Përgjigje e shkurtër
Po. Një hadith i saktë e thotë këtë, por askush nuk e sheh në qiell sexhden që ai përshkruan. Në Sahih el-Buhari 3199, Profeti (ﷺ) thotë se dielli shkon në perëndim derisa bie në sexhde nën Fronin e Allahut (﷾). Kërkon leje për të lindur, dhe leja i jepet. Sahih Muslim 159 thotë se qëndron në sexhde derisa t’i thuhet të ngrihet. I njëjti transmetim thotë se, deri në fund fare, njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në rrugën e diellit. Froni është mbi gjithë krijimin, prandaj dielli është nën të kudo që të jetë. Kurani thotë se dielli, hëna dhe yjet i përulen të gjithë Allahut (﷾), secili në mënyrën e vet. Ndryshimi i vetëm që do ta shohin njerëzit është ende për të ardhur: një ditë dielli do të lindë në perëndim. Prandaj përgjigjja e Islamit është se dielli është rob i Allahut (﷾), dhe sexhdja e adhurimit i takon vetëm Allahut (﷾).
Shpjegimi i plotë
Kundërshtimi
Sahih el-Buhari 3199 është një hadith, një transmetim i asaj që tha Profeti (ﷺ). Tregon se në perëndim të diellit, Profeti (ﷺ) e pyeti Ebu Dherrin, një nga shokët e tij, ku shkon dielli. Profeti (ﷺ) u përgjigj se shkon derisa përulet nën Fron dhe kërkon leje. Të përulesh këtu do të thotë të biesh në sexhde, me ballin në tokë, si në namaz. Një ditë, tha ai, leja do t’i refuzohet, dhe dielli do të lindë nga vendi ku perëndon. Sahih Muslim 159a shton se ai bie në sexhde dhe qëndron kështu derisa t’i thuhet të ngrihet. Kritikët thonë se kjo e paraqet diellin sikur e lë qiellin çdo natë dhe ndalet nën Fron. Shtojnë se dielli nuk e lë kurrë qiellin, sepse në çdo çast po ndriçon mbi ndonjë pjesë të tokës.
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
Ebu Dherri transmeton se një ditë Profeti (ﷺ) i pyeti shokët e tij nëse e dinin ku shkon dielli. Ata thanë se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij nën Fron dhe bie në sexhde, dhe qëndron kështu derisa t'i thuhet të ngrihet dhe të kthehet nga erdhi. Kthehet dhe lind në mëngjes nga vendi i lindjes së tij, dhe e njëjta gjë ndodh përsëri. Pastaj ecën, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të, derisa arrin atë vendqëndrim nën Fron. I thuhet të ngrihet dhe të lindë nga vendi ku perëndon, dhe ai do të lindë nga vendi i perëndimit të tij. Pastaj pyeti nëse e dinin kur do të jetë kjo. Është, tha ai, kur besimi nuk do t'i sjellë dobi një shpirti që nuk besoi më parë, apo që nuk fitoi të mira me besimin e tij: fjalët e Kuranit 6:158.
Çfarë thotë i njëjti transmetim se shohin njerëzit
Sahih Muslim 159a është versioni më i plotë i transmetimit. E përshkruan rrugën e dukshme të diellit si të zakonshme, deri në fund. Pas sexhdes dhe kthimit, thotë ai, dielli e ndjek rrugën e vet dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të (la jestenkiru en-nasu minha shej’en). Kjo thuhet për ditën e fundit të zakonshme, që vjen pas një nate sexhdeje si çdo natë para saj. Çfarëdo që të jenë sexhdja dhe qëndrimi, transmetimi i vendos nën Fron. Nuk thotë kurrë se dikush e sheh diellin të ndalet ose ta lërë qiellin. Ndryshimi i vetëm që do ta shohin njerëzit është ende për të ardhur: dielli do të lindë në perëndim. Profeti (ﷺ) e quan atë kohën kur besimi nuk i sjell më dobi një shpirti që nuk besoi më parë, me fjalët e Kuranit 6:158. Versioni i Buhariut mbaron në vend të kësaj me 36:38, ajetin që shpjegon hadithi.
Ebu Dherri transmeton se një ditë Profeti (ﷺ) i pyeti shokët e tij nëse e dinin ku shkon dielli. Ata thanë se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij nën Fron dhe bie në sexhde, dhe qëndron kështu derisa t'i thuhet të ngrihet dhe të kthehet nga erdhi. Kthehet dhe lind në mëngjes nga vendi i lindjes së tij, dhe e njëjta gjë ndodh përsëri. Pastaj ecën, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të, derisa arrin atë vendqëndrim nën Fron. I thuhet të ngrihet dhe të lindë nga vendi ku perëndon, dhe ai do të lindë nga vendi i perëndimit të tij. Pastaj pyeti nëse e dinin kur do të jetë kjo. Është, tha ai, kur besimi nuk do t'i sjellë dobi një shpirti që nuk besoi më parë, apo që nuk fitoi të mira me besimin e tij: fjalët e Kuranit 6:158.
“A mos vallë presin ata t’u vijnë engjëjt ose të vijë Zotit yt, ose të vijnë disa shenja të Zotit tënd? Ditën kur të vijnë disa shenja të Zotit tënd, atëherë nuk do t’i bëjë dobi askujt besimi i tij, nëse nuk ka besuar më parë ose nuk ka bërë ndonjë të mirë me besimin e tij! Thuaju: “Pritni, se edhe ne po presim!”.”
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
“Dielli sillet në drejtimin e vet të caktuar. Kështu e ka paracaktuar i Plotfuqishmi, i Gjithëdijshmi.”
