Përgjigje e shkurtër
Po. Besimi në librat e Allahut (﷾) është pjesë e besimit të një myslimani. Kurani thotë se Allahu (﷾) i dha Tevratin Musait, Zeburin Davudit dhe Ungjillin (lajmin e mirë që predikoi Jezusi) Jezusit. E quan Tevratin dhe Ungjillin udhëzim dhe dritë. Një mysliman që mohon se Allahu (﷾) i shpalli ato nuk është mysliman. Por këta emra nënkuptojnë atë që Allahu (﷾) u dha atyre profetëve, jo librat që mbajnë sot këta emra. Tevrati i shtypur shënon vdekjen dhe varrimin e Musait. Katër Ungjijtë e Dhiatës së Re u shkruan dekada pas Jezusit, secili ‘sipas’ një shkrimtari. Kurani që i lavdëron librat e shpallur i dënon gjithashtu ata që e shkruan Librin me duart e tyre. Pra një mysliman e nderon Biblën për shpalljen që është ende në të. Mban atë që e vërteton Kurani dhe lë mënjanë atë që e kundërshton. Kurani erdhi i fundit, prandaj ka fjalën e fundit.
Shpjegimi i plotë
Besimi në libra është pjesë e besimit
Kurani e rendit besimin në librat e Allahut (﷾) bashkë me besimin në Allahun (﷾), në engjëjt e Tij dhe në të dërguarit e Tij. Thotë se kushdo që mohon ndonjërin prej tyre ka humbur larg. Kur Profeti (ﷺ) u pyet çfarë është besimi, dha të njëjtën listë, përfshirë Librat e Tij.
“I Dërguari beson në atë (Kuranin) që i është shpallur nga Zoti i tij e po ashtu dhe besimtarët: të gjithë besojnë në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij dhe të dërguarit e Tij (duke thënë): “Ne nuk bëjmë dallim mes asnjërit prej të dërguarve të Tij”. Ata thonë: “Ne dëgjojmë dhe bindemi. Faljen Tënde kërkojmë, o Zoti Ynë dhe te Ti do të kthehemi!””
“O besimtarë! Besoni Allahun, të Dërguarin e Tij, Librin, që ia ka zbritur të Dërguarit të Tij dhe Librin që e ka zbritur më parë. Kushdo që mohon Allahun, engjëjt e Tij, Librat e Tij, të Dërguarit e Tij dhe Ditën e Kiametit, ai, me të vërtetë, ka humbur larg prej udhës së drejtë.”
Ebu Hurejra transmeton se një burrë erdhi te Profeti (ﷺ) dhe e pyeti çfarë është besimi. Profeti u përgjigj se besimi është të besosh në Allahun, në engjëjt e Tij, në Librat e Tij, në të dërguarit e Tij, në takimin me Të dhe në Ringjalljen. Burri ishte engjëlli Xhibril, që kishte ardhur t'u mësonte njerëzve fenë e tyre.
Librat që përmend Kurani
Kurani thotë se Allahu (﷾) ia shpalli Tevratin Musait dhe Ungjillin Jezusit, dhe e quan secilin prej tyre udhëzim dhe dritë. Thotë se Allahu (﷾) i dha Davudit Psalmet, Zeburin. Tevrati në të cilin beson një mysliman është ai që Allahu (﷾) i dha Musait gjatë jetës së tij, para se t'i shtohej apo t'i hiqej diçka. Ungjilli është mesazhi që Allahu (﷾) i dha Jezusit. Jezusi e predikoi me zë popullit të Izraelit. Kurani e paraqet veten si të fundit të këtyre librave, që vërteton atë që erdhi para tij.
“Ne kemi dërguar Teuratin, në të cilin janë udhëzimet dhe drita. Sipas tij, profetët që ia kishin dorëzuar veten Allahut, i gjykonin hebrenjtë; por edhe të diturit dhe rabinët kështu vepronin, sepse atyre iu qe besuar mbrojtja e Librit të Allahut, për të cilin ata dëshmonin. Prandaj, mos kini frikë nga njerëzit, por kini frikë vetëm prej Meje! Dhe mos i ndërroni Fjalët e Mia me ndonjë vlerë të vogël! Kushdo që nuk gjykon sipas asaj që ka shpallur Allahu, ai është mohues i vërtetë.”
