Përgjigje e shkurtër
Afër në shumë gjëra të jetës së përditshme, por i ndryshëm në rrënjë. Islami mëson mirësi ndaj prindërve, respekt për të moshuarit, dashuri për dijen dhe pastërti. Ai mëson gjithashtu modesti, kujdes për fqinjët dhe mysafirët, mirënjohje, mosshpërdorim dhe mbajtjen e fjalës. Shumë familje të Azisë Lindore i çmojnë po këto vlera. Në Islam secila prej tyre mësohet nga Allahu (﷾), Krijuesi i Vetëm, dhe Ai i shpërblen ata që e bëjnë me besim (16:97). Islami ndryshon në rrënjë: adhurimi i përket vetëm Allahut (﷾). Lutja, flijimet dhe përulja në adhurim shkojnë tek Ai (72:18). Prandaj një mysliman i lutet Allahut (﷾) për prindërit e tij, kurrë atyre. Vlerat sipas të cilave jetoni tashmë ju tregojnë Atë që jua dha.
Shpjegimi i plotë
Përgjigjja e shkurtër
Shumë nga ato që ju çmoni, i mëson edhe Islami, për arsyen e vet. Këtu ‘lindore’ do të thotë e Azisë Lindore. Kjo faqe është për këdo që ka kulturë familjare kineze, japoneze, koreane ose të afërt me to, me fe ose pa fe. Në Islam çdo vlerë e mirë mësohet nga Allahu (﷾), Krijuesi i Vetëm, dhe Ai e sheh çdo vepër të mirë. Kurani thotë se Allahu (﷾) do ta bëjë atë që bën mirë dhe ka besim të kalojë “jetë të bukur”, dhe do ta shpërblejë. Më poshtë janë tetë vlera. Çdo herë vjen së pari mësimi i vetë Islamit, dhe pastaj një zakon që mbajnë shumë familje. Tri faqe shkojnë më thellë: “Çfarë ka të përbashkët Islami me kulturën kineze?”, dhe e njëjta pyetje për kulturën japoneze dhe për atë koreane.
“Cilindo mashkull apo femër që kryen vepra të mira, duke qenë besimtar, Ne do ta bëjmë që të kalojë jetë të bukur dhe do ta shpërblejmë sipas veprave më të mira, që ka bërë.”
Prindërit dhe të moshuarit
Kurani e vë mirësinë ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾), në një fjali të vetme. Në pleqërinë e tyre ai ndalon edhe një fjalë përbuzjeje: “drejtoju atyre me fjalë respekti”. Ai i thotë fëmijës ta falënderojë Allahun (﷾) dhe prindërit e tij së bashku: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu!” Një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Ai u përgjigj: nëna jote, tri herë, dhe pastaj babai yt. Ai mësoi gjithashtu se i riu duhet ta përshëndesë së pari të moshuarin. Edhe shumë familje në Azinë Lindore e vënë detyrën ndaj prindërve në zemër të jetës familjare. Ata e quajnë devotshmëri birnore: xiao në kinezisht, hyo në koreanisht. Konfuci mësonte se mbajtja e prindërve nuk mjafton pa nderim. Japonia mban një festë kombëtare, Ditën e Respektit për të Moshuarit, për t’i respektuar dhe dashur të moshuarit. Kur një anketë koreane pyeti çfarë të sjell ndër mend konfucianizmi, respekti për të moshuarit dhe devotshmëria birnore ishin ndër përgjigjet.
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
Ebu Hurejra transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti tha: nëna jote. Burri pyeti edhe tri herë kush vjen pas dhe përgjigjja ishte nëna jote, pastaj nëna jote, e pastaj babai yt.
Transmetohet nga Ebu Hurejra se Profeti (ﷺ) tha: i riu duhet ta përshëndesë të moshuarin, ai që kalon duhet ta përshëndesë atë që rri ulur, dhe grupi i vogël duhet ta përshëndesë grupin e madh.
“Devotshmëria birnore e sotme do të thotë mbajtja e prindërve. Por edhe qentë dhe kuajt janë të aftë të japin njëfarë mbajtjeje; pa nderim, çfarë e dallon njërën mbajtje nga tjetra?”
