Përgjigje e shkurtër
Po. Disa pjesë në Bibël i përshtaten Kuranit nga afër. Te Ligji i Përtërirë, Perëndia premton një profet si Musai dhe thotë se do t'i vërë fjalët e Tij në gojën e tij. Kurani është pikërisht kjo: Allahu (﷾) flet në të si ‘Unë’, dhe Profeti Muhamed (ﷺ) e përsëriti fjalë për fjalë. Jezusi foli për ardhjen e atij që e quajti “Fryma e së vërtetës”, i cili nuk do të fliste nga vetja, por vetëm atë që dëgjonte. Kurani thotë të njëjtën gjë për Profetin (ﷺ): ai nuk flet sipas dëshirës së vet, por vetëm atë që i shpallet. Prandaj myslimanët besojnë se vetë Bibla tregon drejt Kuranit.
Shpjegimi i plotë
“do t'i vë fjalët e mia në gojën e tij”
Ligji i Përtërirë është libri i pestë i Tevratit, pesë librave të parë të Biblës. Aty Perëndia i premtoi Musait një profet si ai “nga mesi i vëllezërve të tyre”. Vëllezërit janë farefisi i Izraelit, dhe midis tyre janë edhe bijtë e Ismailit. Ky profet do të thoshte fjalët e Perëndisë në emër të Perëndisë. Vetë Tevrati thotë se në Izrael nuk doli më asnjë profet si Musai. Kurani flet pikërisht në këtë mënyrë. Allahu (﷾) flet në vetën e parë (“Me të vërtetë, Unë jam Allahu”, “Unë jam Zoti juaj”), pa asnjë ‘Allahu tha’ përpara. Më shumë se treqind herë Allahu (﷾) i thotë “Thuaj” (kul), duke i dhënë Profetit (ﷺ) fjalët që duhet të thotë. Ai nuk pretendoi kurrë se ishte Zot, dhe Islami e ndalon këtë pretendim. Pra, këto janë fjalët e Allahut (﷾) në gojën e një njeriu.
“Unë do t'u nxjerr atyre një Profet nga mesi i vëllezërve të tyre, të ngjashëm me ty, dhe do t'i vë fjalët e mia në gojën e tij; dhe ai do t'u thotë atyre të gjitha ato që unë do t'i urdhëroj. Dhe do të ndodhë që, kushdo që nuk do t'i dëgjojë fjalët e mia, që ai do t'i thotë në emrin tim, unë do t'i kërkoj llogari.”
“Dhe urdhëro popullin, duke thënë: Ju do të kaloni nëpër kufirin e vëllezërve tuaj, bijve të Esaut, që banojnë në Seir; dhe ata do të kenë frikë prej jush; prandaj kini shumë kujdes për veten tuaj;”
“Dhe që atëherë nuk doli më në Izrael asnjë profet si Moisiu, të cilin Zoti e njihte sy për sy,”
“Me të vërtetë, Unë jam Allahu, s’ka zot tjetër përveç Meje, prandaj, vetëm Mua më adhuro dhe kryej faljen për të më kujtuar Mua!”
“Vërtet, ky është besimi juaj - besimi i vetëm, e Unë jam Zoti juaj, andaj më adhuroni Mua!”
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
Libri i flet atij
Kurani i jep Profetit (ﷺ) urdhra, si të ngrihet e të falet natën. Madje e korrigjon, sepse u vrenjt ndaj një të verbri dhe sepse i ndaloi vetes atë që Allahu (﷾) e kishte lejuar. Një herë ai e lëvizte gjuhën shpejt për ta mbajtur mend çdo ajet të ri. Kurani i tha të mos nxitonte, sepse mbledhja dhe leximi i tij ishin punë e Allahut (﷾). Një njeri nuk i drejtohet vetes kështu. Ky është zëri i Atij që ia vuri fjalët në gojë.
“O ti i mbuluar (o Muhamed)! Çohu (të falesh) gjithë natën, përveç një pjese të saj, që është gjysma ose diçka më pak a diçka më shumë se ajo dhe lexoje Kuranin ngadalë dhe qartë, sepse Ne do të të dërgojmë vërtet një fjalë me peshë të rëndë.”
“Ai u vrenjt dhe ktheu kurrizin, kur i erdhi pranë i verbri. E ku e di ti, ndoshta ai dëshironte të pastrohej (nga gjynahet) ose të merrte këshillë, e këshilla t’i sillte dobi atij?! Sa për atë që është i pasur, ti atij po i kushton vëmendje, megjithëse nuk ke përgjegjësi, nëse ai nuk dëshiron të pastrohet. Sa për atë që të vjen duke nxituar dhe ndien frikë (nga Allahu), ti atij nuk po ia vë veshin.”
