Nëse Xhinat nuk u përgjigjen lutjeve, kush u përgjigjet?

“ai, Arhati, për të cilin nuk ka asnjë të fshehtë, i dinte dhe i shihte të gjitha gjendjet e të gjitha qenieve të gjalla në botë, çfarë mendonin, flisnin ose bënin në çdo çast.”

“Shpirtrat e përsosur janë të përjashtuar nga mosbota (Aloka); ata banojnë në majë të botës; i lënë trupat e tyre këtu (poshtë), dhe shkojnë atje, kur arrijnë përsosmërinë.”

“Atje në majë të botës banojnë shpirtrat e bekuar të përsosur, të çliruar nga çdo shpërngulje shpirti, dhe të arritur në gjendjen e shkëlqyer të përsosmërisë.”

Kapitulli i fundit i Tattvartha Sutrës, të cilën të dyja traditat xhainiste e pranojnë në redaktime të ndryshme, flet për çlirimin. Ai mëson se shpirti i çliruar e ruan dijen dhe perceptimin e përsosur. Ai ngrihet në majë të gjithësisë dhe qëndron atje, sepse përtej saj nuk ka mjedis lëvizjeje. Ai nuk thotë se shpirti i çliruar i përgjigjet dikujt.

Jaini shkruan se ndërtimi, shenjtërimi dhe nderimi i figurave të Tirthankarave janë veprimtaritë kryesore fetare të xhainistëve laikë. Ai shton se xhainistët nuk presin asnjë lloj ndihme të kësaj bote nga Xhinat që adhurojnë, sepse e dinë se këto qenie të përsosura janë përgjithmonë përtej punëve njerëzore. Prandaj në një tempull xhainist nuk është i pranishëm asnjë hyjni, dhe marrëdhënia midis adhuruesit dhe Xhinës shkon në një drejtim. Ai e shpjegon adhurimin xhainist të figurave si meditim: Xhina është një ideal, një gjendje që çdo shpirt mund ta arrijë, dhe figura prej guri është një kujtesë e atij qëllimi.

Jaini shkruan se ndërtimi, shenjtërimi dhe nderimi i figurave të Tirthankarave janë veprimtaritë kryesore fetare të xhainistëve laikë. Ai shton se xhainistët nuk presin asnjë lloj ndihme të kësaj bote nga Xhinat që adhurojnë, sepse e dinë se këto qenie të përsosura janë përgjithmonë përtej punëve njerëzore. Prandaj në një tempull xhainist nuk është i pranishëm asnjë hyjni, dhe marrëdhënia midis adhuruesit dhe Xhinës shkon në një drejtim. Ai e shpjegon adhurimin xhainist të figurave si meditim: Xhina është një ideal, një gjendje që çdo shpirt mund ta arrijë, dhe figura prej guri është një kujtesë e atij qëllimi.

Jaini thotë se nën ndikimin e devotshmërisë hindu, në tempujt xhainistë u shfaqën figura hyjnish në periudhën mesjetare. Ato tregojnë shpirtrat mbrojtës (shasana-devata), si perëndia-gjarpër Dharanendra dhe bashkëshortja e tij Padmavati, që e mbrojtën Parshvën. Këta shpirtra mendohet se mund t'i plotësojnë dëshirat e kësaj bote, dhe shumë xhainistë laikë u drejtohen atyre për këtë. Thuhet se çdo Tirthankara ka dy shoqërues të tillë, por vetëm pak u bënë të njohur: ndër ta Chakreshvari (Rishabha), Ambika (Nemi) dhe Padmavati (Parshva). Ata nuk e kanë zënë kurrë vendin e vetë Xhinës. Në shënimin 14 Jaini shton se shkrimtari digambara Somadeva (shekulli i dhjetë) paralajmëron se kushdo që i numëron këto hyjni të barabarta me një Xhina po shkon teposhtë; vargu i Somadevës vazhdon e thotë se ata u caktuan si mbrojtës të mësimit dhe duhen nderuar. Shkrimtari digambara Asadhara (shekulli i trembëdhjetë) thotë se një njeri me pamje të vërtetë nuk do t'i adhuronte kurrë jakshat, edhe në fatkeqësi të madhe, dhe rreshti i tij shton se një fillestar mund ta bëjë.

Dundas shkruan se kulti i tempullit me adhurimin e figurave është pjesa më e dukshme e praktikës xhainiste, por dy sekte svetambara, sthanakvasit dhe një degë e tyre, terapanthit, e hedhin poshtë adhurimin zyrtar të figurave. Ata janë një pakicë pranë xhainistëve svetambara dhe digambara që e quajnë veten adhurues figurash. Figura sjell në mendje cilësitë e mësuesit të çliruar, dhe adhuruesi fiton merita dhe pastërti të brendshme. Lutjet ndaj Xhinave nuk bëhen për sukses të kësaj bote si tregtia ose martesa.

