilët u qëlluan djajtë”. Fjalët e Katades janë mendim i një tabiini, jo thënie e Profetit (ﷺ). Leximi i një komentuesi nuk është ajeti. Fjala e vetë Kuranit për predhën është flakë.
I shpjegon llambat si yjet, të quajtura llamba sepse japin dritë, dhe e rithotë ajetin: Allahu i bëri llambat me të cilat e zbukuroi qiellin më të afërt predha për djajtë, me të cilat ata qëllohen. Pastaj transmeton tabiinin Katade: Allahu i krijoi këta yje për tri gjëra, si zbukurim për qiellin më të afërt, si predha për djajtë dhe si shenja për t’u orientuar; kushdo që lexon diçka tjetër në to flet nga mendimi i vet, e humb pjesën e tij, e humb hisen e tij, dhe merr përsipër atë për të cilin nuk ka dije.
“Ne jemi ata që kemi synuar qiellin, por kemi hasur në plot roje të forta (engjëj të fuqishëm) dhe shigjeta të zjarrta (meteorë). Dhe uleshim rreth tij, nëpër vende të përshtatshme për të dëgjuar diçka, por ai që përgjon tani, do të hasë në shigjeta të zjarrta (meteorë) në pritë.”
I shpjegon shuhub të 72:8, shumësi i shihab, si yjet me të cilët u qëlluan djajtë, dhe thotë se komentuesit thanë të njëjtën gjë. Për 72:9 e shpjegon flakën që rri në pritë si një flakë zjarri të vënë në pritë për dëgjuesin.
I shpjegon llambat si yjet, të quajtura llamba sepse japin dritë. “I kemi bërë ato predha për djajtë” e lexon si “I kemi bërë flakët e tyre (shuhub) predha”, me fjalën “flakët” të nënkuptuar, dhe si provë sjell 37:10, ku përgjuesin e ndjek një flakë depërtuese; sipas këtij leximi, thotë ai, llambat as nuk zhduken, as nuk hidhen. Transmeton gjithashtu një mendim të dytë, që Ebu Aliu ia dha dikujt që pyeti si mund të jenë yjet zbukurim nëse janë predha që nuk zgjasin: “ato” u referohet llambave, por vetë ylli nuk bie; diçka ndahet prej tij dhe hidhet, pa ia pakësuar dritën ose formën. Citon gjithashtu Kushejriun, i cili mendonte se ishte më mirë se përgjigjja e Ebu Aliut të thuhej që yjet janë zbukurim para se djajtë të qëllohen me to.
Ibn Abbasi transmeton se një burrë nga ensarët, një nga shokët e Profetit (ﷺ), i tregoi se një natë, ndërsa rrinin me Profetin, u hodh një yll dhe shkëlqeu. Profeti i pyeti çfarë thoshin para Islamit kur hidhej një yll i tillë. Ata thanë se thoshin që atë natë kishte lindur një njeri i madh dhe kishte vdekur një njeri i madh. Ai u tha se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Kur Zoti ynë vendos një çështje, bartësit e Fronit e lartësojnë Atë, pastaj banorët e çdo qielli me radhë, dhe lajmi përcillet nga qielli në qiell derisa arrin te më i afërti; xhindet rrëmbejnë atë që mund ta dëgjojnë dhe ua hedhin miqve të tyre, dhe qëllohen me të. Ajo që përcjellin ashtu siç ishte është e vërtetë, por ata përziejnë gënjeshtra me të dhe shtojnë në të.
Meteorët para Islamit
Xhindet në 72:8-9 thonë se e gjetën qiellin plot roje dhe flakë. Thonë se kushdo që dëgjon tani has në një flakë që rri në pritë. Kjo përshkruan një ruajtje më të fortë, jo meteorin e parë. Sahih el-Buhari 4921 e përshkruan të njëjtin ndryshim nga ana e xhindeve. Profeti (ﷺ) ishte nisur për në tregun e Ukadhit. Deri atëherë djajtë ishin ndarë nga lajmet e qiellit, dhe kundër tyre ishin dërguar flakë. Disa nga xhindet që kërkuan shkakun e gjetën duke u prirë në namazin e sabahut, dhe e dëgjuan Kuranin. Hadithi i meteorit tregon se arabët i kishin vëzhguar meteorët para Islamit dhe i lexonin si ogure. Kurtubiu transmeton se brezat e hershëm kishin mendime të ndryshme nëse djajtë qëlloheshin para misionit të Profetit (ﷺ). Disa thanë se asnjë yll nuk u hodh në shekujt midis Jezusit dhe Profetit (ﷺ). Kurtubiu e gjykon mendimin tjetër më të saktë, dhe mendimin e shumicës. Djajtë qëlloheshin edhe më parë, dhe ruajtja u shtua kur u dërgua Profeti (ﷺ). Kjo, thotë ai, është ajo që do të thotë “plot”. Ai propozon gjithashtu si pajtohen transmetimet. Para misionit djajtë qëlloheshin në disa kohë dhe nga disa anë. Pas tij qëlloheshin nga çdo anë.