Një studim se si ndalimi i riteve për të parët e formësoi krishterimin korean. E quan devotshmërinë birnore (hyo) një nga vlerat themelore të konfucianizmit, dhe thotë se ritet për të parët ishin baza kryesore shoqërore e Xhoseonit, një shoqëri konfuciane. Thotë se protestantët koreanë i zëvendësuan ritet me një shërbesë adhurimi përkujtimore (chudo yebae).
Ligji përcakton qëllimin e çdo feste kombëtare. Dita e Respektit për të Moshuarit (Keiro no Hi), e hëna e tretë e shtatorit, është për të respektuar dhe për të dashur të moshuarit që i kanë shërbyer shoqërisë për shumë vite, dhe për të kremtuar jetën e tyre të gjatë. Dita e Fëmijëve (5 maj) është për t'i respektuar fëmijët si persona, për të kërkuar lumturinë e tyre dhe për t'i falënderuar nënat. Dita e Gjelbërimit (4 maj) është për t'iu afruar natyrës dhe për të qenë mirënjohës për bekimet e saj.
Një studim i identitetit konfucian, i besimeve për të parët dhe i riteve për të parët në Kore, nga anketa kombëtare. Raporton se në regjistrimin e vitit 2015, 54% e të rriturve koreanë nuk kishin fe; 19% ishin protestantë, 17% budistë dhe 8% katolikë. Thotë se ritet për të parët përfshijnë ritet në ditën e vdekjes dhe ritet e festave në Vitin e Ri Hënor ose në Ditën koreane të Falënderimeve. Nga ritet familjare konfuciane ato llogariten më të rëndësishmet, sepse shprehin devotshmërinë birnore. Anketat e tij pyesin sa shpesh njerëzit kryejnë rite për të vdekurit e familjes te varret ose në shtëpi, si lutje, temjan, ushqim ose verë. Protestantët janë ata që i mbajnë më pak ritet; protestantët koreanë krijuan një shërbesë përkujtimore të krishterë për t’i zëvendësuar. Kur një anketë e vitit 2021 pyeti çfarë të sjell ndër mend konfucianizmi, përgjigjet përfshinin një jetë etike ose ndjekjen e rregullave (19%), respektin për të moshuarit (17%), devotshmërinë birnore ose familjen (11%) dhe mirësjelljen (8%).
Dashuria për dijen
Ajetet e para të Kuranit që zbritën fillojnë me një urdhër: “Lexo”. Ato e lavdërojnë Allahun (﷾), i Cili “ia mësoi njeriut ato që nuk i dinte”. Kurani e mëson besimtarin të lutet: “O Zoti im, shtoma dijeninë!” Profeti (ﷺ) tha se kush niset në një rrugë për të kërkuar dije, Allahu (﷾) ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit. Edhe shumë familje në Lindje i japin dijes nder të madh. Një studim për arsimin dhe familjen në Kore, për shembull, thotë se shumë familje vazhdojnë t’ua paguajnë shkollimin fëmijëve të tyre, edhe kur kohët janë të vështira.
“Lexo me emrin e Zotit tënd, i Cili krijoi (gjithçka), e krijoi njeriun nga një droçkë gjaku! Lexo! Zoti yt është Bujari më i madh, i Cili, me anë të penës ia mësoi, ia mësoi njeriut ato që nuk i dinte.”
“I Lartësuar qoftë Allahu, Sunduesi i Vërtetë! Mos nxito për ta lexuar Kuranin para se të përfundojë shpallja e tij dhe thuaj: “O Zoti im, shtoma dijeninë!””
Ebu Hurejra transmeton një thënie më të gjatë të Profetit (ﷺ) për veprat e mira dhe shpërblimin e tyre. Ndër to: kush ndjek një rrugë në kërkim të dijes, Allahu ia lehtëson një rrugë drejt Xhenetit; dhe kur njerëzit mblidhen në një xhami për të lexuar Kuranin dhe për ta studiuar së bashku, mbi ta zbret qetësia, i mbulon mëshira dhe i rrethojnë engjëjt. Mbyllet: kë e mbajnë prapa veprat e tij, nuk do ta shtyjë përpara prejardhja e tij.
