A është Tao i njëjtë me Perëndinë?

“Tao që mund të shkelet nuk është Tao i qëndrueshëm dhe i pandryshueshëm. Emri që mund të emërtohet nuk është emri i qëndrueshëm dhe i pandryshueshëm.”

“Unë nuk ia di emrin, dhe i jap emërtimin Tao (Rruga ose Udha). Duke bërë një përpjekje (të mëtejshme) për t'i dhënë një emër, e quaj E Madhja.”

“Tao prodhoi Një; Një prodhoi Dy; Dy prodhoi Tre; Tre prodhoi të gjitha gjërat.”

“Të gjitha gjërat prodhohen nga Tao, dhe ushqehen nga veprimi i tij që rrjedh jashtë.”

Wang Bi, komentuesi i hershëm më i njohur i Tao Te Ching-ut, i lexon këta kapituj kështu. Për kapitullin 4, Di është Zoti i Qiellit; as qielli dhe toka nuk e arrijnë Taon, kështu që ai duket se vjen para Di-së. Për kapitullin 5, qielli dhe toka i lënë gjërat të ndjekin natyrën e tyre: ato as nuk veprojnë, as nuk bëjnë, dhe gjërat rregullohen vetë, kështu që ato janë ‘jo dashamirëse’. Për kapitullin 25, një emër e ngul një formë, dhe Tao nuk ka formë, kështu që emri i tij nuk dihet. Për kapitullin 62, ‘fjalët e admirueshme’ janë fjalë në lavdërim të Taos, që vlejnë më shumë se çdo thesar. Ata që nuk janë të mirë duhet t'i përmbahen Taos, që të mos hidhen tutje. Kush kërkon me të gjen, dhe kush kërkon shpëtim me të shpëton. Për kapitullin 73, të shkuarit me rrugën e Qiellit sjell fat të mirë dhe të shkuarit kundër saj sjell fatkeqësi; kështu ajo nuk flet, e megjithatë përgjigjet mirë. Gjërat vijnë tek ajo vetvetiu sepse ajo qëndron poshtë. Planet e saj janë shenjat që tregon për fatin e mirë dhe të keq, para se të ndodhin gjërat.

“Ai i prodhon ato dhe nuk pretendon se i zotëron ato; i çon nëpër proceset e tyre dhe nuk mburret me aftësinë e tij në këtë; i sjell në pjekuri dhe nuk ushtron asnjë kontroll mbi to; kjo quhet veprimi i tij misterioz.”

“Është rruga e Qiellit të mos përpiqet, e megjithatë ngadhënjen me shkathtësi; të mos flasë, e megjithatë është i shkathët në marrjen e përgjigjes; nuk thërret, e megjithatë njerëzit vijnë tek ai vetvetiu. Shfaqjet e tij janë të qeta, e megjithatë planet e tij janë të shkathëta dhe të efektshme. Syt e rrjetës së Qiellit janë të mëdhenj; larg njëri-tjetrit, por nuk lënë asgjë të shpëtojë.”

“Njeriu e merr ligjin e tij nga Toka; Toka e merr ligjin e saj nga Qielli; Qielli e merr ligjin e tij nga Tao.”

“Qielli dhe toka nuk veprojnë nga (shtysa e) ndonjë dëshire për të qenë dashamirës; ata i trajtojnë të gjitha gjërat ashtu si trajtohen qentë prej bari. Të urtët nuk veprojnë nga (ndonjë dëshirë për të qenë) dashamirës; ata e trajtojnë popullin ashtu si trajtohen qentë prej bari.”