“Ne jemi ata që kemi synuar qiellin, por kemi hasur në plot roje të forta (engjëj të fuqishëm) dhe shigjeta të zjarrta (meteorë). Dhe uleshim rreth tij, nëpër vende të përshtatshme për të dëgjuar diçka, por ai që përgjon tani, do të hasë në shigjeta të zjarrta (meteorë) në pritë.”
Ibn Abbasi transmeton se Profeti (ﷺ) u nis me një grup shokësh të tij për në tregun e Ukadhit. Deri atëherë djajtë ishin ndarë nga lajmet e qiellit, dhe kundër tyre ishin dërguar flakë. Djajtë u kthyen dhe e thanë këtë, dhe iu tha se vetëm diçka që kishte ndodhur mund t’i kishte ndarë, dhe të kërkonin në lindje dhe në perëndim të Tokës. Ata që shkuan drejt Tihames e gjetën Profetin në Nahle, duke i prirë shokëve të tij në namazin e sabahut. E dëgjuan Kuranin dhe thanë se kjo ishte ajo që i kishte ndarë nga lajmet e qiellit. Pastaj Allahu ia shpalli Profetit fjalët e xhindeve, në fillim të Suretu el-Xhinn.
Ibn Abbasi transmeton se një burrë nga ensarët, një nga shokët e Profetit (ﷺ), i tregoi se një natë, ndërsa rrinin me Profetin, u hodh një yll dhe shkëlqeu. Profeti i pyeti çfarë thoshin para Islamit kur hidhej një yll i tillë. Ata thanë se thoshin që atë natë kishte lindur një njeri i madh dhe kishte vdekur një njeri i madh. Ai u tha se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Kur Zoti ynë vendos një çështje, bartësit e Fronit e lartësojnë Atë, pastaj banorët e çdo qielli me radhë, dhe lajmi përcillet nga qielli në qiell derisa arrin te më i afërti; xhindet rrëmbejnë atë që mund ta dëgjojnë dhe ua hedhin miqve të tyre, dhe qëllohen me të. Ajo që përcjellin ashtu siç ishte është e vërtetë, por ata përziejnë gënjeshtra me të dhe shtojnë në të.
Transmeton se brezat e hershëm kishin mendime të ndryshme nëse djajtë qëlloheshin para misionit të Profetit (ﷺ) apo vetëm që atëherë. Jep mendimin se qëllimi ndodhte para tij dhe u shtua me misionin, që sipas tij është ajo që do të thotë “plot” në 72:8 dhe është mendimi i shumicës, dhe e gjykon atë si mendimin më të saktë, për shkak të 72:8 dhe të transmetimit të Ibn Abbasit se shokët i kishin marrë meteorët, para Islamit, si shenjë se kishte lindur ose kishte vdekur një njeri i madh.
Thotë se dijetarët kishin mendime të ndryshme nëse qëllimi erdhi para misionit të Profetit (ﷺ), apo pas tij dhe për shkak të tij. Propozon një mënyrë për t’i pajtuar transmetimet: ata që thanë se djajtë nuk qëlloheshin me yje para misionit nënkuptonin se nuk qëlloheshin aq sa të ndaheshin nga dëgjimi. Ata qëlloheshin në disa kohë dhe jo në të tjera, dhe nga disa anë dhe jo nga të tjerat, dhe “qëllohen nga të gjitha anët” (37:8) mund të tregojë këtë. Kur u dërgua Profeti, ruajtja e qiellit u shtua, dhe u përgatitën për ta flakë që nuk kishin qenë më parë, kështu që u përzunë nga çdo anë e qiellit.
