Përgjigje e shkurtër
Po. Kurani e vë mirësinë ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾). Ai thotë: “Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit” (17:23). Edhe Konfuci (Kongzi) mësoi se devotshmëria birnore (xiao, dashuria dhe respekti i një fëmije për prindërit) kërkon nderim. Ai mësoi se një fëmijë mund të kundërshtojë me butësi kur një prind gabon. Islami pajtohet se askujt nuk i bindesh në një të keqe kundër Allahut (﷾). E keqja më e rëndë është t'i shoqërosh të tjerë Atij. Fëmija nuk duhet t'u bindet prindërve në këtë, e megjithatë duhet të vazhdojë të sillet mirë me ta (31:15). Islami jep lutjen tek Allahu (﷾) për prindërit besimtarë në vend të flijimit për ta. Myslimani nuk kërkon falje për ata që vdiqën jashtë Islamit (9:113). Megjithatë ai nuk shpall fatin e askujt. Allahu (﷾) nuk dënon askënd derisa të ketë ardhur një i dërguar (17:15), dhe Ai nuk është kurrë i padrejtë (4:40).
Shpjegimi i plotë
Çfarë do të thotë devotshmëria birnore në librat konfucianë
Devotshmëria birnore (xiao) është dashuria, respekti dhe kujdesi i një fëmije për prindërit e tij. Klasiku i devotshmërisë birnore (Xiaojing; Legge shkruan Hsiao King) e quan atë rrënjën e virtytit. Në Analektet (Lunyu), Konfuci thotë se vetëm mbajtja nuk mjafton. Edhe qentë dhe kuajt mund të japin njëfarë mbajtjeje. Pa nderim, pyet ai, ku është ndryshimi? Ky është terreni i përbashkët, dhe është i vërtetë.
“devotshmëria birnore është rrënja e (çdo) virtyti”
“Devotshmëria birnore e sotme do të thotë mbajtja e prindërve. Por edhe qentë dhe kuajt janë të aftë të japin njëfarë mbajtjeje; pa nderim, çfarë e dallon njërën mbajtje nga tjetra?”
Çfarë urdhëron Kurani
Kurani e bashkon detyrën ndaj prindërve me adhurimin e Allahut (﷾) në një fjali. Ai ndalon edhe një fjalë përbuzjeje ndaj një prindi në pleqëri. I thotë fëmijës të flasë me respekt, të jetë i përulur dhe të lutet për prindërit e tij. I thotë gjithashtu njeriut të jetë mirënjohës ndaj Allahut (﷾) dhe ndaj prindërve të tij. Pra, edhe Islami kërkon nderim, dhe jo vetëm mbajtje.
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
Çfarë mësoi Profeti (ﷺ)
Një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meritonte më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti (ﷺ) e përmendi nënën tri herë, dhe pastaj babain. I pyetur cilën vepër e do më shumë Allahu (﷾) pas namazit në kohën e vet, ai përmendi mirësinë dhe përkushtimin ndaj prindërve.
Ebu Hurejra transmeton se një burrë e pyeti Profetin (ﷺ) kush e meriton më shumë shoqërinë e tij të mirë. Profeti tha: nëna jote. Burri pyeti edhe tri herë kush vjen pas dhe përgjigjja ishte nëna jote, pastaj nëna jote, e pastaj babai yt.
Abdullah ibn Mesudi e pyeti Profetin (ﷺ) cila vepër i pëlqen më shumë Allahut. Ai tha: namazi i falur në kohën e vet. Kur e pyetën çfarë vjen pas, tha: të jesh i mirë dhe i përkushtuar ndaj prindërve.
Kur një prind gabon: librat konfucianë
Librat konfucianë nuk i kërkojnë fëmijës t'i bindet një prindi në gjithçka. Në Analektet, një bir mund të kundërshtojë, por me butësi. Nëse prindërit nuk e dëgjojnë, ai tregon nderim më të madh dhe e mban qëllimin e tij. Nëse e ndëshkojnë, ai nuk ankohet. Klasiku i devotshmërisë birnore shkon më tej. Kur një baba bën keq, thotë ai, një bir duhet të kundërshtojë. Si mund të llogaritet atëherë bindja e thjeshtë si devotshmëri birnore? Pra, të dyja traditat e lejojnë një fëmijë të kundërshtojë një të keqe.
