Përgjigje e shkurtër
Jini mik i vërtetë, qoftë se shoku juaj bëhet ndonjëherë mysliman apo jo. Nisni me Krijuesin, jo me ‘fenë’, dhe paraqiteni Islamin si një mënyrë të plotë jete (din). Nisuni nga ajo që keni të përbashkët, si pastërtia, falënderimi para vaktit dhe respekti për prindërit. Flisni me sinqeritet dhe butësi (16:125). Mos u tallni kurrë me një faltore, me një kami (një fuqi e shenjtë e Shintos) ose me një zakon familjar (6:108). Mos e hapni vetë temën e historisë ose të politikës. Nëse shoku juaj ju pyet nëse po përpiqeni ta konvertoni, thoni jo: vetëm Allahu (﷾) i udhëzon zemrat (28:56). Ju po e njihni me Islamin në një bisedë miqësore, jo në një debat, dhe zgjedhja është e tija (2:256). Nëse thotë jo, mbyllni ashtu si mësohen myslimanët: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time” (109:6). Pastaj ruajeni miqësinë. Lexoni së bashku faqet e shkruara për lexuesit japonezë, dhe lëreni Kuranin të flasë vetë.
Shpjegimi i plotë
Jini së pari mik i vërtetë
Ky udhëzues është për bisedat me miqtë japonezë që nuk janë myslimanë, çfarëdo që të besojnë ose të praktikojnë. Jini mik i vërtetë, qoftë se shoku juaj bëhet ndonjëherë mysliman apo jo. Mos u miqësoni kurrë me dikë vetëm për ta konvertuar. Kurani i lejon myslimanët të sillen me mirësi dhe drejtësi me ata që nuk luftojnë kundër tyre për shkak të fesë, dhe thotë se Allahu (﷾) i do të drejtët. Ai urdhëron gjithashtu drejtësi ndaj të gjithëve, madje edhe ndaj njerëzve që i urrejnë (5:8). Udhëzimi është i Allahut (﷾) për ta dhënë, jo i juaji. Kurani i thotë Profetit (ﷺ): “ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash”. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi, dhe të mbeteni mik çfarëdo që të jetë përgjigjja.
“Allahu nuk ju ndalon të silleni mirë dhe të jeni të drejtë ndaj atyre që nuk luftojnë kundër jush për shkak të fesë dhe që nuk ju dëbojnë prej shtëpive tuaja. Me të vërtetë, Allahu i do të drejtët.”
“Vërtet, ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dëshirojë. Ai i njeh më mirë ata që janë të udhëzuar.”
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
“O besimtarë! Bëhuni të qëndrueshëm në urdhrat e Allahut dhe bëhuni dëshmues me drejtësi! Le të mos ju nxisë urrejtja ndaj njerëzve për të bërë padrejtësi. Bëhuni të drejtë, se kjo është më afër devotshmërisë dhe frikësojuni Allahut! Pa dyshim, Allahu është i Dijshëm për çdo gjë që punoni ju.”
Nisni me Krijuesin, jo me ‘fenë’
Shoku juaj mund të thotë se nuk ka fe (mushukyo). Shoku juaj mund të vizitojë gjithashtu një faltore në Vitin e Ri, ose të thotë itadakimasu (‘po e pranoj me përulësi’) para një vakti. Të thuash ‘nuk kam fe’ dhe të mbash një zakon mund të shkojnë bashkë. Për disa, fjala për fenë (shukyo) të kujton një organizatë ku hyn. Prandaj mos nisni me ‘fenë’. Nisni me pyetjet që qëndrojnë poshtë: Kush e krijoi botën? Kush na dëgjon? Çfarë vjen pas vdekjes? Kurani pyet: “A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?!” Pyet gjithashtu: “Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot”? Pastaj paraqiteni Islamin ashtu si është: një mënyrë e plotë jete (din). Besimi, adhurimi, familja dhe karakteri shkojnë bashkë në të.
“A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?! A mos vallë ata kanë krijuar qiejt dhe Tokën?! Nuk është kështu, por ata nuk janë aspak të bindur.”
“Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot dhe që nuk do të ktheheshit te Ne (për t’ju gjykuar)?!”
