Përgjigje e shkurtër
Jo. Kurani kurrë nuk e quan tokën të sheshtë, dhe nuk e vendos tokën mbi asnjë shtyllë. Bibla flet vërtet për “shtyllat e tokës”. Kurani thotë përkundrazi se Allahu (﷾) i krijoi qiejt “pa shtylla të dukshme”. Ai thotë se toka është e shtrirë. Kështu duket toka për njerëzit që ecin mbi të. Nuk është një pohim për formën e planetit. Ai thotë se Allahu (﷾) e mbështjell natën mbi ditën, duke përdorur foljen arabe për mbështjelljen e një çallme. Ai thotë se dielli dhe hëna notojnë secili në një orbitë. Dijetarë myslimanë si Ibn Hazmi, që vdiq më 1064, mësonin se toka është e rrumbullakët dhe tregonin ajetin e çallmës. Përgjigjja e Islamit është se Kurani flet për tokën ashtu siç ecin njerëzit mbi të. Asgjë në të nuk e bën tokën të sheshtë ose nuk e vendos mbi shtylla.
Shpjegimi i plotë
Kurani nuk vendos asgjë nën tokë
Kurani e vendos tokën mbi asgjë: asnjë shtyllë, asnjë kafshë, asnjë gur themeli. Shtyllat përmenden kur ai tregon si i krijoi Allahu (﷾) qiejt dhe tokën. Aty thotë se qiejt u ngritën pa shtylla që njerëzit mund t'i shohin. Arabishtja është bi-gajri ‘amedin teraveneha. Ajo mund të lexohet edhe me kuptimin se nuk ka fare shtylla, siç e shihni. Sido që të jetë, ajeti flet për qiejt, jo për tokën. Kurani përmend gjithashtu atë që i mban të dy: Allahu (﷾) mban ekuilibrin e qiejve dhe të Tokës, që të mos shkatërrohen.
“Allahu është Ai që qiejt i ka ngritur me shtylla, të cilat nuk mund t’i shihni e më pas është ngritur mbi Fron. Ai ka nënshtruar Diellin dhe Hënën; të gjitha këto rrotullohen për një kohë të caktuar. Ai i drejton të gjitha çështjet dhe i shpjegon në hollësi shpalljet, me qëllim që ju të bindeni se do të takoheni me Zotin tuaj.”
“Ai i ka krijuar qiejt pa shtylla të dukshme, ka vënë male të palëvizshme në Tokë, që ju të mos lëkundeni dhe ka shpërndarë në të gjithfarë gjallesash. Ne e zbresim ujin nga qielli dhe, nëpërmjet tij, kemi bërë të mbijë çdo lloj (bime) i mirë.”
“Me të vërtetë, Allahu mban ekuilibrin e qiejve dhe të Tokës, që të mos shkatërrohen. Kur ato nisin të shkatërrohen, askush nuk mund t’i mbrojë, pos Tij. Me të vërtetë, Ai është i Butë dhe Falës (i gjynaheve).”
‘Ai e mban qiellin’: fuqi, jo një çati e fortë
Kritikët thonë se Kurani e bën qiellin një çati të fortë, sepse Allahu (﷾) e mban që të mos bjerë mbi tokë. Folja është jumsiku, ‘mban’. Kurani përdor të njëjtën folje për shpendët në fluturim: “Ato i mban vetëm Allahu”. Ai thotë gjithashtu se Ai e mban tokën, jo vetëm qiejt. Askush nuk mendon se një zog është çati e fortë. Fjala flet për fuqinë e Allahut (﷾) mbi një gjë, jo për atë se nga çfarë është bërë. Et-Taberiu e lexon 22:65 si Allahun (﷾) që e mban qiellin me fuqinë e Tij, nga mëshira, që të mos bjerë. Yusuf Ali e mori fjalën qiell aty me kuptimin shi. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) e zbret shiun nga qiejt. Sido që të jetë, ajeti kurrë nuk e quan qiellin të fortë.
