Përgjigje e shkurtër
Po. Islami mëson se Xheneti dhe Xhehenemi zgjasin të dy përgjithmonë. Xhehenemi është përgjithmonë për ata që vdesin duke e mohuar besimin pasi u ka arritur mesazhi. Askush nuk ndëshkohet para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar. Çdo vepër peshohet, deri në peshën e një thërrmije, dhe Xhehenemi ka shkallë sipas veprave. Asnjë gjykatë nuk e mat një dënim me atë sa zgjati krimi. Një vrasje zgjat një çast, dhe dënimi i saj zgjat vite. Ajo që zgjat në jetën tjetër është gjendja në të cilën vdes njeriu. Islami e quan vdekjen pa besim, pasi ka ardhur mesazhi, padrejtësinë më të rëndë ndaj Atij që dha gjithçka. As një vrasës mysliman nuk lihet i lirë. Veprat e tij të mira u jepen atyre që i dëmtoi. Mëshira e Allahut (﷾) është më e madhe se ajo e një nëne, dhe dera mbetet e hapur deri në vdekje.
Shpjegimi i plotë
Çfarë mëson Islami, saktësisht
Kurani thotë se edhe Xheneti, edhe Xhehenemi zgjasin përgjithmonë. Atyre në Xhenet nuk do t’u kërkohet kurrë të largohen. Ata që e mohojnë besimin dhe bëjnë padrejtësi do të banojnë në Xhehenem përgjithmonë, dhe kjo thuhet në disa vende. Xhehenemi është përgjithmonë për ata që vdesin duke e mohuar besimin pasi u ka arritur mesazhi. Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar, që askush të mos ketë justifikim kundër Tij. Allahu (﷾) fal çdo gjë që do përveç shoqërimit të të tjerëve me Të. Pendimi pranohet para se të vijë vdekja, por jo në çastin e vdekjes, dhe jo nga ata që vdesin duke e mohuar besimin. Kjo faqe nuk e zbut asgjë prej kësaj. Pyet nëse është e drejtë, dhe përgjigjet po.
“Aty nuk do t’i mundojë lodhja e prej aty kurrë nuk do të dëbohen.”
“Ata që nuk besojnë dhe bëjnë padrejtësi, Allahu nuk i fal, as nuk do t’i udhëzojë në kurrfarë rruge, përveçse drejt rrugës së Xhehenemit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë. Dhe kjo për Allahun është e lehtë.”
“Vërtet, Allahu i ka mallkuar jobesimtarët dhe ka përgatitur për ata zjarr të flakëruar, në të cilin ata do të qëndrojnë përgjithmonë; aty nuk do të gjejnë as mbrojtës, as ndihmës.”
“Unë kam për detyrë veç t’ju përcjell atë që më vjen nga Allahu dhe mesazhet e Tij. Këdo që s’dëgjon Allahun dhe të Dërguarin e Tij, e pret zjarri i Xhehenemit, në të cilin do të mbetet përgjithmonë.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“(Këta janë) të dërguar që kanë sjellë lajme të mira e kanë paralajmëruar, në mënyrë që njerëzit të mos kenë ndonjë justifikim ndaj Allahut, pas ardhjes së të dërguarve. Se, Allahu, është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
“Vërtet, Allahu nuk fal që të adhurohet dikush apo diçka tjetër veç Atij, por gjynahet e tjera më të vogla ia fal kujt të dojë. Kushdo që i bën shok Allahut (në adhurim), ka bërë gjynah të tmerrshëm.”
“Nuk pranohet pendimi i atyre që vazhdimisht bëjnë të këqija e, kur u afrohet vdekja, atëherë thonë: “Unë tani me të vërtetë po pendohem”. As për ata që vdesin duke qenë jobesimtarë. Për këta, Ne kemi përgatitur dënim të dhembshëm.”
Asnjë gjykatë nuk e mat dënimin me orë
Kundërshtimi më i njohur thotë se një jetë e fundme mëkati nuk mund të meritojë një ndëshkim të pafund. Por asnjë sistem ligjor nuk e përputh gjatësinë e një dënimi me kohën që zgjati krimi. Një vrasje mund të zgjasë sekonda, dhe askush nuk e quan një dënim të gjatë të padrejtë për këtë arsye. Një dënim i përgjigjet asaj që u bë dhe ndaj kujt, jo kohëzgjatjes së saj. Prandaj pyetja e vërtetë nuk është gjatësia, por ajo që meritohet. Këtu Islami heq një vijë të vetën. Shpërblimi mund të shkojë përtej asaj që u fitua, sepse është dhuratë. Profeti (ﷺ) tha se askënd nuk do ta shpëtojnë vetëm veprat e tij, por vetëm mëshira e Allahut (﷾). Ndëshkimi nuk shkon kurrë përtej asaj që u fitua, sepse Kurani thotë se e keqja shpërblehet vetëm me të njëjtën masë. Prandaj një ndëshkim që zgjat duhet t’i përgjigjet një padrejtësie të asaj peshe. Pjesët e ardhshme tregojnë pse Islami e quan vdekjen pa besim te Dhënësi një padrejtësi të tillë.