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
Tokë e përbashkët: vlerat që keni të përbashkëta
Islami mëson pastërtinë: Allahu (﷾) urdhëron larjen para namazit, për “t’ju pastrojë”. Ai mëson falënderimin për ushqimin. Profeti (ﷺ) i mësoi një djali në tryezën e tij ta përmendte emrin e Allahut (﷾) kur ha. Kurani thotë: “falënderoni për mirësitë e Allahut”. Islami e ndalon shpërdorimin: “Hani e pini, por mos e teproni”. Ai e vë mirësinë ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾). Dhe Profeti (ﷺ) tha se kushdo që beson në Allahun (﷾) dhe në Ditën e Fundit duhet ta nderojë mysafirin e tij. Japonia ka zakone të njohura që takohen me këto vlera. Në një faltore, vizitorët shpëlajnë duart dhe gojën te një burim uji (temizuya). Itadakimasu, përafërsisht ‘po e pranoj me përulësi’, thuhet para një vakti. Mottainai, ‘çfarë shpërdorimi’, shpreh keqardhje për hedhjen e diçkaje me vlerë. Dita e Respektit për të Moshuarit i nderon të moshuarit. Omotenashi është mikpritja e kujdesshme ndaj mysafirëve. Shoku juaj mund t'i mbajë disa nga këto. Nëse po, thuajini sinqerisht se i ndani vlerat që qëndrojnë pas tyre, sepse është e vërtetë. Pastaj thoni butë ku ndryshon Islami. Në Islam, secila prej tyre është pjesë e adhurimit të Krijuesit të Vetëm, që e shpërblen. Faqja “Çfarë ka të përbashkët Islami me kulturën japoneze?” i kalon një nga një.
“O besimtarë! Kur doni të falni namaz, lani fytyrën dhe duart deri në bërryla, kurse kokën fshijeni me dorë të lagët; lani edhe këmbët deri në nyje. Nëse jeni të papastër (si pasojë e marrëdhënieve bashkëshortore apo e derdhjes së farës), pastrohuni (duke u larë krejtësisht)! Por, në qoftë se jeni të sëmurë (që mund t’ju dëmtojë uji) ose gjendeni në udhëtim, ose ndonjëri nga ju vjen pas kryerjes së nevojës natyrore, ose nëse keni pasur marrëdhënie me bashkëshortet e nuk gjeni ujë, atëherë gjeni dhé të pastër dhe fshini fytyrat e duart me të. Allahu nuk dëshiron t’ju krijojë ndonjë vështirësi, por dëshiron t’ju pastrojë dhe t’i plotësojë dhuntitë e Tij ndaj jush, që të jeni falënderues.”
Omer ibn Ebi Seleme transmeton se, si djalë nën kujdesin e Profetit (ﷺ), dora e tij endej nëpër pjatë ndërsa hante. Profeti (ﷺ) i tha të përmendte emrin e Allahut, të hante me dorën e djathtë dhe të hante nga pjesa e pjatës më afër tij. Ai thotë se këtë e ruajti që atëherë e tutje.
“Ushqehuni me gjërat e lejuara dhe të mira që jua ka dhënë Allahu dhe falënderoni për mirësitë e Allahut, nëse vërtet e adhuroni Atë.”
“Hani e pini, por mos e teproni, se Ai nuk i do ata që e teprojnë.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij, duhet ta nderojë mysafirin e tij dhe duhet të flasë mirë ose të heshtë.
Enciklopedia e Shintos e përshkruan temizuya-n (e lexuar edhe chozuya) si një burim uji pranë hyrjes së një faltoreje, ku vizitorët shpëlajnë duart dhe gojën si pastrim simbolik. Thotë se shpëlarja atje është një mënyrë simbolike për të pastruar trupin dhe mendjen para se të hyhet në një vend të shenjtë, pas së cilës vizitorët vazhdojnë drejt faltores kryesore.
Shpjegon se itadakimasu, afërsisht ‘po marr pjesë’ ose ‘po pranoj me përulësi’, thuhet para se të hahet si falënderim për ata që e sigurojnë ushqimin dhe për vetë ushqimin, dhe se mund të kuptohet edhe si falënderim për qeniet e gjalla që bëhen ushqim.
Një studim cilësor i mbetjeve të ushqimit në jetën e përditshme të konsumatorëve japonezë, me anë të etnografisë celulare. Thotë se mottainai, që mund të përkthehet ‘Çfarë shpërdorimi’, shpreh keqardhje për hedhjen e diçkaje me vlerë, si ushqimi ose paraja, dhe thekson vlerësimin e ushqimit dhe të kufijve të tij. Ideja i udhëhoqi pjesëmarrësit të blinin vetëm atë që u nevojitej, të hanin mbetjet dhe të planifikonin që asgjë të mos shkonte dëm.
