Përgjigje e shkurtër
Islami mëson besimin dhe veprat e mira së bashku, dhe në fund mëshirën e Allahut (﷾). Dhiata e Re nuk flet me një zë këtu. Pavli ishte një misionar i krishterë i shekullit të parë. Ai shkroi se njeriu shfajësohet (bëhet i drejtë para Perëndisë) me anë të besimit, pa veprat e ligjit. Jakobi, letra e të cilit është në Dhiatën e Re, shkroi se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim. Të dy u mbështetën te Abrahami. I pyetur si të kesh jetë të përjetshme, Jezusi nuk tha asgjë për një flijim për mëkatet. Ai tha: “zbato urdhërimet”. Kurani thotë vazhdimisht: ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira. Besimi vjen i pari, dhe veprat e mira rriten prej tij. Profeti (ﷺ) mësoi se askush nuk shpëton vetëm me vepra, por me mëshirën e Allahut (﷾).
Shpjegimi i plotë
Pavli: i shfajësuar me besim
Pavli mësoi se njeriu bëhet i drejtë para Perëndisë me anë të besimit, jo duke zbatuar Ligjin e Moisiut. Ai u mbështet te Abrahami, i cili i besoi Perëndisë dhe u numërua i drejtë. Shumica e protestantëve i lexojnë këto vargje si mësim për shpëtimin vetëm me besim, si një dhuratë falas.
“Prandaj ne arrijmë në përfundimin se njeriu shfajësohet me anë të besimit, pa veprat e ligjit.”
“Sepse, në qoftë se Abrahami u shfajësua me anë të veprave, ka përse të mburret, por jo përpara Perëndisë. Sepse ç'thotë Shkrimi? Abrahami i besoi Perëndisë, dhe kjo iu numërua për drejtësi.”
“Duke ditur se njeriu nuk shfajësohet me veprat e ligjit, por me anë të besimit të Jezu Krishtit, edhe ne kemi besuar në Jezu Krishtin, që të shfajësohemi me anë të besimit të Krishtit dhe jo me veprat e ligjit; sepse me veprat e ligjit asnjë mish nuk do të shfajësohet.”
“Sepse ju jeni shpëtuar me anë të hirit, nëpërmjet besimit; dhe kjo nuk vjen nga ju, është dhuratë e Perëndisë; jo nga vepra, që të mos mburret askush.”
Jakobi: i shfajësuar me vepra
Jakobi pyet nëse një besim pa vepra mund ta shpëtojë dikë. Përgjigjet se një besim i tillë është i vdekur. Ai u mbështet te i njëjti Abraham, i cili u shfajësua me vepra kur ofroi birin e tij. Pastaj thotë të kundërtën e fjalisë së Pavlit me pothuajse të njëjtat fjalë.
“Kështu edhe besimi, në qoftë se nuk ka vepra, është i vdekur në vetvete.”
“Abrahami, ati ynë, a nuk u shfajësua me anë të veprave, kur ofroi birin e tij Isakun mbi altar?”
“Ju e shihni, pra, se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.”
Kishat mbajtën anë të ndryshme
Mospajtimi nuk është i ri. Martin Luteri ishte një murg gjerman që nisi Reformacionin, ndarjen e shekullit të gjashtëmbëdhjetë që krijoi kishat protestante. Ai e bëri besimin e vetëm zemrën e saj. E quajti letrën e Jakobit ‘një letër kashte’ dhe tha se ajo bie ndesh me Pavlin. Kisha Katolike u përgjigj në Koncilin e Trentit, një koncil katolik i shekullit të gjashtëmbëdhjetë. Ai dënoi këdo që mëson se mëkatari shfajësohet vetëm me besim. Mësimi katolik dhe ortodoks e lexon Pavlin përmes Jakobit. Shumica e protestantëve e lexojnë Jakobin përmes Pavlit. Në vitin 1999 luteranët dhe katolikët nënshkruan një deklaratë të përbashkët. Ajo thotë se dënimet e vjetra nuk zbatohen për mësimin e njëra-tjetrës ashtu siç paraqitet në të. Vetë dënimet i lanë në fuqi, dhe dy kishat mbeten të ndara.