“A nuk e sheh ti, se Allahu ka vënë në shërbimin tuaj gjithçka që është në Tokë dhe anijet që lundrojnë nëpër det me urdhrin e Tij?! Është Ai që e mban qiellin që të mos bjerë në Tokë; kjo mund të ndodhë vetëm me lejen e Tij. Vërtet, Allahu është i Butë dhe i Mëshirshëm me njerëzit.”
Shpjegon se Allahu e mban qiellin me fuqinë e Tij që të mos bjerë mbi tokë, përveçse me lejen e Tij. Ai thotë se është nga mirësia dhe mëshira e Tij ndaj njerëzve që Ai e mban qiellin të mos bjerë mbi tokë, dhe se Ai ua nënshtroi atyre atë që përshkruan ajeti.
“Me të vërtetë, Allahu mban ekuilibrin e qiejve dhe të Tokës, që të mos shkatërrohen. Kur ato nisin të shkatërrohen, askush nuk mund t’i mbrojë, pos Tij. Me të vërtetë, Ai është i Butë dhe Falës (i gjynaheve).”
“A nuk shohin ata, se si shpendët fluturojnë pa mundim në hapësirat qiellore? Ato i mban vetëm Allahu. Kjo, në të vërtetë, është shenjë për popullin që beson.”
“A nuk i shohin shpendët mbi kokat e tyre, se si i hapin dhe i mbledhin krahët? Askush nuk i mban ata, përveç të Gjithëmëshirshmit; Ai, me të vërtetë, sheh çdo gjë.”
“i Cili e ka bërë për ju tokën shtresë dhe qiellin ndërtesë; i Cili prej së larti zbret ujë dhe nëpërmjet tij bën që të rriten fruta si ushqim për ju. Prandaj mos sajoni me vetëdije zota të barabartë me Allahun.”
| Ajeti | Çfarë mban Ai |
|---|---|
| 16:79 | Zogjtë pezull në qiell |
| 67:19 | Zogjtë që hapin dhe mbledhin krahët |
| 35:41 | Qiejt dhe tokën |
| 22:65 | Qiellin, që të mos bjerë mbi tokë |
‘E shtrirë’: toka siç e shohin banorët e saj
Kurani thotë se toka u shtri dhe u bë shtrat për banorët e saj. Këto ajete flasin për tokën si vend për të jetuar dhe për të ecur. Për këdo që qëndron mbi të, toka duket e shtrirë. Er-Raziu ishte një dijetar i tefsirit, shpjegimit të Kuranit, që vdiq më 1210. Ai iu përgjigj atyre që argumentonin se një shtrat nuk mund të jetë top. Një sferë shumë e madhe duket e sheshtë në çdo pjesë të saj, kështu që toka mund të jetë të dyja. Ibn el-Kajjimi, një dijetar që vdiq më 1350, tha të njëjtën gjë për ajetin “Po Tokën, se si është shtrirë?!” Toka është e shtrirë, shkroi ai, e megjithatë në të vërtetë është një top, me një sipërfaqe ku vendosen gjallesat.
“Dhe Tokën e kemi shtrirë e nëpër të kemi shpërndarë male të patundura. Ne kemi bërë që në tokë të rritet çdo gjë në përpjesëtim.”
“Po Tokën, se si është shtrirë?!”
“i Cili e ka bërë për ju tokën shtresë dhe qiellin ndërtesë; i Cili prej së larti zbret ujë dhe nëpërmjet tij bën që të rriten fruta si ushqim për ju. Prandaj mos sajoni me vetëdije zota të barabartë me Allahun.”
U përgjigjet atyre që argumentonin se një tokë e bërë shtrat nuk mund të jetë sferë: një sferë shumë e madhe duket e sheshtë në çdo pjesë të saj, prandaj toka mund të jetë shtrat për banorët e saj dhe megjithatë të jetë e rrumbullakët.
Midis shenjave në tokë numëron shtrirjen e saj, duke cituar “Po Tokën, se si është shtrirë?!” (88:20). Ai thotë se kjo nuk e përjashton që ajo të jetë e rrumbullakët: në të vërtetë ajo është një top, me një sipërfaqe mbi të cilën vendosen gjallesat.