Dielli perëndon, dhe lind në mëngjes
Njerëzit nuk vërejnë asgjë të pazakontë në rrugën e tij
Bën sexhde nën Fron dhe kërkon leje të lindë
Një ditë do të lindë nga perëndimi
- E parë nga njerëzit
- E padukshme
- Ende për të ardhur
Transmetimi nuk thotë kurrë se dikush e sheh diellin të ndalet apo të largohet nga qielli.
Nën Fron, kudo që të jetë
Kur u pyet për 36:38, Profeti (ﷺ) tha se vendqëndrimi i diellit është nën Fron. Arabishtja e ajetit, li-mustekarrin leha, mund të thotë një vendqëndrim ose një kohë e caktuar. Përkthimi anglisht i Jusuf Aliut ndjek kuptimin e dytë, dhe hadithi jep të parin. Kurani e quan Allahun (﷾) Zoti i shtatë qiejve dhe Zoti i Fronit Madhështor. Një hadith i saktë e vendos Fronin mbi Firdeusin, shkallën më të lartë të Xhenetit. Ibn Kethiri, një dijetar i shekullit të katërmbëdhjetë që e shpjegoi Kuranin, thotë: kudo që të jetë dielli, ai është nën Fron, ai dhe të gjitha krijesat, sepse Froni është çatia e tyre. Kritikët përgjigjen se në Sahih Muslim 159a dielli ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij, prandaj ai vend duhet të jetë përtej qiellit. Por një diell që është gjithmonë nën Fron mund ta arrijë vendqëndrimin e tij atje pa e lënë qiellin. Edhe Ibn Kethiri, që e lexoi transmetimin sipas kuptimit të dukshëm, e vendosi atë vend në rrugën e vetë diellit, në pikën e kundërt me mesditën.
Ebu Dherri transmeton se e pyeti Profetin (ﷺ) për fjalët e Kuranit 36:38, se dielli ecën drejt një vendqëndrimi (mustekarr) për të. Ai u përgjigj: vendqëndrimi i tij është nën Fron.
Ebu Dherri transmeton se ishte me Profetin (ﷺ) në xhami në perëndim të diellit, kur ai e pyeti Ebu Dherrin nëse e dinte ku perëndon dielli. Ebu Dherri u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron, dhe ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
“Dielli sillet në drejtimin e vet të caktuar. Kështu e ka paracaktuar i Plotfuqishmi, i Gjithëdijshmi.”
“Thuaj: “Kush është Zoti i shtatë qiejve dhe Zoti i Fronit Madhështor?””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha që Allahu ka marrë përsipër ta fusë në Xhenet këdo që beson në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, falet dhe agjëron Ramazanin. Kjo vlen qoftë nëse ka emigruar në rrugën e Allahut, qoftë nëse ka qëndruar në vendin ku lindi. Kur u pyet nëse duhej t’ua tregonin këtë njerëzve, tha se Xheneti ka njëqind shkallë, që Allahu i ka përgatitur për ata që luftojnë në rrugën e Tij. Midis çdo dy shkallëve është sa midis qiellit dhe tokës. Kur t’i kërkoni Allahut, kërkojini Firdeusin, pjesën e mesme dhe më të lartë të Xhenetit. Mbi të është Froni i të Gjithëmëshirshmit, dhe prej tij burojnë lumenjtë e Xhenetit.
Jep dy pikëpamje për ‘një vendqëndrim për të’. E para është një vend: nën Fron, në anën që shikon nga toka. Kudo që të jetë dielli, ai është nën Fron, ai dhe të gjitha krijesat, sepse Froni është çatia e tyre. Froni, shton ai, nuk është një sferë, siç pretendojnë shumë astronomë, por një kube me këmbë, e mbajtur nga engjëjt, mbi botën, mbi kokat e njerëzve. Dielli, duke u rrotulluar në sferën e tij të katërt, është më afër Fronit në mesditë dhe më larg tij në mesnatë; pastaj bie në sexhde dhe kërkon leje për të lindur, siç thonë hadithet. Pikëpamja e dytë është një kohë: fundi i rrugës së tij në Ditën e Ringjalljes, kur lëvizja e tij ndalet dhe kjo botë mbaron.
Ebu Dherri transmeton se një ditë Profeti (ﷺ) i pyeti shokët e tij nëse e dinin ku shkon dielli. Ata thanë se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij nën Fron dhe bie në sexhde, dhe qëndron kështu derisa t'i thuhet të ngrihet dhe të kthehet nga erdhi. Kthehet dhe lind në mëngjes nga vendi i lindjes së tij, dhe e njëjta gjë ndodh përsëri. Pastaj ecën, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të, derisa arrin atë vendqëndrim nën Fron. I thuhet të ngrihet dhe të lindë nga vendi ku perëndon, dhe ai do të lindë nga vendi i perëndimit të tij. Pastaj pyeti nëse e dinin kur do të jetë kjo. Është, tha ai, kur besimi nuk do t'i sjellë dobi një shpirti që nuk besoi më parë, apo që nuk fitoi të mira me besimin e tij: fjalët e Kuranit 6:158.
“Të shkosh” te Allahu (﷾) nuk është udhëtim
Në hadith, dielli “shkon” derisa bie në sexhde nën Fron. Kurani përdor të njëjtën folje arabe për Ibrahimin. Ai thotë: “Unë po shkoj te Zoti im. Ai do të më udhëzojë.” Ibrahimi nuk udhëtoi drejt një vendi ku është Allahu (﷾). Taberiu shpjegon se ai donte ta linte qytetin e popullit të vet për në Tokën e Shenjtë, për ta adhuruar Allahun (﷾) atje. Transmeton gjithashtu tabiinin Katade: Ibrahimi po shkonte me veprat, zemrën dhe qëllimin e tij. Pra, në përdorimin e vetë Kuranit, të shkosh te Allahu (﷾) nuk do të thotë domosdo ta lësh një vend për një tjetër. Dielli mund të shkojë në sexhden e tij ndërsa e ndjek rrugën e vet. Ibn Kethiri thotë se ai nuk ndalet kurrë së ecuri.