Pjesa 2.2 paraqet kundërshtimet që ngrenë kritikët ndaj ndëshkimit të përjetshëm. Njëri pyet pse madhështia e atij që fyhet duhet ta caktojë sa fajtor është fyesi. Një tjetër pyet si mund të meritojë një ndëshkim të pafund ndonjë mëkat i një qenieje të fundme, i bërë mes paqartësisë dhe padijes, pyetje që Marilyn McCord Adams e quan pyetjen më vendimtare. Zëri është shkruar për mësimin e krishterë.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
“Kush bën një vepër të mirë, do të shpërblehet dhjetëfish. Kush bën një vepër të keqe, do të dënohet vetëm sipas gjynahut që ka bërë dhe nuk do t’i bëhet kurrfarë padrejtësie.”
Ajo që zgjat është gjendja në të cilën vdes njeriu
Një dënim nuk jepet për një çast dyshimi. Islami e lidh përfundimin e përjetshëm me gjendjen në të cilën vdes njeriu, pasi i ka arritur mesazhi dhe ka pasur kohë të përgjigjet. Është gjendja që njeriu e mban deri në fund, jo një gabim kalimtar. Kurani flet për ata që e mohojnë besimin dhe vdesin duke e mohuar. Shënon se ata që përballen me Zjarrin do të kërkojnë të kthehen për të besuar. Pastaj thotë se sikur të ktheheshin, prapë do të bënin atë që u ishte ndaluar: “Vërtet, ata janë gënjeshtarë.” Ky nuk është ndëshkim për mëkate që ende nuk janë bërë. Kërkesa vjen vetëm kur përballen me Zjarrin. Besimi që fillon kur shihet ndëshkimi nuk është besimi që u kërkua, prandaj gjendja e tyre nuk ka ndryshuar. Kurani thotë se besimi nuk i sjell dobi një shpirti kur të kenë ardhur shenjat e fundit, nëse nuk besoi më parë. Kjo jepet si përgjigjja e Islamit, jo si prova. Prova është arsyetimi më sipër.
“Nuk ka dyshim se atyre që e mohojnë besimin dhe vdesin mosbesimtarë, nuk do t’u pranohet asnjë shpërblesë, edhe sikur ajo të ishte sa e tërë toka e mbuluar me ar. Ata i pret një dënim i dhembshëm dhe askush nuk do t’i ndihmojë.”
“Sikur t’i shohësh ata kur të vihen para zjarrit, duke thënë: “Ah! Sikur të ktheheshim pas, nuk do t’i mohonim shpalljet e Zotit tonë dhe do të bëheshim besimtarë!””
“Po, atyre iu doli sheshit ajo që më parë e fshihnin, por edhe sikur të ktheheshin, prapë do të bënin ato që u ishin ndaluar. Vërtet, ata janë gënjeshtarë.”
“A mos vallë presin ata t’u vijnë engjëjt ose të vijë Zotit yt, ose të vijnë disa shenja të Zotit tënd? Ditën kur të vijnë disa shenja të Zotit tënd, atëherë nuk do t’i bëjë dobi askujt besimi i tij, nëse nuk ka besuar më parë ose nuk ka bërë ndonjë të mirë me besimin e tij! Thuaju: “Pritni, se edhe ne po presim!”.”
“Nuk pranohet pendimi i atyre që vazhdimisht bëjnë të këqija e, kur u afrohet vdekja, atëherë thonë: “Unë tani me të vërtetë po pendohem”. As për ata që vdesin duke qenë jobesimtarë. Për këta, Ne kemi përgatitur dënim të dhembshëm.”
Çdo vepër peshohet, dhe Xhehenemi ka shkallë
Drejtësia do të thotë që secili merr atë që meritojnë veprat e tij, dhe asgjë nuk humbet. Kurani thotë se Allahu (﷾) nuk i bën padrejtësi askujt asnjë grimë. Thotë se do të shihen edhe pesha e një thërrmije të mirë, edhe pesha e një thërrmije të keqe. E mira shumëfishohet dhjetë herë, ndërsa e keqja shpërblehet vetëm me të njëjtën masë. Dhe thotë se të gjithë kanë shkallë sipas veprave të tyre, që të mos u bëhet asnjë padrejtësi. Prandaj Xhehenemi nuk është një fat i vetëm për të gjithë ata që janë në të. Shkallët e tij ndjekin atë që bëri secili.