“Pas atyre profetëve, Ne dërguam Isain, të birin e Merjemes, si vërtetues të Teuratit që kishte ardhur para tij. Dhe i dhamë atij Ungjillin, në të cilin ka udhëzim dhe dritë, si përmbushje të asaj që ishte shpallur para tij në Teurat dhe si udhërrëfim e këshillë për ata që i frikësohen Allahut.”
“Ne të frymëzuam ty (o Muhamed) me shpallje, ashtu siç frymëzuam me shpallje Nuhun dhe profetët pas tij; siç frymëzuam me shpallje edhe Ibrahimin, Ismailin, Is’hakun, Jakubin dhe bijtë e tij, Isain, Ejubin, Junusin, Harunin, Sulejmanin dhe Davudin, të cilit i dhamë Zeburin.”
“Ai të ka shpallur ty Librin, me të vërtetën e saktë, duke vërtetuar shpalljet e mëparshme. Ai i ka zbritur Teuratin dhe Ungjillin”
Një dritë në shumë llamba
Kurani thotë se çdo i dërguar u dërgua në gjuhën e popullit të tij, dhe përmend librat që iu dhanë Musait, Davudit dhe Jezusit. Dijetari i shekullit të 20-të Muhamed Hamidullah e shpjegoi këtë me një figurë. Profetët janë llamba dhe shpallja është rryma elektrike. Drita vjen nga Allahu (﷾), dhe gjuha amtare e një profeti është vetëm ngjyra e llambës. Kështu Tevrati, Psalmet, Ungjilli dhe Kurani erdhën në gjuhë të ndryshme, por mesazhi ishte një.
“Ne nuk kemi çuar asnjë të dërguar, përveçse në gjuhën e popullit të tij, për t’u shpjeguar atyre (shpalljet e Zotit). Allahu e shpie në humbje kë të dojë dhe e udhëzon në rrugë të drejtë kë të dojë. Ai është i Plotfuqishmi dhe i Urti.”
“Ne të frymëzuam ty (o Muhamed) me shpallje, ashtu siç frymëzuam me shpallje Nuhun dhe profetët pas tij; siç frymëzuam me shpallje edhe Ibrahimin, Ismailin, Is’hakun, Jakubin dhe bijtë e tij, Isain, Ejubin, Junusin, Harunin, Sulejmanin dhe Davudin, të cilit i dhamë Zeburin.”
E shpjegon shpalljen me një figurë: profetët janë llamba dhe shpallja është rryma elektrike; çdo llambë jep dritë sipas tensionit dhe ngjyrës së vet, dhe gjuha amtare e një profeti është ngjyra e llambës, ndërsa fuqia vjen nga Allahu dhe profeti është vetëm ndërmjetës (paragrafi 64). Thotë se nuk ka asnjë gjurmë të fletëve të Ibrahimit, se Tevrati dhe Psalmet humbën më shumë se një herë, dhe se Jezusi nuk pati kohë të diktonte atë që predikoi: dishepujt e tij dhe pasardhësit e tyre i përcollën fjalët e tij në shumë versione, nga të cilët Kisha mbajti katër si Ungjijtë e saj (paragrafi 147).
Lavdërim dhe paralajmërim në të njëjtin Libër
Kurani i lavdëron librat e shpallur. Thotë gjithashtu se disa e shkruan Librin me duart e tyre dhe e quajtën fjalë të Allahut (﷾). Thotë se disa e shtrembëruan Librin me gjuhët e tyre. Thotë se ata që e quajnë veten të krishterë harruan një pjesë të mirë të mesazhit që iu dërgua. Pra kur Kurani përmend Tevratin apo Ungjillin, konteksti tregon nëse nënkupton shpalljen apo atë që bënë njerëzit prej saj.
“Mjerë ata që me duart e tyre shkruajnë Librin, e pastaj thonë: “Kjo është prej Allahut” që për këtë të kenë ndonjë dobi të vogël (materiale). Mjerë ata për çfarë kanë shkruar me duart e tyre dhe mjerë ata për çfarë kanë fituar!”