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
“Ai tha: “Unë po shkoj te Zoti im. Ai do të më udhëzojë.””
E shpjegon “Unë po shkoj te Zoti im” si fjalët e Ibrahimit, pasi Allahu e shpëtoi nga kurthi i popullit të tij, se do të mërgonte nga qyteti i popullit të vet te Allahu, pra në Tokën e Shenjtë, dhe do t’i linte për ta adhuruar Allahun. Transmeton Katadenë: duke shkuar me veprat, zemrën dhe qëllimin e tij. Transmeton një mendim të tretë, se Ibrahimi e tha kur ishin gati ta hidhnin në zjarr. E parapëlqen të parin, duke e krahasuar me 29:26, “Unë do të mërgoj te Zoti im”.
Shpjegon “që lëvizin vazhdimisht” (dâibejn): dielli dhe hëna udhëtojnë pa pushuar, as natën, as ditën. Pranë tij vë 36:40, se secili lundron në orbitën e vet, dhe ajete të tjera për diellin dhe hënën që i ndjekin rrugët e tyre nën urdhrin e Allahut.
Të gjitha gjërat i përulen Allahut (﷾), secila në mënyrën e vet
Kurani flet për sexhde për gjithë krijimin. Përmend diellin, hënën dhe yjet bashkë me malet, drurët dhe kafshët. Thotë se hijet përulen mëngjes e mbrëmje, dhe se të gjithë në qiej dhe në tokë përulen. Thotë se bimët dhe pemët i përulen Allahut (﷾). Çdo krijesë, thotë ai, e di si t’i falet dhe ta lavdërojë. Askush nuk e sheh një pemë të përkulet deri në tokë, e megjithatë Kurani thotë se ajo përulet. Sexhdja këtu është nënshtrimi i një krijese ndaj Krijuesit të saj, në mënyrën që i përshtatet asaj.
“A nuk e sheh ti se, në të vërtetë, Allahut i përulen në sexhde ata që gjenden në qiej dhe në Tokë, edhe Dielli, edhe Hëna, edhe yjet, edhe malet, edhe drurët, edhe kafshët dhe shumë nga njerëzit (myslimanët)? Por ka shumë njerëz (mohues), që meritojnë dënimin. E atë që e poshtëron Allahu, askush nuk mund ta bëjë të nderuar. Allahu, me të vërtetë, bën çfarë të dëshirojë.”
“Allahut i përulet në sexhde gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë, me hir a me pahir, si dhe hijet e tyre i përulen në mëngjes dhe në mbrëmje.”
“Allahut i përulet në sexhde çdo gjallesë, në qiej dhe në Tokë, edhe engjëjt, të cilët nuk janë kryelartë.”
“Bimët dhe pemët i përulen (Allahut).”
“A nuk e vëren ti, se Allahun e lavdëron çdo krijesë që ndodhet në qiej dhe në Tokë, madje edhe shpezët krahëhapur?! Çdokush e di se si t’i falet e ta lavdërojë. Allahu e di mirë çfarë bëjnë ata.”
Pse përmendet dielli
Ibn Kethiri, për 22:18, thotë se sexhdja e çdo gjëje është e llojit që i përshtatet asaj. Malet dhe drurët, thotë ai, bëjnë sexhde me kthimin e hijeve të tyre djathtas dhe majtas. Ai shpjegon pse ajeti përmend diellin, hënën dhe yjet: ata ishin adhuruar në vend të Allahut (﷾). Prandaj ajeti tregon se ata i përulen Krijuesit të tyre dhe i nënshtrohen Atij. Pastaj citon hadithin e sexhdes së diellit nën Fron. Kurani e kthen të njëjtin mësim në urdhër në 41:37. Sexhdja i takon Krijuesit të diellit dhe të hënës, jo atyre. Dielli që njerëzit e kanë adhuruar është vetë një adhurues.
Shpjegon se vetëm Allahu e meriton adhurimin, sepse çdo gjë i bën sexhde madhështisë së Tij, me dëshirë ose pa dëshirë, dhe sexhdeja e secilës gjë është e llojit që i përshtatet asaj. Dielli, Hëna dhe yjet përmenden sepse u adhuruan në vend të Allahut. Prandaj ajeti tregon se ata i bëjnë sexhde Krijuesit të tyre dhe sundohen e nënshtrohen prej Tij, ashtu si 41:37 e ndalon sexhden për Diellin dhe Hënën. Pastaj sjell hadithin e Ebu Dherrit për Diellin që bën sexhde nën Fron. Sexhdeja e maleve dhe e drurëve, thotë ai, është kthimi i hijeve të tyre djathtas dhe majtas.
“Ndër shenjat e Tij janë nata dhe dita, si dhe Dielli dhe Hëna. Mos bëni sexhde as për Diellin, as për Hënën, por, nëse jeni adhurues të Atij, bëni sexhde për Allahun i Cili i ka krijuar ato!”