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
“Kush bën një vepër të mirë, do të shpërblehet dhjetëfish. Kush bën një vepër të keqe, do të dënohet vetëm sipas gjynahut që ka bërë dhe nuk do t’i bëhet kurrfarë padrejtësie.”
“Secili do të ketë shkallën e tij, sipas veprave që ka bërë. Zoti yt nuk është i paditur për veprat e tyre.”
“Për të gjithë do të ketë shkallë të caktuara, sipas asaj që kanë punuar, në mënyrë që Allahu t’i shpërblejë për veprat e tyre. Askujt nuk do t’i bëhet padrejtësi.”
“Dhe në Ditën e Kiametit, Ne do të vendosim peshore të sakta e askush nuk do të pësojë asnjë padrejtësi. Ne do të sjellim (për gjykim) çdo vepër, qoftë kjo edhe sa pesha e një kokrre sinapi. Ne jemi të mjaftueshëm për llogaritje.”
Drejtësia në Jetën tjetër, siç e shtjellon Kurani
- Askush nuk dënohet para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar.
- Çdo vepër peshohet, deri në peshën e një grimce të mirë apo të keqe.
- E mira shumëfishohet dhjetë herë; e keqja shpaguhet vetëm me të njëjtën masë.
- Të gjithë kanë shkallë sipas veprave të tyre, ndaj askujt nuk i bëhet padrejtësi.
- Dera e pendimit mbetet e hapur deri në vdekje.
Një ateist i mirë dhe një vrasës mysliman
Forma më e mprehtë e kundërshtimit shkon kështu. Një mjek ateist i mirë është në Xhehenem përgjithmonë, ndërsa një vrasës mysliman përfundon në Xhenet. Të dyja gjysmat e asaj pamjeje lënë diçka jashtë. Së pari, e mira e mohuesit nuk humbet. Profeti (ﷺ) tha se kur një mohues bën mirë, i jepet të shijojë shpërblimin e saj në këtë botë. Tha gjithashtu se në jetën tjetër një njeri i tillë nuk gjen asnjë vepër të mirë të mbetur për t’u shpërblyer. Së dyti, vrasësi nuk lihet i lirë. Profeti (ﷺ) tha se çështjet e para që gjykohen mes njerëzve në Ditën e Fundit janë çështjet e gjakderdhjes. Ai përshkroi një mysliman që vjen me namaz, agjërim dhe sadaka, por që kishte derdhur gjak dhe kishte marrë pasurinë e të tjerëve. Veprat e tij të mira u jepen atyre që i dëmtoi. Nëse mbarojnë, mëkatet e tyre hidhen mbi të, dhe ai hidhet në Zjarr. Besimtarët që hyjnë në Xhehenem për mëkatet e tyre nxirren prej tij me mëshirën e Allahut (﷾). Së treti, një emër mysliman nuk shpëton askënd. Kurani i vë hipokritët, që e mbanin emrin pa besimin, në thellësitë më të poshtme të Zjarrit. Ajo që ka rëndësi është besimi në zemër, kushti që dha Profeti (ﷺ) për ata që nxirren. Prandaj asnjëra llogari nuk e anulon tjetrën. Llogaria me njerëzit shlyhet plotësisht, dhe llogaria me Allahun (﷾) vendos atë që zgjat.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha që Allahu nuk i bën padrejtësi një besimtari për asnjë vepër të mirë: i jepet për të në këtë botë dhe shpërblehet për të në jetën tjetër. Sa për mohuesin, atij i jepet në këtë botë për veprat e mira që bëri për Allahun, kështu që kur arrin në jetën tjetër nuk i ka mbetur asnjë vepër e mirë për t’u shpërblyer.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha që kur një mohues bën një vepër të mirë, i jepet të shijojë shpërblimin e saj në këtë botë. Sa për besimtarin, Allahu ia ruan veprat e mira për jetën tjetër, dhe i jep furnizim në këtë botë për bindjen e tij.
