Përgjigje e shkurtër
Askush nuk e blen Xhenetin me vepra, madje as Profeti (ﷺ). Një mysliman shpëton me besim, me veprat e mira që rriten prej tij, dhe në fund me mëshirën e Allahut (﷾). Njeriu bëhet mysliman duke besuar në Zotin e Vetëm dhe në Muhamedin (ﷺ) si të Dërguar të Allahut (﷾). Kurani u premton Xhenetin atyre që “besojnë dhe bëjnë vepra të mira”, dhe e përmend besimin të parin. Profeti (ﷺ) tha se një mysliman që vdes duke besuar se nuk ka zot tjetër përveç Allahut (﷾), në fund do të hyjë në Xhenet. Mëkatet për të cilat nuk u pendua mund të ndëshkohen më parë. Dhe ai tha gjithashtu se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij, përveç nëse Allahu (﷾) e mbulon me mëshirë. Allahu (﷾) fal çdo mëkat që do, përveç adhurimit të të tjerëve krahas Tij, nëse njeriu vdes duke e bërë ende. Kushdo që largohet prej tij para vdekjes falet. Asnjë prift nuk qëndron në mes, sepse Allahu (﷾) është më afër çdo njeriu se damari i qafës së tij.
Shpjegimi i plotë
Besimi vjen i pari
Islami është feja që Allahu (﷾) e pranon, dhe njeriu hyn në të me besim, jo me një vepër. Ajet pas ajeti, Kurani u premton shpërblim atyre që “besojnë dhe bëjnë vepra të mira”. Ai e përmend besimin para veprave. Aty ku një ajet i përmend veprat të parat, prapë e bën besimin kusht: “duke qenë besimtar, do të hyjë në Xhenet”. Një ajet tjetër thotë se besimtarët janë të shpëtuar, dhe vetëm pastaj përmend namazin e tyre. Veprat e mira rriten nga besimi. Ato nuk e zëvendësojnë. Pa besim, veprat nuk pranohen fare: Kurani thotë se çdo fe tjetër përveç Islamit nuk do të pranohet kurrë.
“Feja e vërtetë tek Allahu është vetëm Islami. Ata që u është dhënë Libri, patën mospajtime nga zilia që kishin midis tyre, vetëm pasi u erdhi dituria. Por kushdo që i mohon udhëzimet e Allahut, ta dijë se Allahu është i shpejtë në llogari.”
“Ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, përgëzoji me kopshte të Xhenetit, nëpër të cilat rrjedhin lumenj. Sa herë që atyre t’u jepet si ushqim ndonjë frutë e kopshteve, ata do të thonë: “Këtë e kemi ngrënë edhe përpara”. Por atyre do t’u jepen vetëm fruta të ngjashme me ato të Tokës. Në Xhenet ata do të kenë bashkëshorte të pastra dhe atje do të jetojnë përgjithmonë.”
“Vërtet, ata që i përulen Allahut dhe bëjnë vepra të mira, do ta kenë shpërblimin te Zoti i tyre, nuk do të frikësohen e as do të pikëllohen.”
“Dhe kushdo që bën vepra të mira, qoftë ai mashkull ose femër, duke qenë besimtar, do të hyjë në Xhenet dhe nuk do t’i bëhet asnjë padrejtësi.”
“Me të vërtetë, janë të shpëtuar besimtarët, të cilët janë të përulur në namazin e tyre,”
“Kush kërkon tjetër fe përveç Islamit, nuk do t’i pranohet dhe ai në botën tjetër do të jetë i humbur.”
Pesha e ‘nuk ka zot tjetër përveç Allahut’
Teuhidi (njëshmëria e Allahut (﷾)) peshon më shumë se çdo vepër tjetër. Profeti (ﷺ) tha se kushdo nga umeti i tij që vdes duke besuar ende se nuk ka zot tjetër përveç Allahut (﷾) do të hyjë në Xhenet. Ebu Dherri, një nga Sahabët e tij, u habit. Ai pyeti: edhe nëse ka bërë kurvëri dhe vjedhje? Profeti (ﷺ) u përgjigj: edhe nëse i ka bërë. Kjo nuk e bën mëkatin të lehtë. El-Buhariu, që mblodhi hadithe në shekullin e nëntë, e shpjegon si atë që pendohet para vdekjes. Hadithet janë transmetime të asaj që tha dhe bëri Profeti (ﷺ). Dijetarët myslimanë shtojnë se një besimtar që vdes me mëkate pa u penduar mund të japë llogari për to, por nuk përjashtohet nga Xheneti përgjithmonë. Profeti (ﷺ) tha se njeriu që thotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut (﷾) do të nxirret nga Zjarri. Kështu është nëse ka në zemër mirësi sa pesha e një kokrre elbi.