Thotë se arsimi është konsideruar prej kohësh mbi të gjitha në shoqërinë koreane, nga epoka Xhoseon deri sot. Thotë se shumë familje koreane vazhdojnë ta mbështesin arsimimin e fëmijëve të tyre pavarësisht vështirësive.
Pastërtia
Para se të falet, një mysliman lan fytyrën, duart dhe krahët, fshin kokën dhe lan këmbët. Kjo larje quhet abdes, dhe zgjat derisa ta prishë diçka. Kurani e jep arsyen: “Allahu nuk dëshiron t’ju krijojë ndonjë vështirësi, por dëshiron t’ju pastrojë”. Pra, pastërtia është pjesë e adhurimit, çdo ditë. Faqja për kulturën japoneze thotë më shumë për larjen.
“O besimtarë! Kur doni të falni namaz, lani fytyrën dhe duart deri në bërryla, kurse kokën fshijeni me dorë të lagët; lani edhe këmbët deri në nyje. Nëse jeni të papastër (si pasojë e marrëdhënieve bashkëshortore apo e derdhjes së farës), pastrohuni (duke u larë krejtësisht)! Por, në qoftë se jeni të sëmurë (që mund t’ju dëmtojë uji) ose gjendeni në udhëtim, ose ndonjëri nga ju vjen pas kryerjes së nevojës natyrore, ose nëse keni pasur marrëdhënie me bashkëshortet e nuk gjeni ujë, atëherë gjeni dhé të pastër dhe fshini fytyrat e duart me të. Allahu nuk dëshiron t’ju krijojë ndonjë vështirësi, por dëshiron t’ju pastrojë dhe t’i plotësojë dhuntitë e Tij ndaj jush, që të jeni falënderues.”
Modestia dhe përulësia
Profeti (ﷺ) tha se turpi (modestia) është një degë e besimit. Kurani lavdëron ata që “ecin thjesht nëpër Tokë”. Profeti (ﷺ) paralajmëroi se mendjemadhësia e mban njeriun jashtë Xhenetit. Ai shpjegoi se mendjemadhësia është hedhja poshtë e së vërtetës dhe nënçmimi i njerëzve. Edhe shumë familje e çmojnë një sjellje modeste dhe të përulur. Një studim për mikpritjen japoneze, omotenashi, e numëron modestinë ndër shenjat e saj.
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se besimi ka më shumë se gjashtëdhjetë degë, dhe se turpi (modestia) është një degë e besimit.
“Robërit e të Gjithëmëshirshmit janë ata që ecin thjesht nëpër Tokë dhe, kur të paditurit i sulmojnë me fjalë, ata përgjigjen: “Paqe qoftë!”;”
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se nuk do të hyjë në Xhenet askush që ka në zemër sa një grimcë mendjemadhësie. Një burrë tha se njerëzve u pëlqen që rrobat dhe këpucët e tyre të jenë të bukura. Profeti u përgjigj se Allahu është i bukur dhe e do të bukurën; mendjemadhësia është të refuzosh të vërtetën dhe t'i shohësh njerëzit nga lart.
E përshkruan omotenashi si mënyrën japoneze të mikpritjes: jo vetëm dhënien e ushqimit dhe të një vendi të sigurt, por mënyrat tradicionale të kujdesit për mysafirët. Shenjat e saj përfshijnë kuptimin e gjendjes dhe të nevojave të mysafirit, një mjedis të përgatitur me kujdes (shitsurae), mospërzierjen dhe modestinë, dhe ndjeshmërinë.
Fqinjët dhe mysafirët
Kurani e bashkon adhurimin e Allahut (﷾) me bërjen mirë të tjerëve. Ai përmend prindërit, të afërmit, nevojtarët dhe “fqinjët e afërt dhe të largët”. Profeti (ﷺ) tha se kush beson në Allahun (﷾) dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij, dhe duhet ta nderojë mysafirin e tij. Ai tha se një njeri i tillë duhet të jetë bujar me të dy. Shumë familje kujdesen shumë për një mysafir. Në Japoni ky kujdes për mysafirët quhet omotenashi.
