Përgjigje e shkurtër
Jini mik i vërtetë, qoftë se shoku juaj bëhet ndonjëherë mysliman apo jo. Nisni me atë që keni të përbashkët: nderimin e prindërve, familjen, dijen dhe mbajtjen e fjalës. Pastaj pyesni çfarë beson shoku juaj se vjen pas vdekjes, dhe dëgjoni. Thoni çfarë mëson Islami me sinqeritet dhe butësi (16:125). Mos u tallni kurrë me një tempull, me perënditë e tij ose me të parët e dikujt (6:108). Nëse shoku juaj ju pyet nëse po përpiqeni ta konvertoni, thoni jo: vetëm Allahu (﷾) i udhëzon zemrat (28:56). Ju po e njihni me Islamin në një bisedë miqësore, jo në një debat, dhe zgjedhja është e tija (2:256). Nëse thotë jo, mbyllni ashtu si mësohen myslimanët: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time” (109:6). Pastaj ruajeni miqësinë. Jini të ndershëm për të parët. Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Ai rregull është për lutjet e tij, jo një vendim për dikë. Fati i çdo njeriu është vetëm i Allahut (﷾) për ta gjykuar (17:15; 4:40). Mbajeni bisedën larg politikës. Lërini jashtë tregimet e dobëta, si ‘kërkoni dijen qoftë edhe në Kinë’. Pastaj lexoni së bashku faqet e shkruara për lexuesit kinezë, dhe lëreni Kuranin të flasë vetë.
Shpjegimi i plotë
Nisni nga ajo që vlerëson shoku juaj
Ky udhëzues është për bisedat me miqtë kinezë që nuk janë myslimanë, çfarëdo që të besojnë. Shoku juaj mund të jetë rritur duke i vënë të parët prindërit, familjen, dijen dhe mbajtjen e fjalës. Edhe Islami i urdhëron këto detyra, nga Allahu (﷾). Kurani e vë mirësinë ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾). Islami e nderon dijen: Profeti (ﷺ) tha se kushdo që ndjek një rrugë në kërkim të dijes, Allahu (﷾) ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit. Kurani u thotë besimtarëve ta mbajnë çdo premtim. Thuajeni këtë sinqerisht, sepse është e vërtetë. Pastaj jini të ndershëm se ku ndryshon Islami: i gjithë adhurimi i përket vetëm Allahut (﷾), dhe kjo jetë mbaron me një Gjykim.
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
Ebu Hurejra transmeton një thënie më të gjatë të Profetit (ﷺ) për veprat e mira dhe shpërblimin e tyre. Ndër to: kush ndjek një rrugë në kërkim të dijes, Allahu ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit; dhe kur njerëzit mblidhen në një xhami për të lexuar Kuranin dhe për ta studiuar së bashku, mbi ta zbret qetësia, i mbulon mëshira dhe i rrethojnë engjëjt. Mbyllet: kë e mbajnë prapa veprat e tij, nuk do ta shtyjë përpara prejardhja e tij.
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Jini së pari mik i vërtetë
Jini mik i vërtetë, qoftë se shoku juaj bëhet ndonjëherë mysliman apo jo. Mos u miqësoni kurrë me dikë vetëm për ta konvertuar. Kurani i lejon myslimanët të sillen me mirësi dhe drejtësi me ata që nuk luftojnë kundër tyre për shkak të fesë. Ai urdhëron gjithashtu drejtësi ndaj të gjithëve, madje edhe ndaj njerëzve që i urrejnë (5:8). Udhëzimi është i Allahut (﷾) për ta dhënë, jo i juaji. Kurani i thotë Profetit (ﷺ): “ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash”. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi, dhe të mbeteni mik çfarëdo që të jetë përgjigjja.
“Allahu nuk ju ndalon të silleni mirë dhe të jeni të drejtë ndaj atyre që nuk luftojnë kundër jush për shkak të fesë dhe që nuk ju dëbojnë prej shtëpive tuaja. Me të vërtetë, Allahu i do të drejtët.”
“Vërtet, ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dëshirojë. Ai i njeh më mirë ata që janë të udhëzuar.”