“O Profet! Përse po ia ndalon vetes atë që ta ka lejuar Allahu, duke kërkuar t’u bësh qejfin grave të tua?! Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
“Mos nxito (o Muhamed) në leximin e Kuranit me gjuhën tënde! Ne e kemi për detyrë t’i mbledhim pjesët e tij e ta lexojmë atë. Dhe, kur ta lexojmë atë, ti përcille leximin e tij! Pastaj, e kemi Ne për detyrë ta shpjegojmë.”
Ibn Abbasi shpjegon se Profeti (ﷺ) e ndiente shpalljen të rëndë dhe i lëvizte buzët shpejt me të, derisa Allahu shpalli se nuk duhet ta nxitonte gjuhën: mbledhja dhe recitimi i Kuranit ishin detyrë e Allahut. Pas kësaj ai dëgjonte ndërsa Xhibrili recitonte dhe pastaj e recitonte ashtu si Xhibrili.
Fjalët e Allahut (﷾), apo fjalët e njerëzve për Perëndinë?
Të krishterët besojnë se Bibla u shkrua nga shumë njerëz nën frymëzimin e Perëndisë, secili me fjalët dhe stilin e vet. Studiuesit e krishterë e thonë këtë hapur. W. Graham Scroggie, një pastor baptist skocez, shkroi më 1922 se librat e saj kaluan nëpër mendjet e njerëzve dhe mbajnë stilin e tyre. Kenneth Cragg, një studiues anglikan i Islamit, shkroi më 1956 se Ungjijtë erdhën nëpërmjet mendjes së kishës. Luka, që shkroi një nga Ungjijtë e Dhiatës së Re, thotë se e hetoi nga ata që ishin para tij. Letrat e Pavlit mbarojnë me përshëndetjet e tij personale për miqtë. Kurani nuk ka vargje të tilla. Fjalët e vetë Profetit (ﷺ) mbahen veçmas, në hadith (transmetimet e asaj që tha dhe bëri). Mendoni për dy mësues. Njëri i thotë një nxënësi: ‘mësoju atyre atë që të mësova’. Nxënësi i përcjell idetë me fjalët e veta. Tjetri i jep nxënësit të vet një libër dhe i thotë: ‘lexoje fjalë për fjalë’. Nxënësi i përcjell fjalët e vetë mësuesit. Librat e Biblës kaluan nëpër mendjet e njerëzve, si në rastin e parë. Kurani, ku Allahu (﷾) flet si ‘Unë’, është i rastit të dytë.
Scroggie, një pastor baptist skocez, shkroi se Bibla është njerëzore po aq sa hyjnore: librat e saj kaluan nëpër mendjet e njerëzve, u shkruan në gjuhën e njerëzve dhe me duart e tyre, dhe mbajnë shenjat e stilit të tyre.
Cragg, një studiues anglikan i Islamit dhe më vonë peshkop ndihmës në Jeruzalem, e krahasoi Dhiatën e Re me Kuranin: Ungjijtë, shkroi ai, përmbajnë përmbledhje dhe redaktim, dhe kanë ardhur nëpërmjet mendjes së kishës që qëndronte pas autorëve të tyre.
“Duke qenë se shumë veta kanë marrë përsipër të shtrojnë me radhë një rrëfim të gjërave që janë besuar plotësisht ndër ne, ashtu si na i dorëzuan ata që që nga fillimi qenë dëshmitarë okularë dhe shërbëtorë të fjalës, m'u duk mirë edhe mua, që i kam hetuar me kujdes të gjitha gjërat që nga fillimi, të t'i shkruaj me radhë, o i shkëlqyeri Teofil,”
“Të gjithë ata që janë me mua të përshëndesin. Përshëndesni ata që na duan në besim. Hiri qoftë me të gjithë ju. Amen.”
“Përshëndetni Priskën dhe Akuilën, dhe shtëpinë e Onesiforit.”
“Përshëndetni të gjithë vëllezërit me një puthje të shenjtë.”