Wang Bi, komentuesi i hershëm më i njohur i Tao Te Ching-ut, i lexon këta kapituj kështu. Për kapitullin 4, Di është Zoti i Qiellit; as qielli dhe toka nuk e arrijnë Taon, kështu që ai duket se vjen para Di-së. Për kapitullin 5, qielli dhe toka i lënë gjërat të ndjekin natyrën e tyre: ato as nuk veprojnë, as nuk bëjnë, dhe gjërat rregullohen vetë, kështu që ato janë ‘jo dashamirëse’. Për kapitullin 25, një emër e ngul një formë, dhe Tao nuk ka formë, kështu që emri i tij nuk dihet. Për kapitullin 62, ‘fjalët e admirueshme’ janë fjalë në lavdërim të Taos, që vlejnë më shumë se çdo thesar. Ata që nuk janë të mirë duhet t'i përmbahen Taos, që të mos hidhen tutje. Kush kërkon me të gjen, dhe kush kërkon shpëtim me të shpëton. Për kapitullin 73, të shkuarit me rrugën e Qiellit sjell fat të mirë dhe të shkuarit kundër saj sjell fatkeqësi; kështu ajo nuk flet, e megjithatë përgjigjet mirë. Gjërat vijnë tek ajo vetvetiu sepse ajo qëndron poshtë. Planet e saj janë shenjat që tregon për fatin e mirë dhe të keq, para se të ndodhin gjërat.

“Nuk e di bir i kujt është. Mund të duket se ka qenë para Perëndisë.”

Wang Bi, komentuesi i hershëm më i njohur i Tao Te Ching-ut, i lexon këta kapituj kështu. Për kapitullin 4, Di është Zoti i Qiellit; as qielli dhe toka nuk e arrijnë Taon, kështu që ai duket se vjen para Di-së. Për kapitullin 5, qielli dhe toka i lënë gjërat të ndjekin natyrën e tyre: ato as nuk veprojnë, as nuk bëjnë, dhe gjërat rregullohen vetë, kështu që ato janë ‘jo dashamirëse’. Për kapitullin 25, një emër e ngul një formë, dhe Tao nuk ka formë, kështu që emri i tij nuk dihet. Për kapitullin 62, ‘fjalët e admirueshme’ janë fjalë në lavdërim të Taos, që vlejnë më shumë se çdo thesar. Ata që nuk janë të mirë duhet t'i përmbahen Taos, që të mos hidhen tutje. Kush kërkon me të gjen, dhe kush kërkon shpëtim me të shpëton. Për kapitullin 73, të shkuarit me rrugën e Qiellit sjell fat të mirë dhe të shkuarit kundër saj sjell fatkeqësi; kështu ajo nuk flet, e megjithatë përgjigjet mirë. Gjërat vijnë tek ajo vetvetiu sepse ajo qëndron poshtë. Planet e saj janë shenjat që tregon për fatin e mirë dhe të keq, para se të ndodhin gjërat.

Legge, një misionar protestant, argumenton në këtë libër se Shangdi është fjala e duhur kineze për Perëndinë e Biblës. Kjo ishte njëra anë e mosmarrëveshjes së misionarëve për emrin kinez të Perëndisë. Në përkthimet e tij të klasikëve kinezë ai i përkthen Di dhe Shangdi si ‘God’ (Perëndi).

“Ai është i Pari dhe i Mbrami, i Dukshmi (me argumente) dhe i Padukshmi (me sy). Ai është i Dijshëm për çdo gjë!”

“Shikimet njerëzore nuk mund ta arrijnë Atë, ndërkohë që Ai i arrin shikimet e të gjithëve. Ai është Bamirës i pakufi dhe di çdo gjë.”

“Krijues i qiejve dhe i Tokës, Ai ju ka dhënë bashkëshorte nga vetja juaj për t’ju shumuar, si dhe bagëti në çifte. Asgjë nuk i shëmbëllen Atij. Ai i dëgjon të gjitha dhe i sheh të gjitha.”