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
“O besimtarë! Bëhuni të qëndrueshëm në urdhrat e Allahut dhe bëhuni dëshmues me drejtësi! Le të mos ju nxisë urrejtja ndaj njerëzve për të bërë padrejtësi. Bëhuni të drejtë, se kjo është më afër devotshmërisë dhe frikësojuni Allahut! Pa dyshim, Allahu është i Dijshëm për çdo gjë që punoni ju.”
Pyesni për vdekjen, dhe dëgjoni
Pyesni shokun tuaj çfarë mendon se ndodh pas vdekjes, dhe dëgjoni para se të përgjigjeni. Disa do të flasin për të parët, disa për rilindjen, dhe disa do të thonë se askush nuk mund ta dijë. Kur një dishepull e pyeti Konfucin për vdekjen, ai e ktheu pyetjen te kjo jetë. Kurani flet hapur për të. Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen, dhe shpërblimi i plotë vjen në Ditën e Gjykimit. Allahu (﷾) krijoi vdekjen dhe jetën për të provuar se kush vepron më mirë.
“Chi Lu pyeti për shërbimin ndaj shpirtrave të të vdekurve. Mjeshtri tha: ‘Kur nuk jeni në gjendje t'u shërbeni njerëzve, si mund t'u shërbeni shpirtrave të tyre?’ Chi Lu shtoi: ‘Guxoj të pyes për vdekjen?’ Iu përgjigj: ‘Kur nuk e njihni jetën, si mund të dini për vdekjen?’”
“Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet do t’u plotësohen vetëm në Ditën e Kiametit; kushdo që shpëton nga zjarri i Xhehenemit dhe hyn në Xhenet, ai ka fituar (gjithçka që mund të dëshirohet). Ndërsa jeta e kësaj bote është vetëm kënaqësi mashtruese.”
“Ai i ka krijuar jetën dhe vdekjen, për t’ju provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë; Ai është i Plotfuqishmi dhe Falësi i madh.”
Fjalë të buta dhe pyetje të vërteta
Kurani u thotë myslimanëve të thërrasin me urtësi dhe këshillë të bukur, dhe të diskutojnë në mënyrën më të mirë. Ai u ndalon të shajnë atë që të tjerët e thërrasin përveç Allahut (﷾). Profeti (ﷺ) i tha Aishes të ishte e butë, sepse Allahu (﷾) e do butësinë në çdo çështje. Ai tha se nuk ishte dërguar për të mallkuar, por si mëshirë. Prandaj mos u tallni kurrë me një tempull, me një perëndi tempulli ose me të parët e dikujt. Mos u tallni kurrë me një figurë të Guanyinit, figurës budiste të mëshirës, ose të Mazusë, hyjneshës së detit. Mos përdorni fjalë që i nënçmojnë zakonet e dikujt. Thoni hapur dhe me mirësi çfarë mëson Islami, dhe pse. Bëni edhe pyetje: ‘Kush e krijoi botën?’ ‘Kush e dëgjon një lutje?’ ‘Çfarë ndodh pas vdekjes?’ Merrni një pikë në një kohë, dhe ndaluni kur shokut tuaj i mjafton.
“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë, Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij dhe i di më së miri ata që janë në rrugë të drejtë.”
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Aishja transmeton se disa hebrenj e përshëndetën Profetin (ﷺ) me “vdekja qoftë mbi ty”, dhe ajo i mallkoi në kthim. Ai i tha të ishte e butë, sepse Allahu e do butësinë në çdo çështje. Kur ajo pyeti nëse ai nuk e kishte dëgjuar çfarë thanë, ai u përgjigj se u ishte përgjigjur vetëm me “edhe mbi ju”.
Ebu Hurejra transmeton se dikush i kërkoi të Dërguarit të Allahut (ﷺ) t'i mallkonte idhujtarët. Ai u përgjigj se nuk ishte dërguar si dikush që mallkon, por si mëshirë.