Në parathënien e vitit 1522 të Dhiatës së Re në gjermanisht, Luteri i rendit librat dhe thotë se, krahasuar me Ungjillin e Gjonit dhe me letrat e Pavlit e të Pjetrit, letra e Jakobit është ‘një letër kashte’, sepse nuk ka asgjë nga natyra e Ungjillit. Në parathënien e Jakobit ai shton se ajo bie ndesh me Pavlin, sepse ua atribuon shfajësimin veprave.
Koncili i Trentit, në dekretin e tij mbi shfajësimin, dënon këdo që thotë se mëkatari shfajësohet vetëm me anë të besimit, në kuptimin që nuk nevojitet asgjë tjetër që të bashkëveprojë për marrjen e hirit të shfajësimit.
Federata Botërore Luterane dhe Kisha Katolike shpallin një pajtim në të vërtetat themelore të doktrinës së shfajësimit. Thonë se dënimet e shekullit të gjashtëmbëdhjetë nuk zbatohen për mësimin e njëra-tjetrës ashtu siç paraqitet në deklaratë, ndërsa shtojnë se kjo nuk i heq asgjë seriozitetit të atyre dënimeve. Më vonë iu bashkuan trupa metodiste, të reformuara dhe anglikane.
Të thërrasësh emrin, apo të bësh vullnetin
Jezusi shton një kusht që vargjet për thirrjen e lënë jashtë. Veprat e Apostujve, libri i Dhiatës së Re për kishën e hershme, dhe Pavli thonë se kushdo që thërret emrin e Zotit do të shpëtohet. Jezusi thotë se jo kushdo që e quan Zot do të hyjë në mbretëri. Do të hyjë vetëm ai që bën vullnetin e Atit të tij.
“Dhe do të ndodhë që kushdo që do të thërrasë emrin e Zotit do të shpëtohet.”
“Sepse kushdo që do të thërrasë emrin e Zotit do të shpëtohet.”
“Jo kushdo që më thotë: Zot, Zot, do të hyjë në mbretërinë e qiejve, por ai që bën vullnetin e Atit tim që është në qiej.”
Çfarë tha Jezusi kur e pyetën
Një njeri e pyeti Jezusin drejtpërdrejt çfarë duhej të bënte që të kishte jetë të përjetshme. Jezusi nuk tha asgjë për një flijim për mëkatet apo për gjakun e tij. I tha njeriut të zbatonte urdhërimet. Te Veprat e Apostujve, Pjetri, një nga dishepujt e Jezusit, thotë pothuajse të njëjtën gjë. Në çdo komb, ai që e druan Perëndinë dhe bën drejtësi është i pranuar.
“Dhe ja, një njeri erdhi dhe i tha: Mësues i mirë, ç'të mirë duhet të bëj që të kem jetën e përjetshme? Dhe ai i tha: Pse më quan të mirë? Askush nuk është i mirë përveç një të vetmi, domethënë Perëndisë; por, në qoftë se do të hysh në jetë, zbato urdhërimet.”
“Atëherë Pjetri hapi gojën dhe tha: Me të vërtetë e kuptoj se Perëndia nuk tregon anësi ndaj personave, por në çdo komb, ai që e druan dhe bën drejtësi është i pranueshëm për të.”
Përgjigjja e vetme e Kuranit
Kurani e bashkon besimin me veprat e mira në të njëjtën shprehje dhjetëra herë. Nuk e vë kurrë njërin kundër tjetrit. Sureja el-Asr thotë se të gjithë njerëzit janë në humbje, përveç atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira.
“Për kohën! Me të vërtetë, njeriu është në humbje, përveç atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, i këshillojnë njëri-tjetrit të vërtetën e i këshillojnë njëri-tjetrit durimin.”
“Ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, përgëzoji me kopshte të Xhenetit, nëpër të cilat rrjedhin lumenj. Sa herë që atyre t’u jepet si ushqim ndonjë frutë e kopshteve, ata do të thonë: “Këtë e kemi ngrënë edhe përpara”. Por atyre do t’u jepen vetëm fruta të ngjashme me ato të Tokës. Në Xhenet ata do të kenë bashkëshorte të pastra dhe atje do të jetojnë përgjithmonë.”
“Kurse ata që besojnë e bëjnë vepra të mira, do të jenë banorë të Xhenetit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.”