“Me të vërtetë, një grup ithtarësh të Librit e shtrembërojnë Librin me gjuhët e tyre (ndërsa e lexojnë atë), që ju të mendoni se ai lloj leximi është prej Librit (që ka zbritur Allahu), kurse në të vërtetë, nuk është prej Librit. Ata thonë: “Kjo që lexojmë është nga Allahu”, por ajo nuk është nga Allahu. Ata flasin gënjeshtra për Allahun, duke qenë të vetëdijshëm për këtë.”
“Ne kemi marrë besëlidhje edhe prej atyre që thanë: “Jemi të krishterë”, por edhe ata kanë harruar një pjesë të mirë nga ato që janë këshilluar, prandaj ua shtiem armiqësinë dhe urrejtjen midis tyre deri në Ditën e Kiametit. Allahu do t’i lajmërojë ata për veprat që kanë bërë.”
Tevrati i Musait dhe Tevrati i shtypur
Pesë librat në një Bibël të shtypur shënojnë vdekjen dhe varrimin e Musait. Shtojnë se askush nuk e di varrin e tij “deri në ditën e sotme”, fjalë të shkruara pas vdekjes së tij. Studiuesit modernë të Biblës mbajnë se këta libra u bashkuan dhe u redaktuan nga disa burime gjatë shekujve. Profeti Jeremia i kishte paralajmëruar tashmë njerëzit e kohës së vet për atë që bënte “pena e rreme e skribëve”.
“Kështu Moisiu, shërbëtori i Zotit, vdiq atje në vendin e Moabit, sipas fjalës së Zotit. Dhe ai e varrosi në një luginë në vendin e Moabit, përballë Beth-Peorit; por askush nuk e di varrin e tij deri në ditën e sotme. Moisiu ishte njëqind e njëzet vjeç kur vdiq; sytë e tij nuk ishin dobësuar dhe fuqia e tij natyrore nuk ishte pakësuar. Dhe bijtë e Izraelit e qanë Moisiun në fushat e Moabit tridhjetë ditë; kështu mbaruan ditët e të qarit dhe të zisë për Moisiun. Dhe Jozueu, biri i Nunit, ishte plot me frymën e diturisë, sepse Moisiu kishte vënë duart mbi të; dhe bijtë e Izraelit e dëgjuan dhe bënë ashtu si i kishte urdhëruar Zoti Moisiun. Dhe nuk doli më në Izrael asnjë profet si Moisiu, të cilin Zoti e njihte ballë për ballë,”
Tregon si lexuesit vunë re se pesë librat nuk mund të ishin të gjithë vepër e Moisiut: në shekullin e 11-të Isak ibn Jashushi vuri në dukje se mbretërit edomitë të Zanafillës 36 jetuan shumë kohë pas Moisiut, dhe studiues të mëvonshëm vunë re rrëfimin e vdekjes së Moisiut dhe shprehje si ‘deri në ditën e sotme’. Paraqet pikëpamjen e studimeve moderne biblike se Pentateuku u bashkua nga disa burime më të hershme nga redaktorë të mëvonshëm, dhe e lidh Ligjin e Përtërirë me ‘librin e ligjit’ të gjetur në Tempull në mbretërimin e mbretit Josia (2 Mbretërve 22), në fund të shekullit të 7-të p.e.s.
““ ‘Si mund të thoni: “Ne jemi të urtë dhe ligji i Jahveut është me ne”? Por ja, pena e rreme e skribëve e ka bërë atë një gënjeshtër.”
Ungjilli i Jezusit dhe katër Ungjijtë e Dhiatës së Re
Marku shënon se Jezusi shkonte duke predikuar “ungjillin”, që do të thotë lajm i mirë. Ishte një mesazh që e fliste me zë, dekada para se të shkruhej ndonjë nga katër Ungjijtë e Dhiatës së Re. Katër librat që mbajnë këtë emër janë rrëfime për Jezusin. U shkruan në greqisht dekada më vonë nga autorë që nuk e përmendin emrin e tyre. Luka thotë qartë se e përpiloi të tijin nga ajo që të tjerët kishin përcjellë. Vetë titujt e tyre thonë ‘sipas’ Mateut, Markut, Lukës dhe Gjonit.