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se çështjet e para që do të gjykohen midis njerëzve në Ditën e Ringjalljes do të jenë çështjet e gjakderdhjes.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) pyeti kush është i falimentuari. Ai tha se i falimentuari i umetit të tij vjen në Ditën e Ringjalljes me namaz, agjërim dhe sadaka. Por ai e fyeu njërin, e përgojoi tjetrin, ia mori pasurinë një tjetri, ia derdhi gjakun një tjetri dhe e rrahu një tjetër. Secilit i jepet diçka nga veprat e tij të mira. Nëse veprat e tij të mira mbarojnë para se të shlyhet llogaria, mëkatet e tyre merren dhe hidhen mbi të, dhe pastaj ai hidhet në Zjarr.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush thotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe ka në zemër mirësi sa pesha e një kokrre elbi, do të nxirret nga Xhehenemi; po ashtu edhe kush ka sa pesha e një kokrre gruri, dhe kush ka sa pesha e një grimce.
“Pa dyshim që hipokritët do të jenë në thellësinë më të madhe të Xhehenemit dhe ti kurrsesi nuk do t’u gjesh atyre ndihmës.”
Padrejtësia më e thellë është ndaj Dhënësit
Pse duhet ta vendosë llogaria me Allahun (﷾) përfundimin e përjetshëm? Sepse është llogaria më e madhe që ka njeriu. Jeta, mendja, shqisat dhe çdo gjë e mirë u dhanë, nuk u fituan. Kurani pyet si mund ta mohojë dikush besimin në Atë që i dha jetë kur nuk kishte. Thotë se njeriu nuk mund t’i numërojë kurrë dhuntitë e Allahut (﷾). E quan adhurimin e rremë “një padrejtësi shumë e madhe”. Një ateist do të përgjigjet se askush nuk mund të jetë mosmirënjohës ndaj dikujt që sinqerisht beson se nuk ekziston. Islami përgjigjet në dy pjesë. Mëson se Dhënësi mund të njihet nga dhuratat e Tij, dhe se pasi mesazhi i Tij i arrin një njeriu, prova kundër tij qëndron. Nëse mesazhi i arriti vërtet një njeriu të caktuar, dhe çfarë bëri ai me të, Islami ia lë Allahut (﷾). Allahu (﷾) nuk ka nevojë për falënderimin e askujt. Por nuk e pëlqen mosmirënjohjen nga robërit e Tij, dhe e di çfarë ka në çdo zemër.
“Si mund ta mohoni Allahun, ndërkohë që keni qenë të pajetë e Ai ju dha jetën?! Pastaj Ai do t’ju bëjë të vdisni, më pas do t’ju ringjallë e, në fund, do të ktheheni tek Ai?!”
“Ai ju jep gjithçka që i kërkoni. Edhe nëse përpiqeni t’i numëroni dhuntitë e Allahut, nuk do të mund t’i numëroni dot. Njeriu është vërtet i padrejtë dhe mosmirënjohës.”
“(Kujtoje) kur Lukmani i tha të birit, duke e këshilluar: “O djali im, mos i shoqëro Allahut asgjë (në adhurim)! Pa dyshim, idhujtaria është një padrejtësi shumë e madhe”.”
“(Këta janë) të dërguar që kanë sjellë lajme të mira e kanë paralajmëruar, në mënyrë që njerëzit të mos kenë ndonjë justifikim ndaj Allahut, pas ardhjes së të dërguarve. Se, Allahu, është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
“Nëse ju e mohoni Atë, dijeni se Allahu është vërtet i pavarur prej jush. Megjithatë, Ai nuk është i kënaqur me mosmirënjohjen e robërve të Tij, por kënaqet me ju, nëse e falënderoni. Asnjë gjynahqar nuk do t’i mbartë gjynahet e tjetrit. Pastaj, do të ktheheni te Zoti juaj e Ai do t’ju njoftojë për atë që keni bërë, sepse Ai e di vërtet se ç’keni në zemrat tuaja.”
Mëshira dhe drejtësia bashkë
Islami nuk e vë mëshirën kundër drejtësisë. Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) është më i mëshirshëm me robërit e Tij se një nënë me fëmijën e saj. Tha se Allahu (﷾) dërgoi në tokë vetëm një pjesë të mëshirës së Tij dhe mbajti nëntëdhjetë e nëntë. Kurani thotë se mëshira e Tij përfshin çdo gjë, dhe pyet çfarë fiton Allahu (﷾) duke ndëshkuar dikë që është mirënjohës dhe beson. E megjithatë mëshira nuk do të thotë t’i trajtosh të drejtët dhe të padrejtët njësoj. Viktimat e tiranëve kërkojnë drejtësi, dhe një botë ku ajo nuk vjen kurrë nuk është e mëshirshme. Drejtësia u detyrohet edhe në llogarinë me Allahun (﷾), dhe atje padrejtësia është ndaj Dhënësit të gjithçkaje. Kurani pyet nëse njerëzit e besimit duhet të trajtohen si njerëzit e mëkatit.