“Duke u shërbyer prindërve të tij, një bir mund t'u bëjë vërejtje, por me butësi; kur sheh se ata nuk priren ta ndjekin këshillën e tij, ai tregon nderim edhe më të madh, por nuk e braktis qëllimin e tij; dhe nëse ata e ndëshkojnë, ai nuk e lejon veten të ankohet.”
“Prandaj, kur bëhet fjalë për një sjellje të padrejtë, një bir në asnjë mënyrë nuk duhet të heqë dorë nga vërejtja ndaj babait të tij, as një ministër nga vërejtja ndaj sundimtarit të tij. Pra, meqë vërejtja kërkohet në rastin e sjelljes së padrejtë, si mund të llogaritet bindja (e thjeshtë) ndaj urdhrave të një babai si devotshmëri birnore?”
Ku e heq Islami vijën
Profeti (ﷺ) tha se nuk ka bindje në të keqe: bindja është vetëm në atë që është e mirë. Pra, askujt, as një prindi, nuk i bindesh në një të keqe kundër Allahut (﷾). Kurani e përmend rastin më të rëndë. Nëse prindërit e shtyjnë fëmijën t'i shoqërojë ortakë Allahut (﷾) në adhurim, fëmija nuk duhet t'u bindet. Në të njëjtin ajet, ai duhet megjithatë të sillet mirë me ta në këtë jetë me drejtësi dhe kujdes. Mirësia e tij vazhdon. Profeti (ﷺ) i tha Esmasë t'i mbante marrëdhëniet e mira me nënën e saj, e cila nuk ishte myslimane.
Aliu transmeton se një komandant i caktuar nga Profeti (ﷺ) ndezi një zjarr dhe i urdhëroi njerëzit e tij të hynin në të. Kur Profeti dëgjoi, tha se sikur të kishin hyrë në të, do të kishin mbetur në të deri në Ditën e Kiametit, dhe se nuk ka bindje në të keqe: bindja është vetëm në atë që është e mirë. Sahih Muslim 1840 ka të njëjtin transmetim.
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
“Ne e kemi urdhëruar njeriun, që të sillet mirë me prindërit e vet dhe: “Nëse ata të nxisin ty që të më shoqërosh Mua (në adhurim) atë, për të cilin ti nuk di asgjë, atëherë mos i dëgjo ata.” Tek Unë do të ktheheni të gjithë e do t’ju lajmëroj për gjithçka që keni bërë.”
Esma, e bija e Ebu Bekrit, transmeton se nëna e saj, që ishte ende idhujtare (mushrike), erdhi ta vizitonte gjatë jetës së Profetit (ﷺ), duke shpresuar në mirësinë e së bijës. Esma e pyeti Profetin (ﷺ) nëse duhej t'i mbante marrëdhëniet e mira me nënën e saj. Ai tha po: mbaji marrëdhëniet e mira me nënën tënde.
Ritet për prindërit e vdekur
Për Konfucin, devotshmëria birnore nuk mbaronte me vdekjen. Në Analektet ai thotë se prindërve duhet t'u shërbehet, të varrosen dhe t'u bëhen flijime “sipas rregullit të mirësjelljes”. Mirësjellja (li) këtu do të thotë ritet. Këtu Islami ndryshon.
“Që prindërve, kur janë gjallë, t'u shërbehet sipas rregullit të mirësjelljes; që, kur të vdesin, të varrosen sipas rregullit të mirësjelljes; dhe që t'u bëhen flijime sipas rregullit të mirësjelljes.”