Ligji përcakton qëllimin e çdo feste kombëtare. Dita e Respektit për të Moshuarit (Keiro no Hi), e hëna e tretë e shtatorit, është për të respektuar dhe për të dashur të moshuarit që i kanë shërbyer shoqërisë për shumë vite, dhe për të kremtuar jetën e tyre të gjatë. Dita e Fëmijëve (5 maj) është për t'i respektuar fëmijët si persona, për të kërkuar lumturinë e tyre dhe për t'i falënderuar nënat. Dita e Gjelbërimit (4 maj) është për t'iu afruar natyrës dhe për të qenë mirënjohës për bekimet e saj.
E përshkruan omotenashi si mënyrën japoneze të mikpritjes: jo vetëm dhënien e ushqimit dhe të një vendi të sigurt, por mënyrat tradicionale të kujdesit për mysafirët. Shenjat e saj përfshijnë kuptimin e gjendjes dhe të nevojave të mysafirit, një mjedis të përgatitur me kujdes (shitsurae), mospërzierjen dhe modestinë, dhe ndjeshmërinë.
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
Fjalë të buta dhe pyetje të vërteta
Kurani u thotë myslimanëve të thërrasin me urtësi dhe këshillë të bukur, dhe të diskutojnë në mënyrën më të mirë. Ai u ndalon të shajnë atë që të tjerët e thërrasin përveç Allahut (﷾). Profeti (ﷺ) i tha Aishes të ishte e butë, sepse Allahu (﷾) e do butësinë në çdo çështje. Ai tha se nuk ishte dërguar për të mallkuar, por si mëshirë. Prandaj mos u tallni kurrë me një faltore, një kami, një festë ose një zakon familjar. Kamit janë fuqitë e shenjta që nderon Shintoja. Priftërinjtë dhe dijetarët e Shintos thonë se kamit nuk janë ‘perëndi’ në kuptimin perëndimor. Mos u tallni as me një omamori (një hajmali faltoreje) ose me një omikuji (një letër fati). Kur të dalë tema, thoni hapur dhe me mirësi çfarë mendon Islami. I gjithë adhurimi i takon vetëm Allahut (﷾): “mos iu lutni askujt krahas Allahut”. Merrni një pikë në një kohë, dhe ndaluni kur shokut tuaj i mjafton.
“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë, Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij dhe i di më së miri ata që janë në rrugë të drejtë.”
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Aishja transmeton se disa hebrenj e përshëndetën Profetin (ﷺ) me “vdekja qoftë mbi ty”, dhe ajo i mallkoi në kthim. Ai i tha të ishte e butë, sepse Allahu e do butësinë në çdo çështje. Kur ajo pyeti nëse ai nuk e kishte dëgjuar çfarë thanë, ai u përgjigj se u ishte përgjigjur vetëm me “edhe mbi ju”.
Ebu Hurejra transmeton se dikush i kërkoi të Dërguarit të Allahut (ﷺ) t'i mallkonte idhujtarët. Ai u përgjigj se nuk ishte dërguar si dikush që mallkon, por si mëshirë.
Një punim i Universitetit Kokugakuin për mënyrën si kuptohet kami. Ai vëren se kami zakonisht përkthehet ‘perëndi’, por se shpesh pohohet që fjala japoneze dhe fjala angleze janë koncepte krejt të ndryshme, dhe e krahason monoteizmin e traditës hebraike dhe të krishterë me idetë politeiste të Shintos.
Një punim i Universitetit Kokugakuin për konceptin kami. E quan ‘Perëndi’ një përkthim të papërshtatshëm të kami, dhe thotë se ideja kami nuk tregon një parim apo një qenie të ndarë nga krijimi, por një cilësi të qenies që merr pjesë në njësinë e ekzistencës. Citon Ueda Kenji-n se edhe Nihon Shoki, edhe Kojiki flasin për një lëndë që ekzistonte më parë, nga e cila erdhën në ekzistencë kamitë. Raporton pikëpamjen e Ueda Kenji-t se mitet më të hershme japoneze nuk kanë asnjë hyjni krijuese.