Çfarë thanë dijetarët
Disa dijetarë e shpjeguan transmetimin. El-Hattabiu (vd. 998), siç e citon Ibn Haxheri, tha se qëndrimi i diellit nën Fron mund të jetë një qëndrim që ne nuk e kuptojmë. Shtoi se sexhdja e tij çdo natë nuk e pengon rrotullimin e tij në rrugën e vet. En-Neveviu (vd. 1277) shënon se dijetarët kishin mendime të ndryshme për ‘vendqëndrimin’ e tij. Disa lexuan një qëndrim nën Fron çdo ditë. Disa lexuan një afat të caktuar në fund të botës. Të tjerë lexuan pikën e fundit të rrugës së tij nëpër stacionet e tij. Ai shton se dielli bën sexhde me një dallim dhe perceptim që Allahu (﷾) e krijon në të. Ibn Haxheri (vd. 1449) shkroi komentin më të njohur të Buhariut, të quajtur Feth el-Bari. Ai e mori kuptimin e dukshëm si një qëndrim çdo ditë e natë, në sexhden e tij. Për Buhariun 3199 ai citon Ibn el-Arabiun: asgjë nuk e pengon diellin ta lërë rrugën e vet për të bërë sexhde, pastaj të kthehet. Ibn Haxheri përgjigjet se nëse lënia do të thotë ndalim, kjo është e qartë. Por nuk ka asnjë provë se e lë rrugën e vet. Pra, ai pranoi se dielli mund të ndalet për të bërë sexhde. Lejoi gjithashtu që sexhdja të jetë ajo e engjëllit që është caktuar për diellin. Ose mund të jetë e vetë diellit, “me formën e gjendjes së tij”, që do të thotë nënshtrim më i madh. Vetë Kurani thotë se njerëzit nuk e kuptojnë si e madhërojnë Allahun (﷾) të gjitha gjërat.
Jep dy lexime të mundshme për qëndrimin e diellit nën Fron. Ai mund të qëndrojë nën të në një mënyrë që ne nuk e kuptojmë. Ose dija për vendqëndrimin e tij mund të jetë në Librin ku janë shkruar fillimi dhe mbarimi i punëve të botës. Atëherë rrotullimi i diellit do të ndërpritet, ai do të ndalet dhe puna e tij do të mbarojë. Shton se asgjë në sexhden e tij çdo natë nën Fron nuk e pengon rrotullimin e tij në rrugën e vet.
Thotë se komentuesit kishin mendime të ndryshme për fjalët ‘vendqëndrimi i tij është nën Fron, dhe ai bie në sexhde’. Disa e morën hadithin sipas kuptimit të tij të dukshëm. Sipas kësaj pikëpamjeje, siç e thotë el-Vahidiu, dielli qëndron nën Fron çdo ditë kur perëndon, deri në ditën kur do të lindë nga vendi ku perëndon. Katadeja dhe Mukatili e lexuan si një kohë dhe një afat që dielli nuk e kalon, kështu që vendqëndrimi i tij është fundi i rrugës së tij kur mbaron bota; këtë e zgjodhi ez-Zexhaxhi. El-Kelbiu tha se ai udhëton nëpër stacionet e tij deri te pika e fundit, të cilën nuk e kalon, dhe pastaj kthehet te e para; këtë e zgjodhi Ibn Kutejbe. Shton se sexhdja e diellit bëhet me një dallim dhe perceptim që Allahu e krijon në të.
Thotë se sexhdja e diellit nën Fron nuk bie ndesh me 18:86, ku Dhulkarnejni e gjeti diellin duke perënduar në një burim me ujë të turbullt. Burimi është pika më e largët që arrin shikimi në perëndim, dhe sexhdja nën Fron vjen pas perëndimit. Citon dy leximet e el-Hattabiut për qëndrimin nën Fron, pastaj jep të vetin. Kuptimi i dukshëm i hadithit, thotë ai, është se qëndrimi ndodh çdo ditë e natë, në sexhden e tij. E kundërta e tij është udhëtimi i vazhdueshëm që ajeti e quan ecje.
Thotë se Buhariu e vendosi hadithin e Ebu Dherrit në këtë kapitull për të treguar rrugën e diellit në çdo ditë e natë. Kuptimi i tij i dukshëm, thotë ai, është se vetë dielli ecën, siç thotë ajeti “të gjitha lundrojnë në orbitat e veta”. Kjo ndryshon nga pikëpamja e astronomëve se dielli është i ngulitur në një sferë që rrotullohet. Citon Ibn el-Arabiun: disa e mohuan sexhden, ndonëse është e saktë dhe e mundshme, dhe të tjerë e lexuan si nënshtrimin e vazhdueshëm të diellit. Asgjë, shton Ibn el-Arabiu, nuk e pengon diellin ta lërë rrugën e vet për të bërë sexhde dhe pastaj të kthehet. Ibn Haxheri përgjigjet se nëse lënia do të thotë ndalim, kjo është e qartë, por nuk ka asnjë provë se e lë rrugën e vet. Shton se sexhdja mund të jetë ajo e engjëllit që është caktuar për diellin. Ose dielli mund të bëjë sexhde “me formën e gjendjes së tij”, që do të thotë nënshtrim dhe përulësi më e madhe në atë kohë.
“Atë e madhërojnë shtatë qiejt, Toka dhe gjithçka që gjendet në to. Dhe nuk ka asgjë që nuk e madhëron Atë, duke e lavdëruar, por ju (o njerëz) nuk e kuptoni madhërimin që i bëjnë ata. Ai, me të vërtetë, është i Butë dhe Falës.”
Një diell që nuk pushon kurrë
Ibn Kethiri e lexoi transmetimin sipas kuptimit të dukshëm. E vendosi sexhden në mesnatë, kur, thotë ai, dielli është më larg Fronit. E megjithatë për 14:33 ai i shpjegon fjalët “që lëvizin vazhdimisht”. Dielli dhe hëna, thotë ai, udhëtojnë pa pushuar, as natën, as ditën. Për 18:86 ai thotë se dielli nuk del kurrë nga kursi në të cilin është vendosur. Pra, dijetari që e vendosi sexhden në mesnatë mbante gjithashtu se dielli udhëton pa pushuar dhe nuk e lë kurrë kursin e vet.
Shpjegon “që lëvizin vazhdimisht” (dâibejn): dielli dhe hëna udhëtojnë pa pushuar, as natën, as ditën. Pranë tij vë 36:40, se secili lundron në orbitën e vet, dhe ajete të tjera për diellin dhe hënën që i ndjekin rrugët e tyre nën urdhrin e Allahut.
“e po ashtu edhe Diellin dhe Hënën, që lëvizin vazhdimisht. Ai ka vënë në shërbimin tuaj natën dhe ditën.”