Nata e mbështjellë mbi ditën
Kurani thotë se Allahu (﷾) e bën natën të mbulojë ditën dhe ditën të mbulojë natën. Folja arabe është jukevviru, fjala për mbështjelljen e një çallme rreth kokës. Kjo është një gjë e çuditshme për t'u thënë për një pjatë të sheshtë dhe një gjë e natyrshme për t'u thënë për një top. Ibn Hazmi, një dijetar i shekullit të njëmbëdhjetë, e citoi këtë ajet. Ai tha se asnjë dijetar kryesor mysliman nuk e mohoi se toka është e rrumbullakët. Ai tha se Kurani dhe Suneti, mësimi dhe shembulli i Profetit (ﷺ), e tregojnë këtë.
“Ai i ka krijuar qiejt dhe Tokën për të shpallur të Vërtetën. Ai e bën natën të kalojë në ditë dhe ditën në natë, Ai e ka nënshtruar Diellin dhe Hënën. Të gjitha lëvizin për një kohë të caktuar. Vërtet, Ai është i Plotfuqishëm dhe Falës i Madh!”
Thotë se asnjë dijetar kryesor mysliman nuk e mohoi se toka është e rrumbullakët, dhe se Kurani dhe Suneti e tregojnë këtë. Ai citon Kuranin 39:5, duke shpjeguar se folja për mbështjelljen e natës mbi ditën merret nga mbështjellja e çallmës.
| Ajeti | Çfarë thotë |
|---|---|
| 15:19, 88:20 | Toka është e shtrirë: trualli siç e shohin banorët e saj. |
| 39:5 | Nata mbështillet mbi ditën, me foljen për mbështjelljen e çallmës. |
| 21:33, 36:40 | Dielli dhe hëna notojnë secili në orbitën e vet. |
- Vdiq më 1064
Ibn Hazmi
Asnjë dijetar mysliman i shquar nuk mohoi se toka është e rrumbullakët; ai përmendi ajetin e çallmës.
- Vdiq më 1210
Er-Raziu
Një sferë shumë e madhe duket e sheshtë në çdo pjesë, ndaj toka mund të jetë edhe shtrat edhe top.
- Vdiq më 1350
Ibn el-Kajjimi
Toka është e shtrirë, e megjithatë në të vërtetë është një top.
Dielli dhe hëna secili në një orbitë
Kurani thotë se dielli dhe hëna notojnë secili në rrugën e vet. Thotë se dielli nuk mund ta arrijë hënën, as nata nuk mund t'ia kalojë ditës.
“Allahu është Ai, i Cili krijoi natën dhe ditën, Diellin dhe Hënën; e të gjitha këto lundrojnë në gjithësi.”
“As Dielli nuk mund ta arrijë Hënën e as nata nuk mund t’ia kalojë ditës; të gjitha lundrojnë në orbitat e veta.”
Shtyllat në Bibël
Bibla, shkrimi i shenjtë i hebrenjve dhe i të krishterëve rreth Arabisë, flet më shumë se një herë për tokën që mbështetet mbi shtylla. Ajo thotë se Perëndia i ngriti dhe i mban. Flet gjithashtu për Perëndinë që e lëkund tokën nga vendi i saj derisa shtyllat e saj dridhen.
“sepse shtyllat e tokës janë të ZOTIT dhe mbi to ai ka vënë botën.”
“I cili e lëkund tokën nga vendi i saj dhe shtyllat e saj dridhen.”
“Toka dhe të gjithë banorët e saj shkrihen; unë i mbaj shtyllat e saj. Sela.”
