Përgjigje e shkurtër
Engjëjt shkruajnë çdo vepër, dhe Allahu (﷾) i numëron me shumë mëshirë. Profeti (ﷺ) shpjegoi si. Nëse synoni një vepër të mirë por nuk e bëni, ju shkruhet një vepër e mirë. Nëse e bëni, shkruhet si dhjetë vepra të mira, deri në shtatëqind ose shumë më tepër. Nëse synoni një vepër të keqe por e pengoni veten për hir të Allahut (﷾), ju shkruhet një vepër e mirë. Nëse e bëni, shkruhet vetëm një vepër e keqe, ose Allahu (﷾) mund ta fshijë. Pra e mira shumëfishohet dhe e keqja jo. Një mendim i keq që kalon falet, për sa kohë që nuk flisni për të as nuk veproni sipas tij. Kurani shton se veprat e mira i shlyejnë të këqijat. Atyre që pendohen, besojnë dhe bëjnë mirë, Allahu (﷾) ua ndërron veprat e këqija në të mira.
Shpjegimi i plotë
Engjëjt që shkruajnë
Kurani thotë se dy engjëj caktohen për çdo njeri, njëri në të djathtë dhe tjetri në të majtë. Asnjë fjalë nuk thuhet pa një vëzhgues të gatshëm për ta shënuar. Kurani i quan shkrues të sjellshëm dhe të nderuar (kiraman katibin) që dinë gjithçka që bëjmë.
“Dy engjëj i rrinë atij nga e djathta dhe e majta, dhe, për çdo fjalë që ai thotë, ka pranë vetes një mbikëqyrës të gatshëm (për ta shënuar atë).”
“ndonëse mbi ju ka rojtarë (që ju vëzhgojnë), shënues të nderuar, që dinë gjithçka që bëni.”
Si numërohet çdo vepër
Profeti (ﷺ), duke treguar atë që tha Zoti i tij, vuri katër raste. Një vepër e mirë e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë. Një vepër e mirë e bërë shkruhet si dhjetë deri në shtatëqind vepra të mira, ose shumë më tepër. Një vepër e keqe e synuar por e lënë pa bërë për hir të Allahut (﷾) shkruhet si vepër e mirë e plotë. Një vepër e keqe e bërë shkruhet vetëm si një vepër e keqe. Një raportim tjetër i të njëjtit hadith, një thënie e Profetit (ﷺ), shton se Allahu (﷾) mund ta fshijë edhe atë të vetmen.
Profeti (ﷺ) tha se Allahu i ka regjistruar veprat e mira dhe të këqija. Kush synon një vepër të mirë dhe nuk e bën, i shkruhet një vepër e mirë e plotë; nëse e bën, i shkruhen dhjetë deri në shtatëqind vepra të mira ose më shumë. Kush synon një vepër të keqe dhe nuk e bën, i shkruhet një vepër e mirë e plotë; nëse e bën, i shkruhet një vepër e keqe. Një zinxhir tjetër i të njëjtit hadith shton se Allahu mund ta fshijë edhe atë.
Një zinxhir i dytë i të njëjtit hadith shton se Allahu mund ta fshijë edhe veprën e keqe që u bë, dhe se askush nuk shkatërrohet para Allahut përveç atij që është i vendosur në shkatërrimin e vet.
Ibn Abbasi transmeton se Profeti (ﷺ), duke treguar atë që tha Zoti i tij, mësoi: një vepër e mirë e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet dhjetë deri në shtatëqind herë, ose më shumë; një vepër e keqe e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet vetëm si një vepër e keqe. Gjithashtu te Sahih Muslimi 131.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu u thotë engjëjve: nëse robi Im synon një vepër të keqe, mos e shkruani derisa ta bëjë, dhe atëherë shkruajeni siç është; nëse e lë për hirin Tim, shkruajeni si vepër të mirë. Nëse synon një vepër të mirë dhe nuk e bën, shkruani një vepër të mirë; nëse e bën, shkruajeni dhjetë, deri në shtatëqind.