Jep dy pikëpamje për ‘një vendqëndrim për të’. E para është një vend: nën Fron, në anën që shikon nga toka. Kudo që të jetë dielli, ai është nën Fron, ai dhe të gjitha krijesat, sepse Froni është çatia e tyre. Froni, shton ai, nuk është një sferë, siç pretendojnë shumë astronomë, por një kube me këmbë, e mbajtur nga engjëjt, mbi botën, mbi kokat e njerëzve. Dielli, duke u rrotulluar në sferën e tij të katërt, është më afër Fronit në mesditë dhe më larg tij në mesnatë; pastaj bie në sexhde dhe kërkon leje për të lindur, siç thonë hadithet. Pikëpamja e dytë është një kohë: fundi i rrugës së tij në Ditën e Ringjalljes, kur lëvizja e tij ndalet dhe kjo botë mbaron.
Shpjegon se Dhulkarnejni e pa diellin sikur po perëndonte në oqean, siç e sheh kushdo që shkon në breg, ndërsa vetë dielli nuk del kurrë nga kursi në të cilin është vendosur.
Prova për pohimet për qiellin
Një provë vlen për çdo shkrim. Disa pohime janë për atë që mund të shihet dhe të matet. Shembuj janë një largësi nga toka, rendi i planetëve, ose vende të banuara me mbretërit e tyre. Këto mund të kontrollohen. Pohimet për qëllime të padukshme nuk mund të kontrollohen duke parë, në asnjë drejtim. Vishnu Purana është një shkrim hindu i shtresës smriti (tradita e kujtuar, e renditur poshtë Vedës). Ai bën pohime të llojit të parë. Jep largësinë e diellit nga toka në ligë, dhe e vendos hënën po aq larg përtej diellit. Shifra të tilla mund të kontrollohen me qiellin. Disa mësues hindu i lexojnë këto kapituj si simbolikë. Por teksti i numëron ligët nga toka, dhe një largësi nga toka mund të matet. Ky transmetim nuk bën asnjë pohim të atij lloji. Nuk jep asnjë largësi dhe asnjë masë. Për rrugën e dukshme të diellit thotë vetëm atë që sheh gjithkush. Perëndon, lind në mëngjes, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të. Ajo që shton është e padukshme: se dielli i përulet Krijuesit të tij dhe ecën me lejen e Tij. Ndryshimi i vetëm që thotë se do ta shohin njerëzit është lindja e diellit në perëndim. Ajo parathuhet si një shenjë e Ditës së Fundit. Kurani flet për diellin në të njëjtën mënyrë: ai e ndjek rrugën e vet, dhe secili trup lundron në orbitën e vet.
Ebu Dherri transmeton se një ditë Profeti (ﷺ) i pyeti shokët e tij nëse e dinin ku shkon dielli. Ata thanë se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij nën Fron dhe bie në sexhde, dhe qëndron kështu derisa t'i thuhet të ngrihet dhe të kthehet nga erdhi. Kthehet dhe lind në mëngjes nga vendi i lindjes së tij, dhe e njëjta gjë ndodh përsëri. Pastaj ecën, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të, derisa arrin atë vendqëndrim nën Fron. I thuhet të ngrihet dhe të lindë nga vendi ku perëndon, dhe ai do të lindë nga vendi i perëndimit të tij. Pastaj pyeti nëse e dinin kur do të jetë kjo. Është, tha ai, kur besimi nuk do t'i sjellë dobi një shpirti që nuk besoi më parë, apo që nuk fitoi të mira me besimin e tij: fjalët e Kuranit 6:158.
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
“Sfera e diellit ndodhet njëqind mijë ligë larg tokës; dhe ajo e hënës në një largësi të barabartë nga dielli. Në të njëjtën largësi mbi hënën ndodhet orbita e të gjitha yjësive hënore. Planeti Budha (Merkuri) është dyqind mijë ligë mbi stacionet hënore.”
“Dielli sillet në drejtimin e vet të caktuar. Kështu e ka paracaktuar i Plotfuqishmi, i Gjithëdijshmi.”
“As Dielli nuk mund ta arrijë Hënën e as nata nuk mund t’ia kalojë ditës; të gjitha lundrojnë në orbitat e veta.”
Kundërshtimet e përgjigjura
Sahih el-Buhari 3199 — Kitab Bed'u el-Halk (Fillimi i krijimit), hadithi 3199
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
Cituar për
Profeti (ﷺ) tha në perëndim të diellit se dielli “shkon” derisa bie në sexhde nën Fron, dhe “kërkon leje” për të lindur. Pra, ai e paraqiti sikur e lë qiellin çdo natë. Por dielli ndriçon gjithmonë mbi ndonjë pjesë të tokës, dhe gjithmonë po perëndon diku. Kur bie atëherë në sexhde?
Përgjigjja
Hadithi e shpjegon Kuranin 36:38, “Dielli sillet në drejtimin e vet të caktuar”. Shkuarja e tij është ndjekja e rrugës së vet, dhe kërkimi i lejes tregon se ai ecën vetëm me lejen e Allahut (﷾). Profeti (ﷺ) ia bëri pyetjen Ebu Dherrit në perëndim të diellit. I tregoi atë që askush nuk mund ta shohë: ku shkon dielli, dhe se bie në sexhde nën Fron. Perëndimi i diellit u vjen të gjitha vendeve me radhë. Transmetimi nuk thotë kurrë se dielli e lë rrugën e vet, ose se dikush diku e sheh të ndalet. El-Hattabiu tha se sexhdja e tij çdo natë nuk e pengon rrotullimin e tij në rrugën e vet. Nëse sexhdja nuk e ndalon diellin, siç thotë el-Hattabiu, nuk ka nevojë të ndodhë në një çast për gjithë tokën. Dhe Froni është mbi gjithë krijimin. Siç thotë Ibn Kethiri, dielli është nën të kudo që të jetë.