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
Faltorja dhe tempulli nuk janë e njëjta gjë
Familja e shokut tuaj mund të mbajë zakone të Shintos dhe zakone budiste. Një faltore (jinja) është e Shintos, dhe një tempull (tera) është budist. Kamidana është një faltore shtëpie për kamit. Butsudan, altari i shtëpisë për të vdekurit e familjes, është budist. Po ashtu edhe Obon, një kohë për kujtimin e të vdekurve të familjes. Mos i ngatërroni. Pyeteni shokun tuaj çfarë do të thotë secili zakon për të, dhe dëgjoni. Allahu (﷾) i bëri njerëzit popuj e fise “për ta njohur njëri tjetrin”. Faqja “A mund të ndiqni njëkohësisht Shinton dhe budizmin?” i shpjegon të dyja krah për krah. Nëse pyetjet e shokut tuaj janë budiste, udhëzuesi “Si të flas për Islamin me budistët?” ndihmon.
“O njerëz! Në të vërtetë, Ne ju krijuam ju prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise, për ta njohur njëri tjetrin. Më i nderuari prej jush tek Allahu është ai që i frikësohet më shumë Atij. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe për Atë asgjë nuk është e fshehtë.”
“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë, Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij dhe i di më së miri ata që janë në rrugë të drejtë.”
Ngrënia bashkë
Ndarja e një vakti është një nga mënyrat më të lehta për të biseduar. Shoku juaj mund të dojë të dijë çfarë mund të hani. Shpjegojeni hallallin thjesht: do të thotë e lejuar, ashtu si e përkufizon Islami. Kurani e ndalon mishin e derrit, dhe i ndalon pijet dehëse. Thoni pse: Allahu (﷾) e urdhëroi, dhe një mysliman i bindet Atij nga besimi. Mos komentoni kurrë çfarë ha ose pi shoku juaj. Para se të hani, thoni bismilah, ‘në emër të Allahut’, ashtu si mësoi Profeti (ﷺ). Shpjegojeni nëse shoku juaj pyet. Kurani thotë: “Hani nga ushqimet e lejuara që ju kemi dhënë dhe, nëse jeni adhurues të Allahut, falënderojeni Atë”. Nëse nuk jeni të sigurt për një ushqim të caktuar, pyesni një dijetar të kualifikuar.
“O besimtarë! Hani nga ushqimet e lejuara që ju kemi dhënë dhe, nëse jeni adhurues të Allahut, falënderojeni Atë!”
“Me të vërtetë, Allahu ju ka ndaluar të hani kafshën e ngordhur, gjakun e derdhur, mishin e derrit dhe mishin që nuk është therur në emër të Allahut. Por kushdo që detyrohet nga nevoja të hajë ndonjë gjë prej këtyre, pa dashur të bëjë gjynah dhe pa e kaluar kufirin, nuk do të fajësohet. Vërtet, Allahu është Falës i madh dhe Mëshirëplotë.”
“O besimtarë! Me të vërtetë, pijet alkoolike, bixhozi, idhujt dhe shigjetat e fallit janë vepra të ndyta nga punët e djallit. Prandaj, largohuni nga këto, me qëllim që të shpëtoni!”
Omer ibn Ebi Seleme transmeton se, si djalë nën kujdesin e Profetit (ﷺ), dora e tij endej nëpër pjatë ndërsa hante. Profeti (ﷺ) i tha të përmendte emrin e Allahut, të hante me dorën e djathtë dhe të hante nga pjesa e pjatës më afër tij. Ai thotë se këtë e ruajti që atëherë e tutje.
Të parët: jini të ndershëm
Shoku juaj mund të pyesë për prindërit dhe gjyshërit që nuk ishin myslimanë. Mos premtoni kurrë: ‘Mund të luteni për faljen e gjyshërve tuaj.’ Jepni përgjigjen që jep Kurani. Ai flet për ata që i shoqëruan të tjerë Allahut (﷾) në adhurim, madje edhe familjarë të afërt. Thotë se nuk i takon Profetit (ﷺ) dhe besimtarëve të luten për faljen e tyre. Ajeti shton një kusht: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Pra, një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për një të afërm që vdiq jashtë Islamit. Ky është një rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për personin. Allahu (﷾) nuk ndëshkon “para se të çojmë të dërguar”, dhe “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë”. Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket Allahut (﷾). Pastaj tregojini shokut tuaj pjesën e shpresës. Veprat e një njeriu mbarojnë me vdekjen, përveç bamirësisë së vazhdueshme, dijes së dobishme dhe një fëmije të mirë që lutet për të. Nëse shoku juaj bëhet mysliman, ai zinxhir fillon me shokun tuaj. Lutjet e fëmijëve të tij, dhe bamirësia e vazhdueshme që lë, mund ta arrijnë shokun tuaj pasi të vdesë. Kjo është për jetën e vetë shokut tuaj pas vdekjes. Ajo nuk e ndryshon rregullin e mësipërm për të afërmit që vdiqën jashtë Islamit. Faqet “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” dhe “Çfarë ndodh me njerëzit që nuk kanë dëgjuar kurrë për Islamin apo për Jezusin?” shpjegojnë më shumë.
