Përgjigje e shkurtër
Në shumë jetë, sipas fjalëve të qarta të Guru Granth Sahib, që sikët e nderojnë si Gurunë e tyre të gjallë. Ai flet për 8,4 milionë lloje jete. Guru Arxhani i thotë dëgjuesit se në lindje të mëparshme ka qenë krimb, elefant dhe zog. I njëjti libër e quan lindjen njerëzore rastin për ta takuar Zotin. Thotë gjithashtu se veprat e mira dhe të këqija të çdo njeriu do të lexohen para Gjykatësit. Islami pajtohet se veprat shënohen dhe lexohen, dhe thotë se Gjykatësi është vetë Allahu (﷾). Pajtohet gjithashtu se kjo jetë është rasti, dhe mëson se është e vetmja. Ai që e bëri veprën është ai që shpërblehet apo dënohet për të (17:13-14). Pjesa e hulumtimit i shtjellon të dy mësimet dhe i përgjigjet çdo përgjigjeje.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thotë Guru Granth Sahib për shumë lindje
Guru Granth Sahib citohet këtu sipas Ang, një faqe e botimit të tij standard prej 1.430 faqesh. Guru Nanaku (sikët thonë Guru Nanak Dev Xhi) shkruan te Ang 433 për një shërbëtor të Zotit. Ky shërbëtor endej nëpër 84 lakh, ose 8,4 milionë, ekzistenca. Macauliffe, përkthimi i të cilit i vitit 1909 citohet, shton se në Lindje besohet që ky numër llojesh kalohet në shpërngulje shpirtrash. Guru Arxhani, Guruja i pestë, i përmend format te Ang 176: krimb, molë, elefant, peshk, dre, zog, gjarpër, kalë dhe ka. Në të njëjtin himn thotë se ky trup njerëzor u formua pas një kohe të gjatë. Një himn tjetër në atë Ang flet për vetëdashësit (manmukh), që ndjekin vullnetin e tyre në vend të atij të Gurusë. Ata enden nëpër shumë lindje për shkak të asaj që u ishte shkruar që nga fillimi (dhur kirat). Ashtu si mbjell njeriu, ashtu ha. Te Ang 1075 Guru Arxhani thotë se Zoti i dha njerëzimit lavdinë ndër të gjitha 84 lakh llojet. Shton se kushdo që e humbet këtë rast vuan dhimbjen e ardhjes dhe të shkuarjes. Kjo faqe i paraqet këto vargje si mësim të Guruve.
“Shërbëtori yt, që endej nëpër tetëdhjetë e katër lakh ekzistenca, lyp dhe lutet për dijen hyjnore.”
“Në sa lindje ishe krimb apo molë! Në sa lindje elefant, peshk apo dre! Në sa lindje zog apo gjarpër! Në sa lindje u mbrehe si kalë apo ka! Takoje Zotin e botës — kjo është koha për ta takuar. Pas një kohe të gjatë ky trup njerëzor është formuar për ty.”
“Ata enden nëpër shumë lindje për shkak të fatit të tyre të shkruar që nga fillimi. Ashtu si mbjell njeriu, ashtu do të hajë.”
Në një himn në Raga Maru, Guru Arxhani thotë se nga të gjitha 84 lakh llojet Zoti i dha njerëzimit lavdinë. Thotë se ai që e humbet këtë hap vuan dhimbjen e ardhjes dhe të shkuarjes.
Si thonë sikët se mbaron cikli
Sikët mbajnë se cikli mbaron me hirin e Zotit (nadar, vështrimi i favorit të Zotit). Japji është himni i Guru Nanakut që e hap Granthin dhe thuhet çdo mëngjes. Te Ang 2 thotë se me favorin e Tij arrijmë te porta e shpëtimit. Macauliffe shtyp dy lexime të gjysmës së parë të atij vargu. Në tekstin e tij, i Mëshirshmi jep një mantel nderi. Në shënimin e tij jep leximin tjetër: me veprat tona të mëparshme e fitojmë këtë trup njerëzor. Shënimi e paraqet gjithashtu doktrinën ashtu siç e kuptonte ai. Veprat e lindjeve të mëparshme rregullohen kur shpirti arrin një trup njerëzor. Veprat e bëra në atë trup shkojnë me shpirtin në atë që vjen më pas. Me cilindo lexim, porta e çlirimit hapet me favorin e Zotit. Sikët e nderojnë Guru Granth Sahib si Gurunë e tyre të gjallë, dhe kështu e kuptojnë fundin e udhëtimit.