Një masë për të dy librat
Të krishterët shpesh i lexojnë shtyllat e tokës në Bibël si poezi. Shumë nga këto vargje gjenden vërtet në këngë dhe poema. Nëse kjo është e drejtë për Biblën, është e drejtë edhe për ‘e shtrirë’ të Kuranit, që qartë e përshkruan tokën nën këmbët tona. Por dy librat nuk janë në të njëjtin nivel. Bibla e përdor figurën e shtyllave nën tokë, madje edhe aty ku flet për tokën të varur mbi asgjë. Kurani kurrë nuk e përdor atë figurë. Kur flet për shtylla në krijimin e botës, ai thotë se qiejt qëndrojnë pa asnjë që mund të shihet.
“sepse shtyllat e tokës janë të ZOTIT dhe mbi to ai ka vënë botën.”
“Allahu është Ai që qiejt i ka ngritur me shtylla, të cilat nuk mund t’i shihni e më pas është ngritur mbi Fron. Ai ka nënshtruar Diellin dhe Hënën; të gjitha këto rrotullohen për një kohë të caktuar. Ai i drejton të gjitha çështjet dhe i shpjegon në hollësi shpalljet, me qëllim që ju të bindeni se do të takoheni me Zotin tuaj.”
| Libri | Çfarë thotë |
|---|---|
| Bibla | Toka mbështetet mbi shtylla që Perëndia i ngriti dhe i mban, dhe Ai e trondit derisa t'i dridhen shtyllat. |
| Kurani | Qiejt janë ngritur pa ndonjë shtyllë që mund të shihet, dhe asgjë nuk vihet nën tokë. Allahu (﷾) i mban qiejt dhe tokën. |
Të krishterët shpesh i lexojnë shtyllat e Biblës si poezi. Kurani nuk e përdor kurrë figurën e shtyllave nën tokë.
Kundërshtimi i përgjigjur
Kurani 88:20 — Sureja El-Gashije, ajeti 20
“Po Tokën, se si është shtrirë?!”
Cituar për
Kritikët thonë se Kurani e quan tokën të shtrirë dhe të rrafshuar, prandaj mëson një tokë të sheshtë.
Përgjigjja
Ajeti u kërkon njerëzve ta shikojnë tokën mbi të cilën ecin dhe të shohin si është shtrirë për ta. Kjo e përshkruan tokën ashtu siç duket, jo formën e planetit. Er-Raziu e tha këtë shekuj më parë: një sferë shumë e madhe duket e sheshtë në çdo pjesë të saj. Dhe Kurani e mbështjell natën mbi ditën si një çallmë.
Ku përfundon — ‘E shtrirë’ e përshkruan tokën nën këmbët tona. Kurani askund nuk thotë se toka është e sheshtë.
Tefsiri i Xhelalejnit, për 88:20
E shpjegon ‘e shtrirë’ si e shtruar, një shenjë nga e cila njerëzit nxjerrin fuqinë dhe Njësinë e Allahut. Ai shton se kuptimi i dukshëm i fjalës është që toka është një sipërfaqe e sheshtë. Ai thotë se kështu mbajnë dijetarët e Sheriatit, jo se ajo është sferë siç thonë astronomët. Por ai thotë se mendimi i astronomëve nuk rrëzon asnjë shtyllë të Sheriatit.
Cituar për
Kritikët thonë se Tefsiri i Xhelalejnit, një tefsir i shkurtër i njohur, e lexon ‘e shtrirë’ te 88:20 si tokë të sheshtë. Ai thotë se toka është një sipërfaqe e sheshtë, dhe e mohon mendimin e astronomëve se është top.