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund përveç tri: sadakaja e vazhdueshme, dija nga e cila njerëzit përfitojnë, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
Zakonet familjare dhe mirësia ndaj prindërve
Shoku juaj mund të ketë frikë se një mysliman duhet ta lërë pas familjen. Thuajini se Islami nuk i kërkon askujt t'i kthejë shpinën familjes së vet. Kurani thotë se nëse prindërit e nxitin fëmijën të adhurojë të tjerë përveç Allahut (﷾), ai nuk duhet t'u bindet në këtë. Megjithatë Kurani i thotë: “sillu mirë me ata në këtë jetë”. Profeti (ﷺ) i tha Esmasë t'i mbante marrëdhëniet e mira me nënën e saj, që nuk ishte myslimane. Faqja “Nëse bëhem mysliman, çfarë ndodh me zakonet e familjes sime?” shpjegon çfarë mbetet dhe çfarë ndryshon. Disa pyetje varen nga rasti, si një përkulje përshëndetjeje ose një varrim familjar në një tempull. Për to, shoku juaj duhet të pyesë një dijetar të kualifikuar.
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
Esma, e bija e Ebu Bekrit, transmeton se nëna e saj, që ishte ende idhujtare (mushrike), erdhi ta vizitonte gjatë jetës së Profetit (ﷺ), duke shpresuar në mirësinë e së bijës. Esma e pyeti Profetin (ﷺ) nëse duhej t'i mbante marrëdhëniet e mira me nënën e saj. Ai tha po: mbaji marrëdhëniet e mira me nënën tënde.
Nëse del historia apo politika
Mos e hapni vetë temën e historisë, të politikës ose të perandorit. Qëllimi juaj është të flisni për Allahun (﷾), jo të debatoni për të kaluarën ose për qeveritë. Kjo vlen për çdo vend, përfshirë edhe të vendit tuaj. Nëse shoku juaj përmend lajmet, dëgjoni me mirësi. Thoni sinqerisht se do të preferonit të flisnit për besimin, dhe kthehuni te pyetjet e mëdha. Nëse shoku juaj përmend një padrejtësi që bënë disa myslimanë, thoni hapur se ishte e gabuar. Mos e mbroni, dhe mos fajësoni askënd tjetër. Një fe gjykohet nga mësimi i saj, jo nga ajo që bënë disa ndjekës. Ky rregull i drejtë vlen për çdo fe. Vetë ligji i Islamit urdhëron drejtësi, “qoftë edhe kundër jush”. Profetit (ﷺ) iu tha të thoshte: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut”.
“O besimtarë! Bëhuni zbatues të palëkundur të drejtësisë, duke dëshmuar në emër të Allahut, qoftë edhe kundër jush ose kundër prindërve dhe të afërmve tuaj. Qoftë i pasur ose i varfër ai (për të cilin dëshmoni), Allahu është për ata vlerësuesi më i drejtë. Dhe mos shkoni pas epsheve tuaja e të shtrembëroni drejtësinë! Nëse ju ngatërroni dëshminë ose i shmangeni asaj, vërtet që Allahu e di se çfarë bëni ju.”
“Thuaj: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut me dituri të plotë, unë dhe çdokush që më pason mua. I përlëvduar qoftë Allahu; unë nuk jam prej idhujtarëve!””
“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë, Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij dhe i di më së miri ata që janë në rrugë të drejtë.”