“I Mëshirshmi do të na japë një mantel nderi, dhe me hirin e Tij do ta arrijmë portën e shpëtimit.”
Gjykatësi, regjistri dhe rasti i rrallë
I njëjti libër e trajton këtë jetë si të rëndësishme. Saloku mbyllës (një varg i shkurtër) i Japjit, te Ang 8, thotë se meritat dhe të metat lexohen para Gjykatësit. Thotë se njerëzit janë afër Zotit apo larg Tij sipas veprave të tyre. Macauliffe shënon se ky salok përgjithësisht besohet se është i Guru Angadit. Në Rahiras, lutjen e mbrëmjes, Guru Arxhani i flet dëgjuesit (Ang 12). Tani që e ka trupin njerëzor, është koha ta takojë Zotin. Bhagat Kabiri është një shenjtor himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib. Ai nuk është Guru. Thotë se lindja njerëzore fitohet me vështirësi dhe nuk vjen herë pas here (Ang 1366). Sikët i lexojnë këto vargje bashkë. Lindja njerëzore është rasti i rrallë ndër shumë lindje.
“Meritat dhe të metat do të lexohen në praninë e Gjykatësit. Sipas veprave të njerëzve, disa do të jenë afër, dhe të tjerë larg Zotit.”
“Meqë tani ke marrë një trup njerëzor, o njeri, është koha që ta takosh Perëndinë; gjithçka tjetër që bën nuk vlen asgjë.”
“Kabir, lindja njerëzore fitohet me vështirësi; ajo nuk vjen herë pas here; si fruti i pjekur i pyllit, që kur bie në tokë nuk kthehet më te dega mëmë.”
Islami e ruan regjistrin dhe rastin
Edhe Kurani mëson një regjistër. Në Islam Gjykatësi është vetë Allahu (﷾), Sunduesi i Ditës së Gjykimit (1:4). Në Ditën e Gjykimit çdo njeriu i jepet një libër dhe i thuhet ta lexojë regjistrin e vet. Çdo e mirë dhe çdo e keqe sa një thërrmijë do të shihet. Profeti (ﷺ) i tha Ibn Omerit të ishte në këtë botë si i huaj ose udhëtar. Ibn Omeri shtoi se njeriu duhet të marrë nga jeta për vdekjen. Pra, regjistri dhe ndjenja se kjo jetë është rasti janë truall i përbashkët. Ndryshimi është numri i jetëve.
“Çdo njeriu ia kemi varur në qafë llogarinë për punën e tij dhe Ne, do t’ia paraqesim Ditën e Kiametit librin, që do ta gjejë të hapur (e do t’i themi): “Lexoje librin tënd! Ti mjafton sot si llogaritar kundër vetvetes!””
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
“Sunduesit të Ditës së Gjykimit.”
Ibn Omeri transmeton se Profeti (ﷺ) e kapi për supi dhe tha: ji në këtë botë sikur të ishe i huaj ose udhëtar. Ibn Omeri shtonte këshillën e vet: kur të vijë mbrëmja, mos e prit mëngjesin, dhe merr nga shëndeti yt për sëmundjen tënde dhe nga jeta jote për vdekjen tënde.
Islami thotë se kjo jetë është e vetmja
Kurani i numëron jetët e njeriut. Allahu (﷾) jep jetën, pastaj vdekjen, pastaj e ringjall për Ditën e Gjykimit, dhe tek Ai kthehet (2:28; 45:26). Thotë se shpërblimi i plotë jepet vetëm në atë Ditë (3:185), dhe nuk përmend asnjë trup të mëvonshëm. Kur i vjen vdekja një njeriu që e la pas dore të mirën, ai kërkon të kthehet dhe i thuhet: “Kurrsesi!” Një pengesë qëndron para të vdekurve deri në Ditën kur të ringjallen (23:99-100).