Omeri transmeton se te Profeti (ﷺ) u sollën robër lufte, mes tyre një grua që kishte gjinjtë plot me qumësht; sa herë gjente një fëmijë mes robërve, e shtrëngonte në gji dhe e ushqente. Profeti pyeti nëse ajo do ta hidhte ndonjëherë fëmijën e vet në zjarr. Ata thanë jo. Ai tha: Allahu është më i mëshirshëm me robërit e Tij sesa kjo grua me fëmijën e saj.
Ebu Hurejra e dëgjoi Profetin (ﷺ) të thoshte se Allahu e ndau mëshirën në njëqind pjesë, nëntëdhjetë e nëntë i mbajti pranë Vetes dhe një pjesë e zbriti në tokë; nga ajo pjesë e vetme të gjitha krijesat tregojnë mëshirë ndaj njëra-tjetrës, aq sa një pelë e ngre thundrën nga mëza e saj nga frika se mos e shkel. Gjendet edhe te Sahih Muslimi 2752.
“Na cakto të mira në këtë botë dhe në tjetrën, sepse veç tek Ti ne kthehemi. Allahu tha: Unë godas me dënimin Tim kë të dua, ndërsa mëshira Ime përfshin çdo gjë. Atë do t’ua jap atyre që ruhen nga gjynahet e japin zekatin, atyre që u besojnë shpalljeve Tona”
“Përse t’ju ndëshkojë Allahu, nëse ju e falënderoni dhe e besoni?! Allahu është Mirënjohës dhe i Gjithëdijshëm.”
“Vallë, a t’i trajtojmë ata që Na nënshtrohen njësoj me keqbërësit?! Çfarë keni ju (jobesimtarë)? Si po gjykoni kështu?!”
Askush nuk ndëshkohet për vendin ku lindi, dhe askush nuk detyrohet
Askush nuk ndëshkohet para se t’i arrijë mesazhi, dhe të dërguarit u dërguan që askush të mos ketë justifikim kundër Allahut (﷾). Faqja për njerëzit që nuk dëgjuan kurrë e shpjegon këtë. As paralajmërimi nuk është detyrim. Kurani thotë se nuk ka detyrim në fe dhe se e vërteta dallohet qartë nga gabimi. Allahu (﷾) ia tregoi njeriut rrugën, qoftë ai mirënjohës apo mosmirënjohës. Kurani thotë: kush të dojë le të besojë, dhe kush të dojë le të mohojë. Allahu (﷾) e di dhe e shënon gjithçka, por ta dish një zgjedhje nuk do të thotë ta bësh. Faqja nëse Islami është fatalist e shpjegon këtë. Islami premton udhëzim për këdo që përpiqet për të. Nëse mesazhi i arriti vërtet një njeriu, dhe çfarë bëri ai me të, Allahu (﷾) e gjykon me dije të plotë.
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“(Këta janë) të dërguar që kanë sjellë lajme të mira e kanë paralajmëruar, në mënyrë që njerëzit të mos kenë ndonjë justifikim ndaj Allahut, pas ardhjes së të dërguarve. Se, Allahu, është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
“Natyrisht që Ne i treguam atij rrugën e drejtë, që ai të jetë ose mirënjohës, ose mosmirënjohës.”
“Dhe thuaj: “E vërteta është nga Zoti juaj. Kush të dojë, le të besojë e kush të dojë, le të mohojë”.”
“Sigurisht, Ne i ringjallim të vdekurit dhe shënojmë veprat që kanë bërë dhe gjurmët e (punëve të) tyre. Ne e kemi llogaritur çdo gjë në një Libër të qartë.”
“Ata që luftojnë për çështjen Tonë, sigurisht, Ne do t’i udhëzojmë drejt udhëve Tona. Vërtet, Allahu është me punëmirët!”
Përgjigjja e Islamit: dera është e hapur tani
Islami nuk i thotë askujt se është i humbur ndërsa jeton. Kurani u thotë atyre që i kanë bërë padrejtësi vetes të mos e humbin shpresën në mëshirën e Allahut (﷾). Ai i fal të gjitha mëkatet për ata që kthehen tek Ai. U kërkon të kthehen dhe të nënshtrohen para se të vijë fundi. Islami është një mënyrë e plotë jetese: besim në Zotin e vetëm, adhurim vetëm i Tij, dhe karakter i mirë ndaj krijesave të Tij. Llogaria me Allahun (﷾) dhe llogaria me njerëzit mbahen të dyja në të.