Pse ruhet qielli
Ruajtja i përket mësimit të Kuranit për shpalljen. Ai thotë se djajtë nuk e zbritën shpalljen dhe nuk mundnin. Ata janë larguar edhe nga çdo mundësi për ta dëgjuar. Hadithi i meteorit përshkruan atë që kërkojnë përgjuesit: lajme për atë që vendos Allahu (﷾), të përcjella nga qielli në qiell. Ata i rrëmbejnë dhe ua hedhin miqve të tyre, të përziera me gënjeshtra. Në Sahih Muslim ai qëndron mes transmetimeve që e ndalojnë fallxhorinë, që është pretendimi për ta ditur të fshehtën. Kritikët thonë se xhindet përgjuese vijnë nga besimet e Arabisë pagane, fallxhorët e së cilës pretendonin se xhindet u sillnin lajme nga qielli. Kurani nuk i mbështet fallxhorët. Thotë se djajtë u vijnë çdo gënjeshtari gjynahqar, dhe se shumica e tyre janë gënjeshtarë. Flakët u dërgohen atyre që përpiqen të vjedhin nga qielli, që shpallja të mos arrijë te asnjë fallxhor. Kurani i përgjigjet atij pretendimi nga goja e vetë xhindeve. Ata thonë se uleshin dhe dëgjonin, dhe tani një flakë rri në pritë (72:9). Kështu e shpjegon pretendimin e fallxhorëve, dhe e vë shpalljen përtej mundësisë së tyre.
“Atë (Kuran) nuk e kanë zbritur djajtë. Jo vetëm që kjo s’u takon atyre, por as nuk kanë fuqi të bëjnë një si ai. Në të vërtetë, ata mënjanohen nga të dëgjuarit (e Shpalljes).”
“A doni t’ju tregoj se kujt i vijnë djajtë? Ata i vijnë çdo gënjeshtari gjynahqar. Ata përgjojnë, por shumica e tyre janë gënjeshtarë.”
Ibn Abbasi transmeton se një burrë nga ensarët, një nga shokët e Profetit (ﷺ), i tregoi se një natë, ndërsa rrinin me Profetin, u hodh një yll dhe shkëlqeu. Profeti i pyeti çfarë thoshin para Islamit kur hidhej një yll i tillë. Ata thanë se thoshin që atë natë kishte lindur një njeri i madh dhe kishte vdekur një njeri i madh. Ai u tha se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Kur Zoti ynë vendos një çështje, bartësit e Fronit e lartësojnë Atë, pastaj banorët e çdo qielli me radhë, dhe lajmi përcillet nga qielli në qiell derisa arrin te më i afërti; xhindet rrëmbejnë atë që mund ta dëgjojnë dhe ua hedhin miqve të tyre, dhe qëllohen me të. Ajo që përcjellin ashtu siç ishte është e vërtetë, por ata përziejnë gënjeshtra me të dhe shtojnë në të.
“Ne jemi ata që kemi synuar qiellin, por kemi hasur në plot roje të forta (engjëj të fuqishëm) dhe shigjeta të zjarrta (meteorë). Dhe uleshim rreth tij, nëpër vende të përshtatshme për të dëgjuar diçka, por ai që përgjon tani, do të hasë në shigjeta të zjarrta (meteorë) në pritë.”
Çfarë mund të provohet, dhe çfarë jo
Ka një provë të drejtë për atë që thotë çdo shkrim për qiellin. Ajo që mund të shihet dhe të matet mund të kontrollohet: një largësi, një madhësi, rendi i planetëve. Një qëllim i padukshëm jo. Puranat, shkrime hindu të shtresës smriti (traditë e kujtuar), bëjnë shumë pohime të llojit të parë. Vishnu Purana e jep largësinë e diellit nga toka në ligë, një masë e vjetër largësie. E vendos hënën po aq larg përtej diellit. Shifra të tilla mund të kontrollohen me qiellin. Kurani 67:5 dhe ajetet pranë tij flasin për dy gjëra që mund t’i shohë kushdo. Ato janë dritat që e zbukurojnë qiellin e natës dhe flakët që e përshkojnë. Nuk japin largësi ose madhësi për asnjërën, dhe asnjë rend të planetëve. Pastaj thonë për çfarë shërbejnë flakët. Kurani flet në të njëjtën mënyrë për erën. Allahu (﷾) i dërgon erërat si lajmëtare të lajmeve të mira dhe për t’i shtyrë anijet, ndonëse erërat ndjekin fizikën e ajrit. Një shkak i rregullt dhe një qëllim nuk janë kundërshtarë. Meteorët mund të shihen në shumicën e netëve të kthjellëta, dhe disa shira kthehen çdo vit, kur Toka kalon gjurmën me pluhur që ka lënë një kometë. Zoti që e dërgon erën me ligjet e ajrit mund ta dërgojë një flakë me ligjet e pluhurit që bie.
“Dhe, një prej shenjave të Tij, është dërgimi i erërave mbartëse të lajmeve të mira (shiut), që t’ju bëjë të shijoni nga mëshira e Tij, që anija të lundrojë me urdhrin e Tij, që të kërkoni nga dhuntia e Tij dhe që të jeni mirënjohës.”