“Adhuroni Allahun dhe mos i shoqëroni Atij asgjë (në adhurim); silluni mirë me prindërit, të afërmit, jetimët, të varfrit, fqinjët e afërt dhe të largët, me atë që keni pranë, me udhëtarin (që ka mbetur ngushtë) dhe me ata që janë robër nën pushtetin tuaj. Në të vërtetë, Allahu nuk i do njerëzit arrogantë e mburravecë;”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit nuk duhet ta dëmtojë fqinjin e tij, duhet ta nderojë mysafirin e tij dhe duhet të flasë mirë ose të heshtë.
Ebu Shurejhi transmeton se Profeti (ﷺ) tha: kush beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit duhet të jetë bujar me fqinjin e tij dhe bujar me mysafirin e tij.
E përshkruan omotenashi si mënyrën japoneze të mikpritjes: jo vetëm dhënien e ushqimit dhe të një vendi të sigurt, por mënyrat tradicionale të kujdesit për mysafirët. Shenjat e saj përfshijnë kuptimin e gjendjes dhe të nevojave të mysafirit, një mjedis të përgatitur me kujdes (shitsurae), mospërzierjen dhe modestinë, dhe ndjeshmërinë.
Mirënjohja dhe mosshpërdorimi
Profeti (ﷺ) e mësoi një djalë në tryezën e tij ta përmendte emrin e Allahut (﷾) para se të hante. Ai tha gjithashtu se Allahu (﷾) është i kënaqur me dikë që ha një vakt dhe e falënderon për të. Kurani thotë: “Hani e pini, por mos e teproni, se Ai nuk i do ata që e teprojnë.” Shumë familje falënderojnë për një vakt. Në Japoni, njerëzit thonë itadakimasu para se të hanë, që do të thotë afërsisht ‘po pranoj me përulësi’. Dhe fjala japoneze mottainai (‘çfarë shpërdorimi’) shpreh keqardhje për hedhjen e çdo gjëje me vlerë, si ushqimi.
Omer ibn Ebi Seleme transmeton se, si djalë nën kujdesin e Profetit (ﷺ), dora e tij endej nëpër pjatë ndërsa hante. Profeti (ﷺ) i tha të përmendte emrin e Allahut, të hante me dorën e djathtë dhe të hante nga pjesa e pjatës më afër tij. Ai thotë se këtë e ruajti që atëherë e tutje.
Enes ibn Maliku transmeton se Profeti (ﷺ) tha se Allahu është i kënaqur me një rob që ha një vakt dhe e falënderon për të, ose pi një pije dhe e falënderon për të. Muslimi e vendos në kapitullin për falënderimin e Allahut pas ngrënies dhe pirjes.
“Hani e pini, por mos e teproni, se Ai nuk i do ata që e teprojnë.”
Shpjegon se itadakimasu, afërsisht ‘po marr pjesë’ ose ‘po pranoj me përulësi’, thuhet para se të hahet si falënderim për ata që e sigurojnë ushqimin dhe për vetë ushqimin, dhe se mund të kuptohet edhe si falënderim për qeniet e gjalla që bëhen ushqim.
Një studim cilësor i mbetjeve të ushqimit në jetën e përditshme të konsumatorëve japonezë, me anë të etnografisë celulare. Thotë se mottainai, që mund të përkthehet ‘Çfarë shpërdorimi’, shpreh keqardhje për hedhjen e diçkaje me vlerë, si ushqimi ose paraja, dhe thekson vlerësimin e ushqimit dhe të kufijve të tij. Ideja i udhëhoqi pjesëmarrësit të blinin vetëm atë që u nevojitej, të hanin mbetjet dhe të planifikonin që asgjë të mos shkonte dëm.
Mbajtja e fjalës
Kurani urdhëron: “përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës”. Profeti (ﷺ) përmendi tri shenja të hipokritit. Ai gënjen kur flet, i shkel premtimet dhe e tradhton besimin. Pra, në Islam një premtim mbahet për hir të Allahut (﷾), edhe kur askush tjetër nuk do ta dinte.
“Mos iu qasni pasurisë së jetimit, veçse me qëllim të mirë, derisa të arrijë moshën e pjekurisë. Dhe përmbushni zotimet. Me të vërtetë, për zotimet do të jeni përgjegjës.”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se shenjat e hipokritit janë tri: kur flet gënjen, kur jep premtim e shkel dhe kur i besohet tradhton besimin.