Ebu Dherri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kushdo që thotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe vdes duke iu përmbajtur kësaj, do të hyjë në Xhenet. Ebu Dherri pyeti: edhe nëse ka bërë kurvëri dhe vjedhje? Profeti tha: edhe kështu, dhe e përsëriti çdo herë që Ebu Dherri pyeste përsëri. El-Buhariu shton se kjo ka të bëjë me atë që, në vdekje ose para saj, pendohet dhe thotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut: ai falet.
Ebu Dherri transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Xhibrili i solli lajmin e mirë se kushdo nga umeti i tij që vdes pa i shoqëruar Allahut asgjë, do të hyjë në Xhenet. Ebu Dherri pyeti: edhe nëse ka bërë kurvëri dhe vjedhje? Profeti tha: edhe nëse ka bërë kurvëri dhe vjedhje.
Enesi transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush thotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe ka në zemër mirësi sa pesha e një kokrre elbi, do të nxirret nga Xhehenemi; po ashtu edhe kush ka sa pesha e një kokrre gruri, dhe kush ka sa pesha e një grimce.
Veprat nuk e blejnë Xhenetin
Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. E pyetën nëse kjo vlente edhe për të. Ai tha po, përveç nëse Allahu (﷾) e mbulon me mëshirë. Ai mësoi se veprat peshohen sipas qëllimit pas tyre. Dhe i tha një burri se do të ishte me ata që donte. Burri kishte pak namaz dhe agjërim për të treguar, por e donte Allahun (﷾) dhe të Dërguarin e Tij. Në Xhenet hyhet me mëshirën e Allahut (﷾). Besimi dhe veprat e mira janë mënyra si robi e kërkon atë. Kurani u thotë besimtarëve të hyjnë në Xhenet ‘si shpërblim për veprat që keni kryer’. Dijetarët myslimanë shpjegojnë se veprat janë mjeti që Allahu (﷾) përdor për të dhënë mëshirën e Tij, jo një çmim që e blen Xhenetin. Fjalët e Profetit (ﷺ) për veprat e veta tregojnë se vendos mëshira, jo veprat.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij. Kur e pyetën nëse kjo e përfshinte edhe atë, tha: as mua, përveç nëse Allahu më mbulon me mëshirën e Tij. Pastaj u tha të bëjnë vepra të mira si duhet, me sinqeritet dhe me masë.
Omer ibn el-Hattabi e dëgjoi Profetin (ﷺ) të thoshte se veprat gjykohen sipas qëllimeve dhe secili merr atë që ka synuar. Një njeri që emigroi për përfitim të kësaj bote ose për të marrë një grua ka vetëm atë për të cilën emigroi.
Enes ibn Maliku transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kur do të vinte Kiameti. Profeti e pyeti çfarë kishte përgatitur për të. Burri tha se nuk kishte përgatitur shumë namaz, agjërim apo sadaka, por e donte Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Profeti i tha se do të ishte me ata që donte.
“të cilëve engjëjt ua marrin shpirtrat, duke qenë të pastër. U thonë atyre: “Shpëtimi qoftë mbi ju! Hyni në Xhenet, si shpërblim për veprat që keni kryer!””
Çfarë fal Allahu (﷾)
Kurani thotë se Allahu (﷾) ia fal çdo mëkat kujt të dojë, përveç shoqërimit të ortakëve me Të. Kjo do të thotë adhurimi i të tjerëve krahas Tij, që quhet shirk. Dijetarët myslimanë e lexojnë si atë që vdes duke e bërë ende. Një ajet tjetër i thotë çdo mëkatari të mos e humbasë shpresën në mëshirën e Allahut (﷾), sepse Ai i fal të gjitha mëkatet. Dijetarët myslimanë e lexojnë si premtim për atë që pendohet, pasi ajeti pasues i thërret njerëzit t'i kthehen Atij.
