Përgjigje e shkurtër
Kurani është fjala e Allahut (﷾), e recituar pikërisht siç e solli engjëlli Xhibril. Hadithet janë fjalët dhe veprat e Profetit (ﷺ), të transmetuara nga njerëz që e dëgjuan dhe e panë. Të dyja tingëllojnë ndryshe. Hadithet lexohen si një njeri që flet: të thjeshta, praktike dhe të përshtatura me pyetjen përpara tij. Kurani ka ritmin dhe rimën e vet, dhe i flet Profetit (ﷺ) nga jashtë. I thotë çfarë të thotë, dhe ndonjëherë e korrigjon. Një lloj i tretë fjalimi, hadithi kudsij (hadithi i shenjtë), e jep kuptimin e Allahut (﷾) me fjalët e vetë Profetit (ﷺ). Hadithet kudsij nuk u vendosën kurrë në Kuran. Dhe kur gruaja e tij Aishja u akuzua rrejshëm, ai priti një muaj për shpallje. Asnjë ajet nuk erdhi derisa e dërgoi Allahu (﷾). Prandaj Islami mëson se Kurani është fjala e Allahut (﷾), dhe e askujt tjetër.
Shpjegimi i plotë
Tri lloje fjalimi
Myslimanët i kanë dalluar gjithmonë tri lloje fjalimi. Kurani është vetë fjala e Allahut (﷾), të cilën Profeti (ﷺ) nuk e tha nga dëshira e vet. Hadithet janë thëniet dhe veprimet e tij. Myslimanët mbajnë se Allahu (﷾) i udhëhoqi edhe këto, por ato nuk recitohen si fjala e Tij. Hadithet kudsij (hadithet e shenjta) janë thënie në të cilat ai tregon atë që thotë Allahu (﷾), me fjalët e veta. Ato ruhen në përmbledhjet e haditheve, kurrë në Kuran. Dy prej tyre tregohen më poshtë.
“Ai nuk flet sipas qejfit të vet, por ajo (që thotë) është vetëm shpallje hyjnore, që i vjen atij.”
Ebu Dherri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu thotë: O robërit e Mi, Unë e kam ndaluar padrejtësinë për Veten Time dhe e kam bërë të ndaluar mes jush, prandaj mos i bëni padrejtësi njëri-tjetrit; të gjithë jeni të humbur përveç atyre që i udhëzoj, prandaj kërkomani udhëzim; mëkatoni natën e ditën dhe Unë i fal të gjitha mëkatet, prandaj kërkomani falje. Një hadith kudsi: kuptimi jepet si i Allahut, me fjalët e Profetit.
Profeti (ﷺ) transmeton se Allahu thotë: Unë jam ashtu siç më mendon robi Im, dhe jam me të kur më kujton; nëse afrohet te Unë një pëllëmbë, Unë i afrohem një krah, dhe nëse vjen te Unë duke ecur, Unë shkoj te ai duke vrapuar. Gjendet edhe te Sahih Muslimi 2675.
| Pyetja | Kurani | Hadithi kudsij | Hadithi |
|---|---|---|---|
| Fjalët e kujt? | Vetë fjala e Allahut (﷾) | Kuptimi i Allahut (﷾), me fjalët e Profetit (ﷺ) | Vetë thëniet dhe veprat e Profetit (ﷺ) |
| Kush flet? | Allahu (﷾), shpesh duke i thënë Profetit (ﷺ) çfarë të thotë | Profeti (ﷺ), duke përcjellë atë që thotë Allahu (﷾) | Profeti (ﷺ), në emër të vet |
| Recitohet si fjalë e Allahut (﷾)? | Po | Jo | Jo |
| Ku ruhet | Në Kuran | Në përmbledhjet e hadithit | Në përmbledhjet e hadithit |
Kurani i flet atij, jo në vend të tij
Kurani i drejtohet Profetit (ﷺ) nga jashtë. Herë pas here fillon me ‘Thuaj’, duke i thënë çfarë të thotë. Kur kundërshtarët e tij kërkuan një recitim tjetër, i tha të përgjigjej se nuk mund ta ndryshonte nga vetja. Madje i tha të mos e nxitonte gjuhën ndërsa po i shpallej. Gjatë gjithë kohës, zëri është i Allahut (﷾), dhe Profeti (ﷺ) është ai të cilit i drejtohet.
