Përgjigje e shkurtër
Të dy kanë parasysh Krijuesin e vetëm, por thonë gjëra të ndryshme për Të. Mul Mantar hap Guru Granth Sahibin, shkrimin që sikët e nderojnë si Gurunë e tyre të gjallë. Ai e quan Perëndinë një, Krijuesin, pa frikë dhe pa armiqësi, të pavdekshëm, të palindur dhe që ekziston vetvetiu. Kjo është afër sures el-Ihlas (112), e cila thotë se Allahu (﷾) është Një dhe nuk është i lindur. Të dy fetë ndahen në tri pika. E para është nëse Drita e Perëndisë është në të gjitha gjërat. E dyta është nëse Guruja është një me Perëndinë. E treta është si duhet adhuruar Perëndia. Islami thotë se asgjë nuk i ngjan Atij, dhe se i dërguari është një njeri i dërguar nga Allahu (﷾), kurrë një me Të. Emërtimi i Krijuesit është fillimi, jo e gjitha. Islami e thërret Atë me emrat që Ai ia dha Vetes, dhe ju kërkon ta dëgjoni Profetin (ﷺ) e fundit që Ai dërgoi.
Shpjegimi i plotë
Mul Mantar, besimi i Guru Granth Sahibit
Guru Granth Sahib është shkrimi që sikët e nderojnë si Gurunë e tyre të gjallë. Ai hapet me Mul Mantar, një besim i shkurtër nga Guru Nanaku (sikët thonë Guru Nanak Dev Xhi). Ai e themeloi Sikizmin (sikët thonë edhe Sikhi). Fjalët e tij të para në shkrimin gurmukhi janë Ik Onkar, që shpesh përkthehet ‘Një Krijues’. Macauliffe e bëri përkthimin e tij anglisht të shkrimeve sike me ndihmën e dijetarëve sikë, dhe Oxfordi e botoi më 1909. Përkthimi i tij i Mul Mantar tregohet më poshtë. Ai përmend një Perëndi, emri i të Cilit është i vërtetë, Krijuesin. Thotë se Ai është pa frikë dhe pa armiqësi, dhe se është i pavdekshëm, i palindur dhe ekziston vetvetiu.
“Ka vetëm një Perëndi, emri i të Cilit është i vërtetë, Krijuesi, pa frikë dhe pa armiqësi, i pavdekshëm, i palindur, që ekziston vetvetiu”
Sureja el-Ihlas, fjala e vetë Kuranit
Sureja el-Ihlas (Sinqeriteti) është kapitulli i shkurtër në të cilin Kurani thotë kush është Allahu (﷾). Mul Mantar dhe kjo sure pajtohen se Perëndia është një dhe se nuk ka lindur. Sureja shkon më tej: Ai as nuk lind, as nuk është i lindur, dhe askush nuk është si Ai. Kurani 42:11 e quan Atë Krijuesin e qiejve dhe të Tokës, dhe thotë sërish se asgjë nuk i ngjan Atij. Mul Mantar shton se Ai është pa frikë dhe pa armiqësi, gjë që Kurani nuk e thotë me këto fjalë. Pra, të dy pohimet janë afër.
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
“Krijues i qiejve dhe i Tokës, Ai ju ka dhënë bashkëshorte nga vetja juaj për t’ju shumuar, si dhe bagëti në çifte. Asgjë nuk i shëmbëllen Atij. Ai i dëgjon të gjitha dhe i sheh të gjitha.”
Emrat që përdor Guru Granth Sahibi për Perëndinë
Guru Arxhani, Guruja i pestë, në një himn në ragën Tilang i drejtohet Perëndisë si Allah (﷾) dhe si Khudaja i mëshirshëm. Në një himn tjetër, në ragën Ramkali, ai tregon si e thërrasin njerëzit Perëndinë: disa thonë Ram, disa Khuda, disa Gusain, disa Allah (﷾). Një himn i tretë është i Bhagat Kabirit, një poeti himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib. Ai nuk ishte një nga Gurutë. Ai shkruan se së pari Allahu (﷾) krijoi Dritën. Këto rreshta tregojnë se Guru Granth Sahibi përdor emrat që përdorin myslimanët (arabisht Allah (﷾), persisht Khuda) për Krijuesin e vetëm. Ato nuk tregojnë çfarë tjetër thotë ai për Të, që është pyetja e radhës.
