Përgjigje e shkurtër
Martesa në Islam është një kontratë e thjeshtë mes një burri dhe një gruaje. Familjet shpesh ndihmojnë për të rregulluar një lidhje. Por Profeti (ﷺ) urdhëroi që gruaja të pyetet para se të martohet, dhe anuloi një martesë që një baba ia imponoi së bijës. Burri duhet t'i japë nuses një dhuratë martese, të quajtur mehr, dhe ajo është e saja për ta mbajtur. Kontrata bëhet me dëshmitarë dhe shpallet publikisht, dhe shumica e shkollave juridike kërkojnë gjithashtu kujdestarin e nuses. Marrëdhëniet seksuale jashtë martesës janë të ndaluara. Burrat dhe gratë janë të barabartë para Allahut (﷾) në vlerë dhe në shpërblim. Kurani i premton të njëjtën jetë të mirë çdo besimtari, burrë apo grua, që bën mirë. Burri dhe gruaja kanë të drejta mbi njëri-tjetrin, dhe secili ka detyra. Kurani e quan lidhjen mes tyre lidhje dashurie dhe mëshire.
Shpjegimi i plotë
Pëlqimi dhe dhurata e martesës
Profeti (ﷺ) e ndaloi martesën e një gruaje pa pëlqimin e saj, qoftë ajo e martuar më parë apo jo. Kur një baba e martoi kundër dëshirës së saj një vajzë që kishte qenë e martuar më parë, Profeti (ﷺ) e shpalli martesën të pavlefshme. Kurani e bën mehrin (dhuratën e martesës) pronë të vetë nuses. Ajo mund të kthejë një pjesë të tij vetëm nëse vetë e zgjedh.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se një grua që ka qenë e martuar më parë nuk martohet përsëri pa u konsultuar, dhe një virgjëreshë nuk martohet pa lejen e saj.
Hansa bint Hidami, e cila kishte qenë e martuar më parë, transmeton se babai i saj e martoi kundër dëshirës së saj, prandaj ajo shkoi te Profeti (ﷺ), dhe ai e shpalli martesën të pavlefshme.
“Dhe jepuni me gjithë zemër grave tuaja dhuratën e kurorëzimit. Në qoftë se ato ju falin me dëshirën e vet diçka prej asaj (dhurate), pranojeni atë pa frikë dhe me kënaqësi!”
Kujdestari dhe dëshmitarët
Profeti (ﷺ) tha se nuk ka martesë pa veli (kujdestarin e nuses, zakonisht babai i saj). Shkollat juridike malikite, shafiite dhe hanbelite mbajnë se kujdestari duhet të marrë pjesë në kontratë. Shkolla hanefite i lejon një gruaje të rritur ta lidhë vetë martesën e saj, megjithëse kujdestari mund të kundërshtojë një lidhje të papërshtatshme. Të gjitha shkollat kërkojnë që martesa të ketë dëshmitarë ose të shpallet publikisht, sepse një martesë e fshehtë nuk është ajo që Islami kupton me martesë.
Ebu Musa transmeton se Profeti (ﷺ) tha se nuk ka martesë pa kujdestar (veli).
Gruaja pyetet
Nuk ka martesë pa pëlqimin e saj.
Burri jep mehrin
Dhurata e martesës është e saja për ta mbajtur.
Kujdestari i nuses merr pjesë
Shumica e medhhebeve e kërkojnë.
Dëshmohet apo bëhet publike
Të barabartë para Allahut (﷾)
Kurani i rendit virtytet e besimtarëve në çifte, burra dhe gra krah për krah, dhe u premton të dyve të njëjtën falje dhe shpërblim. I premton një jetë të mirë kujtdo që bën mirë, burrë apo grua. E përshkruan burrin dhe gruan e parë si të krijuar nga një shpirt i vetëm.
“Me të vërtetë që për myslimanët dhe myslimanet, besimtarët dhe besimtaret, të bindurit ndaj Allahut dhe të bindurat ndaj Allahut, të drejtët (të sinqertët) dhe të drejtat (të sinqertat), duruesit dhe durueset, të përulurit dhe të përulurat, mirëbërësit dhe mirëbërëset, agjëruesit dhe agjërueset, ruajtësit e nderit dhe ruajtëset e nderit, përkujtuesit e Allahut vazhdimisht dhe përkujtueset, pra, për të gjithë këta Allahu ka përgatitur falje dhe shpërblim të madh.”
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
“O njerëz! Frikësojuni Zotit tuaj, i Cili ju krijoi prej një njeriu, ndërsa prej atij krijoi bashkëshorten e tij, kurse prej këtyre të dyve krijoi shumë meshkuj e femra. Dhe frikësojuni Allahut, me emrin e të Cilit ju kërkoni të drejtat e ndërsjella dhe ruani lidhjet farefisnore. Se vërtet, Allahu është përherë Mbikëqyrës mbi ju.”