Ku përfundon — Transmetimi flet për bindjen e diellit ndërsa ndjek rrugën e vet, jo për një udhëtim jashtë qiellit.
Sahih Muslim 159a — Kitab el-Iman (Libri i besimit), hadithi 159a
Ebu Dherri transmeton se një ditë Profeti (ﷺ) i pyeti shokët e tij nëse e dinin ku shkon dielli. Ata thanë se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: ecën derisa arrin vendqëndrimin e tij nën Fron dhe bie në sexhde, dhe qëndron kështu derisa t'i thuhet të ngrihet dhe të kthehet nga erdhi. Kthehet dhe lind në mëngjes nga vendi i lindjes së tij, dhe e njëjta gjë ndodh përsëri. Pastaj ecën, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të, derisa arrin atë vendqëndrim nën Fron. I thuhet të ngrihet dhe të lindë nga vendi ku perëndon, dhe ai do të lindë nga vendi i perëndimit të tij. Pastaj pyeti nëse e dinin kur do të jetë kjo. Është, tha ai, kur besimi nuk do t'i sjellë dobi një shpirti që nuk besoi më parë, apo që nuk fitoi të mira me besimin e tij: fjalët e Kuranit 6:158.
Cituar për
Sahih Muslim thotë se dielli bie në sexhde dhe qëndron kështu derisa t’i thuhet të ngrihet. Një diell që qëndron është ndalur, dhe madje Ibn Haxheri pranoi se mund të ndalet për të bërë sexhde. E megjithatë dielli nuk ndalet kurrë.
Përgjigjja
Transmetimi thotë vërtet se qëndron në sexhde derisa t’i thuhet të ngrihet. Ibn Haxheri pranoi se dielli mund të ndalet për të bërë sexhde. Por ky është shpjegimi i tij, jo fjalët e hadithit, si ora e mesnatës e Ibn Kethirit. Në të njëjtin pasazh ai ofroi lexime të tjera: sexhden e engjëllit të caktuar për diellin, ose një nënshtrim më të madh. Transmetimi e vendos qëndrimin nën Fron dhe nuk përmend asnjë pikë në qiellin tonë. Thotë gjithashtu se në ditën e fundit të zakonshme, pas një nate si çdo tjetër, njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në diell. Kur është natë në Medinë, është ditë në vende të tjera, dhe askush atje nuk e sheh diellin të qëndrojë në vend. El-Hattabiu tha se qëndrimi mund të jetë një që ne nuk e kuptojmë. Tha se sexhdja e tij çdo natë nuk e pengon rrotullimin e tij në rrugën e vet. Ajo që ndodh nën Fron i përket të fshehtës. Shikimi i qiellit nuk mund as ta provojë, as ta hedhë poshtë.
Ku përfundon — Transmetimi thotë se dielli qëndron në sexhde nën Fron. Nuk thotë kurrë se dikush e sheh diellin të ndalet, dhe thotë se njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në rrugën e tij.
Tefsiri i Ibn Kethirit, për 36:38
Jep dy pikëpamje për ‘një vendqëndrim për të’. E para është një vend: nën Fron, në anën që shikon nga toka. Kudo që të jetë dielli, ai është nën Fron, ai dhe të gjitha krijesat, sepse Froni është çatia e tyre. Froni, shton ai, nuk është një sferë, siç pretendojnë shumë astronomë, por një kube me këmbë, e mbajtur nga engjëjt, mbi botën, mbi kokat e njerëzve. Dielli, duke u rrotulluar në sferën e tij të katërt, është më afër Fronit në mesditë dhe më larg tij në mesnatë; pastaj bie në sexhde dhe kërkon leje për të lindur, siç thonë hadithet. Pikëpamja e dytë është një kohë: fundi i rrugës së tij në Ditën e Ringjalljes, kur lëvizja e tij ndalet dhe kjo botë mbaron.
Cituar për
Ibn Kethiri e vendos sexhden në mesnatë, kur dielli është më larg Fronit. Thotë gjithashtu se Froni nuk është një sferë, por një kube me këmbë mbi botën. Kjo është një tokë e sheshtë nën një kube.
Përgjigjja
Hadithi nuk thotë asgjë për mesnatën dhe nuk i jep Fronit asnjë formë. Koha e mesnatës është shpjegimi i vetë Ibn Kethirit, sipas astronomisë së kohës së tij, që e vendoste diellin në sferën e tij të katërt. Këmbët e Fronit janë në një hadith të saktë, Sahih el-Buhari 2412, dhe Kurani flet për engjëj që e mbajnë Fronin. Myslimanët i pranojnë të dyja. Një transmetim në Sunen Ebi Davud (4726) e krahason Fronin mbi qiejt me një kube. El-Albani e vlerësoi të dobët, siç tregon sunnah.com, dhe asgjë këtu nuk mbështetet mbi të. ‘Nuk është një sferë’ thuhet për Fronin, jo për tokën. Dhe vetë fjalët e Ibn Kethirit i përgjigjen kritikut. Kudo që të jetë dielli, thotë ai, është nën Fron, me të gjitha krijesat. Dhe për 14:33 thotë se ai udhëton pa pushuar, as natën, as ditën.
Ku përfundon — Leximi i dukshëm i Ibn Kethirit prapë e vendos diellin nën Fron kudo që të jetë, duke udhëtuar pa pushuar, natën dhe ditën.
Abdullah ibn Amri, i transmetuar në Tefsirin e Ibn Kethirit për 36:38
Abdullah ibn Amri tha për 36:38 se kur perëndon dielli, ai përshëndet, bie në sexhde dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Pastaj vjen një ditë kur perëndon, përshëndet, bie në sexhde dhe kërkon leje, dhe i refuzohet. Ai thotë se udhëtimi është i gjatë dhe se pa leje nuk do të arrijë, dhe mbahet aq sa do Allahu; pastaj i thuhet të lindë nga vendi ku perëndoi. Nga ajo ditë deri në Ditën e Ringjalljes, besimi nuk do t’i bëjë dobi një shpirti që nuk besoi më parë. Këto janë fjalët e tij, jo thënie e Profetit (ﷺ).