“O Allah, Ti vetë je Zoti i botës, Khudaja i mëshirshëm.”
Guru Arxhani shkruan se disa e thërrasin Perëndinë Ram, Ram, dhe disa Khuda, dhe se disa i shërbejnë Atij si Gusain dhe të tjerë si Allah. Ai e quan Atë Shkaku i shkaqeve, Bujari, i Mëshirshmi. Himni vazhdon duke renditur si ndryshojnë njerëzit: disa lahen në ujëra të shenjta dhe disa shkojnë në Mekë, disa lexojnë Vedat dhe disa Kateb-et, disa thonë hindu dhe disa thonë mysliman. Mbaron duke thënë se kushdo që e njeh Vullnetin e Perëndisë e njeh të fshehtën e Zotit të vet.
Bhagat Kabiri, himnet e të cilit janë në Guru Granth Sahib dhe që nuk ishte një nga dhjetë Gurutë, shkruan se së pari Allahu krijoi Dritën, dhe pastaj me fuqinë e Tij krijuese bëri të gjitha qeniet e vdekshme. Nga Drita e vetme buroi gjithë gjithësia, atëherë kush është i mirë dhe kush është i keq?
Afër botës, dhe mbi të
Kurani thotë se Ai u ngrit mbi Fron. Thotë gjithashtu se Ai është me ju kudo që të gjendeni, dhe “Unë jam afër” atyre që lusin. Thotë edhe “Ne jemi më pranë tij se damari i qafës së vet”, që Ibn Kethiri e kupton për engjëjt e Tij, e të tjerë e kuptojnë për dijen e Tij. Ibn Kethiri e kupton ‘me ju’ si mbikëqyrjen dhe dijen e Allahut (﷾). Ai thotë se dijetarët e hedhin poshtë çdo pohim se Perëndia banon në krijesat e Tij apo bashkohet me to. Edhe Guru Granth Sahibi flet në të dyja mënyrat. Arti i Guru Nanakut thotë se Drita është në çdo gjë. Guru Arxhani thotë se Perëndia nuk është i ndotur nga gjithë krijimi. Mësuesit sikë e përshkruajnë këtë si Perëndinë të pranishëm në të gjitha dhe megjithatë përtej të gjithave. Edhe Islami thotë se Ai është afër dhe mbi të gjitha, por jo në të njëjtën mënyrë. Ai është afër me dijen, dëgjimin dhe shikimin e Tij, jo duke qenë brenda gjërave që krijoi. Dhe asgjë nuk i ngjan Atij.
“Ai i krijoi qiejt dhe Tokën për gjashtë ditë, pastaj u ngrit mbi Fron. Ai e di se çfarë hyn në Tokë dhe çfarë del prej saj, çfarë zbret prej qiellit dhe çfarë ngjitet drejt tij. Ai është me ju kudo që të gjendeni; Ai sheh gjithçka që bëni.”
“I Gjithëmëshirshmi mbi Fron u ngrit (si i takon Madhërisë së Tij).”
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
“Ne e kemi krijuar njeriun dhe, Ne e dimë ç’i pëshpërit atij shpirti i vet. Ne jemi më pranë tij se damari i qafës së vet.”