“Allahu! Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Tij, të Gjallit, të Përjetshmit, Mbajtësit të gjithçkaje! Atë nuk e kaplon as dremitja, as gjumi! Atij i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe gjithçka që gjendet në Tokë. Kush mund të ndërhyjë tek Ai për ndokënd pa lejen e Tij? Ai di çdo gjë që ka ndodhur përpara dhe çdo gjë që do të ndodhë pas njerëzve, kurse ata nuk mund të përvetësojnë asgjë nga Dituria e Tij, përveçse aq sa Ai dëshiron. Kursi-u i Tij shtrihet mbi qiejt dhe Tokën dhe Ai nuk e ka të rëndë t’i ruajë ato. Ai është i Larti, Madhështori!”

“Asnjë njeriu nuk i është dhënë t’i flasë Allahu, përveçse me anë të Frymëzimit ose pas perdes, ose me anën e një Kumtuesi (Engjëlli) të dërguar me lejen e Tij, për të shpallur vullnetin e Tij. Ai, me të vërtetë, është i Lartë dhe i Urtë!”

“Për disa të dërguar të kemi treguar më parë dhe për disa të tjerë nuk të kemi treguar ty. Sa i takon Musait, Allahu i ka folur atij drejtpërdrejt.”

“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”

“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”

“Unë nuk ia di emrin, dhe i jap emërtimin Tao (Rruga ose Udha). Duke bërë një përpjekje (të mëtejshme) për t'i dhënë një emër, e quaj E Madhja.”

“Ai është Allahu, përveç të Cilit nuk ka Zot tjetër (të denjë për adhurim), Njohësi i së dukshmes dhe i së padukshmes, Ai është i Gjithëmëshirshmi, Mëshirëploti! Ai është Allahu, përveç të Cilit nuk ka Zot tjetër (të denjë për adhurim). Ai është Sunduesi, i Shenjti (i pastër nga çdo e metë), Paqëdhënësi, Dhënësi i sigurisë, Mbikëqyrësi mbi gjithçka, i Plotfuqishmi, Imponuesi, Madhështori. Qoftë i lartësuar Allahu mbi gjithçka që ia shoqërojnë Atij (në adhurim)! Ai është Allahu, Krijuesi, Zanafillësi, Ai që çdo gjëje i jep trajtë. Atij i përkasin emrat më të bukur; Atë e përlëvdon gjithçka që ndodhet në qiej dhe në Tokë, Ai është i Plotfuqishmi dhe i Urti.”

“Allahut i përkasin emrat më të bukur, andaj thirreni Atë (lutjuni Atij) me to dhe largohuni nga ata që i shtrembërojnë emrat e Tij. Ata do të ndëshkohen për çfarë kanë vepruar.”

“Thuaj: “Thirrni Allahun ose thirrni të Gjithëmëshirshmin, me cilindo emër që ta thirrni ju Atë, Ai ka emrat më të bukur. Gjatë namazit, mos lexo (Kuran) me zë të lartë dhe as me zë tepër të ulët, por kërko një rrugë të mesme.””

“Shikimet njerëzore nuk mund ta arrijnë Atë, ndërkohë që Ai i arrin shikimet e të gjithëve. Ai është Bamirës i pakufi dhe di çdo gjë.”

“Qielli dhe toka nuk veprojnë nga (shtysa e) ndonjë dëshire për të qenë dashamirës; ata i trajtojnë të gjitha gjërat ashtu si trajtohen qentë prej bari. Të urtët nuk veprojnë nga (ndonjë dëshirë për të qenë) dashamirës; ata e trajtojnë popullin ashtu si trajtohen qentë prej bari.”

“Thuaj: “Kujt i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë?” Përgjigju: “Allahut!” Ai ia ka bërë detyrim Vetes mëshirën dhe, me siguri, do t’ju tubojë në Ditën e Kiametit, për të cilën nuk ka pikë dyshimi. Ata që kanë humbur shpirtrat e tyre, në të vërtetë nuk do të besojnë asnjëherë.”

“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”

“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”

“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”

“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”

“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””

“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”

“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”

“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”