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
“Kthehuni tek Zoti juaj dhe nënshtrojuni Atij, para se t’ju vijë dënimi, sepse atëherë nuk do të mund t’ju ndihmojë kush.”
Përgjigjet, një nga një
Kurani 4:168-169 — Sureja En-Nisa, ajeti 168-169
“Ata që nuk besojnë dhe bëjnë padrejtësi, Allahu nuk i fal, as nuk do t’i udhëzojë në kurrfarë rruge, përveçse drejt rrugës së Xhehenemit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë. Dhe kjo për Allahun është e lehtë.”
Cituar për
Një jetë e fundme keqbërjeje nuk mund të meritojë një ndëshkim pa fund. Kjo e shkel rregullin që ndëshkimi duhet t’i përshtatet krimit.
Përgjigjja
Dënimet nuk maten me kohën që zgjati një krim. Islami e shkallëzon çdo vepër dhe i jep Xhehenemit shkallë. Përfundimi i tij i përjetshëm ndjek vdekjen pa besim pasi ka ardhur mesazhi.
Ku përfundon — Gjatësia vetëm nuk e bën një dënim të padrejtë, prandaj kundërshtimi nuk tregon se Xhehenemi i përjetshëm është i padrejtë.
Sahih Muslim 2808a — Kitab Sifat el-Kijame ve el-Xhenne ve en-Nar (Ringjallja, Xheneti dhe Xhehenemi), hadithi 2808a
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha që Allahu nuk i bën padrejtësi një besimtari për asnjë vepër të mirë: i jepet për të në këtë botë dhe shpërblehet për të në jetën tjetër. Sa për mohuesin, atij i jepet në këtë botë për veprat e mira që bëri për Allahun, kështu që kur arrin në jetën tjetër nuk i ka mbetur asnjë vepër e mirë për t’u shpërblyer.
Cituar për
Një ateist i mirë merr Xhehenemin përgjithmonë, ndërsa një mysliman mëkatar merr Xhenetin. Prandaj Islami shpërblen një etiketë, jo një jetë.
Përgjigjja
E mira e mohuesit shpërblehet në këtë botë, siç thotë e njëjta thënie e Profetit (ﷺ). Myslimani që derdhi gjak ua jep veprat e tij të mira viktimave. Nëse mbarojnë, ai merr mëkatet e tyre dhe hidhet në Zjarr. Një emër mysliman nuk shpëton askënd. Kurani i vë hipokritët, që e mbanin emrin pa besimin, në thellësitë më të poshtme të Zjarrit. Ajo që ka rëndësi është besimi në zemër, kushti që dha Profeti (ﷺ) për ata që nxirren nga Xhehenemi.
Ku përfundon — Islami as nuk e humb të mirën e ateistit, as nuk i justifikon krimet e myslimanit, dhe shpërblen besimin, jo një etiketë. Pamja në kundërshtim nuk është mësimi i Islamit.
Sahih el-Buhari 5999 — Kitab el-Edeb (Sjellja e mirë), hadithi 5999
Omeri transmeton se te Profeti (ﷺ) u sollën robër lufte, mes tyre një grua që kishte gjinjtë plot me qumësht; sa herë gjente një fëmijë mes robërve, e shtrëngonte në gji dhe e ushqente. Profeti pyeti nëse ajo do ta hidhte ndonjëherë fëmijën e vet në zjarr. Ata thanë jo. Ai tha: Allahu është më i mëshirshëm me robërit e Tij sesa kjo grua me fëmijën e saj.
Cituar për
Vetë Islami thotë se Allahu është më i mëshirshëm se një nënë. Asnjë nënë nuk do ta linte fëmijën e saj të digjej përgjithmonë.
Përgjigjja
I njëjti hadith thotë se Allahu (﷾) është i mëshirshëm me robërit e Tij, dhe Kurani pyet çfarë fiton Ai duke ndëshkuar dikë mirënjohës dhe besimtar. Mëshira nuk e fshin drejtësinë. Një botë ku tiranët dhe viktimat e tyre përfundojnë njësoj nuk është e mëshirshme.
Ku përfundon — Mëshira dhe drejtësia qëndrojnë bashkë në Islam, prandaj mëshira e Allahut (﷾) nuk e përjashton Xhehenemin e përjetshëm.
Kurani 33:64-65 — Sureja El-Ahzab, ajeti 64-65
“Vërtet, Allahu i ka mallkuar jobesimtarët dhe ka përgatitur për ata zjarr të flakëruar, në të cilin ata do të qëndrojnë përgjithmonë; aty nuk do të gjejnë as mbrojtës, as ndihmës.”