Ibn Kethiri fillon duke kujtuar se Allahu i krijoi qiejt dhe Tokën për gjashtë ditë dhe pastaj u ngrit mbi Fron. Për fjalët ‘Ai është me ju kudo që të gjendeni’ ai thotë se kuptimi është që Allahu ju mbikëqyr dhe është dëshmitar i veprave tuaja kudo që të jeni, në tokë apo në det, natën apo ditën. Çdo gjë është njëlloj brenda dijes së Tij, shikimit të Tij dhe dëgjimit të Tij: Ai i dëgjon fjalët tuaja, e sheh vendin tuaj dhe i di të fshehtat tuaja.
Ibn Kethiri thotë se ajeti tregon për fuqinë e Allahut mbi njeriun si Krijuesi i tij, dhe për dijen e Tij, që përfshin të gjitha punët e tij. Për fjalët ‘Ne jemi më pranë tij se damari i qafës së vet’, ai thotë se kuptimi është që engjëjt e Allahut janë më pranë njeriut se damari i qafës së tij. Ata që e kuptuan si dijen e Allahut, thotë ai, e bënë këtë për të shmangur çdo nënkuptim të hyrjes (hulul) apo të bashkimit (ittihad), që të dyja hidhen poshtë nga pajtimi i dijetarëve.
“Drita që është në çdo gjë është e Jotja, o Zot i dritës.”
“Vetëm Ti je Zoti im shpirtëror dhe tokësor; Ti nuk je i ndotur nga gjithë krijimi.”
“Krijues i qiejve dhe i Tokës, Ai ju ka dhënë bashkëshorte nga vetja juaj për t’ju shumuar, si dhe bagëti në çifte. Asgjë nuk i shëmbëllen Atij. Ai i dëgjon të gjitha dhe i sheh të gjitha.”
Guruja dhe Zoti Transcendent
Guru Arxhani shkruan se Guruja dhe Zoti Transcendent janë Një. Shumë mësues sikë e kuptojnë ‘Guruja’ në rreshta të tillë si Fjalën dhe Dritën e Perëndisë. Ata i nderojnë dhjetë Gurutë njerëz si bartës të asaj Drite. Ky rresht është një nga arsyet pse sikët dhe myslimanët e përshkruajnë adhurimin ndryshe.
Guru Arxhani shkruan: dijeni se Guruja dhe Zoti Transcendent janë Një. Në të njëjtat himne ai e quan Gurunë Krijuesi dhe Zoti Transcendent, dhe thotë se pa Gurunë askush nuk çlirohet.
I dërguari është njeri, dhe Allahu (﷾) nuk ka ortak
Kurani e bën të dërguarin e vet të thotë se ai është njeri si dëgjuesit e tij, të cilit i vjen shpallja. Ai mëson se Allahu (﷾) nuk ka ortak në qenien e Tij dhe se asgjë nuk i ngjan Atij. Islami e nderon çdo të dërguar dhe asnjërin prej tyre nuk e bën Perëndi. Aty e heq Kurani vijën e vet, dhe kërkon që ajo vijë të ruhet.
“Thuaj: “Unë jam vetëm një vdekatar si ju, që më është shpallur se Zoti juaj është një Zot i Vetëm. Kështu, kush shpreson takimin me Zotin e vet, le të bëjë vepra të mira dhe të mos i shoqërojë askënd në adhurim Zotit të vet!””
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
| Pyetja | Guru Granth Sahib | Kurani |
|---|---|---|
| Një? | Një Krijues. | Një. |
| I lindur? | I palindur dhe ekziston nga vetvetja. | As nuk lind, as nuk është i lindur. |
| Në botë? | Drita është në çdo gjë. | Afër me dijen, dëgjimin dhe shikimin e Tij, jo brenda gjërave që krijoi. |
| Guruja apo i dërguari | Guruja dhe Zoti Transcendent janë Një. | Një njeri të cilit i vjen shpallja. |
Emërtimi i Krijuesit është fillimi
Kurani thotë që Allahu (﷾) të thirret me Emrat më të Bukur që i përkasin Atij. Thotë gjithashtu se është mirë të thirret Allahu (﷾) ose i Gjithëmëshirshmi (er-Rahman), sepse të dy janë emrat e Tij. Ai tregon se idhujtarët e Mekës, kur u pyetën kush i krijoi qiejt dhe Tokën, thanë ‘Allahu’. Megjithatë Kurani i thirri ata ta adhuronin vetëm Atë. Ajeti nuk flet për sikët. Ai tregon se Kurani kërkon më shumë se emërtimin e Krijuesit: kërkon që Ai të adhurohet ashtu si mësoi Ai vetë, përmes të dërguarit që Ai dërgoi.