Vetëdisiplina
Çdo vit myslimanët agjërojnë në muajin e Ramazanit, nga agimi deri në perëndim të diellit. Kurani e jep arsyen: agjërimi është urdhëruar “që të mund të ruheni nga të këqijat”. Pra, një mysliman e stërvit veten t’u thotë jo dëshirave të veta, për hir të Allahut (﷾).
“O besimtarë! Ju është urdhëruar agjërimi, ashtu si u ishte urdhëruar atyre para jush, që të mund të ruheni nga të këqijat.”
| Vlera | Në Islam | Një zakon që e mbajnë shumë familje |
|---|---|---|
| Prindërit dhe të moshuarit | Mirësia ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾). | Devotshmëria birnore: xiao në kinezisht, hyo në koreanisht. |
| Mësimi | Urdhri i parë ishte ‘Lexo!’. | Familjet vazhdojnë të paguajnë për shkollimin e fëmijëve të tyre. |
| Modestia | Turpi është një degë e besimit. | Modestia e numëruar ndër shenjat e omotenashit. |
| Mysafirët | Kush beson në Allahun (﷾) duhet ta nderojë mysafirin e tij. | Kujdes i madh për mysafirin: omotenashi. |
| Mirënjohja | Emri i Allahut (﷾) para ngrënies, dhe falënderimi pas. | Itadakimasu para një vakti; mottainai përballë shpërdorimit. |
Ku ndryshon Islami: Ai që i dha këto vlera
Islami ndryshon në rrënjë, dhe kjo ka rëndësinë më të madhe. Këto vlera kanë një Dhënës. Islami e rrënjos secilën prej tyre në adhurimin e Krijuesit të Vetëm, që i sheh dhe i shpërblen. Prandaj lutja, flijimet dhe përulja në adhurim shkojnë vetëm tek Allahu (﷾). Kurani thotë: “mos iu lutni askujt krahas Allahut”, dhe “bëni sexhde për Allahun i Cili i ka krijuar ato”. Pra, përulja deri në tokë është vetëm për Allahun (﷾), me çfarëdo emri që t’i jepet. Ata që thirren krahas Tij nuk mund të përgjigjen as të ndihmojnë. Edhe shumë familje i kujtojnë të vdekurit e tyre, te varret dhe në shtëpi. Edhe një mysliman i kujton të vdekurit e tij, por i lutet Allahut (﷾) për prindërit e tij, kurrë atyre: “O Zoti im, mëshiroji ata”. Lutja e një fëmije arrin te prindi që vdiq besimtar. Një mysliman nuk i kërkon falje Allahut (﷾) për ata që vdiqën jashtë Islamit. Ajeti për këtë e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Ai rregull është për lutjet e vetë myslimanit. Nuk është vendim për askënd. Allahu (﷾) nuk dënon “para se të çojmë të dërguar”, dhe “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë”. Asnjë mysliman nuk mund të shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket Allahut (﷾). Faqja “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” thotë më shumë.
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
“Ndër shenjat e Tij janë nata dhe dita, si dhe Dielli dhe Hëna. Mos bëni sexhde as për Diellin, as për Hënën, por, nëse jeni adhurues të Atij, bëni sexhde për Allahun i Cili i ka krijuar ato!”
“Nëse ju u luteni atyre, ata nuk e dëgjojnë lutjen tuaj, por edhe sikur ta dëgjonin, nuk do t’ju përgjigjeshin. Në Ditën e Kiametit, ata do ta mohojnë adhurimin që u bënit atyre. Askush nuk mund të të njoftojë ty (o Muhamed) ashtu si Ai që është i Gjithëdijshëm.”