Cituar për
Njerëzit kryesisht besojnë atë në të cilën lindën. Dënimi i mosbesimtarëve i ndëshkon për vendin ku lindën.
Përgjigjja
Islami thotë se Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se ta arrijë një i dërguar. Secili gjykohet sipas asaj që i arriti, nga një Zot që e njeh çdo zemër.
Ku përfundon — Askush nuk dënohet për rastësinë e lindjes, prandaj kundërshtimi nuk e prek mësimin e Islamit.
Kurani 72:23 — Sureja El-Xhinn, ajeti 23
“Unë kam për detyrë veç t’ju përcjell atë që më vjen nga Allahu dhe mesazhet e Tij. Këdo që s’dëgjon Allahun dhe të Dërguarin e Tij, e pret zjarri i Xhehenemit, në të cilin do të mbetet përgjithmonë.”
Cituar për
Një kërcënim me Xhehenem e detyron besimin, dhe besimi i detyruar nuk vlen asgjë.
Përgjigjja
Një paralajmërim nuk është detyrim. Kurani e ndalon detyrimin në fe dhe thotë: kush të dojë le të besojë, dhe kush të dojë le të mohojë.
Ku përfundon — Zgjedhja mbetet e vetë njeriut, prandaj besimi pas një paralajmërimi është prapë i lirë.
Kurani 36:12 — Sureja Ja-Sin, ajeti 12
“Sigurisht, Ne i ringjallim të vdekurit dhe shënojmë veprat që kanë bërë dhe gjurmët e (punëve të) tyre. Ne e kemi llogaritur çdo gjë në një Libër të qartë.”
Cituar për
Zoti e dinte paraprakisht kush do të përfundonte në Xhehenem. T’i krijojë megjithatë është mizori.
Përgjigjja
Ta dish një zgjedhje nuk do të thotë ta bësh. Njerëzit zgjedhin lirisht, dhe të dërguarit u dërguan që askush të mos ketë justifikim kundër Allahut (﷾).
Ku përfundon — Dija e Allahut (﷾) nuk ia heq askujt zgjedhjen, prandaj nuk e bën Xhehenemin të padrejtë.
Këndvështrime
Ateist dhe skeptik: Xhehenemi i përjetshëm është i padrejtë
Ndëshkimi i drejtë i përshtatet krimit. Një jetë e fundme nuk mund të meritojë një ndëshkim të pafund, dhe një njeri i mirë që nuk besoi nuk duhet të vuajë përgjithmonë. Një Zot i dashur nuk do ta krijonte një vend të tillë.
Njeriu jeton një jetë të shkurtër, plot dyshim dhe padije. Asnjë mëkat i bërë në të nuk mund të meritojë një ndëshkim pa fund. Ndëshkimi që zgjat përgjithmonë e shkel rregullin që ndëshkimi duhet t’i përshtatet krimit.
Kundërpërgjigje
Asnjë gjykatë nuk e cakton dënimin sipas kohës që zgjati krimi. Islami e peshon çdo vepër, dhe Xhehenemi ka shkallë. Përfundimi i tij i përjetshëm ndjek vdekjen pa besim pasi ka ardhur mesazhi.
Islami e dërgon një ateist të mirë në Xhehenem përgjithmonë, ndërsa një mysliman që bëri vrasje përfundon në Xhenet. Kjo nuk mund të jetë e drejtë.
Kundërpërgjigje
E mira e mohuesit shpërblehet në këtë botë. Veprat e mira të vrasësit mysliman u shkojnë viktimave të tij, dhe nëse mbarojnë, mëkatet e tyre hidhen mbi të. Përfundimi i përjetshëm ndjek llogarinë me Allahun (﷾).
Një Zot vërtet i dashur dhe i mëshirshëm nuk do ta linte kurrë askënd të vuante përgjithmonë.
Kundërpërgjigje
Mëshira nuk e anulon drejtësinë, dhe ndëshkimi nuk është për fitimin e Allahut (﷾). Është drejtësi, e detyruar ndaj së vërtetës dhe ndaj çdo të dëmtuari. Islami thotë se mëshira e Tij është më e madhe se ajo e një nëne.
Shumica e njerëzve besojnë atë që u mësuan të besojnë. Prandaj Xhehenemi i ndëshkon njerëzit për vendin ku rastësisht lindën.
Kundërpërgjigje
Islami nuk ndëshkon askënd para se t’i arrijë mesazhi. Secili gjykohet sipas asaj që i arriti, nga një Zot që e njeh çdo zemër.
