A mjafton Kurani pa hadithin?

“Kështu, Ne ju kemi bërë një bashkësi të drejtë, që të bëheni dëshmitarë përmbi njerëzit dhe që i Dërguari të jetë dëshmitar përmbi ju. Ne nuk e kemi bërë kthimin tënd nga Qabeja (o Muhamed) për tjetër arsye, por vetëm për t’i dalluar ata që i shkojnë pas të Dërguarit, nga ata që kthehen nga thembrat (që tërhiqen nga besimi tek ai). Kjo provë ka qenë e rëndë (për njerëzit), por jo për ata që Allahu i ka udhëzuar. Dijeni se Allahu nuk ua humb besimin tuaj (d.m.th. namazin që keni falur nga Kudsi). Në të vërtetë, Allahu është Përdëllimtar dhe i Mëshirshëm me njerëzit.”

El-Bera ibn Azibi transmeton se pasi arriti në Medinë, Profeti (ﷺ) u fal drejt Jeruzalemit gjashtëmbëdhjetë ose shtatëmbëdhjetë muaj, derisa drejtimi i namazit u kthye nga Qabeja.

“Tani është e lejuar për ju që, gjatë netëve të agjërimit, të shkoni me bashkëshortet tuaja. Ato janë petk për ju e ju jeni petk për ato. Allahu e di mirë se ju e keni mashtruar veten (duke shkuar me gratë para se të zbriste lejimi), por Allahu e ka pranuar pendimin tuaj dhe jua ka falur gabimin. Prandaj, ju lejohet bashkimi me bashkëshortet tuaja dhe tani kërkoni atë që ka caktuar Allahu për ju. Dhe hani e pini derisa të dallohet fija e bardhë (bardhësia) e agimit nga fija e zezë (errësira e natës), pastaj plotësojeni agjërimin derisa të bjerë mbrëmja. Mos iu afroni atyre (bashkëshorteve) gjatë kohës kur mbylleni për adhurim në xhami! Këta janë kufijtë e Allahut, prandaj mos iu afroni atyre! Kështu, pra, Allahu ua shpjegon njerëzve urdhëresat e veta, që ata të ruhen nga të këqijat.”

El-Bera transmeton se kur agjërimi i Ramazanit u bë fillimisht detyrë, njerëzit u rrinin larg grave të tyre gjatë gjithë muajit, dhe disa burra e shkelën fshehurazi atë rregull. Pastaj Allahu shpalli: Allahu e di se ju e keni mashtruar veten, por Ai jua pranoi pendimin dhe ju fali (2:187).

“Kur i Dërguari i tregoi një sekret njërës prej grave të tij, ajo e hapi këtë fjalë. Allahu ia zbuloi këtë të Dërguarit, i cili një pjesë të këtij zbulimi ia tha (gruas që ia përhapi sekretin), kurse pjesën tjetër jo. Kur i Dërguari ia tregoi asaj të fshehtën, ajo e pyeti: “E kush të ka treguar ty?” Ai i tha: “Ma tregoi i Gjithëdijshmi, i Mirinformuari”.”

“O Zoti ynë! Dërgo tek ata një të dërguar nga gjiri i tyre, që t’u lexojë shpalljet e Tua, t’ua mësojë Librin dhe Urtësinë (rregullat e fesë) e t’i pastrojë (nga gjynahet)! Vërtet, Ti je i Plotfuqishmi dhe i Urti!”

“Allahu u ka dhënë besimtarëve dhuratë të madhe, kur u solli një të dërguar nga gjiri i tyre, i cili ua lexon shpalljet e Tij, i pastron nga gjynahet dhe u mëson Librin (Kuranin) e urtësinë (diturinë e thellë fetare), edhe pse më parë, me të vërtetë, ata ishin në rrugë krejt të gabuar.”

“Sikur të mos e kishe mirësinë e Allahut dhe mëshirën e Tij, një grup i atyre do të përpiqej që të të nxirrte nga udha e drejtë. Ata me këtë e humbin vetëm vetveten, kurse ty nuk të bëjnë kurrfarë dëmi. Allahu të shpalli ty Librin (Kuranin) dhe Urtësinë e plotë, si dhe të mësoi atë që nuk e ke ditur. Dhuntia e Allahut për ty është shumë e madhe.”

“Mbani në mendje ato që lexohen në shtëpitë tuaja prej Shpalljes së Allahut dhe Urtësisë (profetike)! Me të vërtetë, Allahu është Bamirës i pakufishëm dhe di çdo gjë.”

Në kapitullin për urdhrin e Allahut në Librin e Tij për të ndjekur sunetin e Profetit të Tij, esh-Shafiu vëren se Kurani përmend Librin dhe, pranë tij, Urtësinë. Ai thotë se dëgjoi dijetarë të Kuranit, të cilëve u besonte, të thoshin se Urtësia është suneti i të Dërguarit të Allahut (ﷺ), sepse përmendet bashkë me Librin dhe i Dërguari i mëson të dyja.