Një studim i identitetit konfucian, i besimeve për të parët dhe i riteve për të parët në Kore, nga anketa kombëtare. Raporton se në regjistrimin e vitit 2015, 54% e të rriturve koreanë nuk kishin fe; 19% ishin protestantë, 17% budistë dhe 8% katolikë. Thotë se ritet për të parët përfshijnë ritet në ditën e vdekjes dhe ritet e festave në Vitin e Ri Hënor ose në Ditën koreane të Falënderimeve. Nga ritet familjare konfuciane ato llogariten më të rëndësishmet, sepse shprehin devotshmërinë birnore. Anketat e tij pyesin sa shpesh njerëzit kryejnë rite për të vdekurit e familjes te varret ose në shtëpi, si lutje, temjan, ushqim ose verë. Protestantët janë ata që i mbajnë më pak ritet; protestantët koreanë krijuan një shërbesë përkujtimore të krishterë për t’i zëvendësuar. Kur një anketë e vitit 2021 pyeti çfarë të sjell ndër mend konfucianizmi, përgjigjet përfshinin një jetë etike ose ndjekjen e rregullave (19%), respektin për të moshuarit (17%), devotshmërinë birnore ose familjen (11%) dhe mirësjelljen (8%).
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund përveç tri: sadakaja e vazhdueshme, dija nga e cila njerëzit përfitojnë, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
Vlerat sipas të cilave jetoni ju tregojnë Dhënësin e tyre
Vlerat sipas të cilave jetoni tashmë ju tregojnë Atë që jua dha. Islami është një mënyrë e plotë jetese (din): besimi, adhurimi, familja dhe karakteri së bashku. Kurani thotë: “Sot jua përsosa fenë tuaj”. Ai i thërret besimtarët: “Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij”. Mesazhi i tij është për çdo popull: “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju”. Kurani kërkon të vihet në provë: nëse dyshoni në të, “hartoni një sure të ngjashme me atë”, domethënë një kapitull si ai. Ai e quan Muhamedin (ﷺ) Vulën e Profetëve, të fundit prej tyre. Lexoni më pas faqen për kulturën tuaj: kineze, japoneze ose koreane. Pastaj lexoni “Çfarë është Islami?”, që i tregon të gjitha në një vend.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Çfarë mund të pyesni
Kurani 2:256 — Sureja El-Bekare, ajeti 256
“S’ka detyrim në fe, sepse tashmë është dalluar e drejta nga e shtrembra! Ai që mohon idhujt (dhe gjithçka që adhurohet në vend të Allahut) dhe beson në Allahun, ka siguruar lidhjen më të fortë, e cila nuk këputet kurrë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”
Cituar për
A po përpiqesh të më konvertosh?
Përgjigjja
Jo. Kjo faqe jua bën të njohur Islamin, si në një bisedë miqësore, jo në një debat. Askush nuk mund ta bëjë dikë të besojë. Kurani i thotë edhe Profetit (ﷺ) se ai nuk mund ta udhëzojë këdo që do, por Allahu (﷾) udhëzon kë të dëshirojë. Ai thotë gjithashtu: “S’ka detyrim në fe”. Prandaj zgjedhja është e juaja. Nëse vendosni se Islami nuk është për ju, Kurani i mëson myslimanët të thonë: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time!”
Ku përfundon — Faqja e ndan Islamin dhe nuk ushtron trysni mbi askënd. Zgjedhja është e lexuesit.
Kurani 9:113 — Sureja Et-Teube, ajeti 113
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Cituar për
Pra, Islami thotë se gjyshërit e mi janë në xhehenem.
Përgjigjja
Për ata që vdiqën jashtë Islamit, një mysliman nuk i kërkon Allahut (﷾) falje (9:113). Ky është një rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për gjyshërit tuaj. Ajeti e jep kushtin e vet: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) nuk ndëshkon “para se të çojmë të dërguar” (17:15). “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar. Kjo i përket Allahut (﷾).
Ku përfundon — Islami e thotë hapur rregullin e tij për lutjen, dhe fatin e secilit ia lë një Allahu (﷾) që nuk i bën padrejtësi askujt.
Kurani 49:13 — Sureja El-Huxhurat, ajeti 13
“O njerëz! Në të vërtetë, Ne ju krijuam ju prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise, për ta njohur njëri tjetrin. Më i nderuari prej jush tek Allahu është ai që i frikësohet më shumë Atij. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe për Atë asgjë nuk është e fshehtë.”
Cituar për
A do të duhej të pushoja së qeni kinez, japonez apo korean?