Cituar për
Myslimanët e parë e lexuan fjalë për fjalë. Abdullah ibn Amri, një shok i Profetit (ﷺ), tha se dielli mbahet aq sa do Allahu. Ikrime, një tabiin (dikush që i takoi shokët), tha se ai hyn në një mihrab nën Fron çdo natë. Leximet që e bëjnë të padukshme erdhën më vonë.
Përgjigjja
Këto janë thëniet e një shoku dhe të një tabiini, të shënuara në komentet. Nuk janë Kurani ose fjalët e Profetit (ﷺ), mbi të cilat mbështetet besimi mysliman. Dijetarët e cituar në këtë faqe citohen për mënyrën si e lexuan transmetimin, as ata si shpallje. As komentuesit e hershëm nuk pajtoheshin. En-Neveviu shënon se Katadeja dhe Mukatili e lexuan vendqëndrimin si një kohë të caktuar, fundin e rrugës së diellit kur mbaron bota. Dhe në transmetimin e Abdullah ibn Amrit, siç e jep Ibn Kethiri, diellit i jepet leje natë pas nate. Mbahet vetëm në ditën e fundit, kur leja i refuzohet dhe i thuhet të lindë nga vendi ku perëndoi. Ajo ditë është shenja që do ta shohin të gjithë.
Ku përfundon — Asnjëri transmetim nuk është mësim i Kuranit ose i Profetit (ﷺ). Komentuesit e hershëm e lexuan vendqëndrimin në më shumë se një mënyrë. Në transmetimin e Abdullah ibn Amrit, mbajtja i përket ditës së fundit.
Kurani 18:86 — Sureja El-Kehf, ajeti 86
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
Cituar për
Vëre hadithin pranë 18:86, ku dielli perëndon në një burim me ujë të turbullt, dhe ke një tokë të sheshtë. Dielli bie në perëndim, kalon nën tokë drejt Fronit, dhe kthehet në lindje. Në Sunen Ebi Davud 4002, vetë Profeti (ﷺ) thotë në perëndim të diellit se dielli perëndon në një burim të nxehtë.
Përgjigjja
Ajeti 18:86 thotë atë që gjeti Dhulkarnejni: diellin duke perënduar siç i dukej atij në ujin perëndimor. Ibn Haxheri i bashkoi dy tekstet në të njëjtën mënyrë. Burimi, thotë ai, është pika më e largët që arrin shikimi në perëndim, dhe sexhdja nën Fron vjen pas saj. Sunen Ebi Davud 4002 është një transmetim nga Ebu Dherri. Në të Profeti (ﷺ) thotë në perëndim të diellit se dielli perëndon në një burim të nxehtë (hamije). El-Albani e vlerësoi zinxhirin e tij sahih. Ebu Davudi e vendosi në librin e tij për leximet e Kuranit. Hamije është një nga dy leximet e njohura të fjalës në 18:86. Pra, Profeti (ﷺ) i tha vetë fjalët e ajetit, dhe leximi i Ibn Haxherit për ato fjalë vlen edhe këtu. Asnjë nga këto tekste nuk thotë se dielli shkon nën tokë, dhe asnjëri nuk i jep tokës formë. Të gjithë flasin për perëndimin e diellit ashtu siç flet ende gjithkush, përfshirë astronomët. Froni është mbi gjithë krijimin, jo nën tokë. Dhe Kurani thotë se dielli dhe hëna lundrojnë secili në orbitën e vet.
Ku përfundon — Asnjë nga këto tekste nuk vizaton një tokë të sheshtë; atë pamje e sjell kritiku.
Sahih el-Buhari 3199 — Kitab Bed'u el-Halk (Fillimi i krijimit), hadithi 3199
Ebu Dherri transmeton se në perëndim të diellit Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e dinte ku shkon dielli, dhe ai u përgjigj se Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha: shkon derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje, dhe leja i jepet. Do të vijë një kohë kur sexhdja e tij nuk do të pranohet dhe leja nuk do t'i jepet. Do t'i thuhet të kthehet nga erdhi, dhe do të lindë nga vendi ku perëndon. Ai tha se ky është kuptimi i Kuranit 36:38.
Cituar për
Një diell që bie në sexhde dhe kërkon leje do të duhej të ishte një qenie e vetëdijshme. Kjo është mit, jo astronomi. Dhe nëse dielli është një shërbëtor i gjallë i Zotit, hindusët nuk bëjnë asgjë të gabuar kur e nderojnë Surjan. E nderojnë si devata, një fuqi e vetëdijshme që i shërben Supremit.
Përgjigjja
Kurani thotë se çdo gjë në qiej dhe në tokë e madhëron Allahun (﷾), ndonëse njerëzit nuk e kuptojnë si. Çdo krijesë, thotë ai, e di si t’i falet dhe ta lavdërojë. Dijetarët kishin mendime të ndryshme si bie dielli në sexhde. En-Neveviu thotë se kjo bëhet me një dallim dhe perceptim që Allahu (﷾) e krijon në të. Ibn Haxheri lejoi, mes leximeve të tjera, që të jetë sexhdja e engjëllit të caktuar për diellin. Ose mund të jetë nënshtrimi i vetë diellit, “me formën e gjendjes së tij”. Nëse sexhdja është e engjëllit, Kurani thotë se edhe engjëjt i përulen Allahut (﷾). Asnjë profet, thotë ai, nuk do t’i urdhëronte njerëzit t’i merrnin engjëjt për zota. Sipas çdo leximi, dielli i nënshtrohet Krijuesit të tij dhe ecën me lejen e Tij. Prandaj nuk duhet adhuruar. Kurani e ndalon sexhden për diellin dhe hënën: sexhdja i takon Allahut (﷾), i Cili i krijoi ato.
