Si të flas për Islamin me budistët?

Ky udhëzues është për bisedat me miqtë budistë, cilëndo shkollë që të ndjekin. Jini mik i vërtetë, qoftë se shoku juaj bëhet ndonjëherë mysliman apo jo. Mos u miqësoni kurrë me dikë vetëm për ta konvertuar. Kurani i lejon myslimanët të sillen me mirësi dhe drejtësi me ata që nuk luftojnë kundër tyre për shkak të fesë. Ai urdhëron gjithashtu drejtësi ndaj të gjithëve, madje edhe ndaj njerëzve që i urrejnë (5:8). Udhëzimi është i Allahut (﷾) për ta dhënë, jo i juaji. Kurani i thotë Profetit (ﷺ): “ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash”. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi, dhe të mbeteni mik çfarëdo që të jetë përgjigjja.

Mos i thoni shokut tuaj çfarë beson. Pyeteni, dhe lëreni t'jua tregojë. Budizmi ka dy degë të mëdha. Theravada, që gjendet kryesisht në Azinë Jugore dhe Juglindore, ndjek tekstet pali. Këto janë shkrimet më të vjetra budiste, të ruajtura në gjuhën pali. Mahajana, që gjendet kryesisht në Azinë Lindore dhe Qendrore, shton sutra të tjera. Zeni dhe Toka e Pastër janë shkolla të Mahajanës, dhe shkollat tibetiane janë gjithashtu Mahajana. Një mik theravadas strehohet te Buda, te Mësimi i tij dhe te Sanga, bashkësia e dishepujve të tij. Ai mund të thotë se Budët vetëm e tregojnë rrugën. Një mik i Tokës së Pastër mund ta thërrasë Amitabhën, një Budë i sutrave të Mahajanës, me shpresë të rilindë në tokën e tij. Një mik i Zenit mund ta vërë të parën meditimin ulur. Një mik që erdhi te budizmi si i rritur, shpesh në Perëndim, mund ta shohë si praktikë meditimi. Disa e lënë mënjanë rilindjen dhe e quajnë veten budistë laikë. Secili do ta dëgjojë të njëjtën pikë ndryshe. Prandaj përgjigjjuni mikut që keni përpara, jo një teksti shkollor.

Shumë budistë i mbajnë Pesë Parimet. Një diskurs pali i rendit: të mos vrasësh qenie të gjalla, të mos vjedhësh, të mos kryesh sjellje të gabuar seksuale, të mos gënjesh dhe të mos marrësh pije dehëse. Edhe Islami e ndalon vrasjen e padrejtë, vjedhjen, kurorëshkeljen, fjalën e rreme dhe pijet dehëse, si urdhra nga Allahu (﷾). Profeti (ﷺ) e numëroi vrasjen ndër mëkatet më të mëdha. Kurani ndalon kurorëshkeljen, fjalën e rreme, pijet dehëse dhe marrjen e pasurisë së të tjerëve padrejtësisht. Ai e quan Profetin (ﷺ) mëshirë për të gjitha krijesat. Thuajeni këtë sinqerisht, sepse është e vërtetë. Pastaj jini të ndershëm se ku ndryshon Islami. Parimi i parë përfshin edhe kafshët. Islami lejon që kafshët të theren për ushqim, në emër të Allahut (﷾). Ai urdhëron gjithashtu mëshirë ndaj tyre, madje edhe atëherë: Profeti (ﷺ) tha ta mprehësh thikën dhe ta kursesh kafshën nga vuajtja. Nëse shoku juaj pyet, thuajeni hapur. Në Islam këto rregulla vijnë nga Allahu (﷾), që e sheh çdo vepër, fal dhe gjykon. Dhe i gjithë adhurimi i takon vetëm Atij. Karakteri i mirë është tokë e përbashkët, jo arsyeja për t'u bërë mysliman: shumë budistë janë të mirë, të ndershëm dhe bujarë. Zemra e mesazhit është thirrja që solli çdo i dërguar: “Adhuroni Allahun dhe shmangni idhujt” (16:36). Prandaj nisni me Allahun (﷾), jo vetëm me sjelljet e mira.