Përgjigjja
Jo. Allahu (﷾) i bëri njerëzit popuj e fise “për ta njohur njëri tjetrin” (49:13). Kurani thotë se ndër shenjat e Tij është “shumëllojshmëria e gjuhëve dhe e ngjyrave (racave) tuaja” (30:22). Familja juaj, gjuha juaj, sjelljet tuaja të mira dhe vlerat në këtë faqe mbeten. Ajo që ndryshon është adhurimi, që shkon vetëm tek Allahu (﷾), dhe çdo gjë që Islami e ndalon. Faqja “Nëse bëhem mysliman, çfarë ndodh me zakonet e familjes sime?” thotë më shumë.
Ku përfundon — Islami ia ruan njeriut popullin, gjuhën dhe zakonet e mira, dhe kërkon që adhurimi të shkojë vetëm tek Allahu (﷾).
Këndvështrime
Pyetje që mund të bëjë një lexues lindor
Disa lexues ndiejnë se vlerat e tyre mjaftojnë pa fe. Disa dyshojnë se fjalët për vlerat e përbashkëta janë një mënyrë për të fituar besimtarë të rinj. Disa ndiejnë se Islami është një fe e stilit perëndimor që kërkon vetëm një fe.
Unë jetoj sipas këtyre vlerave pa asnjë fe, prandaj nuk kam nevojë për ndonjërën.
Kundërpërgjigje
Të jetosh mirë është gjë e mirë, dhe Islami e nderon. Por kush i jep një vlere autoritetin e saj, dhe kush e sheh kur askush tjetër nuk e sheh? Islami përgjigjet: Allahu (﷾), që na krijoi. Ai i premton një jetë të mirë dhe shpërblim të plotë kujtdo që bën mirë “duke qenë besimtar” (16:97). Pra, vlerat e mira nuk janë e gjithë përgjigjja. Ato tregojnë Atë që i dha, dhe na kërkojnë ta njohim. Faqja “Si e dimë se Perëndia ekziston?” i paraqet arsyet.
Fjalët për vlerat e përbashkëta janë thjesht një mënyrë e sjellshme për të rekrutuar.
Kundërpërgjigje
Jo. Kjo faqe jua bën të njohur Islamin në një bisedë miqësore, jo në një debat, dhe thotë hapur ku ndryshon Islami. Kurani u kërkon myslimanëve të ftojnë me mençuri dhe fjalë të mira (16:125), kurrë të ushtrojnë trysni. Vetëm Allahu (﷾) udhëzon (28:56), dhe nuk ka detyrim në fe (2:256), prandaj zgjedhja është e juaja. Nëse është jo: “Ju keni fenë tuaj, ndërsa unë kam fenë time!” (109:6).
Islami është një fe e stilit perëndimor që kërkon vetëm një fe. Shumë familje lindore mbajnë disa rrugë njëkohësisht.
Kundërpërgjigje
Islami nuk është perëndimor. Profeti (ﷺ) jetoi në Arabi, dhe Kurani thotë se ai u dërgua “për të gjithë njerëzimin” (34:28). As nuk është vetëm për arabët: Allahu (﷾) i bëri njerëzit popuj e fise “për ta njohur njëri tjetrin” (49:13). Islami kërkon vërtet një gjë mbi të gjitha: që adhurimi të shkojë vetëm tek Allahu (﷾). Kjo nuk është ide perëndimore. Kurani thotë se çdo i dërguar e solli atë: “S’ka zot tjetër përveç Meje, andaj më adhuroni (vetëm) Mua!” (21:25).
Budist: rruga e Budës mjafton
Shumë budistë ndiejnë se mësimi i Budës jep tashmë një mënyrë të plotë jetese. Ajo është të shmangësh të keqen, të bësh mirë dhe ta pastrosh mendjen.
Të mos bësh asnjë të keqe, ta përqafosh të mirën dhe ta pastrosh mendjen: ky është mësimi i Budëve.
Kundërpërgjigje
Islami mëson të njëjtat tri gjëra, dhe thotë se kushdo që e pastron shpirtin e tij shpëton. Ndryshimi është Ai që qëndron pas tyre. Në Islam, mirësia i ofrohet Krijuesit që e bëri shpirtin, dhe çdo vepër peshohet para Tij.
Shinto: pastërtia dhe harmonia
Shinto çmon pastërtinë, sinqeritetin dhe harmoninë me natyrën dhe bashkësinë, të ruajtura përmes pastrimit dhe festave më shumë se përmes doktrinës.