“Si mund ta mohoni Allahun, ndërkohë që keni qenë të pajetë e Ai ju dha jetën?! Pastaj Ai do t’ju bëjë të vdisni, më pas do t’ju ringjallë e, në fund, do të ktheheni tek Ai?!”
“Thuaju: “Allahu jua jep jetën, pastaj ju bën të vdisni e mandej do t’ju tubojë në Ditën e Kiametit e për këtë nuk ka kurrfarë dyshimi; por shumica e njerëzve nuk e dinë”.”
“Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet do t’u plotësohen vetëm në Ditën e Kiametit; kushdo që shpëton nga zjarri i Xhehenemit dhe hyn në Xhenet, ai ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet). Ndërsa jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.”
“Kur i vjen vdekja ndonjërit prej tyre (jobesimtarëve), ai thotë: “O Zoti im, më kthe, që të bëj vepra të mira në botën që kam lënë!” Kurrsesi! Me të vërtetë, kjo është një fjalë të cilën ai (kot) e thotë! Prapa (vdekjes së) tyre do të ketë një (kohë) ndarëse, deri në ditën kur do të ringjallen.”
Pse ai që e bëri veprën duhet të jetë ai që shpërblehet apo dënohet
Një shpërblim apo dënim është i drejtë kur bie mbi atë që e bëri veprën, dhe atij i tregohet çfarë bëri. Çdo lexues mund ta provojë një shpjegim të jetës tjetër me këtë standard. Edhe Guru Granth Sahib flet për regjistrin që lexohet para Gjykatësit (Ang 8). Por sipas shpjegimit të rilindjes, shpërblimi apo dënimi pastaj jetohet në një lindje të re. Personi nuk e kujton as veprën, as leximin. Në Kuran shpërblimi apo dënimi bie në jetën tjetër mbi të njëjtin person, që sapo e ka lexuar regjistrin e vet (17:13-14). Në atë Ditë vetë duart dhe këmbët e tij dëshmojnë për atë që bëri (36:65). Askush nuk mbart barrën e tjetrit (6:164; 53:38-39), dhe askujt nuk i bëhet padrejtësi (18:49). Kjo faqe kritikon një mësim, jo ndonjë person. Askush nuk duhet fajësuar për rrethanat e lindjes së tij.
“Çdo njeriu ia kemi varur në qafë llogarinë për punën e tij dhe Ne, do t’ia paraqesim Ditën e Kiametit librin, që do ta gjejë të hapur (e do t’i themi): “Lexoje librin tënd! Ti mjafton sot si llogaritar kundër vetvetes!””
“Dhe Libri (i veprave të tyre) do t’u vihet përpara, e do t’i shohësh gjynahqarët se si do të tmerrohen nga ato që gjenden në të dhe do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër që nuk paska lënë asnjë vepër të madhe apo të vogël pa e shënuar”. Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë punuar. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.”
“Thuaj: A mos vallë do të kërkoj unë tjetër zot, përveç Allahut, kur Ai është Zoti i gjithçkaje? Kushdo që bën diçka, punon për vete dhe askush nuk ngarkohet me barrën e tjetrit. Pastaj të gjithë do të ktheheni te Zoti juaj dhe Ai do t’ju tregojë për kundërshtitë që kishit mes jush.”
“se askush nuk do t’i mbartë gjynahet e tjetrit dhe se njeriu do të ketë vetëm atë për të cilën ka punuar;”
“Sot Ne do t’ua vulosim atyre gojët e do të Na flasin duart e tyre dhe do të dëshmojnë këmbët e tyre për atë që kanë bërë.”
“Meritat dhe të metat do të lexohen në praninë e Gjykatësit. Sipas veprave të njerëzve, disa do të jenë afër, dhe të tjerë larg Zotit.”