“Vërtet, Allahu nuk fal që të adhurohet dikush apo diçka tjetër veç Atij, por gjynahet e tjera më të vogla ia fal kujt të dojë. Kushdo që i bën shok Allahut (në adhurim), ka bërë gjynah të tmerrshëm.”
“Thuaj: O robërit e Mi, që i keni bërë keq vetes me gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Allahu, me siguri, i fal të gjitha gjynahet. Vërtet, Ai është Falësi i madh dhe Mëshirëploti.”
Të besojë në Zotin e vetëm, dhe se Muhamedi (ﷺ) është i dërguari i Tij. Ky është Islami, feja që Allahu (﷾) e pranon.
Të bëjë mirë, sinqerisht për hir të Allahut (﷾). Çdo vepër vlen sipas qëllimit që qëndron pas saj.
Mëkate gjatë rrugës?
Kthehuni tek Allahu (﷾) dhe kërkojini falje. Ai ua fal çdo mëkat atyre që pendohen.
I vetmi përjashtim: nëse një njeri vdes duke adhuruar ende të tjerë krahas Allahut (﷾), apo duke e mohuar Atë dhe të dërguarin e Tij pasi mesazhi i ka arritur, kjo nuk falet. Allahu (﷾) nuk dënon askënd derisa t'i ketë ardhur një i dërguar.
Xheneti është dhuratë e Allahut (﷾): kushdo që hyn në të, hyn me mëshirën e Tij. Askush nuk e fiton vetëm me vepra të mira, dhe Profeti (ﷺ) me përulësi e tha këtë edhe për veten.
Xheneti: kopshte nën të cilat rrjedhin lumenj, një shtëpi përgjithmonë.
Askush nuk qëndron në mes
Nuk ka prift, nuk ka sakrament (një rit kishtar që thuhet se jep hirin e Perëndisë) dhe nuk ka ndërmjetës. Kurani thotë se Allahu (﷾) është më afër njeriut se damari i qafës së tij (damari i madh në qafë). Thotë se Ai i përgjigjet çdokujt që i lutet.
“Ne e kemi krijuar njeriun dhe, Ne e dimë ç’i pëshpërit atij shpirti i vet. Ne jemi më pranë tij se damari i qafës së vet.”
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
Një llogari e drejtë
Çdo vepër shihet: një thërrmijë e mirë dhe një thërrmijë e keqe. Askush nuk ndëshkohet për një mesazh që nuk i arriti kurrë, sepse Allahu (﷾) nuk ndëshkon derisa të ketë dërguar një të dërguar. Dhe Allahu (﷾) i dërgoi një të dërguar çdo populli, kështu që asnjë komb nuk mbeti pa udhëzim.
“kush ka bërë ndonjë të mirë, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë, e kush ka bërë ndonjë të keqe, qoftë sa një thërrmijë, do ta shohë atë.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Çdo populli Ne i çuam një të dërguar (që u thoshte): “Adhuroni Allahun dhe shmangni idhujt!” Disa prej tyre Allahu i shpuri në rrugë të drejtë e disa e merituan të mbeten në humbje. Andaj, udhëtoni nëpër botë të shihni se si ishte fundi i përgënjeshtruesve!”
“Ne të kemi dërguar ty me të Vërtetën, për të sjellë lajme të mira dhe për të paralajmëruar; nuk ka pasur asnjë popull që të mos i ketë ardhur paralajmërues.”
Pretendimi i krishterë
Të krishterët shpesh thonë se krishterimi e mëson shpëtimin si dhuratë falas që merret me besim, ndërsa Islami i bën njerëzit ta fitojnë. Ata tregojnë letrën e Pavlit drejtuar Efesianëve. Pavli ishte një misionar i krishterë i shekullit të parë. Letra thotë se njerëzit shpëtohen me anë të hirit (favorit falas të Perëndisë) nëpërmjet besimit, jo nga veprat.
“Sepse ju jeni shpëtuar me anë të hirit, nëpërmjet besimit; dhe kjo nuk vjen nga ju, është dhuratë e Perëndisë; jo nga vepra, që të mos mburret askush.”