Besimi i mbajtur nën kërcënimin e Xhehenemit nuk është fare besim i lirë.
Kundërpërgjigje
Një paralajmërim nuk është detyrim. Islami thotë se nuk ka detyrim në fe: kush të dojë le të besojë, dhe kush të dojë le të mohojë.
Nëse Zoti e dinte paraprakisht kush do të përfundonte në Xhehenem, është mizore t’i krijojë fare.
Kundërpërgjigje
Ta dish një zgjedhje nuk do të thotë ta bësh. Njerëzit krijohen të lirë të zgjedhin, dhe të dërguarit u dërguan që askush të mos ketë justifikim kundër Allahut (﷾).
Budist: ferri zgjat vetëm derisa të shterojë vepra
Buda mësoi se ferret janë reale, por jo të përjetshme. Qeniet vuajnë atje derisa të harxhohet vepra e keqe që i solli, dhe pastaj rilindin.
Në ferr, qeniet vuajnë, por nuk vdesin derisa të harxhohet vepra e keqe. Prandaj asnjë ferr nuk zgjat përgjithmonë.
Kundërpërgjigje
Atëherë edhe ferret budiste u përgjigjen veprave me një ndëshkim të drejtë, siç thotë Islami. Islami pajtohet se besimtarët mëkatarë që hyjnë në Xhehenem nxirren, me mëshirën e Allahut (﷾). Përfundimi që zgjat është vetëm për atë që vdes duke e mohuar besimin pasi ka ardhur mesazhi. Dhe Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar.
Sik: adhuruesit e Zotit nuk shkojnë në ferr
Guru Arxhani pyet pse duhet të shkojnë në ferr ata që e adhurojnë Zotin ditë e natë. Mësimi sik mban se me hirin e Zotit shpirti e arrin portën e shpëtimit.
Pse duhet të shkojnë në ferr ata që e adhurojnë Zotin ditë e natë?
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se Allahu (﷾) nuk i bën padrejtësi askujt. Ai nuk ndëshkon askënd para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar. Pyetja është cilin adhurim e pranon Ai pasi ka ardhur mesazhi i Tij. Kurani thotë se nëse dikush kërkon një fe tjetër përveç nënshtrimit ndaj Allahut (﷾), ajo nuk do t’i pranohet kurrë.
Xhain: karma matet sipas veprës
Xhainizmi mëson se askush nuk i shpëton efektit të veprimeve të veta, në këtë jetë apo në tjetrën. Por çdo karma matet sipas veprës që e krijoi. Shpirti mund të kalojë nëpër ferret, por asnjë ndëshkim atje nuk zgjat përgjithmonë.
Askush nuk i shpëton efektit të veprimeve të veta, në këtë jetë apo në tjetrën. Por çdo efekt i përgjigjet veprës së vet, prandaj asnjë ndëshkim nuk mund të jetë pa fund.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami e peshon çdo vepër, deri në peshën e një thërrmije. Dhe Allahu (﷾) nuk i bën padrejtësi askujt asnjë grimë. Por pesha e një vepre nuk është koha që zgjati. Mendoni për një njeri që e mohon, deri në vdekje, Atë që i dha gjithçka, pasi ka ardhur mesazhi i Tij. Kjo është zgjedhja e një jete të tërë, dhe përfundimi i saj është përfundimtar.
Pikëpamja islame
Xheneti dhe Xhehenemi zgjasin përgjithmonë. Xhehenemi është përgjithmonë për ata që vdesin duke e mohuar besimin pasi u ka arritur mesazhi. Çdo vepër peshohet, Xhehenemi ka shkallë, dhe Allahu (﷾) nuk i bën padrejtësi askujt.
Ata që vdesin duke e mohuar besimin pasi u ka arritur mesazhi do të banojnë në Xhehenem përgjithmonë. Atyre në Xhenet nuk do t’u kërkohet kurrë të largohen.
Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd para se ta ketë paralajmëruar një i dërguar.
Allahu (﷾) nuk i bën padrejtësi askujt asnjë grimë. Çdo vepër peshohet, dhe të gjithë kanë shkallë sipas veprave të tyre.
E mira e një mohuesi shpërblehet në këtë botë. Një mysliman që i dëmtoi të tjerët paguan me veprat e tij të mira, dhe mund të hidhet në Zjarr.
Mëshira e Allahut (﷾) është më e madhe se ajo e një nëne. Ai i fal të gjitha mëkatet për ata që kthehen tek Ai para vdekjes.