“Ata enden nëpër shumë lindje për shkak të fatit të tyre të shkruar që nga fillimi. Ashtu si mbjell njeriu, ashtu do të hajë.”
| Pyetja | Shumë lindje | Një jetë |
|---|---|---|
| Sa jetë? | Shumë lindje, nëpër 84 lakh (8,4 milionë) ekzistenca (Ang 433). | Kjo jetë, pastaj Dita e Ringjalljes. |
| Regjistri | Meritat dhe të metat lexohen para Gjykatësit (Ang 8). | Çdo njeri e lexon regjistrin e vet. |
| Kush e merr shpërblimin apo dënimin? | Një lindje e re, që nuk e kujton as veprën, as leximin. | I njëjti person, që sapo ka lexuar regjistrin e vet. |
Askush nuk mbart barrën e tjetrit, dhe askujt nuk i bëhet padrejtësi.
Lindje të pabarabarta: sprovë, jo vendim
Nëse ka vetëm një jetë, pse janë jetët kaq të pabarabarta? Kurani thotë se vdekja dhe jeta u krijuan për të provuar se kush prej nesh vepron më mirë (67:2). Çdo shpirt sprovohet me të keqe dhe me të mirë (21:35). Askujt nuk i jepet barrë përtej fuqisë që ka (2:286), dhe askush nuk ndëshkohet derisa t’i ketë arritur një i dërguar (17:15). Profeti (ﷺ) tha se çdo fëmijë lind mbi fitren, natyrën që Allahu (﷾) i dha njerëzimit (Buhariu 1385). Pra, asgjë nga një jetë e mëparshme nuk i ngarkohet. Një fillim i vështirë në jetë është sprovë që Allahu (﷾) e sheh dhe e shpërblen, kurrë dënim për një jetë të mëparshme. Faqja për karmën dhe drejtësinë shtjellon pjesën tjetër.
“Ai i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë; Ai është i Plotfuqishmi dhe Falësi i madh.”
“Çdo njeri do ta shijojë vdekjen! Ne ju vëmë në provë me të keqe dhe me të mirë dhe te Ne do të ktheheni.”
“Allahu nuk e ngarkon askënd përtej fuqisë që ka: në dobi të tij është e mira që bën, kurse në dëm të tij është e keqja që punon. Zoti ynë, mos na ndëshko për atë që harrojmë ose veprojmë pa qëllim! Zoti ynë, mos na ngarko barrë të rëndë, ashtu si i ngarkove ata para nesh! Zoti ynë, mos na ngarko me diçka që nuk mund ta bartim! Na i shlyej gjynahet tona, na i fal ato dhe na mëshiro! Ti je Zoti Ynë! Prandaj na jep fitore kundër atyre që nuk besojnë!”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se çdo fëmijë lind mbi fitren, besimin e vërtetë, dhe janë prindërit e tij që e bëjnë hebre, të krishterë ose magjus, ashtu si një kafshë lind një të vogël të plotë: a shihni ndonjë prej tyre të lindur të gjymtuar?
Mëshira brenda një jete të vetme
Një lexues sik mund të thotë se një Zot i mëshirshëm jep shumë raste. Islami përgjigjet se mëshira e tij është në mënyrën si numërohet jeta e vetme. E mira shumëfishohet dhjetë herë (6:160), dhe Muslimi 131 shton deri në shtatëqind herë e më shumë, ndërsa e keqja shkruhet vetëm si e barabartë me veten. Një vepër e keqe e synuar por e pabërë shkruhet si vepër e mirë (Muslimi 131). Allahu (﷾) u thotë atyre që i kanë bërë keq vetes të mos e humbin shpresën në mëshirën e Tij. Ai ua fal të gjitha gjynahet atyre që kthehen tek Ai (39:53-54). Faqja “A është e drejtë që Xhehenemi të zgjasë përgjithmonë?” i përgjigjet pjesës tjetër.
“Kush bën një vepër të mirë, do të shpërblehet dhjetëfish. Kush bën një vepër të keqe, do të dënohet vetëm sipas gjynahut që ka bërë dhe nuk do t’i bëhet kurrfarë padrejtësie.”