Ku ndahet Dhiata e Re
Pavli thotë se njeriu shfajësohet (shpallet i drejtë para Perëndisë) me anë të besimit pa veprat e ligjit. Jakobi thotë se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim. Të dyja qëndrojnë në Dhiatën e Re. Ezekieli, një profet i shekullit të gjashtë p.e.s., thotë se i ligu që largohet nga mëkatet e tij dhe bën atë që është e drejtë do të jetojë. Ai nuk përmend asnjë flijim si kusht. Jezusi e citoi Perëndinë: “Dua mëshirë, e jo flijim”. Dhe libri i Veprave thotë se nuk ka emër tjetër me anë të të cilit njerëzit mund të shpëtojnë. I lexuar rreptësisht, siç e lexojnë shumë të krishterë, kjo i përjashton të gjithë ata që vdiqën pa e dëgjuar atë emër.
“Prandaj ne arrijmë në përfundimin se njeriu shfajësohet me anë të besimit, pa veprat e ligjit.”
“Ju e shihni, pra, se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.”
“Por nëse i ligu largohet nga të gjitha mëkatet që ka bërë, zbaton të gjitha statutet e mia dhe bën atë që është e ligjshme dhe e drejtë, ai do të jetojë me siguri, nuk do të vdesë. Asnjë nga shkeljet që ka bërë nuk do t'i kujtohet; ai do të jetojë në drejtësinë që ka bërë.”
“Por shkoni dhe mësoni se ç'do të thotë: Dua mëshirë, e jo flijim; sepse nuk kam ardhur të thërres të drejtët, por mëkatarët në pendim.”
“Dhe në asnjë tjetër nuk ka shpëtim, sepse nuk ka asnjë emër tjetër nën qiell që u është dhënë njerëzve, me anë të të cilit duhet të shpëtojmë.”
Varg pas vargu
Efesianëve 2:8-9 — kapitulli 2, vargu 8-9
“Sepse ju jeni shpëtuar me anë të hirit, nëpërmjet besimit; dhe kjo nuk vjen nga ju, është dhuratë e Perëndisë; jo nga vepra, që të mos mburret askush.”
Cituar për
Shpëtimi është dhuratë që merret me besim, ndërsa Islami mëson se njeriu duhet ta fitojë Xhenetin me vepra.
Përgjigjja
Islami nuk e mëson këtë. Profeti (ﷺ) tha se askush, madje as ai, nuk shpëtohet nga veprat e tij pa mëshirën e Allahut (﷾). Kurani vërtet flet për peshimin e veprave. Por Allahu (﷾) e shumëfishon dhjetëfish çdo vepër të mirë dhe çdo të keqe e numëron vetëm si një (6:160). Besimi është kushti që çdo vepër të ketë vlerë. Dhe vetë Dhiata e Re është e ndarë: Jakobi thotë se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.
Ku përfundon — Islami e mbështet shpëtimin te besimi dhe te mëshira e Allahut (﷾), prandaj akuza për ‘fitimin’ e Xhenetit e keqlexon.
Veprat e Apostujve 4:12 — kapitulli 4, vargu 12
“Dhe në asnjë tjetër nuk ka shpëtim, sepse nuk ka asnjë emër tjetër nën qiell që u është dhënë njerëzve, me anë të të cilit duhet të shpëtojmë.”
Cituar për
Shpëtimi vjen vetëm nëpërmjet emrit të Jezusit.
Përgjigjja
I lexuar rreptësisht, kjo i përjashton të gjithë ata që vdiqën pa e dëgjuar emrin e Jezusit. Ezekieli thotë se Perëndia e fal të ligun që largohet nga mëkatet e tij, dhe nuk përmend asnjë flijim. Jezusi i citoi fjalët e Perëndisë: “Dua mëshirë, e jo flijim”. Kurani shton se Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd derisa t'i ketë arritur një i dërguar.
Ku përfundon — Ezekieli, dhe fjalët që citoi Jezusi, përshkruajnë një Perëndi që e fal atë që pendohet, gjë që mëson edhe Kurani.