“O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja. Nëse nuk pajtoheni në ndonjë gjë, drejtojuni Allahut dhe të Dërguarit, nëse besoni Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo për ju është më e mira dhe shpjegimi më i bukur.”

“Kush i bindet të Dërguarit, i është bindur Allahut. Sa për ata që kthejnë kokën mënjanë, Ne nuk të kemi dërguar që të jesh rojtar i tyre.”

“Çfarëdo që Allahu i dhuroi të Dërguarit të Tij si plaçkë (të marrë) nga popujt e vendbanimeve, i takon: Allahut, të Dërguarit, të afërmve të tij, jetimëve, të varfërve dhe udhëtarëve të mbetur rrugës, në mënyrë që ajo të mos qarkullojë vetëm në duart e të pasurve nga mesi juaj. Çfarëdo që t’ju japë i Dërguari, merreni atë, e çfarëdo që t’ju ndalojë, hiqni dorë prej saj. Frikësojuni Allahut, sepse Allahu dënon vërtet ashpër.”

“Jo, për Zotin tënd, ata nuk do të jenë besimtarë të vërtetë, derisa të të marrin ty për gjyqtar për kundërshtitë mes tyre; e pastaj, të mos ndiejnë kurrfarë dyshimi ndaj gjykimit tënd dhe të të binden ty plotësisht.”

“Në të Dërguarin e Allahut ka një shembull të mrekullueshëm për atë, që shpreson tek Allahu dhe Dita e Fundit dhe e përmend shumë Allahun.”

“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””

“Faleni namazin, jepeni zekatin dhe përkuluni në ruku bashkë me ata që përkulen (në namaz).”

Malik ibn el-Huvejrithi transmeton se ai dhe disa të rinj të tjerë qëndruan me Profetin (ﷺ) për njëzet ditë. Kur i dërgoi në shtëpi për t'i mësuar familjet e tyre, u tha: faluni ashtu siç më keni parë mua duke u falur.

Një histori e debateve moderne për autoritetin e sunetit në Egjipt dhe në Azinë Jugore. Brown shënon se Ehl-i Kuran, lëvizja e hershme ‘vetëm Kurani’ në Indi, nuk mundi të vendoste si të falej. Abdullah Çakralavi hartoi një ‘namaz kuranor’, të cilin të tjerë në lëvizje e lanë. Aslam Xhajrajpuri në vend të kësaj pranoi namazin që gjithë bashkësia e kishte falur gjithmonë, të trashëguar nga Profeti (ﷺ), ndonëse vazhdonte ta mohonte autoritetin e hadithit.

“(Të dërguarit i çuam) me prova të qarta dhe libra. Ndërsa ty (o Muhamed) të zbritëm Përkujtesën (Kuranin), me qëllim që t’u shpjegosh njerëzve atë që u është shpallur dhe që ata të mendojnë.”

“Sunduesit të Ditës së Gjykimit.”

Omeri e dëgjoi Hisham ibn Hakimin duke e lexuar suren el-Furkan ndryshe nga mënyra si e kishte mësuar ai, dhe e solli te Profeti (ﷺ). Profeti i bëri të dy të lexonin, tha për të dy leximet se sureja kështu kishte zbritur, dhe tha se Kurani zbriti që të lexohet në shtatë mënyra, prandaj lexoni atë që është më e lehtë.

“Vetëm Ai e di të padukshmen dhe nuk ia zbulon atë askujt, përveç të dërguarve që ka zgjedhur. Para dhe pas tyre Ai vë mbikëqyrës (engjëj),”

Omer ibn el-Hattabi transmeton se një i huaj me rroba shumë të bardha erdhi dhe e pyeti Profetin (ﷺ) për Islamin, besimin dhe përsosmërinë në adhurim, e pastaj për Orën. Profeti tha se i pyeturi nuk dinte më shumë se pyetësi, dhe dha dy shenja të saj: një robëreshë do të lindë zonjën e saj dhe do të shihni barinj zbathur, keq të veshur e në mjerim që garojnë mes tyre në ngritjen e ndërtesave të larta. Më pas Profeti i tha Omerit se i huaji ishte engjëlli Xhibril, që kishte ardhur t'u mësonte fenë e tyre.