“Dhe pasi Gjoni u fut në burg, Jezusi erdhi në Galile, duke predikuar ungjillin e mbretërisë së Perëndisë, dhe duke thënë: Koha u plotësua dhe mbretëria e Perëndisë është afër: pendohuni dhe besoni ungjillin.”
“Duke qenë se shumë veta kanë marrë përsipër të shtrojnë me radhë një rrëfim të gjërave që janë besuar plotësisht ndër ne, ashtu si na i dorëzuan ata që që nga fillimi qenë dëshmitarë okularë dhe shërbëtorë të fjalës, m'u duk mirë edhe mua, që i kam hetuar me kujdes të gjitha gjërat që nga fillimi, të t'i shkruaj me radhë, o i shkëlqyeri Teofil,”
Një tekst mësimor standard. Letrat më të hershme të Pavlit i daton rreth vitit 50 e.s., Markun rreth viteve 65-70, Mateun dhe Lukën rreth viteve 80-85, dhe Gjonin rreth viteve 90-95, dhe shënon se Jezusi fliste aramaisht, ndërsa Ungjijtë u shkruan në greqisht nga autorë që nuk e përmendin emrin e tyre. Thotë gjithashtu se Pavli nuk e njohu Jezusin gjatë jetës së tij dhe erdhi në besim vetëm pas kryqëzimit.
| Libri | Çfarë dha Allahu (﷾) | Çfarë mban emrin sot |
|---|---|---|
| Tevrati | I shpallur Musait gjatë jetës së tij, udhëzim dhe dritë. | Pesë libra që shënojnë edhe vdekjen dhe varrimin e Moisiut. |
| Ungjilli (Inxhili) | Mesazhi që Allahu (﷾) i dha Jezusit, të cilin ai e predikoi me zë. | Katër rrëfime për Jezusin, të shkruara në greqisht dekada më vonë, secili ‘sipas’ një shkrimtari. |
Një mysliman ruan atë që Kurani e vërteton dhe lë mënjanë atë që e kundërshton.
Shumë ungjij, katër të mbajtur
Jezusi nuk shkroi dhe nuk diktoi asnjë libër. Fjalët e tij u përcollën në shumë versione të shkruara. Të krishterët e hershëm lexonin ungjij me emrat e Thomait, Pjetrit, Marisë, Filipit dhe të tjerëve. Kisha mbajti katër dhe të tjerët i la mënjanë si apokrifë, që do të thotë të papranuar si shkrim i shenjtë. Lista e parë e ruajtur me pikërisht njëzet e shtatë librat e Dhiatës së Re të sotme vjen nga viti 367, më shumë se tre shekuj pas Jezusit.
Një antologji shkrimesh të hershme të krishtera të lëna jashtë Dhiatës së Re, në përkthim anglisht. Ndër to janë ungjij me emrat e Thomait, Pjetrit, Marisë dhe Filipit, dhe ungjij të përdorur nga grupe hebreo-të krishtera.
Athanasi, peshkop i Aleksandrisë, rendit librat që ai i llogarit si shkrim i shenjtë. Lista e tij e Dhiatës së Re janë njëzet e shtatë librat e Dhiatës së Re të sotme, lista më e hershme e ruajtur pikërisht e këtyre librave dhe e asnjë tjetri.
E shpjegon shpalljen me një figurë: profetët janë llamba dhe shpallja është rryma elektrike; çdo llambë jep dritë sipas tensionit dhe ngjyrës së vet, dhe gjuha amtare e një profeti është ngjyra e llambës, ndërsa fuqia vjen nga Allahu dhe profeti është vetëm ndërmjetës (paragrafi 64). Thotë se nuk ka asnjë gjurmë të fletëve të Ibrahimit, se Tevrati dhe Psalmet humbën më shumë se një herë, dhe se Jezusi nuk pati kohë të diktonte atë që predikoi: dishepujt e tij dhe pasardhësit e tyre i përcollën fjalët e tij në shumë versione, nga të cilët Kisha mbajti katër si Ungjijtë e saj (paragrafi 147).