Të drejtat e burrit dhe të gruas
Kurani thotë se gratë kanë të drejta si të drejtat që mbahen mbi to, dhe se burrat kanë një shkallë mbi to. Shumë dijetarë myslimanë e lidhin këtë shkallë me rolin e burrit si kreu i familjes. Ky rol sjell detyra të shtuara, si pagesa e mehrit dhe mbajtja e familjes. Ibn Abbasi ishte një sahabi i Profetit (ﷺ) dhe një shpjegues i hershëm i Kuranit në shekullin e shtatë. Ai e lexoi këtë shkallë si heqje dorë e burrit nga disa prej të drejtave të veta. Kurani i urdhëron burrat të jetojnë me gratë e tyre me mirësi. Profeti (ﷺ) i tha një burri besimtar të mos e urrente gruan e tij. Nëse nuk i pëlqen njëra nga cilësitë e saj, do t'i pëlqejë një tjetër.
“Gratë e ndara duhet të presin tri cikle mujore dhe nuk është e lejueshme ta fshehin atë që ka krijuar Allahu në mitrën e tyre, nëse besojnë Allahun dhe Ditën e Kiametit. Burrat e tyre, nëse dëshirojnë mirësi dhe qetësi, kanë të drejtë t’i kthejnë gjatë këtij afati. Gratë kanë aq të drejta sa kanë edhe detyra, sipas arsyes së shëndoshë, ndonëse burrat kanë një shkallë (më shumë përgjegjësie) mbi ato. Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Urtë.”
Transmeton nga Ibn Abbasi se ‘shkalla’ që kanë burrat mbi gratë është që burri të heqë dorë nga një pjesë e asaj që i takon nga gruaja e tij, dhe se për këtë arsye ai nuk do t'i kërkonte asaj të gjitha të drejtat e veta.
“O besimtarë! - nuk ju lejohet që t'i merrni në trashëgim gratë me forcë. Mos i trajtoni ato ashpër me qëllimin që t’u merrni një pjesë të dhuratës martesore që u keni dhënë. (Një gjë e tillë ju lejohet) vetëm atëherë kur ato bëjnë imoralitet të hapur. Jetoni e silluni mirë me to! Në qoftë se ato nuk ju pëlqejnë (atëherë duroni sepse), është e mundur që juve të mos ju pëlqejë diçka, por që Allahu t’ju sjellë nëpërmjet saj shumë të mira.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se një burrë besimtar nuk duhet ta urrejë një grua besimtare: nëse nuk i pëlqen njëra nga cilësitë e saj, do t'i pëlqejë një tjetër.
Dashuria, mëshira dhe dëlirësia
Kurani e numëron martesën ndër shenjat e Allahut (﷾). Burri dhe gruaja gjejnë qetësi te njëri-tjetri, dhe Allahu (﷾) vë mes tyre dashuri dhe mëshirë. Meqë martesa është vendi i vetëm i lejuar për marrëdhëniet seksuale, Kurani ndalon madje edhe afrimin te zinaja.
“Dhe një prej shenjave të Tij është që prej jush krijoi për ju bashkëshortet tuaja, që të qetësoheni pranë tyre, duke vënë ndërmjet jush dashuri dhe mëshirë. Me të vërtetë, në këtë ka shenja, për njerëzit që mendojnë.”
“Dhe mos iu qasni kurvërisë, se ajo është shfrenim dhe rrugë e shëmtuar!”
Këndvështrime
Pikëpamja islame
Martesa është një kontratë solemne, por e thjeshtë, e bërë me një dhuratë për nusen dhe me dëshmitarë. Profeti (ﷺ) urdhëroi që gruaja të pyetet para se të martohet. Burrat dhe gratë janë të barabartë para Allahut (﷾), dhe Profeti (ﷺ) urdhëroi mirësi ndaj gruas.
Katër shkollat e së drejtës islame pajtohen se mehri është detyrim dhe se martesa duhet të ketë dëshmitarë ose të shpallet publikisht. Ndryshojnë nëse pjesëmarrja e kujdestarit është e detyrueshme. Shkolla hanefite e bën pëlqimin e vetë gruas së rritur kusht në çdo rast. Shkollat malikite dhe shafiite i lejojnë babait të lidhë martesën e një vajze që nuk është martuar kurrë, por mbajnë se ajo duhet prapë të pyetet (Buhariu 5136).
Profeti (ﷺ) urdhëroi që gruaja të pyetet para se të martohet. Ai anuloi një martesë që një baba e bëri kundër dëshirës së së bijës.
Burri duhet t'i japë nuses një dhuratë martese, dhe ajo i përket asaj.
Profeti (ﷺ) tha se nuk ka martesë pa kujdestar. Tri nga katër shkollat juridike e bëjnë pjesëmarrjen e tij kusht të kontratës.
Kurani u premton të njëjtën falje dhe shpërblim burrave besimtarë dhe grave besimtare.
Burri dhe gruaja kanë të drejta mbi njëri-tjetrin. Kurani i jep burrit një shkallë mbi gruan, që dijetarët e lidhin me drejtimin e tij të familjes dhe me detyrat e tij ndaj saj.
Burrave u urdhërohet të jetojnë me gratë e tyre me mirësi dhe drejtësi.
Profeti (ﷺ) i tha një burri besimtar të mos e urrente gruan e tij. Nëse nuk i pëlqen një cilësi e saj, do t'i pëlqejë një tjetër.
Kurani e paraqet martesën si shenjë të Allahut (﷾), të ndërtuar mbi dashuri dhe mëshirë, dhe ndalon marrëdhëniet seksuale jashtë saj.