Ku përfundon — Dielli i përulet Allahut (﷾), dhe Kurani ia jep sexhden e adhurimit vetëm Allahut (﷾), jo diellit që i përulet Atij.
Këndvështrime
Leximi i kritikëve
Hadithi e paraqet diellin sikur e lë qiellin çdo natë, ndalet nën Fron dhe kërkon leje për t’u kthyer. Kritikët thonë se kjo nuk mund të jetë e vërtetë për një diell që ndriçon gjithmonë mbi ndonjë pjesë të tokës.
Sahih el-Buhari 3199 thotë se dielli shkon në perëndim derisa bie në sexhde nën Fron dhe kërkon leje.
Kundërpërgjigje
Islami e pranon këtë hadith të saktë, që Profeti (ﷺ) e dha si kuptimin e 36:38, “Dielli sillet në drejtimin e vet të caktuar”. Shkuarja e tij është ecja e tij me lejen e Allahut (﷾). Dhe transmetimi nuk thotë kurrë se e lë qiellin. Perëndimi i diellit u vjen të gjitha vendeve me radhë. El-Hattabiu tha se sexhdja e tij e përnatshme nuk e ndalon të ecë në rrugën e vet.
Sahih Muslim 159a thotë se dielli qëndron i përulur derisa t’i thuhet të ngrihet. Kritikët e lexojnë këtë si ndalim të diellit.
Kundërpërgjigje
Transmetimi thotë vërtet se dielli qëndron në sexhde derisa t’i thuhet të ngrihet. Por e vendos këtë nën Fron, jo në një pikë të qiellit tonë. I njëjti transmetim thotë se njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në rrugën e diellit; ajo që ndodh nën Fron është e padukshme.
Disa dijetarë klasikë e lexuan si dielli që vërtet pushon çdo natë. Dhe Ibn Haxheri pranoi se dielli mund të ndalet në rrugën e vet për sexhden.
Kundërpërgjigje
Këto janë shpjegimet e dijetarëve, jo fjalët e Profetit (ﷺ). En-Neveviu shënon lexime të tjera, si një afat i caktuar në fund të botës. Ibn Haxheri lejoi që ai të ndalet, por vetëm si një lexim: ofroi gjithashtu sexhden e engjëllit ose një nënshtrim më të madh.
Ibn Kethiri e vendosi sexhden në mesnatë, dhe e quajti Fronin një kube me këmbë. Kritikët e lexojnë këtë si një pamje të tokës së sheshtë.
Kundërpërgjigje
Hadithi nuk jep asnjë orë mesnate dhe asnjë formë për Fronin. Këto janë shpjegimi i vetë Ibn Kethirit. Bartësit dhe këmbët e Fronit janë në Kuran dhe në një hadith të saktë. Dhe ‘nuk është një sferë’ thuhet për Fronin, jo për tokën. Vetë Ibn Kethiri thotë se dielli është nën Fron kudo që të jetë, dhe udhëton pa pushuar (14:33).
Pikëpamja islame
Transmetimi përshkruan nënshtrimin e diellit ndaj Allahut (﷾) nën Fron, që është mbi gjithë krijimin. Nuk përshkruan asnjë sexhde që e sheh dikush. Në Sahih Muslim 159a, dielli pastaj e ndjek rrugën e vet dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të. Ndryshimi i vetëm që thotë se do ta shohin njerëzit, lindja e diellit në perëndim, është ende për të ardhur. Kurani thotë se të gjitha gjërat i përulen Allahut (﷾), secila në mënyrën e vet.
Sahih Muslim 159a thotë se pas sexhdes së tij, dielli e ndjek rrugën e vet, dhe njerëzit nuk shohin asgjë të pazakontë në të.
Profeti (ﷺ) e shpjegoi Kuranin 36:38 duke thënë se vendqëndrimi i diellit është nën Fron.
Një hadith i saktë e vendos Fronin mbi shkallën më të lartë të Xhenetit. Dhe Ibn Kethiri thotë se dielli është nën Fron kudo që të jetë.
Kurani thotë se dielli, hëna, yjet, malet, drurët dhe kafshët i përulen Allahut (﷾). Secili e di mënyrën e vet të lutjes.
Ibn Kethiri thotë se çdo gjë i përulet Allahut (﷾) në mënyrën e vet. Dielli, hëna dhe yjet përmenden, thotë ai, sepse njerëzit i adhuruan.
El-Hattabiu tha se qëndrimi i diellit nën Fron mund të jetë një që ne nuk e kuptojmë. Tha se sexhdja e tij çdo natë nuk e pengon rrugën e tij.
En-Neveviu shënon tri lexime të vendqëndrimit të diellit. Thotë se ai përulet me një vetëdije që Allahu (﷾) e krijon në të.
Ibn Haxheri lejon që dielli të ndalet për t’u përulur, ndonëse nuk gjen asnjë provë se e lë rrugën e vet. Lejon gjithashtu që sexhdja të jetë e engjëllit. Ose të jetë e vetë diellit, e treguar nga gjendja e tij dhe jo me fjalë.
Ibn Kethiri e lexoi transmetimin sipas kuptimit të dukshëm. E shpjegon 14:33 si dielli dhe hëna që udhëtojnë pa pushuar, as natën, as ditën.
Transmetimi nuk jep asnjë largësi ose madhësi për diellin. Vishnu Purana, përkundrazi, e jep largësinë e diellit nga toka në ligë.
Dielli është një krijesë që i bindet Allahut (﷾) dhe ecën me lejen e Tij. Sexhdja e adhurimit i takon vetëm Krijuesit të tij.