Të parët: jini të ndershëm
Shoku juaj do të pyesë për prindërit dhe gjyshërit që nuk ishin myslimanë. Mos premtoni kurrë: ‘Mund të luteni për faljen e gjyshërve tuaj.’ Jepni përgjigjen që jep Kurani. Ai flet për ata që i shoqëruan të tjerë Allahut (﷾) në adhurim, madje edhe familjarë të afërt. Thotë se nuk i takon Profetit (ﷺ) dhe besimtarëve të luten për faljen e tyre. Ajeti shton një kusht: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Pra, një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për një të afërm që vdiq jashtë Islamit. Ky është një rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për personin. Allahu (﷾) nuk ndëshkon “para se të çojmë të dërguar”, dhe “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë”. Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket Allahut (﷾). Pastaj tregojini shokut tuaj pjesën e shpresës. Veprat e një njeriu mbarojnë me vdekjen, përveç bamirësisë së vazhdueshme, dijes së dobishme dhe një fëmije të mirë që lutet për të. Nëse shoku juaj bëhet mysliman, ai zinxhir fillon me shokun tuaj. Lutjet e fëmijëve të tij, dhe bamirësia e vazhdueshme që lë, mund ta arrijnë shokun tuaj pasi të vdesë. Kjo është për jetën e vetë shokut tuaj pas vdekjes. Ajo nuk e ndryshon rregullin e mësipërm për të afërmit që vdiqën jashtë Islamit.
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund përveç tri: sadakaja e vazhdueshme, dija nga e cila njerëzit përfitojnë, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
Mirësia ndaj prindërve mbetet
Thuajini shokut tuaj se Islami nuk i kërkon askujt t'i kthejë shpinën familjes së vet. Kurani thotë se nëse prindërit e nxitin fëmijën të adhurojë të tjerë përveç Allahut (﷾), ai nuk duhet t'u bindet në këtë. Megjithatë Kurani i thotë: “sillu mirë me ata në këtë jetë”. Ndër veprat më të mira të mirësisë është t'i mbash lidhjet me njerëzit që i donte babai yt, pasi ai të ketë ikur. Një mysliman i nderon prindërit e tij me mirësi sa janë gjallë, dhe duke i mbajtur lidhjet e tyre më pas.
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
Abdullah ibn Omeri ia dha gomarin dhe çallmën e tij një arabi të shkretëtirës, babai i të cilit kishte qenë mik i Omerit. Ai shpjegoi se e kishte dëgjuar Profetin (ﷺ) të thoshte se ndër veprat më të mira të mirësisë është që njeriu t'i mbajë lidhjet me njerëzit që i donte babai i tij, pasi babai të ketë ikur.
Nëse del politika
Një mik mund të përmendë lajmet, ose gjëra që po ndodhin sot. Mos e ktheni bisedën në politikë. Kjo vlen për politikën e çdo vendi, përfshirë edhe të vendit tuaj. Fitimi i një debati për qeveritë nuk është qëllimi juaj. Ajo për të cilën shpresoni të flisni është Allahu (﷾), që na krijoi, dhe jeta pas vdekjes. Dëgjoni me mirësi, thoni sinqerisht se do të preferonit të flisnit për besimin, dhe kthehuni te ato pyetje. Profetit (ﷺ) iu tha të thoshte: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut”.
“Thuaj: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut me dituri të plotë, unë dhe çdokush që më pason mua. I përlëvduar qoftë Allahu; unë nuk jam prej idhujtarëve!””
“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë, Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij dhe i di më së miri ata që janë në rrugë të drejtë.”
Çfarë të mos përdorni
Disa thënie të njohura janë të dobëta ose të pavërteta. Lërini jashtë, sepse një mysliman thotë vetëm atë që e di se është e vërtetë (17:36). ‘Kërkoni dijen qoftë edhe në Kinë’ nuk është te el-Buhariu ose te Muslimi. Dijetarë të hadithit si Ibn Hibbani dhe Ibn el-Xheuziu e hodhën poshtë. Një traditë thotë se Sa'd ibn Ebi Vakasi e solli Islamin në Kinë dhe është varrosur në Guangzhou. Historianët dyshojnë. Sahih Muslimi transmeton se kur vdiq Sa'di, tabuti i tij u soll në xhaminë e Profetit (ﷺ) në Medinë për namaz. Mos e tregoni si histori legjendën se perandori Tang Taizong pa në ëndërr një njeri me çallmë dhe dërgoi të thërriste myslimanë. Vetë historia e Tangëve i daton të dërguarit e parë arabë në vitin 651. Mos thoni se Konfuci ose Laozi ishte profet: askush nuk mund të pretendojë atë që nuk e di. Shangdi është ‘Zoti i lartë’ i librave më të vjetër kinezë. Mos thoni ‘Shangdi është Allahu’, dhe mos argumentoni nga një fjalë kineze. Tao është Rruga e Tao Te Ching-ut. Mos thoni se Islami e plotëson mësimin e Konfucit ose Taon, ose se është forma e tyre e vërtetë. Nisni me përgjigjen e vetë Islamit. Dhe mos ofroni jetën e ndonjë myslimani të famshëm si provë. Prova është Kurani dhe Profeti (ﷺ), jo ajo që bëri ndonjë ndjekës.