Ungjilli ishte si Kurani; katër Ungjijtë e Dhiatës së Re janë transmetime për Jezusin
Islami i mban të ndara dy lloje tekstesh. Kurani është vetë fjala e Allahut (﷾). Hadithet janë transmetime të asaj që tha dhe bëri Profeti (ﷺ), të përcjella nga sahabët e tij dhe të provuara transmetim pas transmetimi. Në këto terma, Ungjilli ishte si Kurani: fjalët që Allahu (﷾) i dha Jezusit. Katër Ungjijtë e Dhiatës së Re janë transmetime për Jezusin, të mbledhura nga ndjekësit e tij dhe pasardhësit e tyre. Një hadith i përmend njerëzit që e përcollën, prandaj çdo transmetim mund të provohet. Luka thotë se u mbështet te ajo që të tjerët kishin përcjellë. Asnjë thënie në të katërt nuk i përmend ata që e përcollën, prandaj asnjëra nuk mund të provohet në atë mënyrë. Ungjilli nuk ka mbijetuar si libër më vete. Ajo që ka mbetur prej tij mbijeton brenda katër Ungjijve të Dhiatës së Re, e përzier me fjalët e atyre që i përpiluan.
“Duke qenë se shumë veta kanë marrë përsipër të shtrojnë me radhë një rrëfim të gjërave që janë besuar plotësisht ndër ne, ashtu si na i dorëzuan ata që që nga fillimi qenë dëshmitarë okularë dhe shërbëtorë të fjalës, m'u duk mirë edhe mua, që i kam hetuar me kujdes të gjitha gjërat që nga fillimi, të t'i shkruaj me radhë, o i shkëlqyeri Teofil,”
Një tekst mësimor standard. Letrat më të hershme të Pavlit i daton rreth vitit 50 e.s., Markun rreth viteve 65-70, Mateun dhe Lukën rreth viteve 80-85, dhe Gjonin rreth viteve 90-95, dhe shënon se Jezusi fliste aramaisht, ndërsa Ungjijtë u shkruan në greqisht nga autorë që nuk e përmendin emrin e tyre. Thotë gjithashtu se Pavli nuk e njohu Jezusin gjatë jetës së tij dhe erdhi në besim vetëm pas kryqëzimit.
E shpjegon shpalljen me një figurë: profetët janë llamba dhe shpallja është rryma elektrike; çdo llambë jep dritë sipas tensionit dhe ngjyrës së vet, dhe gjuha amtare e një profeti është ngjyra e llambës, ndërsa fuqia vjen nga Allahu dhe profeti është vetëm ndërmjetës (paragrafi 64). Thotë se nuk ka asnjë gjurmë të fletëve të Ibrahimit, se Tevrati dhe Psalmet humbën më shumë se një herë, dhe se Jezusi nuk pati kohë të diktonte atë që predikoi: dishepujt e tij dhe pasardhësit e tyre i përcollën fjalët e tij në shumë versione, nga të cilët Kisha mbajti katër si Ungjijtë e saj (paragrafi 147).
Cili shkrim ka fjalën e fundit
Tradita hebraike mban se profecia mbaroi rreth vitit 400 p.e.s., prandaj asnjë shkrim i ri nuk mund të vinte pas saj. Jozef Flavi, një historian hebre i shekullit të parë, shkroi se që nga mbreti persian Artakserks nuk kishte pasur një vijimësi të rregullt profetësh. Prandaj librat e mëvonshëm hebraikë nuk patën kurrë të njëjtin autoritet. Të krishterët mbajnë se profecia vazhdoi, dhe se edhe Dhiata e Re është e frymëzuar. Islami mban se vazhdoi deri te Muhamedi (ﷺ), të cilin Kurani e quan vula e profetëve. Meqë ai ishte profeti i fundit, shpallja që iu dha atij i zëvendëson librat e mëparshëm, që do të thotë se merr vendin e tyre. Aty ku ligjet e mëparshme ndryshojnë, ligji i Kuranit i zëvendëson. Aty ku librat e sotëm ndryshojnë prej tij në besim, Kurani është masa. Librat e mëparshëm i përgatitin rrugën Islamit; nuk vijnë thjesht para tij.