Çfarë jep Islami në vend të flijimit
Islami e kthen gjithë adhurimin vetëm te Allahu (﷾). Ai nuk ofron asnjë flijim për prindërit, dhe i kërkon besimtarit të mos i lutet askujt krahas Allahut (﷾). Dashuria e fëmijës për prindërit vazhdon në një mënyrë tjetër. Ai i lutet Allahut (﷾) për ta. Profeti (ﷺ) tha se veprat e njeriut marrin fund me vdekjen, përveç tri. Ato janë sadakaja e vazhdueshme, dija e dobishme dhe një fëmijë i mirë që lutet për të. Ai mund të japë edhe sadaka për ta. Një burrë i tha Profetit (ﷺ) se nëna e tij kishte vdekur papritur dhe pyeti nëse sadakaja e dhënë për të do t'ia sillte asaj shpërblimin. Profeti (ﷺ) tha po. Këto janë për një prind që vdiq besimtar. Për prindërit që janë gjallë, çfarëdo besimi të kenë, fëmija sillet mirë me ta me drejtësi dhe mirësi. Ai lutet që Allahu (﷾) t'i udhëzojë, dhe ua përcjell me butësi atë udhëzim. Ebu Hurejra i kërkoi Profetit (ﷺ) të lutej për udhëzimin e nënës së tij, dhe ajo u bë myslimane. Pasi vdesin prindërit, fëmija mund të jetë ende i mirë me njerëzit që ata i donin.
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu vdes, veprat e tij marrin fund përveç tri: sadakaja e vazhdueshme, dija nga e cila njerëzit përfitojnë, dhe një fëmijë i mirë që lutet për të.
Aishja transmeton se një burrë i tha Profetit (ﷺ) se nëna e tij kishte vdekur papritur. Ai mendonte se ajo do të kishte dhënë sadaka po të kishte jetuar, dhe pyeti nëse ajo do ta merrte shpërblimin nëse ai jepte sadaka për të. Profeti (ﷺ) tha po.
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
“Ne e kemi urdhëruar njeriun, që të sillet mirë me prindërit e vet dhe: “Nëse ata të nxisin ty që të më shoqërosh Mua (në adhurim) atë, për të cilin ti nuk di asgjë, atëherë mos i dëgjo ata.” Tek Unë do të ktheheni të gjithë e do t’ju lajmëroj për gjithçka që keni bërë.”
Ebu Hurejra transmeton se e ftoi nënën e tij, që ende nuk ishte myslimane, në Islam, dhe ajo refuzoi. Ai erdhi te Profeti (ﷺ) duke qarë dhe i kërkoi të lutej që Allahu ta udhëzonte. Profeti (ﷺ) u lut për udhëzimin e saj. Kur Ebu Hurejra arriti në shtëpi, nëna e tij dëshmoi se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është robi dhe i Dërguari i Tij.
Abdullah ibn Omeri ia dha gomarin dhe çallmën e tij një arabi të shkretëtirës, babai i të cilit kishte qenë mik i Omerit. Ai shpjegoi se e kishte dëgjuar Profetin (ﷺ) të thoshte se ndër veprat më të mira të mirësisë është që njeriu t'i mbajë lidhjet me njerëzit që i donte babai i tij, pasi babai të ketë ikur.