“Thuaj: Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm!”
“E, kur u lexohen shpalljet Tona të qarta, atëherë ata që nuk shpresojnë se do të dalin para Nesh, thonë: “Na sill ndonjë Kuran tjetër ose ndërroje atë!” Thuaj (o Muhamed): “Është e pamundur ta ndërroj unë atë nga ana ime. Unë shkoj vetëm pas asaj që më është shpallur. Unë druaj, nëse e kundërshtoj Zotin tim, dënimin e Ditës së Madhe.””
“Mos nxito (o Muhamed) në leximin e Kuranit me gjuhën tënde! Ne e kemi për detyrë t’i mbledhim pjesët e tij e ta lexojmë atë. Dhe, kur ta lexojmë atë, ti përcille leximin e tij! Pastaj, e kemi Ne për detyrë ta shpjegojmë.”
Dy stile të ndryshme
Hadithet e Profetit (ﷺ) janë prozë e thjeshtë dhe praktike. Ndryshojnë sipas rastit: një përgjigje ndaj një pyetjeje, një udhëzim, një histori, një paralajmërim. Kurani ka ritmin e vet dhe mbarime ajetesh me rimë, që shpesh përshkojnë pasazhe të gjata. Çdo ajet i sures el-Ihlas (sureja 112), për shembull, mbaron me të njëjtin tingull: ehad, es-samed, julad, ehad. Për njëzet e tre vjet i njëjti njeri i recitoi të dyja, dhe secila e ruajti stilin e vet.
“Thuaj: “Ai është Allahu, Një dhe i Vetëm! Allahu është Absoluti, të Cilit i përgjërohet gjithçka në amshim. Ai as nuk lind, as nuk është i lindur. Dhe askush nuk është i barabartë (a i krahasueshëm) me Atë!””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij, duhet ta nderojë mysafirin e tij dhe duhet të flasë mirë ose të heshtë.
Kurani e korrigjon atë
Kurani ndonjëherë e korrigjon Profetin (ﷺ), me fjalë që ai pastaj ua recitoi ndjekësve të tij. E qorton që u vrenjt ndaj një të verbëri që erdhi të mësonte. E pyet pse e ndaloi veten nga ajo që Allahu (﷾) e kishte bërë të lejuar. E pyet pse i përjashtoi disa burra nga marshimi për në Tebuk, një fushatë në veriun e largët të Arabisë. Thotë se e bëri këtë para se të dalloheshin të sinqertët nga gënjeshtarët. Thëniet e tij nuk i drejtohen kurrë atij nga jashtë dhe nuk e qortojnë me zërin e Allahut (﷾).
“Ai u vrenjt dhe ktheu kurrizin, kur i erdhi pranë i verbri. E ku e di ti, ndoshta ai dëshironte të pastrohej (nga gjynahet) ose të merrte këshillë, e këshilla t’i sillte dobi atij?! Sa për atë që është i pasur, ti atij po i kushton vëmendje, megjithëse nuk ke përgjegjësi, nëse ai nuk dëshiron të pastrohet. Sa për atë që të vjen duke nxituar dhe ndien frikë (nga Allahu), ti atij nuk po ia vë veshin.”
“O Profet! Përse po ia ndalon vetes atë që ta ka lejuar Allahu, duke kërkuar t’u bësh qejfin grave të tua?! Allahu është Falës dhe Mëshirëplotë.”