E shqyrton thënien ‘kërkoni dijen edhe sikur të jetë në Kinë’. Transmeton se el-Bejhakiu (Shu'ab el-Iman) e quan zinxhirin e saj të dobët, Ibn Hibbani (el-Mexhruhin) e quan të pabazë, dhe Ibn el-Xheuziu (el-Meudu'at) e gjykon të trilluar. Vëren se es-Sujutiu mendonte se rrugët e saj të shumta mund ta bënin hasen, por përfundon se është shumë e dobët.
Thotë se një traditë e gjatë e myslimanëve hui ia atribuon Sa'd ibn Ebi Vakasit, një të afërmi të Profetit (ﷺ), sjelljen e Islamit në Kinë. Thotë se shumëkujt i duket e vështirë ta besojë tregimin si histori, megjithëse Sa'di lidhet ende me dy vende në Guangzhou: xhaminë Huaisheng dhe një varr ku thuhet se është varrosur.
Aishja transmeton se kur vdiq Sa'd ibn Ebi Vakasi, gratë e Profetit (ﷺ) kërkuan që tabuti i tij të sillej në xhami që të faleshin për të. Ai u vendos përpara dhomave të tyre, ato u falën për të, dhe u nxor nga dera e quajtur Bab el-Xhenaiz.
Libri i vjetër i Tangut, historia zyrtare e dinastisë Tang, ka një zë për Dashi-t, emrin kinez për arabët. Ai shënon se në vitin e dytë të sundimit Yonghui (651) ata dërguan për herë të parë të dërguar në oborrin Tang. Zëri përsërit edhe tregime udhëtarësh për vendin e arabëve; këtu përdoret vetëm data e ambasadës. I njëjti zë thotë se perandori i ardhshëm Daizong, si komandant, përdori trupa nga vendi i Dashi-ve për të rimarrë dy kryeqytetet (757). Zëri i të njëjtit kapitull për Persinë (Bosi) shënon se në vitin 758 persët dhe Dashi-t sulmuan Guangzhoun, plaçkitën depot e tij, dogjën shtëpi dhe u larguan nga deti.
“Mos shko pas diçkaje për të cilën nuk ke dijeni. Vërtet, dëgjimi, shikimi dhe zemra, të gjithë këta do të merren në përgjegjësi.”
Jini mik i vërtetë, qoftë apo jo që shoku juaj të bëhet ndonjëherë mysliman
Nisni nga ajo që keni të përbashkët: prindërit, familja, mësimi dhe mbajtja e fjalës
Pyetni çfarë mendon shoku juaj se ndodh pas vdekjes, dhe dëgjoni
Jini të sinqertë për të parët që vdiqën jashtë Islamit
Talleni një tempull, zotat e tij apo të parët e kujtdo
Citoni ‘kërkoni dijen qoftë edhe në Kinë’
Thoni ‘Shangdi është Allahu’, apo se Konfuci ose Laozi ishte profet
E ktheni bisedën në politikë
Si e shpjeguan Islamin dijetarët myslimanë kinezë
Që nga vitet 1600, dijetarë myslimanë në Kinë shkruan për Islamin në kinezishten klasike. Ndër ta ishin Wang Daiyu, Ma Zhu dhe Liu Zhi. Librat e tyre kinezë për Islamin quhen Han Kitab. Ata përdorën fjalë nga dija kineze për të shtjelluar besimet e Islamit, dhe Liu Zhi shkroi një libër për ligjin ritual të Islamit. Wang Daiyu u përmbahej të vërtetave themelore të Islamit. Ai shkroi në gjuhën e mendimit neokonfucian, filozofisë konfuciane të dijetarëve si Zhu Xi. Ai e përdori atë gjuhë për të kritikuar disa nga idetë themelore të vetë neokonfucianëve, dhe për të mbrojtur Islamin. Mësimi për ju: përdorni fjalë të thjeshta që i kupton shoku juaj. Por mos thoni kurrë se Shangdi, Tian (Qielli) ose Tao është Allahu (﷾); shpjegoni çfarë thotë Kurani se është Allahu (﷾). Faqja “A qëndrojnë li dhe qi pas çdo gjëje?” e paraqet argumentin e Ma Zhu-së. Li dhe qi atje do të thonë parimi dhe forca materiale.