“Me të vërtetë, Unë jam Allahu, s’ka zot tjetër përveç Meje, prandaj, vetëm Mua më adhuro dhe kryej faljen për të më kujtuar Mua!”
| Pyetja | Bibla | Kurani |
|---|---|---|
| Fjalët e kujt? | Librat e saj kaluan nëpër mendjet e njerëzve dhe mbajnë stilin e tyre. | Allahu (﷾) flet në vetën e parë; fjalët e vetë Profetit (ﷺ) mbahen veçmas, në hadith. |
| Përshëndetje vetjake | Letrat e Pavlit mbyllen me përshëndetje për miqtë. | Asnjë. |
| Si një nxënës që | I përcjell idetë e mësuesit me fjalët e veta | E lexon librin e mësuesit fjalë për fjalë |
“nuk do të flasë nga vetja”
Jezusi u tha dishepujve të tij se Fryma e së vërtetës do të vinte pas tij. Ky nuk do të fliste nga vetja, por vetëm atë që dëgjonte. Kurani thotë të njëjtën gjë për Profetin (ﷺ). Ai nuk flet sipas dëshirës së vet, dhe ajo që sjell është shpallje që i zbret atij. Ai që përshkruan Jezusi dëgjon dhe pastaj flet. Ai udhëheq në gjithë të vërtetën, dhe lajmëron gjërat që do të vijnë. Këto janë shenjat e një profeti që merr shpallje. Ato përshkruajnë Profetin (ﷺ), i cili e përcolli Kuranin ashtu siç e dëgjoi.
“Por kur të vijë ai, Fryma e së vërtetës, ai do t'ju udhëheqë në gjithë të vërtetën, sepse nuk do të flasë nga vetja, por do të thotë gjithçka që do të dëgjojë dhe do t'ju lajmërojë gjërat që do të vijnë.”
“Ai nuk flet sipas qejfit të vet, por ajo (që thotë) është vetëm shpallje hyjnore, që i vjen atij.”
Një këngë e re nga fshatrat e Kedarit
Isaia thërret për “një këngë të re” për Zotin nga skajet e tokës. Ai përmend shkretëtirën dhe “fshatrat ku banon Kedari”. Kedari ishte biri i dytë i Ismailit, dhe emri i tij u mbajt nga një popull i Arabisë veriore. Midis vendeve që përmend Isaia për këtë lavdërim është Kedari në Arabi, ku u shpall Kurani.
“Këndojini ZOTIT një këngë të re dhe lavdinë e tij nga skaji i tokës, ju që zbrisni në det dhe gjithçka që është në të; ishujt dhe banorët e tyre. Le ta ngrenë zërin shkretëtira dhe qytetet e saj, fshatrat ku banon Kedari: le të këndojnë banorët e shkëmbit, le të bërtasin nga maja e maleve.”
“Dhe këta janë emrat e bijve të Ismaelit, sipas emrave të tyre, sipas brezave të tyre: i parëlinduri i Ismaelit, Nebajothi; pastaj Kedari, Adbeeli dhe Mibsami,”
| Pasazhi | Çfarë thotë | Si përputhet |
|---|---|---|
| Ligji i Përtërirë 18:18 | Një profet si Moisiu, ‘nga mesi i vëllezërve të tyre’, me fjalët e Perëndisë në gojë | Në Kuran Allahu (﷾) flet në vetën e parë, dhe Profeti (ﷺ) e përsëriti fjalë për fjalë |
| Gjoni 16:13 | ‘Fryma e së vërtetës’ ‘nuk do të flasë nga vetja’, por vetëm atë që dëgjon | Ai nuk flet nga dëshira e vet; është shpallje e zbritur atij |
| Isaia 42:10-11 | “një këngë të re” nga “fshatrat ku banon Kedari” | Kedari ishte biri i dytë i Ismailit, dhe emri i tij u mbart nga një popull i Arabisë veriore |
Përgjigjja e lutjes së Ibrahimit
Kurani tregon si u lutën Ibrahimi dhe Ismaili ndërsa ngrinin Qabenë (Shtëpinë e Allahut (﷾) në Mekë). Ata kërkuan një të dërguar nga pasardhësit e tyre, i cili do t'u lexonte shenjat e Allahut (﷾) dhe do t'u mësonte Librin. Profeti (ﷺ), një pasardhës i Ismailit, është ai i dërguar. Kurani është Libri që ai lexoi.
“Kur Ibrahimi dhe Ismaili ngritën themelet e Qabes, u lutën: O Zoti ynë! Pranoje prej nesh (këtë vepër)! Me të vërtetë, Ti je Ai që dëgjon dhe di gjithçka!”