Pyesni shokun tuaj çfarë mendon se ndodh pas vdekjes, dhe dëgjoni para se të përgjigjeni. Një mik theravadas mund të flasë për rilindjen, dhe për nirvanën, shuarjen e dëshirës. Një mik i Tokës së Pastër mund të shpresojë për tokën e Amitabhës. Një mik laik mund të thotë se askush nuk mund ta dijë. Predikimi i parë i Budës e quan vuajtje rilindjen, pleqërinë, sëmundjen dhe vdekjen. Kurani flet hapur për vdekjen. Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen, dhe shpërblimi i plotë vjen në Ditën e Gjykimit. Gjithçka që është mbi tokë do të zhduket, dhe mbetet vetëm Fytyra e Zotit tuaj. Shumë budistë mendojnë se asgjë në një njeri nuk është një vetvete e qëndrueshme. Kurani thotë se është Allahu (﷾) Ai që i merr shpirtrat në vdekje. Në atë Ditë, secilit njeri i tregohet regjistri i vet.

Mos i thoni shokut tuaj se budistët janë ateistë. Shumë budistë të Mahajanës u luten Budëve dhe bodhisattvave (qenieve që zotohen të bëhen Budë dhe të ndihmojnë të tjerët). Budistët kanë shumë mendime të ndryshme për Perëndinë. Thoni çfarë thonë tekstet. Tekstet pali argumentojnë kundër një krijuesi. Faqja “A besonte Buda te Perëndia?” i paraqet argumentet e tyre dhe i përgjigjet secilit. Pastaj bëni pyetjen që qëndron poshtë: ‘Kush e bëri botën? Kush e dëgjon një lutje?’ Kurani e pyet drejtpërdrejt: “A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?!” Thoni hapur se Ai që na krijoi është afër, dhe i dëgjon ata që i luten.

Kurani u thotë myslimanëve të thërrasin me urtësi dhe këshillë të bukur, dhe të diskutojnë në mënyrën më të mirë. Ai u ndalon të shajnë atë që të tjerët e thërrasin përveç Allahut (﷾). Profeti (ﷺ) i tha Aishes të ishte e butë, sepse Allahu (﷾) e do butësinë në çdo çështje. Ai tha se nuk ishte dërguar për të mallkuar, por si mëshirë. Prandaj mos u tallni kurrë me Budën, me një murg, një murgeshë, një faltore ose një figurë të Budës. Mos përdorni fjalë që synojnë t'i nënçmojnë. Pyeteni shokun tuaj çfarë do të thotë për të përkulja para një figure, dhe dëgjoni. Shumë budistë thonë se përkulen për të treguar respekt, jo për të adhuruar një perëndi. Kur të dalë tema, thoni hapur dhe me mirësi çfarë mendon Islami. I gjithë adhurimi i takon vetëm Allahut (﷾): “mos iu lutni askujt krahas Allahut”. Prandaj një mysliman nuk i përkulet në namaz asnjë figure të askujt, dhe nuk i lutet askujt tjetër përveç Allahut (﷾). Merrni një pikë në një kohë, dhe ndaluni kur shokut tuaj i mjafton. Nëse nuk jeni të sigurt në çfarë mund të merrni pjesë, si një festë ose një varrim, pyesni një dijetar të kualifikuar.

Një mik mund të përmendë lajmet, ose gjëra që po ndodhin sot. Mos e ktheni bisedën në politikë. Kjo vlen për politikën e çdo vendi, përfshirë edhe të vendit tuaj. Fitimi i një debati për qeveritë nuk është qëllimi juaj. Ajo për të cilën shpresoni të flisni është Allahu (﷾), që na krijoi, dhe jeta pas vdekjes. Dëgjoni me mirësi, thoni sinqerisht se do të preferonit të flisnit për besimin, dhe kthehuni te ato pyetje. Profetit (ﷺ) iu tha të thoshte: “Kjo është rruga ime: të ftoj drejt Allahut”.