“Allahu të fal ty që u lejove atyre të mungojnë, para se ta kuptoje se kush të flet të vërtetën dhe derisa t’i njihje gënjeshtarët.”
Një muaj pa shpallje
Kur Aishja, gruaja e Profetit (ﷺ), u akuzua rrejshëm, thashethemi u përhap nëpër Medinë. Ai ishte në ankth dhe u kërkoi këshillë shokëve të tij. Një njeri që harton shkrim kishte çdo arsye të nxirrte menjëherë një ajet dhe ta pastronte emrin e gruas së tij. Përkundrazi, me fjalët e vetë Aishes, kaloi një muaj i tërë pa asnjë shpallje për çështjen e saj. Vetëm atëherë erdhën ajetet e pafajësisë së saj.
Rrëfimi i vetë Aishes për shpifjen që u përhap kundër saj. Ajo thotë se Profeti (ﷺ) kaloi një muaj të tërë pa marrë asnjë shpallje për çështjen e saj, ndërsa thashethemi përhapej dhe ai konsultohej me Sahabët e tij, para se të zbrisnin ajetet që shpallën pafajësinë e saj. Kur Safvan ibn el-Muattali e gjeti të mbetur pas dhe e njohu, sepse e kishte parë para se të urdhërohej mbulesa, ajo thotë: e mbulova fytyrën me rrobën time.
“Me të vërtetë, ata që shpifën, janë një skotë prej jush. Mos e quani atë si të keqe për ju. Përkundrazi, kjo është mirë për ju. Çdonjëri prej tyre do të dënohet për atë që ka bërë, kurse atë që ka shpifur më shumë, e pret një dënim i madh.”
Njerëzit që e njihnin më mirë
Kurani iu recitua njerëzve që e kishin njohur Profetin (ﷺ) gjithë jetën. U kujton se ai kishte jetuar mes tyre një jetë të tërë para se të vinte. U kujton gjithashtu se ai nuk dinte as të lexonte, as të shkruante një libër. Ata e njihnin fjalimin e tij të zakonshëm, dhe dëgjonin se Kurani nuk ishte si ai.
“Thuaj: “Sikur të kishte dashur Allahu, unë nuk do t’jua kisha lexuar dhe as që do të bënte Ai që ta mësoni ju atë. Unë kam jetuar një kohë (të gjatë) në mesin tuaj para profetësisë, a nuk po mendoni?””
“Para këtij, ti (Muhamed) nuk kishe lexuar kurrfarë libri e as që kishe shkruar gjë me dorën tënde; përndryshe, ndjekësit e së pavërtetës do të dyshonin.”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Kurani është fjala e Allahut (﷾), e shpallur përmes Xhibrilit. Hadithet janë fjalët e Profetit (ﷺ), dhe hadithet kudsij e mbartin kuptimin e Allahut (﷾) me fjalët e tij. Ai i mbajti të treja veçmas gjatë gjithë jetës, dhe zëri i Kuranit qartësisht nuk është i tiji.
Kurani thotë se Profeti (ﷺ) nuk e tha atë nga dëshira e vet. Ishte shpallje që iu zbrit.
Kurani i drejtohet Profetit (ﷺ) nga jashtë dhe i thotë çfarë të thotë.
Kurani e korrigjon Profetin (ﷺ) në ajete që ai ua recitoi ndjekësve të tij.
Thëniet në të cilat Profeti (ﷺ) tregon fjalët e Allahut (﷾) u ruajtën në përmbledhjet e haditheve, veçmas nga Kurani.
Kur Aishja u akuzua rrejshëm, kaloi një muaj pa asnjë shpallje për çështjen e saj.
Kurani ka ritmin e vet dhe mbarime ajetesh me rimë. Thëniet e vetë Profetit (ﷺ) janë në prozë të thjeshtë që ndryshon.
Një njeri që e harton vetë shkrimin nuk do të priste një muaj për një ajet ndërsa gruaja e tij shpifej.