| Pika | Librat konfucianë | Islami |
|---|---|---|
| Mbajtja nuk mjafton | Pa nderim, mbajtja nuk ndryshon nga ajo që marrin qentë dhe kuajt | Mirësia ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾), dhe asnjë fjalë përbuzjeje |
| Kur një prind gabon | Biri kundërshton, butësisht | Asnjë bindje në të keqe, megjithatë mirësia vazhdon |
| Pas vdekjes | Shërbyer, varrosur dhe nderuar me flijime sipas riteve | Lutje dhe sadaka për ta; adhurimi vetëm për Allahun (﷾) |
Prindërit dhe të parët që vdiqën jashtë Islamit
Shumë lexues kanë gjyshër dhe të parë që nuk dëgjuan kurrë për Islamin. Këtu Kurani është i kujdesshëm. Ai flet për ata që i shoqëruan të tjerë Allahut (﷾) në adhurim, edhe për familjen e afërt. Thotë se nuk i takon Profetit (ﷺ) dhe besimtarëve të kërkojnë falje për ta. Ajeti shton një kusht: “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit”. Ibn Kethiri transmeton nga Ibn Abbasi si e zbatuan myslimanët e parë. Ata pushuan së kërkuari falje për të afërmit që kishin vdekur duke i shoqëruar ortakë Allahut (﷾). Vazhduan të luteshin për të gjallët. Pra, myslimani nuk i kërkon Allahut (﷾) falje për një të afërm që vdiq jashtë Islamit. Ky është rregull për lutjet e tij. Nuk është vendim për personin. Kurani thotë gjithashtu se Allahu (﷾) nuk dënon askënd “para se të çojmë të dërguar”. Shton se “Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë”. Në arabisht, Ai nuk i bën padrejtësi askujt as sa pesha e një thërrmije. Asnjë mysliman nuk mund të shpallë ku qëndron një person i caktuar te Allahu (﷾). Kjo i përket vetëm Allahut (﷾). Faqet “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” dhe “Çfarë ndodh me njerëzit që nuk kanë dëgjuar kurrë për Islamin apo për Jezusin?” japin përgjigjen e plotë.
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Ibn Kethiri transmeton nga Ibn Abbasi se besimtarët kërkonin falje për të afërmit e tyre derisa zbriti 9:113. Pastaj ata pushuan së kërkuari falje për të vdekurit e tyre që kishin vdekur duke i shoqëruar ortakë Allahut, por nuk u ndaluan të luteshin për të gjallët derisa të vdisnin. Ai transmeton gjithashtu nga Ibn Abbasi se një bir mysliman duhet të lutet për të mirën e babait të tij jomysliman për sa kohë që babai jeton.
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”
Përgjigjja e Islamit: një mënyrë e plotë jetese, me prindërit brenda saj
Islami është një din, një mënyrë e plotë jetese. Besimi, adhurimi, familja dhe karakteri shkojnë bashkë. Nderimi i prindërve është një pjesë e asaj të tëre, e vënë pranë adhurimit të Allahut (﷾) në një fjali të vetme. Në Islam kjo detyrë ka një burim të qartë dhe një arsye të qartë. E urdhëron Allahu (﷾) që i krijoi edhe prindin edhe fëmijën (31:14). Tek Ai kthehen të gjithë, dhe Ai do t'i tregojë secilit të vërtetën e asaj që bëri (31:15). Ndryshimi i vetëm në rrënjë është se i gjithë adhurimi i takon vetëm Allahut (﷾). Kurani i fton të gjithë ta provojnë. Ai e quan Muhamedin (ﷺ) i Dërguari i Allahut (﷾) dhe Vula e Profetëve, i fundit prej tyre. Lexojeni, provojeni, dhe pastaj pyesni nëse ai është i dërguari i fundit që dërgoi Allahu (﷾). Faqja “Çfarë është Islami?” e tregon gjithë mënyrën e jetesës në një vend.
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj.”
“O besimtarë! Pranojeni Islamin me të gjitha rregullat e tij dhe mos shkoni gjurmëve të djallit, se ai është armiku juaj i përbetuar.”
“Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre as “uh!”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti. Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë rritur, kur unë isha i vogël!””
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i nderojë prindërit e vet. Nëna e ka mbartur atë, duke duruar mundim pas mundimi, e ndarja e tij (nga gjiri) është brenda dy vjetësh. Ne i thamë atij: “Bëhu falënderues ndaj Meje dhe prindërve të tu! Tek Unë do të ktheheni të gjithë”.”
“Nëse ata orvaten, që të më shoqërosh Mua (në adhurim) diçka, për të cilën ti nuk ke dijeni, mos i dëgjo, por sillu mirë me ata në këtë jetë dhe ndiq rrugën e atij që drejtohet tek Unë me devotshmëri; pastaj, tek Unë do të ktheheni dhe Unë do t’ju lajmëroj për atë që keni bërë.”