Lipman e përshkruan Han Kitab, librat në gjuhën kineze për Islamin të shkruar nga dijetarë myslimanë kinezë. Wang Daiyu nga Nanjingu e botoi Zhengjiao zhenquan më 1642, vepra më e hershme e tillë që ka mbijetuar. Lipman thotë se Wang u përmbahej të vërtetave themelore të Islamit dhe argumentonte për besimin dhe praktikën e tij, por shkruante me fjalorin e shkollës neokonfuciane të vëllezërve Cheng dhe të Zhu Xi-t; kapitujt e tij të parë janë për njësinë e Allahut dhe për krijimin. Wang e përdori gjithë atë gjuhë filozofike për të kritikuar disa nga idetë e saj themelore dhe për të mbrojtur Islamin. Qingzhen zhinan (Busulla e Islamit) e Ma Zhu-së dhe librat e Liu Zhi-t, më i njohuri nga këta shkrimtarë, pasuan. Liu Zhi shkroi gjithashtu për pesë shtyllat e Islamit.
Studion Liu Zhi-n (rreth 1660 - rreth 1730), një nga dijetarët myslimanë kinezë më të rëndësishëm të periudhës Qing. Thotë se një rrjet dijetarësh myslimanë kinezë shkroi për Islamin në kinezishten klasike dhe se librat e tyre njihen si Han Kitab. Studion shkrimet e Liu Zhi-t, mes tyre Tianfang dianli (Ligji i ritualeve të Islamit). Thotë se Islami erdhi për herë të parë në Kinë mbi 1.200 vjet më parë, por për më shumë se një mijë vjet atje shihej si një prani e huaj.
Faqe për t'i lexuar së bashku
Ky sajt ka faqe të shkruara për lexuesit kinezë. Ndajeni atë që i përshtatet shokut tuaj. Një mik që jeton sipas mësimit të Konfucit mund të nisë me “Unë ndjek mësimin e Konfucit: pse ta shqyrtoj Islamin?” Pastaj provoni “A na tha Konfuci çfarë vjen pas vdekjes?” dhe “Devotshmëria birnore: a i nderon edhe Islami prindërit?” Për një mik taoist: “Jam taoist: pse ta shqyrtoj Islamin?”, “A është Tao i njëjtë me Perëndinë?” dhe “A vjen Tao Te Ching nga Allahu?” Për një mik që e mban altarin e familjes dhe viziton tempullin: “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” dhe “Kush u përgjigjet lutjeve në tempull?” Për një mik budist, ose për një që i lutet Guanyinit, përshtaten dy faqe. Lexoni “Jam budist: pse ta shqyrtoj Islamin?” dhe “A duhet t'i lutet dikush Budës apo një bodhisattve?” Për një mik të krishterë: “Çfarë kanë të përbashkët Islami dhe krishterimi?” dhe “A është Jezusi Perëndi?” Me të krishterët, Kurani thotë të diskutohet vetëm në mënyrën më të mirë, dhe të thuhet: “Zoti ynë dhe Zoti juaj është një”. Për një mik pa fe: “Jam kinez dhe nuk kam fe: pse ta shqyrtoj Islamin?” dhe “A mjafton të jesh njeri i mirë?” Një mik që ka frikë se do ta humbasë kulturën e tij mund të lexojë “Nëse bëhem mysliman, a e humbas kulturën time kineze?” Dy faqe u përshtaten të gjithëve: “A e njihte Kina e lashtë një Perëndi të vetëm?” dhe “Si erdhi Islami në Kinë?”
“Diskutoni me ithtarët e Librit vetëm me mënyrën më të mirë, por jo me keqbërësit e tjerë. Dhe thoni: “Ne besojmë në atë që na është zbritur neve dhe në atë që ju është zbritur juve. Zoti ynë dhe Zoti juaj është një - dhe ne Atij i nënshtrohemi si myslimanë”.”