| Vepra | E synuar, por e pabërë | E bërë |
|---|---|---|
| Një vepër e mirë | Shkruhet si një vepër e mirë | Shkruhet si dhjetë vepra të mira, deri në shtatëqind herë, ose më shumë |
| Një vepër e keqe | Shkruhet si një vepër e mirë, nëse lihet për hir të Allahut (﷾) | Shkruhet vetëm si një vepër e keqe |
Në një transmetim tjetër të së njëjtës thënie, Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) mund ta fshijë edhe atë vepër të vetme të keqe. Dhe për atë që pendohet, beson dhe bën vepra të mira, Allahu (﷾) i shndërron veprat e këqija në të mira.
E mira shumëfishohet, e keqja jo
Kurani e thotë të njëjtën masë. Kush bën të mirë, merr dhjetëfish, dhe kush bën të keqe, shpërblehet vetëm me të ngjashmen e saj. Për ata që shpenzojnë në rrugën e Allahut (﷾), jep figurën e një kokrre që nxjerr shtatë kallinj. Çdo kalli ka njëqind kokrra, kështu një kokërr bëhet shtatëqind, dhe Allahu (﷾) i jep më shumë kujt të dojë.
“Kush bën një vepër të mirë, do të shpërblehet dhjetëfish. Kush bën një vepër të keqe, do të dënohet vetëm sipas gjynahut që ka bërë dhe nuk do t’i bëhet kurrfarë padrejtësie.”
“Ata që shpenzojnë pasurinë e vet në rrugë të Allahut, i shëmbëllejnë atij që mbjell një kokërr nga e cila dalin shtatë kallinj, ku secili kalli ka nga njëqind kokrra. Allahu ia shton (shpërblimin) edhe më tepër kujt të dëshirojë; Allahu është Mirëbërës i madh dhe i Gjithëdijshëm.”
Qëllimet dhe mendimet që kalojnë
Profeti (ﷺ) tha se veprat gjykohen sipas qëllimeve, kështu një qëllim i mirë tashmë llogaritet. Tha edhe se një mendim i keq që vetëm kalon nëpër mendje falet. Kjo vlen për sa kohë që njeriu as nuk flet për të as nuk vepron sipas tij.
Omer ibn el-Hattabi e dëgjoi Profetin (ﷺ) të thoshte se veprat gjykohen sipas qëllimeve dhe secili merr atë që ka synuar. Një njeri që emigroi për përfitim të kësaj bote ose për të marrë një grua ka vetëm atë për të cilën emigroi.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu ia ka falur umetit të tij mendimet e këqija që u kalojnë nëpër mend, për sa kohë që nuk flasin për to as nuk veprojnë sipas tyre.
Veprat e këqija të fshira dhe të ndërruara
Kurani thotë se veprat e mira i shlyejnë të këqijat. Atij që pendohet, beson dhe bën vepra të mira, Allahu (﷾) ia ndërron veprat e këqija në të mira. Amr ibn el-Asi kërkoi të falej për mëkatet e tij të kaluara para se të pranonte Islamin. Profeti (ﷺ) i tha se Islami fshin gjithçka që ishte para tij. Dhe Allahu (﷾) u thotë atyre që i kanë bërë keq vetes të mos e humbin kurrë shpresën në mëshirën e Tij, sepse Ai i fal të gjitha gjynahet. Ajeti pasardhës u thotë t'i kthehen Zotit të tyre me pendim dhe t'i nënshtrohen Atij para se të vijë dënimi.
“Fale namazin në mëngjes e mbrëmje dhe në një kohë të natës, sepse veprat e mira i shlyejnë veprat e këqija. Kjo këshillë vlen për ata që i pranojnë këshillat.”