Çfarë të mos përdorni
Disa argumente janë të dobëta ose të pavërteta. Lërini jashtë, sepse një mysliman thotë vetëm atë që e di se është e vërtetë (17:36). Mos argumentoni nga moshat e perandorëve të hershëm në kronikat e vjetra, Kojiki dhe Nihon Shoki. Mos thoni se këta libra pretendojnë të jenë shpallje. Shintoja u përcoll fillimisht përmes zakoneve të përditshme, jo përmes shkrimeve. Mos thoni se Shintoja u huazua nga Kina, ose se Japonia dikur adhuronte një Zot të vetëm. Mos thoni se kamit janë engjëj. Mos thoni se Islami e plotëson Shinton ose se është forma e saj e vërtetë; nisni me përgjigjen e vetë Islamit. Mos thoni asgjë të përgjithshme për japonezët, as të mirë, as të keqe: flisni me mikun që keni përpara. Dhe mos ofroni jetën e ndonjë myslimani të famshëm si provë. Prova është Kurani dhe Profeti (ﷺ), jo ajo që bëri ndonjë ndjekës.
“Mos shko pas diçkaje për të cilën nuk ke dijeni. Vërtet, dëgjimi, shikimi dhe zemra, të gjithë këta do të merren në përgjegjësi.”
Enciklopedia e Shintos e quan musuhi (musubi) simbolin e jetës dhe të prodhimit, dhe thotë se besimet në të u shtuan cilësi të reja kamive të rrënjosura në bujqësi. Thotë se Shinto ishte fillimisht një praktikë fetare e përcjellë si pjesë e zakoneve të përditshme, dhe nuk varej nga misionarët dhe shkrimet e shenjta.
Jini mik i vërtetë, qoftë apo jo që shoku juaj të bëhet ndonjëherë mysliman
Nisni me Krijuesin, jo me ‘fenë’
Thoni sinqerisht cilat vlera keni të përbashkëta: pastërtia, falënderimi para ngrënies, respekti për prindërit
Pyetni çfarë do të thotë çdo zakon për shokun tuaj, dhe dëgjoni
Talleni një faltore, një kami, një hajmali apo një zakon familjar
Premtoni se shoku juaj mund të lutet për faljen e të afërmve që vdiqën jashtë Islamit
Thoni se kamitë janë engjëj, apo se Islami e plotëson Shinton
Hapni vetë temat e historisë, të politikës apo të perandorit
Faqe për t'i lexuar së bashku
Ky sajt ka faqe të shkruara për lexuesit japonezë. Ndajeni atë që i përshtatet shokut tuaj. Një mik që thotë se nuk ka fe mund të nisë me “Jam japonez dhe nuk jam fetar: pse ta shqyrtoj Islamin?” Një mik që i mban zakonet e faltores mund të lexojë “A ka një Krijues të vetëm pas kamive?” Pastaj provoni “A duhet të përkulemi para diellit, apo para Atij që e krijoi?” dhe “A ka Shinto një fjalë nga Allahu?” Një mik që shqetësohet për familjen mund të lexojë “Nëse bëhem mysliman, çfarë ndodh me zakonet e familjes sime?” Pastaj lexoni bashkë “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” “Çfarë ka të përbashkët Islami me kulturën japoneze?” u përshtatet të gjithëve. Për një mik që blen hajmali ose tërheq letra fati: “A funksionojnë hajmalitë dhe letrat e fatit?” Për një mik budist, përdorni udhëzuesin “Si të flas për Islamin me budistët?” Për një mik të krishterë: “Çfarë kanë të përbashkët Islami dhe krishterimi?” dhe “A është Jezusi Perëndi?” Me të krishterët, Kurani thotë të diskutohet vetëm në mënyrën më të mirë, dhe të thuhet: “Zoti ynë dhe Zoti juaj është një”. Për t'i treguar shokut tuaj si lahen dhe falen myslimanët, përdorni udhëzuesit e sajtit për abdesin dhe namazin. Për veten tuaj, udhëzuesi i Davetit në sajt e shtjellon gjithë metodën.
“Diskutoni me ithtarët e Librit vetëm me mënyrën më të mirë, por jo me keqbërësit e tjerë. Dhe thoni: “Ne besojmë në atë që na është zbritur neve dhe në atë që ju është zbritur juve. Zoti ynë dhe Zoti juaj është një - dhe ne Atij i nënshtrohemi si myslimanë”.”