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
Tri pyetje dhe përgjigje
Kurani 9:113 — Sureja Et-Teube, ajeti 113
“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.”
Cituar për
Pra, Islami më ndalon të lutem për gjyshërit e mi, dhe thotë se ata janë në Zjarr.
Përgjigjja
Islami vërtet i kërkon myslimanit të mos i kërkojë Allahut (﷾) falje për dikë që vdiq jashtë Islamit (9:113). Myslimanët e parë pushuan së kërkuari falje për të afërmit që kishin vdekur duke i shoqëruar të tjerë Allahut (﷾), dhe vazhduan të luteshin për të gjallët (Ibn Kethiri). Për prindërit tuaj të gjallë, myslimani lutet që Allahu (﷾) t'i udhëzojë. Rregulli është për lutjet e tij. Nuk është vendim për gjyshërit tuaj. Myslimani vepron sipas asaj që mund të shohë. Çfarë i arriti secilit, e di vetëm Allahu (﷾). Allahu (﷾) nuk dënon askënd “para se të çojmë të dërguar” (17:15). Ai “nuk dëmton askënd asnjë grimë” (4:40). Asnjë mysliman nuk mund ta shpallë fatin e ndonjë personi. Kjo i përket Allahut (﷾).
Ku përfundon — Islami e thotë hapur rregullin e tij për lutjen, dhe fatin e secilit ia lë një Allahu (﷾) që nuk i bën padrejtësi askujt.
Analektet 2.5 — libri 2, kapitulli 5
“Që prindërve, kur janë gjallë, t'u shërbehet sipas rregullit të mirësjelljes; që, kur të vdesin, të varrosen sipas rregullit të mirësjelljes; dhe që t'u bëhen flijime sipas rregullit të mirësjelljes.”
Cituar për
Pa flijim për të vdekurit, nuk ka devotshmëri birnore të vërtetë. Ju ia keni hequr zemrën.
Përgjigjja
Islami nuk thotë se dashuria mbaron me vdekjen. Ai e kthen gjithë adhurimin vetëm te Allahu (﷾) (17:23; 72:18). I jep fëmijës lutjen tek Allahu (﷾) dhe sadakanë për një prind besimtar (Muslim 1631; Buhari 1388). Këtu Islami nuk i ndjek ritet.
Ku përfundon — Islami ndahet nga ritet te flijimi për të vdekurit, dhe në vend të tij vë lutjen tek Allahu (﷾).
Analektet 4.18 — libri 4, kapitulli 18
“Duke u shërbyer prindërve të tij, një bir mund t'u bëjë vërejtje, por me butësi; kur sheh se ata nuk priren ta ndjekin këshillën e tij, ai tregon nderim edhe më të madh, por nuk e braktis qëllimin e tij; dhe nëse ata e ndëshkojnë, ai nuk e lejon veten të ankohet.”
Cituar për
Konfuci mësoi tashmë se një fëmijë nuk duhet t'i bindet një prindi që gabon. Islami nuk shton asgjë këtu.
Përgjigjja
Është e vërtetë se librat konfucianë e lejojnë një bir të kundërshtojë (Analektet 4.18; Hsiao King 15). Islami nuk pohon se detyra është e re. Allahu (﷾) i vetëm e mësoi atë përmes të dërguarve të Tij më parë, si me bijtë e Izraelit (2:83). Askujt nuk i bindesh në një të keqe kundër Allahut (Buhari 7257). Në Islam vija vendoset nga urdhri i Allahut (﷾), dhe prindi e fëmija të dy i përgjigjen Atij (31:15). Islami e përmend rastin më të rëndë, kur të shtyjnë t'i shoqërosh të tjerë Allahut (﷾). Aty fëmija refuzon, dhe megjithatë vazhdon të sillet mirë me prindërit me drejtësi (31:15).
Ku përfundon — Të dyja traditat e lejojnë një fëmijë të kundërshtojë një të keqe. Në Islam, Allahu (﷾) e vendos vijën, dhe prindi e fëmija të dy i përgjigjen Atij.