“Allahut i përkasin emrat më të bukur, andaj thirreni Atë (lutjuni Atij) me to dhe largohuni nga ata që i shtrembërojnë emrat e Tij. Ata do të ndëshkohen për çfarë kanë vepruar.”
“Thuaj: “Thirrni Allahun ose thirrni të Gjithëmëshirshmin, me cilindo emër që ta thirrni ju Atë, Ai ka emrat më të bukur. Gjatë namazit, mos lexo (Kuran) me zë të lartë dhe as me zë tepër të ulët, por kërko një rrugë të mesme.””
“Nëse ti (Muhamed) i pyet ata se kush i ka krijuar qiejt dhe Tokën dhe kush i ka nënshtruar (të rrotullohen) Diellin e Hënën, - me siguri që ata do të të thonë “Allahu!” Atëherë, si po largohen (nga rruga e drejtë)?”
Pesë përgjigje të sqaruara
Guru Granth Sahib, Ang 13 — Sohila (Arti), Guru Nanaku
“Drita që është në çdo gjë është e Jotja, o Zot i dritës.”
Cituar për
Perëndia është në çdo gjë: Drita e Tij është në të gjitha. Islami e bën Atë të largët, dhe një Perëndi i ndarë nga bota nuk mund të jetë afër askujt.
Përgjigjja
Islami nuk e bën Atë të largët. Në Kuran Ai thotë “Unë jam afër”, dhe Kurani thotë se Ai është me ju kudo që të gjendeni. Ibn Kethiri e kupton ‘me ju’ si mbikëqyrjen, dëgjimin dhe dijen e Tij. Edhe Guru Arxhani i thotë Perëndisë: “Ti nuk je i ndotur nga gjithë krijimi”, pra edhe Guru Granth Sahibi e mban Atë përtej asaj që krijoi. Islami thotë se Ai u ngrit mbi Fron dhe i di të gjitha, dhe se asgjë nuk i ngjan Atij.
Ku përfundon — Të dy thonë se Perëndia është afër. Islami thotë se Ai është afër me dijen, dëgjimin dhe shikimin, jo i pranishëm në krijesat e Tij, dhe se asgjë nuk i ngjan Atij.
Guru Granth Sahib, Ang 724 — Raga Tilang, Guru Arxhani
“O Allah, Ti vetë je Zoti i botës, Khudaja i mëshirshëm.”
Cituar për
Emri nuk ka rëndësi. Guru Granth Sahibi e quan Atë njëlloj Allah, Khuda dhe Ram, ndaj myslimanët po ndahen për fjalë.
Përgjigjja
Islami pranon se Guru Granth Sahibi përdor Allah (﷾) dhe Khuda, dhe Kurani lejon Allahun (﷾) ose të Gjithëmëshirshmin. Emrat që përdorin myslimanët janë ata që Ai ia dha Vetes, dhe Ai na thotë ta thërrasim me ta. Myslimanët nuk pohojnë se çdo fjalë e përdorur për Perëndinë, si Ram apo Waheguru, është një nga emrat e Tij. Pyetja nuk është grindje për fjalë. Është çfarë thuhet për Të, dhe kush e mësoi.
Ku përfundon — Islami e thërret Atë me emrat që Ai ia dha Vetes (7:180; 17:110).
Guru Granth Sahib, Ang 864 — Raga Gond, Guru Arxhani
Guru Arxhani shkruan: dijeni se Guruja dhe Zoti Transcendent janë Një. Në të njëjtat himne ai e quan Gurunë Krijuesi dhe Zoti Transcendent, dhe thotë se pa Gurunë askush nuk çlirohet.