Përgjigjja
Ky është një raport i drejtë për një rresht të tij, dhe i njëjti rresht e kufizon. El-Mahalliu, një dijetar egjiptian që vdiq më 1459, e shkroi këtë pjesë të Xhelalejnit. Ai e mori kuptimin e dukshëm të fjalës si një sipërfaqe e sheshtë, jo sferë siç thonë astronomët. Por shtoi se mendimi i rrumbullakët nuk shkon kundër asnjë rregulli themelor të fesë. Pra, as ai nuk e bëri tokën e sheshtë pjesë të besimit. Ai tha gjithashtu se dijetarët e ligjit islam mbanin mendimin e sheshtë. Ky ishte pohimi i tij, dhe dijetarë më të hershëm transmetuan të kundërtën. Ibn el-Kajjimi, që vdiq më 1350, e citoi pikërisht këtë ajet. Ai tha se toka është e shtrirë, e megjithatë në të vërtetë është një top, me një sipërfaqe ku vendosen gjallesat. Shumë kohë para të dyve, Ibn el-Munadi, një dijetar i Bagdadit që vdiq më 947, transmetoi se dijetarët pajtoheshin që toka është si një top. Prova e tij ishte se dielli, hëna dhe yjet lindin dhe perëndojnë më herët për njerëzit në lindje se për njerëzit në perëndim. Ibn Tejmije, një dijetar i shekullit të katërmbëdhjetë, e përcolli transmetimin e tij. Komentuesit nuk pajtoheshin të gjithë, kështu që asnjëri prej tyre nuk e vendos vetëm kuptimin e ajetit. Vetë ajeti thotë vetëm ‘e shtrirë’, dhe një top ka një sipërfaqe që është e shtrirë.
Ku përfundon — Një komentues e lexoi ‘e shtrirë’ si të sheshtë, dhe tha se mendimi i rrumbullakët nuk thyen asnjë rregull themelor të besimit. Vetë ajeti thotë vetëm ‘e shtrirë’.
Jobi 26:7 — Shkrimet (Ketuvim), kapitulli 26, vargu 7
“Ai e shtrin veriun mbi zbrazëtinë dhe e var tokën mbi asgjë.”
Cituar për
Të krishterët vënë në dukje se Bibla thotë gjithashtu se Perëndia e var tokën mbi asgjë, prandaj nuk mëson një tokë mbi shtylla.
Përgjigjja
I njëjti libër i Jobit thotë gjithashtu se Perëndia e lëkund tokën aq sa shtyllat e saj dridhen (9:6). Dhe 1 Samueli 2:8 thotë se Perëndia e vuri botën mbi shtylla. Bibla i mban të dyja figurat. Kurani kurrë nuk e përdor fare figurën e shtyllave nën tokë.
Ku përfundon — Bibla i mban të dyja figurat. Kurani kurrë nuk e vendos tokën mbi shtylla.
Kurani 18:86 — Sureja El-Kehf, ajeti 86
“Kur arriti në vendin e perëndimit të diellit, pa se ai po ulej në një burim të zi balte dhe në afërsi të tij gjeti një popull. Ne thamë: “O Dhulkarnejn, mund t’i ndëshkosh ata ose mund t’u bësh mirë atyre.””
Cituar për
Kritikët thonë se Kurani e bën diellin të perëndojë në një burim me baltë mbi një tokë të sheshtë.
Përgjigjja
Ajeti thotë çfarë gjeti Dhulkarnejni, një sundimtar udhëtimet e të cilit i tregon Kurani: ai pa se dielli “po ulej në një burim të zi balte”. Ai tregon çfarë pa një udhëtar aty ku dielli perëndonte mbi ujërat perëndimore. Kushdo në një breg e sheh diellin të zhytet në det në të njëjtën mënyrë. Nuk është një pohim se ku shkon dielli. Ku shkon dielli pasi perëndon është një pyetje tjetër, që merr përgjigje në faqen e vet.
Ku përfundon — Ajeti tregon çfarë pa ai, jo ku shkon dielli.
Kurani 22:65 — Sureja El-Haxh, ajeti 65
“A nuk e sheh ti, se Allahu ka vënë në shërbimin tuaj gjithçka që është në Tokë dhe anijet që lundrojnë nëpër det me urdhrin e Tij?! Është Ai që e mban qiellin që të mos bjerë në Tokë; kjo mund të ndodhë vetëm me lejen e Tij. Vërtet, Allahu është i Butë dhe i Mëshirshëm me njerëzit.”
Cituar për
Kurani thotë se Allahu e mban qiellin që të mos bjerë mbi tokë. Vetëm një qiell i fortë mund të bjerë, prandaj Kurani përfytyron një kube të fortë.