Larja e heq papastërtinë dhe e bën njeriun gati të takojë kamin. Pra, pastërtia dhe harmonia janë tashmë rruga jonë.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami lahet para namazit, dhe çmon një zemër të pastër. Por ai e kthen atë pastërti drejt Atij që bëri diellin, hënën dhe malet. Mos u përkulni para diellit dhe hënës, thotë Kurani, por para Allahut (﷾), që i krijoi ato.
Taoist: jeto thjesht, si uji
Taoistët çmojnë një jetë të thjeshtë dhe të butë në hap me Taon. Ajo është si uji, që i ndihmon të gjitha gjërat dhe zë vendin e ulët.
Përsosmëria më e lartë është si uji, që u sjell dobi të gjitha gjërave dhe zë vendin e ulët pa u përpjekur.
Kundërpërgjigje
Edhe Islami e nderon përulësinë dhe bërjen mirë ndaj të gjithëve: robërit e të Gjithëmëshirshmit ecin thjesht nëpër tokë. Por uji nuk zgjedh, ndërsa njerëzit zgjedhin. Kurani thotë se Allahu (﷾) krijoi vdekjen dhe jetën për të provuar se kush prej jush do të veprojë më mirë.
Konfucian: reciprociteti është rregull për jetën
Konfucianët mendojnë se një fjalë mund të udhëheqë një jetë të tërë: reciprociteti. Ai do të thotë të mos u bësh të tjerëve atë që nuk do të doje të të bëhej ty.
Reciprociteti është fjala e vetme që mund të jetë rregull për gjithë jetën. Atë që nuk do të të bëhet ty, mos ua bëj të tjerëve.
Kundërpërgjigje
Islami mëson të njëjtën gjë: askush prej jush nuk ka besim të vërtetë derisa t’i dëshirojë vëllait të tij atë që dëshiron për vete. Ai e vë këtë pranë adhurimit të vetëm Allahut (﷾), dhe mirësisë ndaj prindërve, familjes dhe fqinjëve. Pra, rregulli ka një Dhënës, si edhe një arsye.
Tradita kineze: familja e para
Për shumë familje kineze, zemra e një jete të mirë është familja. Kjo do të thotë të nderosh prindërit sa janë gjallë dhe të parët pas vdekjes, dhe të mbash ritet familjare.
Prindërve duhet t'u shërbehet në jetë, dhe të varrosen e t'u bëhen flijime pas vdekjes, sipas mirësjelljes.
Kundërpërgjigje
Islami i nderon prindërit menjëherë pas Allahut (﷾). Ai e vë adhurimin e Tij pranë mirësisë ndaj tyre, dhe ndalon edhe një fjalë përbuzjeje. Ai i kujton të vdekurit duke iu lutur Allahut (﷾) për ta. Dhe adhurimin dhe flijimin ia jep vetëm Atij.
Pikëpamja islame
Islami i mëson këto vlera si urdhra dhe sjellje të mira nga Krijuesi i Vetëm. Ai i shpërblen ata që i mbajnë me besim. Adhurimi i përket vetëm Atij, dhe Atij i takon të gjykojë fatin e çdo personi.
Kurani dhe Profeti (ﷺ) mësojnë mirësi ndaj prindërve, respekt për të moshuarit, dije, pastërti dhe modesti. Ata mësojnë gjithashtu kujdes për fqinjët dhe mysafirët, mirënjohje, mbajtjen e fjalës dhe vetëpërmbajtjen.
Allahu (﷾) e shpërblen këdo që bën mirë dhe ka besim.
Lutja, ofertimet dhe përkulja në adhurim i takojnë vetëm Allahut (﷾); ata që thirren në vend të Tij nuk mund të përgjigjen as të ndihmojnë.
Një mysliman nuk i kërkon falje Allahut (﷾) për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Ajeti shton një kusht: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Askush nuk dënohet para se t’i arrijë një i dërguar (17:15), Allahu (﷾) nuk është kurrë i padrejtë (4:40), dhe asnjë mysliman nuk mund të shpallë fatin e ndonjë personi të caktuar.
Profeti (ﷺ) u dërgua për të gjithë njerëzit, të çdo kombi.