Jozef Flavi rendit librat që hebrenjtë i mbajnë të shenjtë dhe thotë se profetët pas Moisiut e shkruan historinë e kohës së tyre deri në mbretërimin e Artakserksit të Persisë. Që atëherë, thotë ai, historia hebraike është shkruar, por nuk çmohet njësoj, sepse që nga ajo kohë nuk ka pasur një vijimësi të saktë profetësh.
“Muhamedi nuk është babai i askujt prej burrave tuaj, por është i Dërguari i Allahut dhe vula e profetëve; Allahu është i Gjithëdijshëm për çdo gjë.”
“Ne të kemi zbritur ty (o Muhamed) Librin me të vërtetën, si përmbushës të shkrimeve të mëparshme dhe mbrojtës të tyre. Prandaj gjykoji ata sipas asaj që të ka zbritur Allahu dhe mos ndiq dëshirat e tyre, duke u shmangur kështu nga e Vërteta që të është shpallur. Ne për secilin nga ju kemi sjellë një ligj dhe një rrugë të qartë. Sikur të donte Allahu, do t’ju kishte bërë një popull të vetëm, por Ai kërkon që t’ju provojë në atë që ju ka dhënë, andaj bëni gara për punë të mira! Të gjithë do të ktheheni te Allahu e Ai do t’ju lajmërojë për çështjet, rreth të cilave kishit kundërshti.”
Si e mban një mysliman Biblën
Kurani e quan veten mbrojtës, muhejmin, mbi shkrimin para tij. Aty ku Bibla pajtohet me të, si për njëshmërinë e Allahut (﷾), profetët dhe gjykimin, një mysliman dëgjon shpalljen e vjetër që ende flet. Aty ku e kundërshton Kuranin, ai e merr si vepër njerëzish. Për atë që nuk mund ta verifikojë, Profeti (ﷺ) u tha myslimanëve as ta besojnë, as ta mohojnë. Në vend të kësaj ata duhet të thonë: ne besojmë në Allahun (﷾) dhe në atë që na u shpall neve.
“Ne të kemi zbritur ty (o Muhamed) Librin me të vërtetën, si përmbushës të shkrimeve të mëparshme dhe mbrojtës të tyre. Prandaj gjykoji ata sipas asaj që të ka zbritur Allahu dhe mos ndiq dëshirat e tyre, duke u shmangur kështu nga e Vërteta që të është shpallur. Ne për secilin nga ju kemi sjellë një ligj dhe një rrugë të qartë. Sikur të donte Allahu, do t’ju kishte bërë një popull të vetëm, por Ai kërkon që t’ju provojë në atë që ju ka dhënë, andaj bëni gara për punë të mira! Të gjithë do të ktheheni te Allahu e Ai do t’ju lajmërojë për çështjet, rreth të cilave kishit kundërshti.”
Ebu Hurejra transmeton se ithtarët e Librit e lexonin Tevratin në hebraisht dhe ua shpjegonin myslimanëve në arabisht. Profeti (ﷺ) u tha myslimanëve të mos i besonin dhe as t'i quanin gënjeshtarë, por të thoshin: ne besojmë te Allahu dhe te ajo që na u shpall neve (Kurani 2:136).
Myslimanët nuk e urrejnë Jezusin apo Biblën
Një mysliman duhet ta dojë Jezusin. Kurani e quan atë një Fjalë prej Allahut (﷾), të nderuar në këtë botë dhe në tjetrën. Një njeri nuk mund të jetë mysliman pa besuar në lindjen e tij nga virgjëresha dhe në mrekullitë e tij, të bëra me lejen e Allahut (﷾). Kur myslimanët e kritikojnë Biblën, ata po e mbrojnë Jezusin dhe fjalën e Allahut (﷾) nga ajo që njerëzit i shtuan. Kurani i dënon ata që e shkruajnë Librin me duart e tyre dhe thonë “Kjo është prej Allahut”. Myslimanët i hedhin poshtë Trininë dhe shlyerjen sepse nuk erdhën nga Jezusi. Në Ditën e Fundit, thotë Kurani, Jezusi do të mohojë se u ka thënë ndonjëherë njerëzve ta adhurojnë.