Përgjigjja e Islamit, dhe pjesa juaj
Në fund, ftojeni shokun tuaj te vetë Islami. Islami është një mënyrë e plotë jete (din): besimi, adhurimi, ligji, familja dhe karakteri së bashku. Faqja “Çfarë është Islami?” e tregon në një vend. Kurani kërkon të provohet: sillni një sure si ai. Ai thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit, dhe e quan atë Vula e Profetëve, i fundit prej tyre. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi. Nuk ka detyrim në fe, kështu që zgjedhja është e shokut tuaj. Kush flet më bukur se ai që thërret te Allahu (﷾) dhe bën mirë? Ftesa është pjesa juaj; udhëzimi i një zemre është vetëm i Allahut (﷾). Prandaj, nëse shoku juaj ju pyet nëse po përpiqeni ta konvertoni, përgjigjja e sinqertë është jo.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
“E kush flet më bukur se ai që i fton njerëzit drejt Allahut, bën vepra të mira dhe thotë: “Unë, me të vërtetë jam mysliman.””
“Vërtet, ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dëshirojë. Ai i njeh më mirë ata që janë të udhëzuar.”
Çfarë mund të thotë shoku juaj
Kurani 2:256 — Sureja El-Bekare, ajeti 256
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
Cituar për
A po përpiqesh të më konvertosh?
Përgjigjja
Jo. Po të njoh me Islamin, dhe thjesht po bëjmë një bisedë miqësore, jo një debat. Nuk mund ta bëj askënd të besojë. Kurani i thotë edhe Profetit (ﷺ) se ai nuk mund të udhëzojë këdo që do, por Allahu (﷾) udhëzon kë të dojë. Thotë gjithashtu: “S’ka detyrim në fe”. Pra, zgjedhja është e jotja. Lexo, mendo dhe vendos vetë. Nëse vendos se Islami nuk është për ty, do të them atë që mëson Kurani: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time!” Çfarëdo që të vendosësh, mbetem shoku yt.
Ku përfundon — Myslimani e ndan Islamin në një bisedë miqësore dhe nuk e detyron askënd. Zgjedhja është e shokut, dhe nëse është jo, miqësia vazhdon.
Kurani 6:108 — Sureja El-En'am, ajeti 108
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Cituar për
Ju mendoni se kamit dhe vizitat tona në faltore janë të gabuara.
Përgjigjja
Nuk do të tallem me to; Kurani u ndalon myslimanëve të shajnë atë që të tjerët thërrasin. Unë besoj se i gjithë adhurimi i përket Atij që krijoi çdo gjë, prandaj i lutem vetëm Atij. Ju ftoj të mendoni edhe ju për Të.
Ku përfundon — Respekti për personin dhe një përgjigje e qartë për adhurimin shkojnë bashkë.
Kurani 23:115 — Sureja El-Mu'minun, ajeti 115
“Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot dhe që nuk do të ktheheshit te Ne (për t’ju gjykuar)?!”
Cituar për
Nuk kam nevojë për fe. Përpiqem të bëj një jetë të mirë.
Përgjigjja
Një jetë e mirë ka rëndësi, dhe Islami e vlerëson. Por kush na krijoi, dhe çfarë vjen pas vdekjes? Kurani pyet: “Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot”? Islami është një mënyrë jete me Krijuesin në qendër të saj. Kujtdo që bën mirë dhe ka besim, Ai i premton të kalojë “jetë të bukur”.
Ku përfundon — Mirësia mirëpritet, dhe pyetja se kush na krijoi mbetet ende.
Kurani 7:158 — Sureja El-A'raf, ajeti 158
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
Cituar për
Islami është për të huajt. Unë jam japonez.
Përgjigjja
Kurani thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit: “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju”. Allahu (﷾) i bëri popujt dhe fiset “për ta njohur njëri tjetrin”. Kurani e numëron larminë e gjuhëve ndër shenjat e Tij. Një mysliman japonez e mban mbiemrin e familjes, gjuhën e tij dhe familjen e tij.
Ku përfundon — Mesazhi ishte gjithmonë për çdo popull, përfshirë japonezët.
Kurani 9:113 — Sureja Et-Teube, ajeti 113
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Cituar për
Pra, feja juaj thotë se gjyshërit e mi janë në Xhehenem.
Përgjigjja
Për ata që vdiqën jashtë Islamit, një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje (9:113). Ky është një rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për gjyshërit tuaj. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) nuk ndëshkon “para se të çojmë të dërguar” (17:15). “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket Allahut (﷾).
Ku përfundon — Islami e thotë hapur rregullin e tij për lutjen, dhe fatin e secilit ia lë një Allahu (﷾) që nuk i bën padrejtësi askujt.