Përgjigjja e Islamit, dhe pjesa juaj
Në fund, ftojeni shokun tuaj te vetë Islami. Islami është një mënyrë e plotë jete (din): besimi, adhurimi, ligji, familja dhe karakteri së bashku. Faqja “Çfarë është Islami?” e tregon në një vend. Kurani kërkon të provohet: sillni një sure si ai. Ai thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit, dhe e quan atë Vula e Profetëve, i fundit prej tyre. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi. Nuk ka detyrim në fe, kështu që zgjedhja është e shokut tuaj. Kush flet më bukur se ai që thërret te Allahu (﷾) dhe bën mirë? Ftesa është pjesa juaj; udhëzimi i një zemre është vetëm i Allahut (﷾). Prandaj, nëse shoku juaj ju pyet nëse po përpiqeni ta konvertoni, përgjigjja e sinqertë është jo.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
“E kush flet më bukur se ai që i fton njerëzit drejt Allahut, bën vepra të mira dhe thotë: “Unë, me të vërtetë jam mysliman.””
“Vërtet, ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dëshirojë. Ai i njeh më mirë ata që janë të udhëzuar.”
Çfarë mund të thotë shoku juaj
Kurani 9:113 — Sureja Et-Teube, ajeti 113
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Cituar për
Pra, feja juaj thotë se gjyshërit e mi janë në Xhehenem.
Përgjigjja
Për ata që vdiqën jashtë Islamit, myslimani nuk i kërkon Allahut (﷾) falje (9:113). Ky është rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për gjyshërit tuaj. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) nuk dënon askënd “para se të çojmë të dërguar” (17:15). Ai “nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi. Kjo i përket Allahut (﷾).
Ku përfundon — Islami e thotë hapur rregullin e tij për lutjen, dhe fatin e secilit ia lë një Allahu (﷾) që nuk i bën padrejtësi askujt.
Kurani 17:15 — Sureja El-Isra, ajeti 15
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
Cituar për
Nëse gjyshërit e mi mund të jenë të sigurt sepse askush nuk u tregoi, pse po ma tregoni mua?
Përgjigjja
Ne nuk themi se ata janë të sigurt apo të humbur; kjo i përket Allahut (﷾), që e di çfarë i arriti secilit. Por mesazhi tani po ju arrin juve. I njëjti ajet thotë: “Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes”. Jua tregoj sepse besoj se është e vërtetë, dhe dua atë të mirë për ju.
Ku përfundon — Mesazhi është dhuratë për këdo që arrin, dhe zgjedhje për këdo që e dëgjon; Allahu (﷾) e gjykon çdo njeri me drejtësi.
Kurani 2:256 — Sureja El-Bekare, ajeti 256
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
Cituar për
A po përpiqesh të më konvertosh?
Përgjigjja
Jo. Po të njoh me Islamin, dhe thjesht po bëjmë një bisedë miqësore, jo një debat. Nuk mund ta bëj askënd të besojë. Kurani i thotë edhe Profetit (ﷺ) se ai nuk mund të udhëzojë këdo që do, por Allahu (﷾) udhëzon kë të dojë. Thotë gjithashtu: “S’ka detyrim në fe”. Pra, zgjedhja është e jotja. Lexo, mendo dhe vendos vetë. Nëse vendos se Islami nuk është për ty, do të them atë që mëson Kurani: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time!” Çfarëdo që të vendosësh, mbetem shoku yt.
Ku përfundon — Myslimani e ndan Islamin në një bisedë miqësore dhe nuk e detyron askënd. Zgjedhja është e shokut, dhe nëse është jo, miqësia vazhdon.
Kurani 6:108 — Sureja El-En'am, ajeti 108
“Mos i shani idhujt që ata i adhurojnë në vend të Allahut, në mënyrë që ata të mos e shajnë Allahun armiqësisht nga padija. Kështu, Ne ia paraqesim të bukura çdo populli veprat e veta. Pastaj, ata do të kthehen te Zoti i tyre, i Cili do t’i lajmërojë për gjithçka që kanë bërë.”
Cituar për
Ju mendoni se perënditë e tempullit tonë nuk janë asgjë.
Përgjigjja
Nuk do të tallem me ta; Kurani u ndalon myslimanëve të shajnë atë që të tjerët thërrasin. Por thotë gjithashtu se ata që thirren përveç Allahut (﷾) “nuk zotërojnë as sa cipa e bërthamës së hurmës”. Prandaj i lutem vetëm Allahut (﷾), dhe ju ftoj të bëni të njëjtën gjë.