“(Kujto) kur engjëjt thanë: O Merjeme! Allahu të jep lajmin e mirë për një (djalë që do të lindë me një) Fjalë prej Tij: emrin do ta ketë Mesih - Isa i biri i Merjemes, do të jetë i nderuar në këtë botë dhe në tjetrën dhe një nga të afërmit e Allahut.”
“Ajo tha: “Zoti im! Qysh do të kem unë fëmijë, kur nuk më ka prekur askush?!” – “Kështu – tha (engjëlli) - Allahu krijon ç’të dojë Vetë. Kur vendos diçka, Ai vetëm thotë për të: “Bëhu!” dhe ajo bëhet.””
“dhe do ta caktojë atë të Dërguar te bijtë e Israilit (të cilëve do t’u thotë): Ju kam sjellë prova nga Zoti juaj (që vërtetojnë Profecinë time): bëj për ju diçka prej balte në formë shpendi, fryj në të e me urdhrin e Allahut ajo bëhet shpend i gjallë; shëroj të verbrit e lindur dhe të lebrosurit dhe i ngjall të vdekurit me lejen e Allahut; ju tregoj çfarë hani dhe çfarë ruani në shtëpitë tuaja. Sigurisht që te të gjitha këto ka prova për ju, nëse jeni besimtarë të vërtetë.”
“Mjerë ata që me duart e tyre shkruajnë Librin, e pastaj thonë: “Kjo është prej Allahut” që për këtë të kenë ndonjë dobi të vogël (materiale). Mjerë ata për çfarë kanë shkruar me duart e tyre dhe mjerë ata për çfarë kanë fituar!”
“Pastaj Allahu do të thotë (në Ditën e Gjykimit): “O Isa, i biri i Merjemes! Ti ishe ai që u the njerëzve: “Adhuromëni mua dhe nënën time si zota krahas Allahut”?! Isai do të thotë: Qofsh i lartësuar dhe i lavdëruar! Mua nuk më takon të them diçka, për të cilën nuk kam aspak të drejtë! Po ta kisha thënë ndonjëherë, Ti me siguri do ta dije. Ti e di çfarë ka në shpirtin tim, po unë nuk e di çfarë ka në Veten Tënde. Vetëm Ti i di të gjitha të fshehtat. Unë nuk u kam thënë asgjë tjetër, përveç asaj që më ke urdhëruar Ti: Adhuroni Allahun, Zotin tim dhe Zotin tuaj!” Kam qenë dëshmitar, për sa kohë që kam jetuar midis tyre dhe, qëkurse më more mua, vetëm Ti ishe mbikëqyrës i tyre. Ti je Dëshmitar për çdo gjë.”
Varg pas vargu
Kurani 5:46 — Sureja El-Maide, ajeti 46
“Pas atyre profetëve, Ne dërguam Isain, të birin e Merjemes, si vërtetues të Teuratit që kishte ardhur para tij. Dhe i dhamë atij Ungjillin, në të cilin ka udhëzim dhe dritë, si përmbushje të asaj që ishte shpallur para tij në Teurat dhe si udhërrëfim e këshillë për ata që i frikësohen Allahut.”
Cituar për
Të krishterët argumentojnë se Kurani e quan Ungjillin udhëzim dhe dritë, prandaj i vërteton Ungjijtë e Dhiatës së Re që lexojnë të krishterët.
Përgjigjja
Ajeti flet për Ungjillin që Allahu (﷾) i dërgoi Jezusit. I njëjti Kuran flet gjithashtu për shkrimin në duart e njerëzve në kohën e vet. Thotë se disa e shkruan Librin me duart e tyre, dhe se të krishterët harruan një pjesë të mirë të mesazhit. Pra e lavdëron shpalljen dhe paralajmëron për kopjet. Dy ajete citohen shpesh për t'i dërguar myslimanët te Bibla, 5:47 dhe 5:68. Ato marrin përgjigje në faqen nëse myslimanët duhet ta ndjekin Biblën.