Cituar për
Guru Arxhani shkruan se Guruja dhe Perëndia janë Një, ndaj Drita në Gurunë është vetë Drita e Perëndisë. Shabad Guruja është vetë Fjala e Perëndisë, ashtu si myslimanët besojnë për Kuranin.
Përgjigjja
Shumë mësues sikë e kuptojnë ‘Guruja’ në rreshta të tillë si Fjalën dhe Dritën e Perëndisë, dhe nuk thonë se një njeri është Perëndi. Islami mund të pajtohet se i dërguari sjell Fjalën. Myslimanët besojnë se Kurani është vetë fjala e Allahut (﷾), ndaj e kuptojnë idenë e një Fjale që është e Tij. Ajo që i ndan të dyja është cilat fjalë janë të Tijat, dhe Kurani kërkon të provohet për këtë (2:23; 4:82). Dhe asnjë njeri që sjell Fjalën nuk është një me Allahun (﷾) (18:110).
Ku përfundon — Në Islam i dërguari është njeri i dërguar nga Allahu (﷾), kurrë një me Të (18:110; 112). Cilat fjalë janë të Allahut (﷾) vendoset duke i provuar (2:23; 4:82).
Guru Granth Sahib, Ang 724 — Raga Tilang, Guru Arxhani
“Pse duhet të shkojnë në ferr ata që të adhurojnë Ty ditë e natë?”
Cituar për
Nëse Allahu është i njëjti Perëndi, pse thotë Islami se sikët shkojnë në ferr? Vetë Guru Arxhani pyet pse duhet të shkojë atje ai që e adhuron Perëndinë ditë e natë.
Përgjigjja
Është pyetje e drejtë. Islami nuk shpall vendim për asnjë njeri; ai gjykim është i Allahut (﷾). Kurani mëson se askush nuk dënohet para se t'i ketë arritur një mesazh. Thotë gjithashtu se, pasi i ka arritur, Allahu (﷾) nuk pranon prej tij rrugë tjetër përveç Islamit (3:85). Prandaj Islami ju kërkon ta peshoni mesazhin.
Ku përfundon — Askush nuk dënohet para se t'i arrijë një mesazh (17:15). Pasi i ka arritur, Islami ju kërkon ta peshoni (3:85).
Guru Granth Sahib, Ang 1 — Jap, Guru Nanaku (Mul Mantar)
“Ka vetëm një Perëndi, emri i të Cilit është i vërtetë, Krijuesi, pa frikë dhe pa armiqësi, i pavdekshëm, i palindur, që ekziston vetvetiu”
Cituar për
Sikët e adhurojnë tashmë Krijuesin e vetëm të Mul Mantar. Nuk nevojitet asgjë më shumë.
Përgjigjja
Ky është fillim i vërtetë, dhe Islami e mirëpret. Kurani tregon se idhujtarët e Mekës e përmendën Allahun (﷾) si Krijuesin, dhe megjithatë i thirri ata ta adhuronin vetëm Atë. Ajeti nuk flet për sikët. Ai tregon se Kurani kërkon më shumë se emërtimin e Krijuesit: adhurimin e Tij me emrat që Ai dha dhe në mënyrën që Ai mësoi. Cilën mënyrë mësoi Ai është pyetja se fjalët e kujt janë të Tijat. Faqja “A foli Allahu përmes Guruve sikë?” e trajton këtë.
Ku përfundon — Emërtimi dhe përshkrimi i Krijuesit është fillimi. Islami kërkon që Ai të adhurohet me emrat që Ai dha dhe në mënyrën që Ai mësoi.
Këndvështrime
Mësimi sik
Sikët adhurojnë një Krijues, Ik Onkar, Perëndinë e Mul Mantar. Guru Granth Sahibi e emërton Atë edhe në gjuhën e myslimanëve, dhe flet për Dritën e Tij në të gjitha gjërat.