“Sfera e diellit ndodhet njëqind mijë ligë larg tokës; dhe ajo e hënës në një largësi të barabartë nga dielli. Në të njëjtën largësi mbi hënën ndodhet orbita e të gjitha yjësive hënore. Planeti Budha (Merkuri) është dyqind mijë ligë mbi stacionet hënore.”
Shpjegon se meteoroidët janë shkëmbinj hapësinorë, nga kokrriza pluhuri deri te asteroidë të vegjël, dhe se kur hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi të madhe dhe digjen, quhen meteorë, ose “yje që bien”. Zakonisht mund të shihen disa meteorë në orë në çdo natë të kthjellët. Disa shira meteorësh vijnë çdo vit, ose në periudha të rregullta, kur Toka kalon nëpër gjurmën me pluhur që ka lënë një kometë; Perseidet, që arrijnë kulmin rreth 12 gushtit, janë copa të kometës Swift-Tuttle.
E padukshme nuk do të thotë e rreme
Një kritik mund ta quajë qëllimin të pafalsifikueshëm, që do të thotë se nuk mund të provohet. E tillë është. E tillë është edhe çdo pohim për të fshehtën në çdo fe. Shembuj janë se shpirti e mbijeton trupin, ose se ka engjëj, deva (qenie hyjnore në hinduizëm) ose xhinde. I pafalsifikueshëm nuk do të thotë i rremë. Do të thotë se vëzhgimi nuk mund ta zgjidhë çështjen. Vetë Kurani thotë se askush në qiej apo në Tokë nuk e di të fshehtën përveç Allahut (﷾). Kjo faqe nuk bën asnjë pohim shkencor për ajetin. Tregon se aty ku ajeti flet për atë që mund të shihet, nuk thotë asgjë të rreme.
“Thuaj: “Askush, përveç Allahut, në qiell apo në Tokë, nuk i di të fshehtat dhe as nuk do ta dijë se kur do të ringjallet”.”
Kundërshtimet e përgjigjura
Kurani 67:5 — Sureja El-Mulk, ajeti 5
“Ne jua kemi zbukuruar qiellin më të afërm me yje të shkëlqyeshme dhe i kemi bërë ato si predha për të larguar djajtë, për të cilët kemi përgatitur dënimin me zjarr.”
Cituar për
Yjet janë diej, shumë përtej Tokës, dhe nuk mund të hidhen kundër asgjëje. Një ajet që i kthen yjet në predha është thjesht i gabuar.
Përgjigjja
Ajeti thotë se llambat e zbukurojnë qiellin më të afërt dhe se Allahu (﷾) i bëri ato predha. Nuk thotë kurrë se një yll e lë qiellin. Ajetet paralele e emërtojnë atë që e ndjek djallin: një flakë, me shkëlqim depërtues në 37:10. Ibn Kethiri thotë se djajtë nuk qëllohen me yjet në qiell, por me flakë poshtë tyre. Kurtubiu thotë se sipas leximit të tij llambat as nuk zhduken, as nuk hidhen.
Ku përfundon — Predhat e Kuranit janë flakë në qiellin më të afërt. Asnjë ajet për ruajtjen e qiellit nuk thotë se një yll e lë qiellin.
Kurani 67:5 — Sureja El-Mulk, ajeti 5
“Ne jua kemi zbukuruar qiellin më të afërm me yje të shkëlqyeshme dhe i kemi bërë ato si predha për të larguar djajtë, për të cilët kemi përgatitur dënimin me zjarr.”
Cituar për
Në arabisht, “ato” te “i kemi bërë ato predha” u referohet llambave, prandaj vetë yjet janë predhat. Disa komentues të hershëm e lexuan kështu.
Përgjigjja
Ibn Kethiri i përgjigjet kësaj drejtpërdrejt: përemri qëndron për llambat si lloj, jo për vetë ato llamba. Djajtë, thotë ai, nuk qëllohen me yjet në qiell. Kurtubiu lexon “I kemi bërë flakët e tyre (shuhub) predha”, me fjalën “flakët” të nënkuptuar, dhe provën e merr nga 37:10. Ai transmeton gjithashtu një mendim të dytë, që “ato” ua lidh yjeve, por thotë se vetë ylli nuk bie. Diçka ndahet prej tij dhe hidhet. Disa e lexuan siç e lexon kritiku. Kurtubiu citon njërin prej tyre, Kushejriun: yjet janë zbukurim para se djajtë të qëllohen me to. Por leximi i një komentuesi nuk është ajeti. Ajetet paralele të vetë Kuranit thonë çfarë hidhet: një flakë.