Disa thënie të njohura janë të dobëta ose të pavërteta. Lërini jashtë, sepse një mysliman thotë vetëm atë që e di se është e vërtetë (17:36). Mos thoni se Buda ishte profet. Mos thoni se ai është Dhul-Kifli, një njeri i drejtë që Kurani e përmend, ose se Maitreja, Buda që do të vijë sipas teksteve budiste, është Muhamedi (ﷺ). Asnjë burim i vërtetë nuk e thotë këtë. Faqja “Çfarë mendojnë myslimanët për Budën?” shpjegon çfarë thonë vërtet myslimanët. Mos thoni se Islami e plotëson mësimin e Budës; nisni me përgjigjen e vetë Islamit. Mos i trajtoni tekstet budiste si autoritet. Sipas kronikave të tyre, murgjit i bartën me kujtesë për më shumë se katërqind vjet para se t'i shkruanin. Shumë kohë para kësaj, murgj rivalë i kishin ndryshuar, kishin zhvendosur diskurset dhe kishin hartuar të reja. Prandaj askush nuk mund të jetë i sigurt se cilat fjalë janë të Budës, dhe tekstet nuk mund të merren si të besueshme. Faqja “A u ruajtën shkrimet e shenjta budiste?” e paraqet këtë të dhënë nga vetë kronikat. Vetëm Kurani ruhet nga Allahu (﷾) (15:9). Citoni një tekst budist vetëm për t'i treguar shokut tuaj çfarë thotë tradita e tij, kurrë si provë. Mos e sulmoni budizmin përmes çështjeve anësore, si roli i grave ose çfarë bëri ndonjë sundimtar apo ushtri budiste. Mos e hapni temën e historisë: qëllimi juaj është të flisni për Allahun (﷾), jo të debatoni për të kaluarën. Përmbajuni asaj që ka më shumë rëndësi: kush na krijoi, dhe çfarë vjen pas vdekjes. Prova është Kurani dhe Profeti (ﷺ), jo ajo që bëri ndonjë ndjekës. Dhe mos pretendoni asgjë për Kuranin përtej asaj që dini. Lëreni shokun tuaj ta provojë në mënyrën si ai kërkon të provohet.

Ky sajt ka faqe të shkruara për lexuesit budistë. Ndajeni atë që i përshtatet shokut tuaj. Dy faqe u përshtaten të gjithëve: “Çfarë mendojnë myslimanët për Budën?” dhe “Jam budist: pse ta shqyrtoj Islamin?” Për një mik theravadas: “A besonte Buda te Perëndia?”, “A mund të ketë karma dhe rilindje pa shpirt?” dhe “A është nirvana më e mirë se Xheneti?” Për një mik që i lutet Amitabhës, ose Guanyinit (bodhisattvës Avalokiteshvara): “A duhet t'i lutet dikush Budës apo një bodhisattve?” Faqja “A është nirvana më e mirë se Xheneti?” flet edhe për Tokën e Pastër. Një mik budist tibetian mund të nisë me “A mund të ketë karma dhe rilindje pa shpirt?” Pastaj lexoni faqen për lutjen ndaj një bodhisattve. Për një mik të Zenit ose një meditimtar: “A është e gjithë jeta vuajtje?” dhe “A mund të sjellë Islami lumturi dhe paqe të brendshme?” Për një mik laik: “A mjafton të jesh njeri i mirë?” dhe “Si mund ta dimë nëse një libër i shenjtë vjen vërtet nga Allahu?” Një mik që kujdeset për kafshët mund të lexojë “A mëson Islami mirësi ndaj kafshëve?” Një mik kinez mund t'i mbajë bashkë zakonet budiste dhe ato të familjes. Udhëzuesi “Si të flas për Islamin me miqtë kinezë?” ndihmon atje.

Në fund, ftojeni shokun tuaj te vetë Islami. Islami është një mënyrë e plotë jete (din): besimi, adhurimi, ligji, familja dhe karakteri së bashku. Kurani kërkon të provohet: sillni një sure si ai. Ai thotë se Profeti (ﷺ) u dërgua te të gjithë njerëzit, dhe e quan atë Vula e Profetëve, i fundit prej tyre. Pjesa juaj është të flisni qartë dhe me mirësi. Nuk ka detyrim në fe, kështu që zgjedhja është e shokut tuaj. Kush flet më bukur se ai që thërret te Allahu (﷾) dhe bën mirë? Ftesa është pjesa juaj; udhëzimi i një zemre është vetëm i Allahut (﷾). Prandaj, nëse shoku juaj ju pyet nëse po përpiqeni ta konvertoni, përgjigjja e sinqertë është jo.

Një mik budist mund të thotë se Buda i la mënjanë disa pyetje, ose se secili duhet ta ecë vetë rrugën. Disa thonë se budizmi është praktikë, jo besim.