Kurani 17:15 — Sureja El-Isra, ajeti 15
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
Cituar për
Nëse gjyshërit e mi mund të jenë të sigurt sepse askush nuk u tregoi, pse po ma tregoni mua?
Përgjigjja
Ne nuk themi se ata janë të sigurt apo të humbur; kjo i përket Allahut (﷾), që e di çfarë i arriti secilit. Por mesazhi tani po ju arrin juve. I njëjti ajet thotë: “Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes”. Jua tregoj sepse besoj se është e vërtetë, dhe dua atë të mirë për ju.
Ku përfundon — Mesazhi është dhuratë për këdo që arrin, dhe zgjedhje për këdo që e dëgjon; Allahu (﷾) e gjykon çdo njeri me drejtësi.
Këndvështrime
Çfarë mund të thotë një mik: nuk kam fe
Disa miq thonë se nuk kanë fe. Ata mund të mbajnë prapëseprapë zakone në Vitin e Ri ose në një varrim, dhe i vlerësojnë sjelljet e mira.
Nuk kam fe, prandaj Islami nuk është për mua.
Kundërpërgjigje
Islami nuk i kërkon askujt të hyjë në një organizatë. Ai është një mënyrë e plotë jete (5:3). Ai u përgjigjet pyetjeve që i ka përpara çdokush: kush na krijoi, dhe çfarë vjen pas vdekjes. Kurani pyet: “Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot”? (23:115).
Vizitoj një faltore në Vitin e Ri dhe them itadakimasu, por këto janë sjellje dhe zakon, jo besim.
Kundërpërgjigje
Sjelljet e mira dhe falënderimi ia vlen të mbahen. Islami pyet kujt i detyrohen në fund falënderimi dhe lutja: Atij që jep (16:114). Prandaj një mysliman e nis vaktin në emrin e Tij (el-Buhari 5376), dhe i lutet vetëm Atij (72:18).
Çfarë mund të thotë një mik: kamit
Një mik që i mban zakonet e faltores mund të thotë se kamit nuk janë ‘perëndi’ në kuptimin perëndimor. Mund të shtojë se Shintoja jetohet përmes zakoneve, jo mësohet nga shkrimet.
Kamit nuk janë perëndi në kuptimin perëndimor, prandaj nuk ka përplasje me besimin në një Perëndi.
Kundërpërgjigje
Çfarëdo që të thotë fjala kami, pyetja është kush e krijoi çdo gjë. Dhe kujt i përkasin lutja dhe blatimet? Kurani u thotë njerëzve të bien në sexhde para Allahut (﷾), “i Cili i ka krijuar ato”, diellin dhe hënën. Ai u thotë të mos i luten askujt krahas Tij (41:37; 72:18). Islami e shikon veprimin, jo emrin: lutja dhe blatimet i përkasin vetëm Krijuesit (6:162-163).
Shintoja jetohet përmes zakoneve të përditshme, jo përmes shkrimeve, prandaj nuk ka asgjë për të debatuar.
Kundërpërgjigje
Zakonet e drejtojnë prapëseprapë falënderimin dhe adhurimin diku. Prandaj pyetja është nëse Krijuesi ka folur. Kurani thotë se është prej Tij, dhe kërkon të provohet: sillni një sure si ai (2:23).
Pikëpamja islame
Ftoni me urtësi dhe butësi, me sinqeritet dhe një pikë në një kohë. Nisni me Krijuesin dhe me atë që keni të përbashkët. Fatin e çdo njeriu lëreni te Allahu (﷾), dhe zgjedhjen lëreni te shoku juaj.
Myslimanëve u thuhet të thërrasin me urtësi dhe këshillë të bukur. U thuhet të mos shajnë atë që të tjerët e thërrasin përveç Allahut (﷾).
Allahu (﷾) e do butësinë në çdo çështje, dhe Profeti (ﷺ) u dërgua si mëshirë, jo për të mallkuar.
Islami mëson pastërtinë, falënderimin për ushqimin, mosshpërdorimin, mirësinë ndaj prindërve dhe nderimin e mysafirëve. Të gjitha janë pjesë e adhurimit të Allahut (﷾).
Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Askush nuk ndëshkohet para se t'i arrijë një i dërguar (17:15), dhe asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar.
Përdoret vetëm ajo që dihet se është e vërtetë: askush nuk mund të pohojë atë që nuk e di.
S'ka detyrim në fe; myslimani e përcjell mesazhin, dhe zgjedhja është e dëgjuesit.