Ku përfundon — Sido që të lexohet përemri, ajetet paralele të Kuranit e emërtojnë predhën, dhe ajo është flakë, jo një yll që e lë qiellin.
Tefsiri i Taberiut, për 67:5
I shpjegon llambat si yjet, të quajtura llamba sepse japin dritë, dhe e rithotë ajetin: Allahu i bëri llambat me të cilat e zbukuroi qiellin më të afërt predha për djajtë, me të cilat ata qëllohen. Pastaj transmeton tabiinin Katade: Allahu i krijoi këta yje për tri gjëra, si zbukurim për qiellin më të afërt, si predha për djajtë dhe si shenja për t’u orientuar; kushdo që lexon diçka tjetër në to flet nga mendimi i vet, e humb pjesën e tij, e humb hisen e tij, dhe merr përsipër atë për të cilin nuk ka dije.
Cituar për
Rujum do të thotë gjëra të hedhura. Komentuesi i hershëm Taberiu e lexon ajetin sikur i bën predha llambat që e zbukurojnë qiellin më të afërt. Ai transmeton tabiinin Katade: Allahu i krijoi yjet si zbukurim, si predha për djajtë dhe si shenja për t’u orientuar. Edhe Buhariu i citon fjalët e Katades, në titullin e një kapitulli të Sahihut të tij. Prandaj vetë yjet janë predhat, dhe leximi “flakët” erdhi më vonë.
Përgjigjja
Taberiu dhe Katadeja i rithonë fjalët e vetë Kuranit, dhe asnjëri nuk thotë si ndodh qëllimi. Taberiu flet ashtu si hadithi, ku meteori është një yll i hedhur. Ai i shpjegon flakët (shuhub) e 72:8 si “yjet me të cilët u qëlluan djajtë”, dhe flakën e 37:10 si të ndritshme dhe të ndezur. Fjalët e Katades janë mendim i një tabiini. Te Buhariu ato qëndrojnë në titullin e një kapitulli, pa asnjë hadith të Profetit (ﷺ) nën të. Dhe flaka nuk është ide e mëvonshme. Është fjala e vetë Kuranit për predhën në 15:18, 37:10 dhe 72:8-9.
Ku përfundon — Taberiu dhe Katadeja i rithonë fjalët e Kuranit pa thënë si ndodh qëllimi. Fjala e vetë Kuranit për predhën është flakë.
NASA, "Meteors and Meteorites: Facts"
Shpjegon se meteoroidët janë shkëmbinj hapësinorë, nga kokrriza pluhuri deri te asteroidë të vegjël, dhe se kur hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi të madhe dhe digjen, quhen meteorë, ose “yje që bien”. Zakonisht mund të shihen disa meteorë në orë në çdo natë të kthjellët. Disa shira meteorësh vijnë çdo vit, ose në periudha të rregullta, kur Toka kalon nëpër gjurmën me pluhur që ka lënë një kometë; Perseidet, që arrijnë kulmin rreth 12 gushtit, janë copa të kometës Swift-Tuttle.
Cituar për
Një meteor është një kokrrizë pluhuri ose një shkëmb i vogël nga hapësira që digjet në ajrin e Tokës. Është një dukuri natyrore, jo një armë e drejtuar kundër djajve.
Përgjigjja
Kurani nuk e mohon se prej çfarë është bërë një meteor. E quan predhën flakë, dhe një meteor është pikërisht kjo për syrin: një vijë zjarri nëpër qiellin më të afërt. Ajo që shton Kurani është për çfarë e përdor Allahu (﷾). Të dish si ndodh një gjë nuk tregon se nuk ka qëllim. Kurani thotë se Allahu (﷾) i dërgon erërat si lajmëtare të lajmeve të mira, ndonëse ato ndjekin fizikën e ajrit.
Ku përfundon — Shkenca thotë çfarë është një meteor; Kurani thotë për çfarë shërben. Të dyja nuk kundërshtohen.
NASA, "Meteors and Meteorites: Facts"
Shpjegon se meteoroidët janë shkëmbinj hapësinorë, nga kokrriza pluhuri deri te asteroidë të vegjël, dhe se kur hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi të madhe dhe digjen, quhen meteorë, ose “yje që bien”. Zakonisht mund të shihen disa meteorë në orë në çdo natë të kthjellët. Disa shira meteorësh vijnë çdo vit, ose në periudha të rregullta, kur Toka kalon nëpër gjurmën me pluhur që ka lënë një kometë; Perseidet, që arrijnë kulmin rreth 12 gushtit, janë copa të kometës Swift-Tuttle.