Mul Mantar mëson një Krijues që është pa frikë dhe pa armiqësi, i pavdekshëm, i palindur dhe që ekziston vetvetiu.
Kundërpërgjigje
Pranohet, dhe Kurani thotë të njëjtën gjë: Allahu (﷾) është Një, jo i lindur (112), dhe Krijuesi (42:11). Por Kurani kërkon më shumë se përshkrimin e duhur. Kërkon që Ai të adhurohet ashtu si mësoi Ai vetë.
Guru Arxhani e quan Perëndinë Allah dhe Khuda (Ang 724). Ai tregon se njerëzit e thërrasin Atë Ram, Khuda, Gusain ose Allah (Ang 885). Pra, emri nuk ka rëndësi.
Kundërpërgjigje
Pranohet që emrat janë të përbashkët. Vetë Kurani thotë të thirret Allahu (﷾) ose i Gjithëmëshirshmi (17:110). Por këta janë emrat e Tij, dhe Ai na thotë ta thërrasim me ta (7:180).
Drita e Perëndisë është në çdo gjë (Ang 13), ndaj Perëndia është afër çdo njeriu.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami thotë se Ai është afër: “Unë jam afër”, dhe Ai është me ju kudo që të gjendeni. Por Ai u ngrit mbi Fron, dhe asgjë nuk i ngjan Atij.
Guru Arxhani shkruan se Guruja dhe Zoti Transcendent janë Një (Ang 864).
Kundërpërgjigje
Nëse ‘Guruja’ këtu është Fjala e Perëndisë, Islami pajtohet se Fjala e Allahut (﷾) është e Tij. Pyetja është cilat fjalë janë të Tijat, dhe Kurani ofron një provë për pohimin e vet. Nëse ka parasysh një njeri, i dërguari i Kuranit thotë se ai është njeri si dëgjuesit e tij.
Guru Arxhani pyet pse duhet të shkojë në ferr ai që e adhuron Perëndinë ditë e natë (Ang 724). Pra, adhuruesit e Perëndisë së vetëm janë të sigurt.
Kundërpërgjigje
Është pyetje e drejtë. Islami nuk shpall vendim për asnjë njeri, dhe Kurani thotë se askush nuk dënohet para se t'i ketë arritur një mesazh. Thotë gjithashtu se, pasi i ka arritur, Allahu (﷾) nuk pranon prej tij rrugë tjetër përveç Islamit.
Pikëpamja islame
Mul Mantar dhe sureja el-Ihlas të dyja përshkruajnë një Perëndi që nuk ka lindur. Islami shton se asgjë nuk i ngjan Atij dhe se i dërguari është njeri, kurrë një me Allahun (﷾). Ai duhet adhuruar me emrat që Ai ia dha Vetes, dhe ashtu si mësoi Ai. Besimi dhe adhurimi shkojnë bashkë si një mënyrë jetese.
Mul Mantar dhe sureja el-Ihlas të dyja përshkruajnë një Perëndi që nuk ka lindur.
Kurani thotë se Allahu (﷾) është me ju kudo që të gjendeni, dhe se u ngrit mbi Fron. Thotë se asgjë nuk i ngjan Atij.
Dijetarët myslimanë e hedhin poshtë çdo pohim se Allahu (﷾) banon në krijesat e Tij apo bashkohet me to.
Kurani e bën të dërguarin e vet të thotë se ai është njeri si dëgjuesit e tij. Ai mëson se Allahu (﷾) nuk ka ortak në qenien e Tij.
Emrat më të Bukur i përkasin Allahut (﷾), dhe Ai na thotë ta thërrasim me ta.
Emërtimi i Krijuesit është fillimi. Kurani kërkon që Ai të adhurohet ashtu si mësoi Ai, përmes të dërguarit që Ai dërgoi.
Askush nuk dënohet para se t'i ketë arritur një mesazh.