Përgjigjja
Folja është jumsiku, ‘mban’. Kurani e përdor për shpendët në ajër: askush nuk i mban ata përveç Allahut (﷾). E përdor edhe për tokën. Ajo përshkruan fuqinë e Allahut (﷾), jo një gjë të fortë. Et-Taberiu e lexon ajetin si Allahun (﷾) që e mban qiellin, nga mëshira, që të mos bjerë. Yusuf Ali madje e përkthen qiellin aty si shi. Kurani askund nuk e quan qiellin të fortë.
Ku përfundon — ‘Mban’ thuhet për shpendët dhe për tokën. Flet për fuqinë e Allahut (﷾), jo për një qiell të fortë.
Kurani 79:27-31 — Sureja En-Naziat, ajeti 27-31
“Cili është më i vështirë: krijimi i juaj apo i qiellit, të cilin Ai e ndërtoi, ia ngriti lart kupën dhe e përsosi. Netët i bëri të errëta, kurse ditët të ndritshme. Pastaj e shtriu rrafsh Tokën, dhe, nga ajo nxori ujërat dhe bëri kullotat,”
Cituar për
Disa myslimanë thonë se 79:30 e quan tokën në formë veze, si një vezë struci. Kritikët thonë se kjo është një shtrembërim modern i fjalës, i bërë për t'iu përshtatur shkencës.
Përgjigjja
Kritikët kanë të drejtë për shtrembërimin. Folja te 79:30, dehaha, do të thotë shtriu. Yusuf Ali e përkthen ‘extended (to a wide expanse)’ (‘e zgjeroi në një hapësirë të gjerë’). Ajeti tjetër thotë çfarë ishte shtrirja: Ai nxori prej saj ujërat dhe kullotat e saj. Ibn Abbasi, Sahabiu, e shpjegoi në të njëjtën mënyrë: Allahu (﷾) nxori ujin dhe kullotat e saj. El-Buhariu e regjistron përgjigjen e tij. Myslimani nuk duhet ta bëjë një ajet të thotë më shumë se ç'thotë. Kurani nuk ka nevojë për një ndihmë të tillë. Ai e mbështjell natën mbi ditën, dhe e vendos diellin dhe hënën secilin në një orbitë.
Ku përfundon — Dehaha do të thotë shtriu. Argumenti i Kuranit nuk mbështetet te leximi i një veze në të.
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani kurrë nuk thotë se toka është e sheshtë dhe kurrë nuk e vendos mbi shtylla. Ai e përshkruan tokën siç e shohin banorët e saj. Ai e mbështjell natën mbi ditën si një çallmë, dhe e vendos diellin dhe hënën secilin në një orbitë.
Bibla flet për shtyllat e tokës, që Perëndia i ngriti dhe i mban.
Kurani nuk e vendos tokën mbi asnjë shtyllë, dhe thotë se qiejt u ngritën pa shtylla që mund të shihen.
Kurani thotë se toka u shtri dhe u bë shtrat për banorët e saj.
Er-Raziu shpjegoi se një sferë shumë e madhe duket e sheshtë në çdo pjesë të saj. Prandaj ‘e shtrirë’ nuk e përjashton një tokë të rrumbullakët.
Ibn el-Munadi transmetoi se dijetarët pajtoheshin që toka është si një top. Ibn el-Kajjimi e lexoi 88:20 me një tokë të rrumbullakët. El-Mahalliu, në Tefsirin e Xhelalejnit, e lexoi ‘e shtrirë’ si të sheshtë. Por ai tha se mendimi i rrumbullakët nuk thyen asnjë rregull themelor të fesë.
Folja te 39:5 është ajo që përdoret për mbështjelljen e një çallme. Ibn Hazmi e citoi për rrumbullakësinë e tokës.
Kurani thotë se dielli dhe hëna lëvizin secili në orbitën e vet.
Kurani mëson se Allahu (﷾) i ngriti qiejt dhe e shtriu tokën si shtëpi për njerëzit.