“Ata që besojnë dhe kryejnë vepra të mira, falin namazin dhe japin zekatin, do të kenë shpërblim te Zoti i tyre dhe nuk do të kenë pse të frikësohen apo pikëllohen.”
| Burimi | Çfarë thotë |
|---|---|
| Pavli | Me besim, pa veprat e ligjit |
| Jakobi | Me vepra, “dhe jo vetëm me besim” |
| Jezusi, kur u pyet | “zbato urdhërimet” |
| Jezusi | Vetëm ai që bën vullnetin e Atit të tij hyn në mbretëri |
| Kurani | Ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira |
| Profeti (ﷺ) | Askush vetëm me vepra, por me mëshirën e Allahut (﷾) |
Mëshirë, jo pagë
Islami nuk mëson se njeriu e fiton Xhenetin si një pagë. Profeti (ﷺ) tha se askënd nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. I pyetur nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu (﷾) më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha t'i bënin veprat e mira si duhet dhe me sinqeritet. Mësoi gjithashtu se Allahu (﷾) e shkruan një vepër të mirë nga dhjetë deri në shtatëqind herë, ose më shumë, dhe një vepër të keqe si një. Besimi dhe veprat janë rruga, dhe mëshira e Allahut (﷾) është ajo që e fut njeriun brenda.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
Ibn Abbasi transmeton se Profeti (ﷺ), duke treguar atë që tha Zoti i tij, mësoi: një vepër e mirë e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet dhjetë deri në shtatëqind herë, ose më shumë; një vepër e keqe e synuar por e pabërë shkruhet si një vepër e mirë e plotë; nëse bëhet, shkruhet vetëm si një vepër e keqe. Gjithashtu te Sahih Muslimi 131.
Varg pas vargu
Jakobi 2:24 — kapitulli 2, vargu 24
“Ju e shihni, pra, se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.”
Cituar për
Protestantët thonë se Jakobi do të thotë që veprat tregojnë para njerëzve se besimi është i vërtetë. Pavli flet për mënyrën si njeriu bëhet i drejtë para Perëndisë. Kështu që të dy nuk kundërshtohen.
Përgjigjja
Të dy shkrimtarët përdorin të njëjtin njeri, Abrahamin, dhe citojnë të njëjtin varg të Zanafillës për të. Jakobi e jep si “kjo iu numërua për drejtësi”, që është llogaria e Perëndisë, jo pikëpamja e njerëzve. Pavli thotë se Abrahami nuk u shfajësua me vepra para Perëndisë. Jakobi thotë se ai u shfajësua me vepra, dhe shton “dhe jo vetëm me besim”. Luteri e njihte mirë këtë lexim. Prapë gjykoi se Jakobi bie ndesh me Pavlin.
Ku përfundon — Të dy fjalitë i përgjigjen së njëjtës pyetje për të njëjtin njeri në mënyra të kundërta. Ato i kanë mbajtur kishat të ndara që nga Reformacioni.
Mateu 19:21 — kapitulli 19, vargu 21
“Jezusi i tha: Në qoftë se do të jesh i përsosur, shko, shit atë që ke dhe jepua të varfërve, dhe do të kesh një thesar në qiell; pastaj eja dhe më ndiq.”
Cituar për
Jezusi vazhdoi të thoshte “eja dhe më ndiq”, dhe se shpëtimi është i pamundur për njerëzit. Pra ai e drejtoi njeriun te vetja dhe te hiri.
Përgjigjja
Jezusi së pari i tha njeriut të zbatonte urdhërimet. “Më ndiq” erdhi bashkë me “shit atë që ke dhe jepua të varfërve”: më shumë për të bërë, jo më pak. Asgjë në pasazh nuk përmend një flijim për mëkatet apo gjakun e tij. Dhe “për Perëndinë çdo gjë është e mundur” është mëshira që mëson edhe Islami. Profeti (ﷺ) tha se askush nuk shpëton vetëm me veprat e veta, por me mëshirën e Allahut (﷾).
Ku përfundon — Përgjigjja që dha Jezusi në të vetmen pyetje të drejtpërdrejtë për jetën e përjetshme ishte bindja, me mëshirën e Perëndisë.
Romakëve 10:13 — kapitulli 10, vargu 13
“Sepse kushdo që do të thërrasë emrin e Zotit do të shpëtohet.”
Cituar për
Kushdo që thërret emrin e Zotit me besim shpëton. Bindja vjen si fryt i atij besimi, por nuk i shton asgjë.