Profeti (ﷺ) tha se Allahu i ka regjistruar veprat e mira dhe të këqija. Kush synon një vepër të mirë dhe nuk e bën, i shkruhet një vepër e mirë e plotë; nëse e bën, i shkruhen dhjetë deri në shtatëqind vepra të mira ose më shumë. Kush synon një vepër të keqe dhe nuk e bën, i shkruhet një vepër e mirë e plotë; nëse e bën, i shkruhet një vepër e keqe. Një zinxhir tjetër i të njëjtit hadith shton se Allahu mund ta fshijë edhe atë.
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”
Ftesa e Islamit
Islami i kërkon një lexuesi sik të peshojë dy shpjegime për një pyetje. Në të parin, shpirti udhëton nëpër shumë lindje, dhe hiri e mbyll udhëtimin. Në të dytin, ka një jetë dhe pastaj Ditën, kur çdo njeri e lexon regjistrin e vet para Allahut (﷾), Gjykatësit. Lexojeni Kuranin në një përkthim që i besoni, dhe pyesni nëse është nga Allahu (﷾). Pyesni gjithashtu nëse Muhamedi (ﷺ), që e solli, është i dërguari i fundit që dërgoi Allahu (﷾) (33:40). Faqja “A foli Allahu përmes Guruve sikë?” tregon si ta provoni këtë. Nëse Kurani është nga Allahu (﷾), Gjykatësi i tij, regjistri i tij dhe jeta e tij e vetme janë ato që do t’i takojë çdo njeri.
“Thuaju: “Allahu jua jep jetën, pastaj ju bën të vdisni e mandej do t’ju tubojë në Ditën e Kiametit e për këtë nuk ka kurrfarë dyshimi; por shumica e njerëzve nuk e dinë”.”
“Çdo njeriu ia kemi varur në qafë llogarinë për punën e tij dhe Ne, do t’ia paraqesim Ditën e Kiametit librin, që do ta gjejë të hapur (e do t’i themi): “Lexoje librin tënd! Ti mjafton sot si llogaritar kundër vetvetes!””
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Rresht pas rreshti
Guru Granth Sahib, Ang 176 — Raga Gauri, Guru Arxhani
“Në sa lindje ishe krimb apo molë! Në sa lindje elefant, peshk apo dre! Në sa lindje zog apo gjarpër! Në sa lindje u mbrehe si kalë apo ka! Takoje Zotin e botës — kjo është koha për ta takuar. Pas një kohe të gjatë ky trup njerëzor është formuar për ty.”
Cituar për
Lindjet në këto himne janë figurë për gjendjet e mendjes në këtë jetë. Nuk janë lindje të mirëfillta.
Përgjigjja
Islami nuk vendos për sikët si t’i lexojnë Gurutë e tyre. Përkthimi i Macauliffe-s i vitit 1909 i përkthen vargjet si lindje, dhe Ang 176 thotë se trupi njerëzor u formua pas një kohe të gjatë. Nëse një sik i lexon si gjendje të mendjes, Granthi nuk po mëson shumë jetë. Atëherë ndryshimi midis dy feve për këtë pyetje ngushtohet. Nëse janë lindje, vlen pyetja e drejtësisë në këtë faqe.
Ku përfundon — Sipas leximit të qartë Granthi mëson shumë lindje, dhe faqja e peshon këtë. Sipas leximit tjetër, pyetja që mbetet është çfarë vjen pas jetës së vetme, dhe Kurani i përgjigjet.
Guru Granth Sahib, Ang 2 — Xhap, Guru Nanaku (Xhapxhi, pauri 4)
“I Mëshirshmi do të na japë një mantel nderi, dhe me hirin e Tij do ta arrijmë portën e shpëtimit.”
Cituar për
Hiri e mbyll ciklin. Askush nuk mbetet i bllokuar, dhe favori i Zotit e hap portën e çlirimit.
Përgjigjja
Le të pranojmë se porta hapet me favor. Edhe në Islam shpëton mëshira, jo vetëm veprat. Allahu (﷾) ua fal të gjitha gjynahet atyre që kthehen tek Ai (39:53-54), dhe e mira shumëfishohet ndërsa e keqja shkruhet e barabartë me veten (6:160). Ndryshimi nuk është nëse hiri shpëton, por nëse një jetë duhet jetuar përsëri.