Këndvështrime
Konfuciane
Devotshmëria birnore është rrënja e virtytit. Ajo kërkon nderim dhe kujdes për prindërit në jetë, dhe një kundërshtim të butë kur një prind gabon. Pas vdekjes, kërkon varrim dhe flijim sipas mirësjelljes. Një fëmijë që i mban këto i nderon prindërit dhe familjen e tij.
Devotshmëria birnore është rrënja e çdo virtyti (Hsiao King 1), dhe kërkon nderim, jo vetëm mbajtje (Analektet 2.7). Një fëmijë vërtet i devotshëm e ka gjetur tashmë rrugën për të jetuar.
Kundërpërgjigje
Islami pajtohet se detyra është e rëndë, dhe e vë pranë adhurimit të Allahut (﷾) (17:23). Por në po atë fjali adhurimi vjen i pari. Një fëmijë mund t'u jetë besnik prindërve të tij dhe megjithatë t'ia japë adhurimin dikujt tjetër përveç Krijuesit të tij. Islami kërkon të dyja, sepse tek Allahu (﷾) është caku i fundit (31:14), dhe kthimi i prindit dhe i fëmijës njëlloj është tek Ai (31:15).
Librat konfucianë mësojnë tashmë se një fëmijë nuk duhet thjesht t'i bindet një prindi që gabon (Analektet 4.18; Hsiao King 15). Pra, rregulli i Islamit për adhurimin nuk është i ri.
Kundërpërgjigje
Islami nuk pohon se kjo detyrë është e re. Allahu (﷾) i vetëm e mësoi atë përmes të dërguarve të Tij para Muhamedit (ﷺ). Ai e mori si besë nga bijtë e Izraelit: “do të adhuroni vetëm Allahun, do të silleni mirë me prindërit” (2:83). Islami pajtohet se askujt nuk i bindesh në një të keqe kundër Allahut (Buhari 7257). Në Islam vija vendoset nga urdhri i Allahut (﷾), dhe prindi e fëmija të dy i përgjigjen Atij (31:15). Islami e përmend rastin më të rëndë: kur të shtyjnë t'i shoqërosh të tjerë Allahut (﷾). Aty fëmija refuzon dhe megjithatë vazhdon të sillet mirë me prindërit me drejtësi (31:15; 29:8).
Devotshmëria birnore përfshin flijimin për prindërit e vdekur sipas mirësjelljes (Analektet 2.5). Një fëmijë që ndalon ka ndaluar t'i nderojë prindërit.
Kundërpërgjigje
Konfuci e kishte vërtet këtë në mendje. Për prindërit e gjallë të çdo besimi, një fëmijë mysliman lutet që Allahu (﷾) t'i udhëzojë (Muslim 2491). Pas vdekjes, Islami e ruan dashurinë e fëmijës në një formë tjetër: lutjen tek Allahu (﷾) dhe sadakanë për një prind besimtar (Muslim 1631; Buhari 1388). Ai ia jep adhurimin vetëm Allahut (﷾) (72:18).
Ritet tona për të vdekurit janë respekt dhe kujtim, jo adhurim. Përkulja dhe ofertimet i nderojnë të parët, ashtu si lulet në një varr.
Kundërpërgjigje
Islami e ruan kujtimin dhe respektin. Ai shikon atë që bëhet, jo emrin që i jepet. Përkulja para dikujt, ofertimet për të dhe thirrja e tij për ndihmë janë vepra adhurimi. Ato i takojnë vetëm Allahut (﷾). Kurani thotë: “namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime, i përkasin vetëm Allahut” (6:162). Thotë gjithashtu: “mos iu lutni askujt krahas Allahut” (72:18). Ata që thirren në vend të Tij, edhe sikur të dëgjonin, “nuk do t’ju përgjigjeshin” (35:14). Faqja “Si duhet t'i nderojmë të parët tanë?” tregon çfarë ruan myslimani.
Devotshmëria birnore do të thotë t'i mbash ritet e familjes për të vdekurit. Një fëmijë që nuk do t'i mbajë ato e lë familjen e tij.