Cituar për
Shirat e meteorëve vijnë në të njëjtat netë çdo vit, kur Toka kalon nëpër pluhurin që ka lënë pas një kometë. Diçka kaq e rregullt nuk është e drejtuar kundër askujt.
Përgjigjja
Kurani u jep qëllime ngjarjeve më të rregullta në natyrë. Thotë se Allahu (﷾) i dërgon erërat si lajmëtare të lajmeve të mira dhe për t’i shtyrë anijet. Një shkak i rregullt dhe një qëllim nuk janë kundërshtarë. As Kurani dhe as hadithi nuk i bëjnë meteorët shenja për njerëzit në tokë. Profeti (ﷺ) e hodhi poshtë pikërisht këtë ide: tha se nuk hidhen për vdekjen apo lindjen e askujt. I vetmi shënjestër që përmendin është përgjuesi në të fshehtën.
Ku përfundon — Një ligj i rregullt i natyrës dhe një qëllim i dhënë nga Krijuesi i tij shkojnë bashkë në Kuran, ashtu si për erën.
Kurani 37:6-10 — Sureja Es-Saffat, ajeti 6-10
“Ne e kemi stolisur qiellin e kësaj bote me shkëlqimin e yjeve, mbrojtje nga djajtë kryeneçë. (Kështu që) ata nuk e përgjojnë dot Grupin më të Lartë (engjëjt lart në qiej) dhe qëllohen (me meteorë) nga të gjitha anët. Pastaj, ashtu të përzënë do të kenë vuajtje të përhershme (në jetën tjetër). (Djajtë nuk përgjojnë dot), veç atij që grabit diçka e që e ndjek një yll verbues.”
Cituar për
Djajtë që përgjojnë qiellin nuk mund të vëzhgohen ose të provohen. Një pohim që nuk mund të provohet nuk vlen asgjë.
Përgjigjja
Nuk mund të provohet. As çdo pohim për të fshehtën në çdo fe: se shpirti e mbijeton trupin, ose se ka engjëj, deva ose xhinde. Kjo nuk i bën pohime të tilla të rreme. Do të thotë se vëzhgimi nuk mund t’i zgjidhë. Kjo faqe nuk bën asnjë pohim shkencor për ajetin. Tregon se aty ku ajeti flet për atë që mund të shihet, nuk thotë asgjë të rreme.
Ku përfundon — Aty ku ajeti flet për atë që mund të shihet, nuk thotë asgjë të rreme. Qëllimi i tij i përket të fshehtës, që Kurani thotë se vetëm Allahu (﷾) e di.
Kurani 37:6-10 — Sureja Es-Saffat, ajeti 6-10
“Ne e kemi stolisur qiellin e kësaj bote me shkëlqimin e yjeve, mbrojtje nga djajtë kryeneçë. (Kështu që) ata nuk e përgjojnë dot Grupin më të Lartë (engjëjt lart në qiej) dhe qëllohen (me meteorë) nga të gjitha anët. Pastaj, ashtu të përzënë do të kenë vuajtje të përhershme (në jetën tjetër). (Djajtë nuk përgjojnë dot), veç atij që grabit diçka e që e ndjek një yll verbues.”
Cituar për
Kritikët pyesin pse një Zot i gjithëdijshëm do të fliste për meteorët si predha kundër djajve. Thonë se është një besim i Arabisë pagane, ku fallxhorët pretendonin se xhindet u sillnin lajme nga qielli.
Përgjigjja
Fallxhorët pretendonin lajme nga qielli përmes xhindeve, dhe njerëzit i lexonin meteorët si ogure të lindjes ose vdekjes së një njeriu të madh. Kurani dhe Profeti (ﷺ) u përgjigjen të dyjave. Vetë xhindet thonë se dikur dëgjonin, dhe se tani një flakë rri në pritë (72:9). Shpallja ruhet, dhe djajtë mbahen larg edhe nga çdo mundësi për ta dëgjuar. Kurani thotë se ata u vijnë çdo gënjeshtari gjynahqar, dhe shumica e tyre janë gënjeshtarë. Askush përveç Allahut (﷾) nuk e di të fshehtën. Profeti (ﷺ) u tha shokëve të tij se një meteor nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Në Sahih Muslim ai hadith qëndron mes transmetimeve që e ndalojnë fallxhorinë.