Dundas thotë se çdo Xhina lidhet me një jaksha dhe një jakshi, një shoqërues mashkull dhe një femër, dhe se kjo shkon prapa të paktën deri në shekullin e parë e.s. Rreth shekullit të dhjetë jakshit, hyjneshat mbrojtëse (shasanadevata), kishin kultet e tyre, me Padmavatin dhe Ambikën ndër më të njohurat. Legjenda e Ambikës thotë se ajo vdiq dhe u rilind si hyjneshë shoqëruese e Nemit. Kërkesat e kësaj bote, si për begati ose martesë, janë fusha e këtyre hyjnive, figurat e të cilave zakonisht qëndrojnë jashtë faltores së brendshme.

Jaini vëren se sekti svetambara sthanakvasi e dënon plotësisht adhurimin e figurave, me arsyetimin se tekstet më të vjetra xhainiste nuk thonë asgjë për figura ose tempuj. Ai thotë se terapantha filloi më vonë me një murg sthanakvasi, Bhikhanji (f. 314).

“Ai e bën natën të kalojë në ditë dhe ditën të kalojë në natë. Ai i ka nënshtruar Diellin dhe Hënën, kështu që secili lëviz për një kohë të caktuar. Ky është Allahu, Zoti juaj. Pushteti është i Tij! Kurse ata që ju i adhuroni krahas Tij, nuk zotërojnë as sa cipa e bërthamës së hurmës.”

“Nëse ju u luteni atyre, ata nuk e dëgjojnë lutjen tuaj, por edhe sikur ta dëgjonin, nuk do t’ju përgjigjeshin. Në Ditën e Kiametit, ata do ta mohojnë adhurimin që u bënit atyre. Askush nuk mund të të njoftojë ty (o Muhamed) ashtu si Ai që është i Gjithëdijshëm.”

“Thuaj: A mos vallë do të kërkoj unë tjetër zot, përveç Allahut, kur Ai është Zoti i gjithçkaje? Kushdo që bën diçka, punon për vete dhe askush nuk ngarkohet me barrën e tjetrit. Pastaj të gjithë do të ktheheni te Zoti juaj dhe Ai do t’ju tregojë për kundërshtitë që kishit mes jush.”

“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”

“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”

“Thuaj: “Askush, përveç Allahut, në qiell apo në Tokë, nuk i di të fshehtat dhe as nuk do ta dijë se kur do të ringjallet”.”

“Allahu! Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Tij, të Gjallit, të Përjetshmit, Mbajtësit të gjithçkaje! Atë nuk e kaplon as dremitja, as gjumi! Atij i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe gjithçka që gjendet në Tokë. Kush mund të ndërhyjë tek Ai për ndokënd pa lejen e Tij? Ai di çdo gjë që ka ndodhur përpara dhe çdo gjë që do të ndodhë pas njerëzve, kurse ata nuk mund të përvetësojnë asgjë nga Dituria e Tij, përveçse aq sa Ai dëshiron. Kursi-u i Tij shtrihet mbi qiejt dhe Tokën dhe Ai nuk e ka të rëndë t’i ruajë ato. Ai është i Larti, Madhështori!”

“Në të vërtetë, ata që iu luteni ju, në vend të Allahut, janë robër si ju. Thirrini ata dhe le t’ju përgjigjen, nëse thoni të vërtetën!”

“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”

Dundas thotë se çdo Xhina lidhet me një jaksha dhe një jakshi, një shoqërues mashkull dhe një femër, dhe se kjo shkon prapa të paktën deri në shekullin e parë e.s. Rreth shekullit të dhjetë jakshit, hyjneshat mbrojtëse (shasanadevata), kishin kultet e tyre, me Padmavatin dhe Ambikën ndër më të njohurat. Legjenda e Ambikës thotë se ajo vdiq dhe u rilind si hyjneshë shoqëruese e Nemit. Kërkesat e kësaj bote, si për begati ose martesë, janë fusha e këtyre hyjnive, figurat e të cilave zakonisht qëndrojnë jashtë faltores së brendshme.

“As të afërmit e tij, as miqtë e tij, as bijtë e tij, as farefisi i tij nuk do ta ndajnë vuajtjen e tij, ai vetëm duhet ta mbajë; sepse karma e ndjek atë që e bën.”

“Thuaj: A mos vallë do të kërkoj unë tjetër zot, përveç Allahut, kur Ai është Zoti i gjithçkaje? Kushdo që bën diçka, punon për vete dhe askush nuk ngarkohet me barrën e tjetrit. Pastaj të gjithë do të ktheheni te Zoti juaj dhe Ai do t’ju tregojë për kundërshtitë që kishit mes jush.”

“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”

“ata që besojnë dhe zemrat e të cilëve, kur përmendet Allahu, qetësohen. Vërtet, zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut!”

“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”

“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””