Kundërpërgjigje
Islami nuk i thotë fëmijës ta lërë familjen e tij. Ai duhet të sillet mirë me prindërit në këtë jetë me drejtësi (31:15). Profeti (ﷺ) i tha Esmasë t'i mbante marrëdhëniet e mira me nënën e saj, e cila nuk ishte myslimane (Buhari 2620). Kurani lejon mirësinë dhe drejtësinë ndaj të gjithë atyre që nuk luftojnë myslimanët për shkak të besimit dhe nuk i dëbojnë nga shtëpitë e tyre (60:8).
Tradita kineze: devotshmëria birnore përfshin ritet e familjes
Për shumë familje kineze, nderimi i prindërve nuk mbaron me vdekjen. Mbajtja e riteve për të vdekurit, me ofertime, temjan dhe vizita në varre, është pjesë e të qenit bir apo bijë e mirë.
Lënia e riteve të familjes do t'i çnderonte prindërit dhe të parët e mi.
Kundërpërgjigje
Islami urdhëron mirësi ndaj prindërve edhe kur ata nuk janë myslimanë, dhe të sillesh mirë me ta në këtë jetë me drejtësi. Myslimani i nderon çdo ditë: me mirësi sa janë gjallë, dhe më pas duke ruajtur lidhjet dhe emrin e tyre të mirë. Mbajtja e lidhjeve me njerëzit që i donte babai është ndër veprat më të mira.
Pikëpamja islame
Nderimi i prindërve është urdhër i Allahut (﷾), i vënë pranë adhurimit të Tij. Fëmija u shërben atyre me nderim dhe mirësi gjithë jetën. Ai nuk u bindet në një të keqe kundër Allahut (﷾), mbi të gjitha nëse e shtyjnë t'i shoqërojë të tjerë Allahut (﷾). Edhe atëherë ai mbetet i mirë. Ai e kthen gjithë adhurimin te Allahu (﷾), dhe lutet e jep sadaka për një prind besimtar. Për prindërit e gjallë të çdo besimi, ai lutet për udhëzimin e tyre. Ai nuk kërkon falje për ata që vdiqën jashtë Islamit, dhe fatin e tyre ia lë Allahut (﷾), i cili nuk është kurrë i padrejtë.
Kurani urdhëron mirësi ndaj prindërve pranë adhurimit të Allahut (﷾). Ndalon edhe një fjalë përbuzjeje, dhe i thotë fëmijës të jetë mirënjohës ndaj Allahut (﷾) dhe ndaj prindërve të tij.
Profeti (ﷺ) e përmendi nënën tri herë dhe pastaj babain si më të merituarit për shoqëri të mirë. Ai e renditi mirësinë ndaj prindërve menjëherë pas namazit në kohën e vet.
Fëmija nuk duhet t'i bindet një prindi që e shtyn t'i shoqërojë të tjerë Allahut (﷾) në adhurim. Ai duhet megjithatë të sillet mirë me ta në këtë jetë me drejtësi dhe kujdes, edhe nëse ata nuk janë myslimanë.
I gjithë adhurimi i takon vetëm Allahut (﷾). Islami nuk ofron asnjë flijim për prindërit, dhe në vend të tij jep lutjen tek Allahu (﷾) dhe sadakanë për një prind që vdiq besimtar.
Myslimani nuk kërkon falje për ata që vdiqën jashtë Islamit. Kurani e jep rregullin me fjalët e tij “pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit” (9:113). Është rregull për lutjen, jo vendim për ndonjë person. Allahu (﷾) nuk dënon derisa të ketë ardhur një i dërguar, dhe nuk është kurrë i padrejtë. Asnjë mysliman nuk e shpall fatin e ndonjë personi.
Islami është një din, një mënyrë e plotë jetese, me nderimin e prindërve brenda saj. Kurani i fton të gjithë ta provojnë, dhe e quan Muhamedin (ﷺ) Vula e Profetëve, i fundit prej tyre.