Ku përfundon — Lavdërimi i Kuranit është për atë që Allahu (﷾) i dha Jezusit, prandaj nuk mund të lexohet si miratim i katër Ungjijve të Dhiatës së Re ashtu siç janë.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Dhiata e Vjetër dhe e Re janë fjala e frymëzuar e Perëndisë. Pesë librat e Moisiut janë Tevrati, dhe katër Ungjijtë janë Ungjilli i Jezusit, të përcjellë me besnikëri.
Kurani e quan Tevratin dhe Ungjillin udhëzim dhe dritë. Prandaj duhet të jetë duke e vërtetuar Biblën që mbanin hebrenjtë dhe të krishterët në shekullin e 7-të.
Kundërpërgjigje
Kurani i lavdëron Tevratin dhe Ungjillin ashtu siç ua dha Allahu (﷾) Musait dhe Jezusit. Por i njëjti Kuran thotë se disa e shkruan Librin me duart e tyre. Thotë gjithashtu se të krishterët harruan një pjesë të mirë të mesazhit. Pra urdhri i tij për të gjykuar sipas asaj që shpalli Allahu (﷾) në të (5:47) nënkupton shpalljen që ka mbijetuar. Nuk nënkupton çdo fjalë të kopjuar.
Pikëpamja islame
Një mysliman duhet të besojë se Allahu (﷾) ia shpalli Tevratin Musait, Zeburin Davudit dhe Ungjillin Jezusit. Nuk i kërkohet ta marrë Biblën e sotme si ato shpallje. Ai e nderon atë që ka mbijetuar prej tyre dhe e mat me Kuranin, Librin e fundit, i cili u ruajt.
Kurani e bën besimin në librat e shpallur të Allahut (﷾) pjesë të besimit, dhe e quan mohimin e tyre humbje larg.
Kur u pyet çfarë është besimi, Profeti (ﷺ) rendit besimin në Librat e Allahut (﷾).
Kurani e përmend Tevratin, Zeburin dhe Ungjillin si libra që Allahu (﷾) u dha Musait, Davudit dhe Jezusit.
Pentateuku (pesë librat e Musait) shënon vdekjen e Musait dhe thotë se varri i tij është i panjohur “deri në ditën e sotme”. Pra nuk është i gjithi ashtu siç e mori Musai.
Katër Ungjijtë e Dhiatës së Re janë rrëfime për Jezusin të shkruara dekada pas tij, jo mesazhi që iu dha atij.
Kurani i dënon ata që e shkruan Librin me duart e tyre dhe thanë se ishte prej Allahut (﷾).
Çdo i dërguar solli një mesazh të vetëm në gjuhën e popullit të vet. Profeti është llamba, dhe drita është e Allahut (﷾).
Ungjilli i humbur ishte si Kurani, vetë fjala e Allahut (﷾). Katër Ungjijtë e Dhiatës së Re janë transmetime për Jezusin të përcjella nga të tjerë, pa zinxhir transmetuesish për t'u provuar, ndryshe nga hadithet.
Të krishterët e hershëm lexonin shumë ungjij, dhe kisha mbajti vetëm katër.
Myslimanët duhet ta duan dhe ta nderojnë Jezusin; kritika e tyre ndaj Biblës e mbron atë nga ajo që iu shtua në emrin e tij.
Tradita hebraike mbante se profecia kishte mbaruar pas Artakserksit, pa një vijimësi të saktë profetësh. Prandaj asnjë shkrim i ri nuk mund të vinte pas.
Muhamedi (ﷺ) është profeti i fundit. Prandaj shpallja që iu dha atij i zëvendëson librat e mëparshëm, dhe çdo gjë në to që nuk pajtohet me Kuranin i lë vendin atij.
Kurani qëndron si mbrojtës mbi shkrimet e mëparshme. Ajo që pajtohet me të mbahet, dhe ajo që e kundërshton lihet mënjanë.