Kurani 19:60-61 — Sureja Merjem, ajeti 60-61
“përveç atyre që pendohen, që besojnë dhe bëjnë punë të mirë. Këta do të hyjnë në Xhenet dhe nuk do t’u bëhet kurrfarë padrejtësie; në kopshtet e Adnit, që i Gjithëmëshirshmi ua ka premtuar robërve të Vet, edhe pse ende nuk e kanë parë. Me të vërtetë, premtimi i Tij është i sigurt.”
Cituar për
Një i krishterë mund të jetë i sigurt për shpëtimin, por një mysliman nuk e di kurrë nëse do të shkojë në Xhenet.
Përgjigjja
Kurani ua premton Xhenetin atyre që pendohen, besojnë dhe bëjnë mirë, dhe thotë se premtimi i Tij do të përmbushet patjetër. Një mysliman është i sigurt për atë premtim. Ajo që ai nuk e merr si të mirëqenë është fundi i tij, prandaj i kërkon Allahut (﷾) ta mbajë zemrën e tij të qëndrueshme, siç lutej Profeti (ﷺ): O Kthyes i zemrave, ktheji zemrat tona drejt bindjes ndaj Teje. As të krishterët nuk pajtohen për këtë. Koncili katolik i Trentos e dënoi këdo që pretendon siguri të pagabueshme se do të qëndrojë deri në fund. Jezusi tha se jo kushdo që i thotë “Zot, Zot” do të hyjë në mbretëri.
Ku përfundon — Islami ua premton Xhenetin atyre që besojnë dhe bëjnë mirë. Sigurinë për fundin e vet nuk e pretendon Islami, as një pjesë e madhe e kishës.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Shpëtimi është dhuratë falas e Perëndisë, që merret me besimin në vdekjen dhe ringjalljen e Krishtit, dhe nuk mund të fitohet me vepra.
Letra drejtuar Efesianëve thotë se besimtarët shpëtohen me anë të hirit nëpërmjet besimit, jo nga veprat.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se askush nuk e fiton Xhenetin: Profeti (ﷺ) tha se askush nuk shpëtohet nga veprat e tij pa mëshirën e Allahut (﷾). Islami e bën gjithashtu besimin kusht që çdo vepër të ketë vlerë. Dhe Jakobi thotë se njeriu shfajësohet me vepra dhe jo vetëm me besim.
Veprat thonë se shpëtimi nuk gjendet në asnjë emër tjetër përveç atij të Jezusit.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se Veprat e thonë këtë, por kur e pyetën si të hyhet në jetë, vetë Jezusi tha: zbato urdhërimet. Ezekieli thotë se Perëndia e fal mëkatarin që pendohet, pa përmendur asnjë flijim, dhe Jezusi e citoi Perëndinë: “Dua mëshirë, e jo flijim”. Kurani shton se Allahu (﷾) nuk ndëshkon askënd derisa t'i ketë arritur një i dërguar.
Pikëpamja islame
Shpëtimi vjen me besimin në Zotin e Vetëm dhe në të Dërguarin e Tij (ﷺ), i treguar me vepra të mira, dhe i dhënë në fund nga mëshira e Allahut (﷾). Askush nuk e fiton, dhe askush nuk qëndron midis njeriut dhe Allahut (﷾).
Kurani u premton Xhenetin atyre që besojnë dhe bëjnë mirë, duke e përmendur besimin të parin.
Profeti (ﷺ) tha se kushdo nga umeti i tij që vdes duke besuar se nuk ka zot tjetër përveç Allahut (﷾) do të hyjë në Xhenet. Këtë e tha edhe për atë që kishte bërë kurvëri dhe vjedhje.
Profeti (ﷺ) mësoi se askë nuk do ta shpëtojnë veprat e tij, madje as atë vetë, pa mëshirën e Allahut (﷾).
Veprat gjykohen sipas qëllimit pas tyre.
Allahu (﷾) fal çdo mëkat që do përveç shoqërimit të ortakëve me Të. Edhe atë ia fal atij që pendohet.
Askush nuk ndëshkohet për një mesazh që nuk i arriti kurrë.
Allahu (﷾) është afër dhe përgjigjet drejtpërdrejt, prandaj nuk nevojitet asnjë prift apo ndërmjetës.