“O Zoti ynë! Na bëj të përulur ndaj Teje! Bëj që edhe pasardhësit tanë të jenë të përulur ndaj Teje! Tregona ritet e Haxhit dhe pranoje pendimin tonë, se, pa dyshim, Ti je Pranuesi i pendimit, Mëshirëploti!”
“O Zoti ynë! Dërgo tek ata një të dërguar nga gjiri i tyre, që t’u lexojë shpalljet e Tua, t’ua mësojë Librin dhe Urtësinë (rregullat e fesë) e t’i pastrojë (nga gjynahet)! Vërtet, Ti je i Plotfuqishmi dhe i Urti!”
Varg pas vargu
Ligji i Përtërirë 18:18-19 — Tevrati (Ligji), kapitulli 18, vargu 18-19
“Unë do t'u nxjerr atyre një Profet nga mesi i vëllezërve të tyre, të ngjashëm me ty, dhe do t'i vë fjalët e mia në gojën e tij; dhe ai do t'u thotë atyre të gjitha ato që unë do t'i urdhëroj. Dhe do të ndodhë që, kushdo që nuk do t'i dëgjojë fjalët e mia, që ai do t'i thotë në emrin tim, unë do t'i kërkoj llogari.”
Cituar për
Pjetri thotë te Veprat se ky profet si Musai është Jezusi. Premtimi përmbushet tek ai, jo te dikush pas tij.
Përgjigjja
Premtimi është për një profet “nga mesi i vëllezërve të tyre”, farefisit të Izraelit. Vetë Tevrati thotë se në Izrael nuk doli më asnjë profet si Musai. Në Ungjillin e Gjonit priftërinjtë e pyesin Gjon Pagëzorin nëse ai është Krishti, dhe pastaj veçmas nëse është “ai profeti”. Pra, ata i mbanin të dy për njerëz të ndryshëm. Dhe shenja që jep Ligji i Përtërirë janë fjalët e vetë Perëndisë, të vëna në gojën e profetit dhe të thëna në emër të Perëndisë. Kjo është forma e gjithë Kuranit.
Ku përfundon — Profeti i Ligjit të Përtërirë vjen nga vëllezërit e Izraelit dhe sjell fjalët e vetë Perëndisë; Ungjilli i Gjonit e mban atë veçmas nga Krishti, dhe Kurani i përshtatet premtimit.
Ligji i Përtërirë 18:15 — Tevrati (Ligji), kapitulli 18, vargu 15
“ZOTI, Perëndia yt, do të nxjerrë për ty një Profet nga mesi yt, nga vëllezërit e tu, të ngjashëm me mua; atë do ta dëgjoni;”
Cituar për
Fjala ‘vëllezër’ te Ligji i Përtërirë do të thotë bashkëizraelitë (17:15; 18:2), dhe vargu 15 thotë “nga mesi yt”.
Përgjigjja
Fjala i përfshin të dy: Ligji i Përtërirë 2:4 flet për kufirin e “vëllezërve tuaj, bijve të Esaut”. Në vargun 18, ku flet vetë Perëndia, fjalët janë vetëm “nga mesi i vëllezërve të tyre”. Dhe Tevrati mbyllet pa u shfaqur në Izrael asnjë profet i tillë.
Ku përfundon — Fjala i lejon farefisit të Izraelit, dhe vetë fjalët e Perëndisë në vargun 18 ua lënë derën të hapur.
Gjoni 14:26 — kapitulli 14, vargu 26
“Por Ngushëlluesi, që është Fryma e Shenjtë, të cilin Ati do ta dërgojë në emrin tim, ai do t'ju mësojë çdo gjë dhe do t'ju kujtojë të gjitha ato që ju kam thënë.”
Cituar për
Vetë Jezusi e emërton Ngushëlluesin: “që është Fryma e Shenjtë”. Prandaj Parakliti (fjala greke për Ngushëlluesin) është Fryma e Shenjtë.
Përgjigjja
Një përkthim i hershëm siriak i këtij vargu ka vetëm “Fryma”. Dhe Ungjijtë nuk përputhen me këtë njësim. Parakliti nuk mund të vinte pa ikur Jezusi tek ai që e kishte dërguar. Megjithatë, Fryma e Shenjtë e mbushi Gjon Pagëzorin që në bark të nënës dhe zbriti mbi Jezusin në Jordan. Ndërsa Jezusi ende mësonte, ai tha se Ati u jep Frymën e Shenjtë atyre që ia kërkojnë. Dhe te Gjoni ai ua jep Frymën e Shenjtë dishepujve të tij para se të ngjitet tek Ati. Veprat thonë se ai u ngrit lart dyzet ditë më vonë.