Ku përfundon — Të dy mësimet e vënë shpëtimin te mëshira e Zotit. Kurani e vendos atë mëshirë brenda një jete, dhe thotë se askush nuk kthehet në të.
Guru Granth Sahib, Ang 1075 — Raga Maru, Guru Arxhani
Në një himn në Raga Maru, Guru Arxhani thotë se nga të gjitha 84 lakh llojet Zoti i dha njerëzimit lavdinë. Thotë se ai që e humbet këtë hap vuan dhimbjen e ardhjes dhe të shkuarjes.
Cituar për
Një Zot i mëshirshëm jep shumë raste. Një jetë e vetme për të vendosur gjithçka është tepër e ashpër.
Përgjigjja
Islami përgjigjet nga mënyra si numërohet jeta e vetme. Një vepër e mirë e synuar por e pabërë shkruhet si vepër e mirë. Edhe një vepër e keqe e synuar por e pabërë shkruhet si vepër e mirë (Muslimi 131). Askush nuk ndëshkohet para se t’i ketë arritur një i dërguar (17:15), as nuk i jepet më shumë se sa mund të mbajë (2:286). Faqja “A është e drejtë që Xhehenemi të zgjasë përgjithmonë?” i përgjigjet pjesës tjetër.
Ku përfundon — Mëshira në Islam është në numërimin e jetës së vetme. E mira shumëfishohet, e keqja shkruhet një herë, dhe askush nuk mbahet përgjegjës për atë që nuk mund ta bënte.
Guru Granth Sahib, Ang 176 — Raga Gauri, Guru Arjan (himni para tij)
“Ata enden nëpër shumë lindje për shkak të fatit të tyre të shkruar që nga fillimi. Ashtu si mbjell njeriu, ashtu do të hajë.”
Cituar për
Shpirti është e njëjta Dritë në çdo trup, prandaj është i njëjti person që shpërblehet apo dënohet edhe kur trupi harron. Drejtësia nuk ka nevojë për kujtesë.
Përgjigjja
Kurani e përshkruan ndryshe shpërblimin dhe dënimin. Njeriut i tregohet regjistri i vet dhe i thuhet ta lexojë, dhe vetë shpirti i tij mjafton për ta bërë llogarinë (17:13-14). Edhe Ang 8 flet për regjistrin që lexohet para Gjykatësit. Por sipas shpjegimit të rilindjes, shpërblimi apo dënimi pastaj jetohet në një lindje të re. Personi nuk e kujton as veprën, as leximin. Në Kuran ai bie mbi të njëjtin person, me regjistrin në dorë.
Ku përfundon — Në Kuran ai që shpërblehet apo dënohet e ka regjistrin e vet në duar. Sipas shpjegimit të rilindjes, shpërblimi apo dënimi jetohet nga dikush që nuk e kujton çfarë e solli.
Kurani 42:30 — Sureja Esh-Shura, ajeti 30
“Çfarëdo fatkeqësie që ju godet, është si pasojë e asaj që keni bërë vetë; por Ai fal shumë.”
Cituar për
Edhe Kurani thotë se fatkeqësia vjen nga veprat tuaja (42:30), dhe nuk ju thuhet cilat.
Përgjigjja
Në Islam vështirësia bie mbi të njëjtin person, në jetën që ai e kujton, dhe 42:30 shton se për shumë vepra Ai fal. Vështirësia në këtë botë është sprovë, dhe për besimtarin pastrim (Buhariu 5641). Nuk është llogaria përfundimtare. Llogaria përfundimtare është në Ditën, kur secili e lexon regjistrin e vet. I porsalinduri lind mbi fitren (Buhariu 1385), prandaj asnjë vepër e mëparshme nuk i ngarkohet.
Ku përfundon — Vështirësia e kësaj bote është sprovë brenda një jete që kujtohet. Llogaria vjen me regjistrin në dorë.
Kurani 67:2 — Sureja El-Mulk, ajeti 2
“Ai i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë; Ai është i Plotfuqishmi dhe Falësi i madh.”