“dhe ata që, pos Allahut, nuk adhurojnë zot tjetër, nuk vrasin njeri, gjë që Allahu e ka ndaluar, përveçse me të drejtë dhe që nuk bëjnë kurvëri. E kush i bën këto, do të marrë gjynahe. Ndëshkimi do t’i dyfishohet në Ditën e Kiametit dhe ai do të qëndrojë përherë në këtë fatkeqësi i poshtëruar. Përjashtim bën ai që pendohet, beson dhe punon vepra të mira. Një njeriu të tillë Allahu ia ndërron veprat e këqija në të mira. Allahu është Falës e Mëshirëplotë.”
Amr ibn el-Asi, afër vdekjes, tha se para Islamit askush nuk i ishte më i urryer se Profeti (ﷺ), dhe se kishte dashur ta vriste. Ai tregoi si erdhi te Profeti për ta pranuar Islamin. I kërkoi Profetit ta shtrinte dorën e djathtë që t'i jepte besën, pastaj e tërhoqi dorën e vet. I pyetur pse, ai tha se donte një kusht: që t'i falej. Profeti e pyeti nëse nuk e dinte se Islami fshin gjithçka që ishte para tij.
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”
Libri në Ditën e Gjykimit
Në Ditën e Gjykimit secilit i jepet regjistri i tij i hapur dhe i thuhet ta lexojë. Nuk lë jashtë asgjë, të vogël a të madhe. Megjithatë askujt nuk i bëhet padrejtësi. Edhe sa një thërrmijë e mirë do të shihet.
“Çdo njeriu ia kemi varur në qafë llogarinë për punën e tij dhe Ne, do t’ia paraqesim Ditën e Kiametit librin, që do ta gjejë të hapur (e do t’i themi): “Lexoje librin tënd! Ti mjafton sot si llogaritar kundër vetvetes!””
“Dhe Libri (i veprave të tyre) do t’u vihet përpara, e do t’i shohësh gjynahqarët se si do të tmerrohen nga ato që gjenden në të dhe do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër që nuk paska lënë asnjë vepër të madhe apo të vogël pa e shënuar”. Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë punuar. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.”
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
Çfarë mësoi Ezekieli
Ezekieli, një profet hebre i shekullit të gjashtë p.e.s., mësoi të njëjtën mëshirë. Përmes tij Perëndia thotë se i ligu mund të largohet nga të gjitha mëkatet e tij dhe të bëjë atë që është e drejtë. Atëherë asnjë nga gabimet e tij të kaluara nuk do t'i kujtohet.
“Por nëse i ligu largohet nga të gjitha mëkatet që ka bërë, zbaton të gjitha statutet e mia dhe bën atë që është e ligjshme dhe e drejtë, ai do të jetojë me siguri, nuk do të vdesë. Asnjë nga shkeljet që ka bërë nuk do t'i kujtohet; ai do të jetojë në drejtësinë që ka bërë.”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Regjistri i Allahut (﷾) është i saktë dhe numërimi i Tij është bujar. Çdo vepër shkruhet, e mira shumëfishohet shumë herë, e keqja shkruhet një herë ose fshihet, dhe pendimi i kthen veprat e këqija në të mira.
Kurani mëson se engjëjt shkrues shënojnë çdo vepër dhe fjalë.
Profeti (ﷺ) tha si shkruhen veprat. Një vepër e mirë e synuar shkruhet si një, dhe një vepër e mirë e bërë si dhjetë deri në shtatëqind ose më shumë. Një vepër e keqe e synuar e lënë për hir të Allahut (﷾) shkruhet si vepër e mirë, dhe një vepër e keqe e bërë si një.
Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) mund ta fshijë edhe një vepër të keqe që u bë.
Kurani thotë se e mira shpërblehet dhjetëfish dhe e keqja shpërblehet vetëm me të ngjashmen e saj.
Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) ia ka falur umetit të tij mendimet e këqija që u kalojnë nëpër mend. Kjo vlen përveç nëse flasin për to ose veprojnë sipas tyre.
Kurani mëson se veprat e mira i shlyejnë të këqijat. Allahu (﷾) ua ndërron të këqijat e atyre që pendohen në të mira.
Kurani mëson se çdo njeri do ta lexojë regjistrin e tij të plotë në Ditën e Gjykimit.