Ku përfundon — Fryma e Shenjtë ishte tashmë e pranishme dhe u dha para se Jezusi të shkonte tek Ati; Parakliti mund të vinte vetëm pasi ai të kishte ikur.
Këndvështrime
E krishterë
Të krishterët përgjigjen se profeti si Musai te Ligji i Përtërirë është Jezusi, siç thotë Pjetri, një dishepull i Jezusit, te Veprat. Ata e lexojnë Frymën e së vërtetës te Gjoni si Frymën e Shenjtë.
Te Veprat, Pjetri ia zbaton Jezusit premtimin për një profet si Musai.
Kundërpërgjigje
Pjetri ia zbaton Jezusit, por te Gjoni priftërinjtë pyesin veçmas nëse dikush është Krishti dhe nëse është “ai profeti”, si për dy njerëz të ndryshëm. Jezusi tha se fjalët e tij ai “nuk i them nga vetja” (Gjoni 14:10), por Ungjijtë e Dhiatës së Re i japin ato me fjalët e shkruesve të tyre. Kurani është fjala e vetë Allahut (﷾), fjalë për fjalë, ashtu siç e përshkruan Ligji i Përtërirë.
Të krishterët thonë se ‘vëllezërit’ te Ligji i Përtërirë janë izraelitët e tjerë, dhe se vargu 15 thotë “nga mesi yt”.
Kundërpërgjigje
Fjala i përfshin të dy: Ligji i Përtërirë 2:4 flet për kufirin e “vëllezërve tuaj, bijve të Esaut”. Në vargun 18, ku flet vetë Perëndia, fjalët janë vetëm “nga mesi i vëllezërve të tyre”. Pastaj Tevrati mbyllet pa u shfaqur në Izrael asnjë profet i tillë.
Të krishterët e lexojnë Frymën e së vërtetës si Frymën e Shenjtë, që e përmend Gjoni 14:26.
Kundërpërgjigje
Gjoni 14:26 thotë vërtet “Fryma e Shenjtë”, por një përkthim i hershëm siriak ka vetëm “Fryma”. Para se Jezusi të ikte, Fryma e Shenjtë e kishte mbushur Gjon Pagëzorin dhe kishte zbritur mbi Jezusin. Parakliti mund të vinte vetëm pasi ai të ikte. Jezusi premtoi “një Ngushëllues tjetër”. Dhe 1 Gjoni përdor të njëjtën fjalë, parakletos, për vetë Jezusin: ai që do të vijë është si ai.
Pikëpamja islame
Bibla premton një profet që do të thoshte fjalët e vetë Perëndisë. Kjo përmbushet në Kuran, që iu shpall Profetit Muhamed (ﷺ).
Ligji i Përtërirë premton një profet si Musai. Perëndia do t'i vërë fjalët e Tij në gojën e tij, dhe ai do të flasë në emër të Perëndisë.
Kurani flet si Allahu (﷾) në vetën e parë. Më shumë se treqind herë ai e urdhëron Profetin (ﷺ) “Thuaj” atë që i jep. Këto janë fjalët e Allahut (﷾) të vëna në gojën e një profeti.
Kurani e urdhëron Profetin (ﷺ) dhe e korrigjon. E korrigjon sepse u vrenjt ndaj një të verbri, dhe sepse i ndaloi vetes atë që Allahu (﷾) e kishte lejuar.
Një libër që e urdhëron dhe e qorton njeriun që e lexon flet nga jashtë tij.
Studiuesit e krishterë e përshkruajnë Biblën si të shkruar me fjalët e njerëzve, dhe ajo përmban përshëndetje personale të Pavlit. Kurani nuk përmban asnjë fjalë të vetë Profetit (ﷺ).
Jezusi përshkroi dikë që do të vinte, i cili nuk do të fliste nga vetja, por vetëm atë që dëgjonte. Kurani thotë se Profeti (ﷺ) nuk flet sipas dëshirës së vet, por nga shpallja.
Isaia e lidh një këngë të re lavdërimi me fshatrat e Kedarit, birit të Ismailit.
Kurani e paraqet Profetin (ﷺ) si të dërguarin për të cilin u lutën Ibrahimi dhe Ismaili.
Të marra së bashku, këto pjesë e paralajmërojnë shpalljen e Kuranit.