Cituar për
Nëse ka vetëm një jetë, pse janë lindjet kaq të pabarabarta? Rilindja e shpjegon, ndërsa një jetë e vetme jo.
Përgjigjja
Kurani nuk e lexon një fillim të vështirë në jetë si dënim për një jetë të mëparshme. E quan jetën sprovë për të gjithë (21:35). Secili gjykohet sipas asaj që iu dha, sepse askush nuk mbart më shumë se sa mund të mbajë (2:286). Çdo fëmijë lind mbi fitren (Buhariu 1385). Pra, Islami nuk i ngarkon asgjë nga një jetë e mëparshme.
Ku përfundon — Jetët e pabarabarta janë sprovë që Allahu (﷾) e sheh dhe e shpërblen. Islami nuk i shpjegon me një jetë të mëparshme, dhe nuk e mban askënd përgjegjës për atë që nuk iu dha kurrë.
Kurani 2:28 — Sureja El-Bekare, ajeti 28
“Si mund ta mohoni Allahun, ndërkohë që keni qenë të pajetë e Ai ju dha jetën?! Pastaj Ai do t’ju bëjë të vdisni, më pas do t’ju ringjallë e, në fund, do të ktheheni tek Ai?!”
Cituar për
Edhe Kurani ka më shumë se një jetë. Thotë ‘jetë, vdekje, jetë’, dhe jobesimtarët e tij thonë “na ke ngjallur dy herë”.
Përgjigjja
Kurani i numëron jetët, dhe numërimi mbaron. Ishit pa jetë dhe Ai ju dha jetë. Ai ju bën të vdisni dhe ju ringjall përsëri, dhe tek Ai ktheheni. Kjo është kjo jetë dhe ringjallja (2:28; 45:26). Ibn Kethiri transmeton shpjegimin e Ibn Mes'udit se 40:11 është si 2:28, dhe i hedh poshtë leximet që numërojnë tri jetë. Njeriu që po vdes dhe kërkon të kthehet refuzohet.
Ku përfundon — Dy jetët në Kuran janë kjo jetë dhe ringjallja. Asnjëra nuk është kthim në këtë botë në një trup tjetër.
Guru Granth Sahib, Ang 1366 — Salok Kabir, Bhagat Kabiri
“Kabir, lindja njerëzore fitohet me vështirësi; ajo nuk vjen herë pas here; si fruti i pjekur i pyllit, që kur bie në tokë nuk kthehet më te dega mëmë.”
Cituar për
Të dy librat e quajnë këtë jetë rastin. Pra, nuk ka ndryshim të vërtetë midis tyre për këtë.
Përgjigjja
Të dy e quajnë vërtet rastin. Pas tij pamja ndryshon. Në Granth rasti është një rast i rrallë ndër shumë lindje, dhe kushdo që e humbet vuan sërish ardhjen dhe shkuarjen (Ang 1075). Në Kuran është rasti i vetëm, dhe lutja për t’u kthyer refuzohet (23:99-100). Kjo e bën këtë jetë më të rëndë, jo më të lehtë.
Ku përfundon — Rasti është truall i përbashkët. Islami thotë se është i vetmi, prandaj pesha e tij bie mbi këtë jetë.
Kurani 17:15 — Sureja El-Isra, ajeti 15
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
Cituar për
Me një jetë të vetme, kushdo që lind në një fe tjetër humbet pa asnjë faj të tijin.
Përgjigjja
Askush nuk ndëshkohet para se t’i ketë arritur një i dërguar (17:15). Allahu (﷾) nuk dëmton askënd asnjë grimë (4:40), dhe askujt nuk i jepet më shumë se sa mund të mbajë (2:286). Secili gjykohet sipas asaj që i arriti, jo sipas lindjes së tij. Pasi mesazhi i ka arritur një njeriu, ajo që bën ai me të është ajo për të cilën do të pyetet. Prandaj kjo faqe jua paraqet. Faqja “Çfarë ndodh me njerëzit që nuk kanë dëgjuar kurrë për Islamin apo për Jezusin?” e shtjellon këtë.