“O besimtarë! Shkruajeni huan që ia jepni njëri-tjetrit për një afat të caktuar. Le ta shënojë atë me drejtësi një shkrues ndërmjet jush; asnjë shkrues të mos ngurrojë që ta shënojë ashtu siç e ka mësuar Allahu. Ai le të shënojë, kurse borxhliu le të diktojë dhe le t’i frikësohet Allahut, Zotit të vet, duke mos lënë mangët asgjë nga borxhi! Në qoftë se borxhliu është mendjelehtë ose i mitur, ose i tillë që nuk është në gjendje të diktojë, atëherë le të diktojë saktësisht kujdestari i tij. Thirrni dy dëshmitarë prej njerëzve tuaj e, nëse nuk gjeni dy dëshmitarë burra, atëherë thirrni për dëshmitarë një burrë dhe dy gra, nga ata që i quani të përshtatshëm; në mënyrë që, nëse njëra grua harron, t’ia kujtojë tjetra. Dëshmitarët nuk duhet të kundërshtojnë kurdo që të thirren. Mos e lini pa e shënuar borxhin, qoftë i vogël apo i madh, duke shënuar edhe afatin e pagimit. Kjo mënyrë është më e drejtë para Allahut, më e saktë për dëshmi dhe më e përshtatshme për të mos dyshuar. Por, nëse është fjala për mallin që qarkullon nga dora në dorë, atëherë nuk do të keni gjynah nëse nuk e shënoni atë. Thirrni dëshmitarë edhe kur të lidhni kontrata për shitblerje dhe të mos dëmtohet as shkruesi, as dëshmitari. Nëse bëni të kundërtën, atëherë keni bërë gjynah, prandaj ruajuni Allahut! Allahu ju mëson ju; Allahu është i Dijshëm për çdo gjë.”

“O ju që keni besuar! Nëse ndonjë njeri i pandershëm ju sjell ndonjë lajm, sigurohuni mirë (në është i vërtetë), për të mos i bërë dëm ndokujt pa dashje, e të pendoheni pastaj për atë që keni bërë.”

Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Ebu Musai kërkoi tri herë leje për të hyrë te Omeri, nuk mori përgjigje dhe u largua. I tha Omerit se Profeti (ﷺ) kishte thënë se kush kërkon leje tri herë dhe nuk i jepet, le të kthehet. Omeri tha se do ta detyronte të sillte një dëshmitar për këtë. Ebu Musai pyeti një tubim të ensarëve, dhe Ebu Seidi shkoi me të dhe i tha Omerit se Profeti e kishte thënë këtë.

Muslimi jep zinxhirin: Jahja ibn Jahja, që ia lexoi Malikut, nga Nafiu, nga Ibn Omeri, se Profeti (ﷺ) tha se namazi me xhemat është njëzet e shtatë shkallë më i mirë se namazi i falur vetëm.

Manuali klasik i kritikës së hadithit. E përkufizon hadithin e saktë (sahih) si atë zinxhiri i të cilit është i lidhur nga fillimi në fund nëpërmjet transmetuesve të drejtë dhe të saktë, pa parregullsi dhe pa të metë të fshehtë. Përmend el-Buhariun si të parin që përpiloi një libër vetëm me hadithe të sakta, të ndjekur nga Muslimi, dhe i quan dy librat e tyre librat më të vërtetë pas Librit të Allahut.

Abdullah ibn el-Mubareku (vdiq më 797 e.s.) thotë se zinxhiri i transmetimit është pjesë e fesë, dhe se pa të kushdo mund të thoshte çfarë të donte.

Hemmam ibn Munebbihu, një nxënës i Sahabit Ebu Hurejra (vdiq rreth vitit 680), shkroi 138 transmetime që i dëgjoi prej tij. Hamidullahu e botoi përmbledhjen nga dy dorëshkrime, njëri në Berlin dhe tjetri në Damask. Të njëjtat transmetime gjenden në Musnedin e Ahmed ibn Hanbelit, të përpiluar në shekullin pasardhës.

Dijetarë perëndimorë si Ignaz Goldziher dhe Joseph Schacht kishin argumentuar se shumica e hadithëve u vunë në qarkullim shumë kohë pas Profetit (ﷺ). Motzki, një dijetar gjerman i Islamit, provoi një mostër prej 3.810 transmetimesh në Musannefin e Abdurrezakut (vdiq më 827). Ai arriti në përfundimin se vepra mund t'i besohet si burim transmetimesh të vërteta nga shekulli i parë islam.

Arriani, duke shkruar në shekullin e dytë e.s., më shumë se katër shekuj pasi Aleksandri i Madh vdiq më 323 p.e.s., thotë se ka ndjekur rrëfimet e Ptolemeut dhe Aristobulit, dy burrave që shërbyen me Aleksandrin. Librat e tyre kanë humbur. Vepra e tij është ende burimi kryesor që përdorin historianët për fushatat e Aleksandrit.

“Ai nuk flet sipas qejfit të vet, por ajo (që thotë) është vetëm shpallje hyjnore, që i vjen atij.”

“Këdo që e kundërshton të Dërguarin, pasi i është dhënë udhëzimi dhe ndjek rrugë tjetër nga ajo e besimtarëve, Ne e lëmë të ecë andej nga është nisur dhe do ta përcëllojmë në zjarrin e Xhehenemit; eh, sa vendbanim i keq që është ai!”

El-Mikdam ibn Ma'dikeribi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se atij i ishte dhënë Kurani dhe diçka si ai bashkë me të, dhe paralajmëroi se do të vinte një kohë kur një burrë i ngopur, i shtrirë në divanin e tij, do të thoshte: përmbajuni vetëm Kuranit, dhe konsiderojeni të lejuar vetëm atë që gjeni të lejuar në të.