Ku përfundon — Ajetet nuk i mbështesin fallxhorët: e vënë shpalljen përtej mundësisë së djajve dhe i quajnë gënjeshtarë ata të cilëve u vijnë djajtë. Profeti (ﷺ) e përdori një meteor për t’i dhënë fund një oguri të vjetër.
Kurani 72:8-9 — Sureja El-Xhinn, ajeti 8-9
“Ne jemi ata që kemi synuar qiellin, por kemi hasur në plot roje të forta (engjëj të fuqishëm) dhe shigjeta të zjarrta (meteorë). Dhe uleshim rreth tij, nëpër vende të përshtatshme për të dëgjuar diçka, por ai që përgjon tani, do të hasë në shigjeta të zjarrta (meteorë) në pritë.”
Cituar për
Xhindet thonë se dikur dëgjonin dhe tani hasin në flakë, sikur meteorët të kishin filluar me Profetin (ﷺ). Sahih el-Buhari 4921 thotë se flakët u dërguan kundër djajve në kohën e tij. Transmetime të hershme thonë se më parë nuk hidhej asnjë yll. Por meteorët binin shumë kohë para tij.
Përgjigjja
Ajeti thotë se xhindet e gjetën qiellin plot roje dhe flakë, dhe se kushdo që dëgjon tani has në një flakë që rri në pritë. Kjo është një ruajtje më e fortë, jo meteori i parë. Sahih el-Buhari 4921 e tregon të njëjtin ndryshim nga ana e xhindeve. Ata ishin ndarë nga lajmet e qiellit, dhe kundër tyre ishin dërguar flakë, prandaj kërkuan çfarë kishte ndodhur. Asnjëri tekst nuk thotë se më parë nuk kishte rënë asnjë meteor. Shokët i thanë Profetit (ﷺ) se para Islamit i kishin marrë meteorët si shenja të lindjes ose vdekjes së një njeriu të madh. Transmetimet e hershme se më parë nuk hidhej asnjë yll nuk janë as Kurani, as fjalët e Profetit (ﷺ). Kurtubiu e gjykon mendim më të saktë, dhe mendimin e shumicës, se djajtë qëlloheshin para misionit. Ai propozon se atëherë qëlloheshin në disa kohë dhe nga disa anë, e pas tij nga çdo anë.
Ku përfundon — Kurani flet për një ruajtje të forcuar me misionin e Profetit (ﷺ), jo për meteorë që filluan atëherë.
Kurani 55:14-15 — Sureja Er-Rahman, ajeti 14-15
“Ai e krijoi njeriun prej baltës së thatë, ashtu si vorba, ndërsa xhindet i krijoi prej flakës së zjarrit.”
Cituar për
Kritikët thonë se Kurani i bën xhindet nga zjarri, prandaj një flakë nuk mund t’i dëmtonte.
Përgjigjja
Kurani thotë se njeriu u krijua nga balta dhe xhindet nga zjarri. Kjo është ajo nga e cila u krijua secili, jo premtim se asgjë nuk mund ta dëmtojë. Një njeri i krijuar nga balta prapë lëndohet nga një tullë e hedhur. Dhe vetë 67:5 thotë se për djajtë është përgatitur dënimi me zjarr.
Ku përfundon — Të qenit i krijuar nga zjarri nuk i bën xhindet të sigurt nga zjarri. Të qenit i krijuar nga balta nuk e bën njeriun të sigurt nga një tullë.
Këndvështrime
Leximi i kritikut
Kurani 67:5 i bën llambat e qiellit, yjet, predha kundër djajve. Yjet janë diej të largët që nuk mund të hidhen. Një yll që bie është vetëm një kokrrizë pluhuri ose shkëmbi që digjet në ajër. Prandaj, thonë kritikët, ajeti i ngatërron meteorët me yjet.
Kurani 67:5 thotë se Allahu e zbukuroi qiellin më të afërt me llamba dhe i bëri ato predha kundër djajve.
Kundërpërgjigje
Ajeti e thotë këtë. Por nuk thotë kurrë se një yll e lë qiellin. Ajetet paralele e emërtojnë predhën, një flakë, dhe Ibn Kethiri e lexon “ato” si llamba të atij lloji, jo vetë ato llamba.
Ibn Kethiri i shpjegon llambat e 67:5 si planetet dhe yjet e palëvizshëm.
Kundërpërgjigje
E vërtetë. I njëjti Ibn Kethir thotë se djajtë nuk qëllohen me yjet në qiell, por me flakë poshtë tyre. Për të “ato” do të thotë llamba si lloj, jo vetë ato llamba.