Ku përfundon — Askush nuk humbet për atë që nuk i arriti kurrë. Pasi i ka arritur, përgjigjja e tij ndaj saj ka peshë.
Këndvështrime
Sikët: shumë lindje, dhe hiri u jep fund
Sikët mbajnë se shpirti kalon nëpër shumë lindje, të formuara nga veprat e tij, derisa hiri i Zotit ta hapë portën e çlirimit. Trupi njerëzor është rasti i rrallë për ta takuar Zotin.
Guru Nanaku dhe Guru Arxhani flasin për 84 lakh (8,4 milionë) ekzistenca, dhe Guru Arxhani i përmend format. Pra, shpirti kalon nëpër shumë lindje.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se vargjet e thonë këtë. Cili shpjegim është i vërtetë varet nga cili libër është nga Allahu (﷾). Kurani, që kërkon të provohet (4:82; 2:23), mëson një jetë, pastaj Ditën (2:28; 45:26).
Guru Arxhani thotë se vetëdashësit enden nëpër shumë lindje për shkak të asaj që u ishte shkruar (dhur kirat). Ashtu si mbjell njeriu, ashtu ha. Prandaj rilindja është e drejtë.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se Granthi e lidh lindjen me veprat. Drejtësia përfundimtare kërkon që bërësi ta shohë veprën. Në Kuran çdo shpirt e lexon regjistrin e vet (17:13-14), dhe askush nuk mbart barrën e tjetrit (6:164).
Lindja njerëzore është rasti i rrallë për ta takuar Zotin (Ang 12, 176, 1075, 1366). Pra, shpirti ka pasur shumë lindje para saj.
Kundërpërgjigje
Një rast i rrallë nuk ka nevojë për lindje të mëparshme. Kurani thotë se çdo njeri ishte pa jetë derisa Allahu (﷾) i dha jetë (2:28). Thotë se kjo jetë u krijua për të provuar se kush vepron më mirë (67:2).
Me favorin e Zotit shpirti arrin te porta e çlirimit (Ang 2), prandaj cikli mbaron me hir.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami mëson se mëshira shpëton. Allahu (﷾) ua fal të gjitha gjynahet atyre që kthehen tek Ai (39:53-54), dhe Ai e shumëfishon të mirën ndërsa të keqen e shkruan të barabartë me veten (6:160). Ndryshimi është nëse ndonjë jetë duhet jetuar përsëri.
Pikëpamja islame
Islami mëson një jetë, pastaj vdekjen, pastaj Ditën e Gjykimit, kur çdo njeri e lexon regjistrin e vet para Allahut (﷾), Gjykatësit. Pajtohet se kjo jetë është rasti, dhe thotë se është e vetmja.
Kurani thotë se çdo njeriu do t’i jepet një libër dhe do t’i thuhet ta lexojë regjistrin e vet. Çdo e mirë dhe çdo e keqe sa një thërrmijë do të shihet.
Kurani i numëron jetët e njeriut. Allahu (﷾) jep jetën, pastaj vdekjen, pastaj e ringjall për Ditën e Gjykimit, dhe tek Ai kthehet.
Kurani thotë se shpërblimi i plotë jepet vetëm në Ditën e Gjykimit (3:185). Nuk përmend asnjë trup të mëvonshëm.
Kurani e refuzon lutjen e njeriut që po vdes për t’u kthyer. Vendos një pengesë para të vdekurve deri në Ditën kur të ringjallen.
Askush nuk mbart barrën e tjetrit, dhe secili merr shpërblimin e veprave të veta. Pra, ai që gjykohet është ai që e bëri veprën.
Vështirësia në këtë jetë është sprovë, jo dënim i fshehur. Askujt nuk i jepet më shumë se sa mund të mbajë, dhe askush nuk ndëshkohet para se t’i arrijë një mesazh.
Allahu (﷾) ua fal të gjitha gjynahet atyre që kthehen tek Ai, dhe Ai e shumëfishon të mirën. Pra, mëshira vepron brenda një jete të vetme.
Profeti (ﷺ) i tha shokut të tij të jetonte në këtë botë si udhëtar. I tha të merrte nga jeta e tij për vdekjen e tij.