Përgjigjja
Jezusi paralajmëroi se nuk mjafton ta quash Zot. Në mbretëri hyn vetëm ai që bën vullnetin e Atit. Kur e pyetën për rrugën drejt jetës së përjetshme, ai tregoi urdhërimet.
Ku përfundon — Vetë fjalët e Jezusit e bashkojnë besimin me bindjen, ashtu si Kurani.
Këndvështrime
Protestante
Shpëtimi është me anë të hirit, nëpërmjet besimit të vetëm, jo me vepra. Veprat e mira e ndjekin besimin e vërtetë si fryti i tij, por nuk i shtojnë asgjë.
Pavli shkruan se njeriu shfajësohet me anë të besimit, pa veprat e ligjit.
Kundërpërgjigje
Pavli e shkroi vërtet. Por Jakobi shkroi të kundërtën me pothuajse të njëjtat fjalë, dhe Luteri gjykoi se Jakobi bie ndesh me Pavlin. I pyetur drejtpërdrejt, Jezusi tha të zbatohen urdhërimet.
Letra drejtuar Efesianëve thotë se shpëtimi është me anë të hirit, nëpërmjet besimit, jo nga vepra, që të mos mburret askush.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se askush nuk e fiton Xhenetin si një pagë: Profeti (ﷺ) tha se ajo që shpëton është mëshira e Allahut (﷾). Por mëshira dhe veprat shkojnë bashkë. Allahu (﷾) e cakton mëshirën e Tij për “atyre që ruhen nga gjynahet” dhe “atyre që u besojnë shpalljeve Tona” (7:156). Asnjë flijim nuk qëndron në mes. Dhe Jezusi tha se në mbretëri hyn vetëm ai që bën vullnetin e Atit.
Protestantët e lexojnë Jakobin sikur flet për besimin që tregohet i vërtetë me veprat e tij. Sipas tyre, ai nuk flet për mënyrën si një mëkatar bëhet për herë të parë i drejtë para Perëndisë.
Kundërpërgjigje
Jakobi përdor të njëjtin njeri, Abrahamin, dhe të njëjtin varg të Zanafillës si Pavli. Jakobi e jep si “kjo iu numërua për drejtësi”, që është llogaria e Perëndisë, jo si e shohin njerëzit. Megjithatë Jakobi thotë se Abrahami u shfajësua me vepra, “dhe jo vetëm me besim”, dhe Luteri prapë gjykoi se Jakobi bie ndesh me Pavlin.
Katolikët dhe ortodoksët
Besimi është i domosdoshëm, por jo i vetëm. Hiri vepron përmes besimit, sakramenteve dhe veprave të mira së bashku.
Jakobi shkruan se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet me Jakobin se besimi i vërtetë tregohet në vepra. Islami shkon më tej: e bashkon besimin me veprat e mira në një shprehje dhe nuk e vë kurrë njërin kundër tjetrit. Dhe Profeti (ﷺ) mësoi se në fund është mëshira e Allahut (﷾) ajo që e fut njeriun brenda.
Koncili i Trentit e dënoi mësimin se mëkatari shfajësohet vetëm me besim.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se besimi duhet bashkuar me veprat e mira. Shkon më tej: kjo mbështetet te vetë përgjigjja e Jezusit, të zbatohen urdhërimet, dhe te përgjigjja e vetme e Kuranit, jo te vendimi i një koncili.
Pikëpamja islame
Shpëtimi vjen me anë të besimit te Një Zot bashkë me veprat e mira, dhe në fund me mëshirën e Tij. Kjo është ajo që mësoi Profeti (ﷺ), dhe ajo që i tha Jezusi njeriut që e pyeti.
Pavli shkruan se njeriu shfajësohet me anë të besimit, pa veprat e ligjit. Jakobi shkruan se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim. Të dy përmendin Abrahamin.
Të dy përgjigjet nuk mund të pajtohen.
Vetë Luteri tha se Jakobi bie ndesh me Pavlin, dhe kishat janë ende të ndara për këtë.
I pyetur si të kesh jetë të përjetshme, Jezusi tha të zbatohen urdhërimet.
Kurani u premton Xhenetin atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, dhe nuk e vë kurrë njërin kundër tjetrit.
Profeti (ﷺ) mësoi se askush nuk shpëton vetëm me vepra, por me mëshirën e Allahut (﷾). Mësoi gjithashtu se Allahu (﷾) i shumëfishon veprat e mira dhe një vepër të keqe e numëron vetëm një herë.