Ku përfundon — Respekti për personin dhe një përgjigje e qartë për adhurimin shkojnë bashkë.
Kurani 7:158 — Sureja El-A'raf, ajeti 158
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
Cituar për
Islami është feja e arabëve. Unë jam kinez.
Përgjigjja
Kurani thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit: “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju”. Allahu (﷾) i bëri popujt dhe fiset “për ta njohur njëri tjetrin”. Huit janë myslimanë që flasin kinezisht.
Ku përfundon — Mesazhi ishte gjithmonë për çdo popull, përfshirë kinezët.
Këndvështrime
Çfarë mund të thotë një mik: familja dhe tradita
Disa miq e shohin fenë përmes familjes: të parët, prindërit dhe zakonet që i mbajnë bashkë.
Lënia e riteve të familjes do t'i çnderonte prindërit dhe të parët e mi.
Kundërpërgjigje
Islami urdhëron mirësjellje ndaj prindërve edhe kur ata nuk janë myslimanë (31:15). Një mysliman i nderon me kujdes ndërsa jetojnë, dhe duke ruajtur lidhjet e tyre pasi të kenë ikur. Ajo që ndryshon është adhurimi, i cili shkon vetëm tek Allahu (﷾) (17:23).
Islami thotë se gjyshërit e mi janë në xhehenem.
Kundërpërgjigje
Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Ai rregull është për lutjet e tij, jo një vendim për dikë. Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd derisa t'i ketë ardhur një i dërguar për t'i paralajmëruar (17:15), dhe Ai nuk i bën padrejtësi askujt (4:40). Fati i çdo njeriu është vetëm i Tij për ta gjykuar.
Islami është një fe e huaj, për arabët dhe jo për kinezët.
Kundërpërgjigje
Kurani thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit (7:158). Allahu (﷾) i bëri popujt dhe fiset që të njohin njëri-tjetrin (49:13). Huit janë myslimanë që flasin kinezisht.
Çfarë mund të thotë një mik: Konfuci u mbajt te kjo jetë
Një mik që jeton sipas mësimit të Konfucit mund të thotë se detyrat ndaj njerëzve vijnë të parat. Shpirtrat dhe vdekja, mund të thotë ai, është më mirë të lihen mënjanë.
Urtësia është t'i kryesh detyrat ndaj njerëzve dhe, duke respektuar qeniet shpirtërore, të qëndrosh larg tyre.
Kundërpërgjigje
Në Islam, asnjë shpirti nuk duhet t'i shërbehet fare: i gjithë adhurimi shkon vetëm te Allahu (﷾) (4:36). Por qëndrimi larg e lë të hapur pyetjen më të madhe. Nëse Krijuesi ka folur për vdekjen, fjala e Tij duhet provuar, dhe Kurani kërkon të provohet (2:23).
Për sa kohë nuk e kuptojmë ende jetën, nuk mund të dimë për vdekjen, prandaj kujdesuni së pari për këtë jetë.
Kundërpërgjigje
Konfuci e vuri jetën të parën, por nuk tha se vdekja nuk ka përgjigje. Nëse Allahu (﷾) ka folur për të, fjala e Tij mund të provohet (2:23). Kurani thotë se Ai krijoi vdekjen dhe jetën për të provuar se kush vepron më mirë (67:2).
Pikëpamja islame
Ftoni me urtësi dhe butësi, me sinqeritet dhe një pikë në një kohë. Fatin e çdo njeriu lëreni te Allahu (﷾), dhe zgjedhjen lëreni te shoku juaj.
Myslimanëve u thuhet të thërrasin me urtësi dhe këshillë të bukur. U thuhet të mos shajnë atë që të tjerët e thërrasin përveç Allahut (﷾).
Allahu (﷾) e do butësinë në çdo çështje, dhe Profeti (ﷺ) u dërgua si mëshirë, jo për të mallkuar.
Një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Askush nuk ndëshkohet para se t'i arrijë një i dërguar (17:15), dhe asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar.
Përdoret vetëm ajo që është e vërtetë: askush nuk mund të pretendojë atë që nuk e di.
S'ka detyrim në fe; myslimani e përcjell mesazhin, dhe zgjedhja është e dëgjuesit.