Taberiu i merr llambat që e zbukurojnë qiellin më të afërt si predha. Dhe transmeton fjalët e Katades: yjet u krijuan si zbukurim, si predha, dhe si shenja.
Kundërpërgjigje
Disa e lexuan kështu, por asnjëri nuk thotë si ndodh qëllimi. Ashtu si hadithi, Taberiu i quan flakët e 72:8 “yjet me të cilët u qëlluan djajtë”, ashtu si meteori është një yll i hedhur. Fjalët e Katades janë mendim i një tabiini, dhe fjala e vetë Kuranit për predhën është flakë.
Një yll që bie është meteor. Është një meteoroid, një kokrrizë pluhuri ose një shkëmb i vogël nga hapësira, që digjet në atmosferën e Tokës.
Kundërpërgjigje
Kjo është e vërtetë, dhe Kurani nuk e mohon. E quan predhën flakë, dhe për syrin një meteor është një vijë zjarri nëpër qiell. Të dish si ndodh një gjë nuk tregon se nuk ka qëllim, ashtu si me erërat.
Prandaj ajeti i ngatërron meteorët me yjet dhe u jep atyre një qëllim nga mitet.
Kundërpërgjigje
Ajeti nuk thotë kurrë se një yll e lë qiellin. Dhe fjala e vetë Kuranit për predhën është flakë. Kurani u përgjigjet fallxhorëve nga goja e vetë xhindeve: dikur dëgjonin, dhe tani një flakë rri në pritë (72:9). Thotë se djajtë u vijnë gënjeshtarëve. Dhe Profeti (ﷺ) tha se një meteor nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt.
Pikëpamja islame
Kurani 67:5 përshkruan atë që mund ta shohë kushdo: drita që e zbukurojnë qiellin e natës, dhe flakë që e përshkojnë. Predhat e tij janë ato flakë. Një hadith i saktë i quan yje të hedhur, ashtu siç i quan shqipja yje që bien. Vetë yjet nuk hidhen, siç shpjegojnë Ibn Kethiri dhe Kurtubiu. Qëllimi që jep ajeti i përket të fshehtës, të cilën asnjë vëzhgim nuk mund ta provojë. Ajetet mësojnë se qielli ruhet, dhe se djajtë mbahen larg nga dëgjimi i shpalljes. Dhe Profeti (ﷺ) e përdori një meteor për të ndrequr një ogur të vjetër: nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt.
Kurani 67:5 thotë se Allahu (﷾) e zbukuroi qiellin më të afërt me llamba, dhe i bëri ato predha. Nuk thotë se ndonjë llambë e lë qiellin.
Kurani e quan atë që i largon djajtë përgjues shihab, flakë. Përdor të njëjtën fjalë për një urë zjarri nga një zjarr.
Ibn Kethiri thotë se djajtë nuk qëllohen me yjet në qiell, por me flakë poshtë tyre.
Kurtubiu i lexon predhat si flakët e llambave. Thotë se sipas këtij leximi llambat as nuk zhduken, as nuk hidhen.
Kurtubiu shënon se yjet që qëllojnë janë afër dhe shihen të lëvizin. Yjet që lëvizin në orbitat e tyre janë shumë larg, prandaj lëvizja e tyre nuk shihet.
Në Sahih Muslim, një shok e përshkruan meteorin si yll të hedhur. Profeti (ﷺ) thotë se nuk hidhet për vdekjen apo lindjen e askujt. Dhe thotë se përdoret për t’i qëlluar xhindet që dëgjojnë fshehurazi në qiell.
Ajeti nuk jep asnjë largësi ose madhësi për dritat e qiellit, dhe asnjë rend të planetëve.
Kurani u jep qëllime ngjarjeve të rregullta në natyrë. Për shembull, thotë se Allahu (﷾) i dërgon erërat si lajmëtare të lajmeve të mira dhe për t’i shtyrë anijet.
Një shkak i rregullt natyror nuk e përjashton një qëllim. Dhe asnjë vëzhgim nuk mund ta provojë ose ta hedhë poshtë qëllimin që japin këto ajete.
Kurani 72:8 thotë se qielli u gjet plot roje dhe flakë. Kurtubiu e shpjegon këtë si një ruajtje që u shtua kur u dërgua Profeti (ﷺ). Dhe e gjykon mendim më të saktë se djajtë qëlloheshin edhe para kësaj.
Kurani mëson se qielli ruhet, që djajtë të mos e përgjojnë dot Grupin më të Lartë. Mëson se ata mbahen larg nga dëgjimi i shpalljes. Dhe mëson se askush përveç Allahut (﷾) nuk e di të fshehtën.