Përgjigje e shkurtër
Shumica e budistëve i përkulen Budës, por vetëm disa i kërkojnë atij ose një bodhisattve (një qenieje e zotuar t'i shpëtojë të tjerët) ndihmë. Kjo varet nga shkolla. Budistët theravada marrin strehë te Buda dhe këndojnë vargje për mbrojtje. Megjithatë tekstet pali e bëjnë atë të thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën. Shumë budistë të Tokës së Pastër dhe mahajana të tjerë e thërrasin vërtet Amitabhën ose Avalokitesvarën që t'i shpëtojë. Islami jep një përgjigje për të gjithë. Kurani thotë të mos i lutesh askujt krahas Allahut (﷾) (72:18). Madje edhe Profetit (ﷺ) i thuhet të thotë se ai i lutet vetëm Zotit të tij dhe nuk ka fuqi ta çojë askënd në sjelljen e drejtë (72:20-21). Allahu (﷾) i dëgjon ata që i luten (40:60), dhe askush nuk mund të ndërhyjë tek Ai përveçse pas lejes së Tij (2:255).
Shpjegimi i plotë
Dy degë, dhe kush kë thërret
Budizmi ka dy degë të mëdha. Theravada, që gjendet kryesisht në Azinë Jugore dhe Juglindore, ndjek tekstet pali. Mahajana, që gjendet kryesisht në Azinë Lindore, shton sutra të tjera dhe nderon shumë bodhisattva. Zeni dhe Toka e Pastër janë shkolla mahajana. Një budist theravada bëhet budist duke marrë strehë te Buda, te Mësimi dhe te Sangha, bashkësia e dishepujve të tij. Shumë budistë të Tokës së Pastër dhe mahajana të tjerë e thërrasin gjithashtu me emër Amitabhën ose Avalokitesvarën. Shumë praktikues të Zenit nuk i luten askujt dhe rrinë në meditim. Kjo faqe thotë cilës shkollë i përket secila praktikë, dhe nuk e përshkruan praktikën e një shkolle si atë të një tjetre.
“Marr strehë te Buda, marr strehë te Mësimi, marr strehë te Sangha.”
Theravada: strehimi, përkulja dhe vargjet për mbrojtje
Në tekstet pali ndjekësit e Budës marrin strehë tek ai, te mësimi i tij dhe te Sangha. Dhammapada thotë se kjo strehë e çon atë që shkon tek ajo t'i shohë katër të vërtetat fisnike. Thotë gjithashtu se nderimi i Budës ose i dishepullit të tij sjell meritë të madhe. Budistët theravada këndojnë edhe Ratana Sutta-n si këngë mbrojtëse (paritta). Refreni i saj, “me këtë të vërtetë, qofshi mirë!”, u thuhet qenieve të mbledhura. Në mbyllje këngëtari u thotë po atyre qenieve “Ne i përkulemi Budës! Qofshi të sigurt!”. Tekstet e cituara këtu paraqesin nder për një mësues që ka kaluar përtej vuajtjes. Ato nuk paraqesin një Budë që e dëgjon dhe i përgjigjet atij që e thërret.
“Marr strehë te Buda, marr strehë te Mësimi, marr strehë te Sangha.”
“Ai që ka marrë strehë te Buda, te mësimi i tij dhe te Sangha, i sheh katër të vërtetat fisnike me kuptim të drejtë: vuajtjen, burimin e vuajtjes, kapërcimin e vuajtjes, dhe udhën fisnike tetëfishe që të çon te qetësimi i vuajtjes. Një strehë e tillë është një shenjtërore, është streha supreme. Duke shkuar te ajo strehë, çlirohesh nga çdo vuajtje.”
“Kur një njeri i nderon të denjët, Budën ose dishepullin e tij, që e kanë kapërcyer shumëfishimin dhe e kanë lënë pas pikëllimin dhe vajtimin, të shuar, pa iu frikësuar asgjëje nga asnjë anë, merita e atij që nderon të tillë nuk mund të llogaritet nga askush, duke thënë se është vetëm kaq.”
“Nuk ka pasuri në këtë jetë apo në tjetrën, as margaritar të lartë në qiej, që të barazohet me të Realizuarin. Ky margaritar i lartë është te Buda: me këtë të vërtetë, qofshi mirë!”
“Çfarëdo qeniesh që janë mbledhur këtu, në tokë apo në qiell: i Realizuari nderohet nga perënditë dhe njerëzit! Ne i përkulemi Budës! Qofshi të sigurt!”
Çfarë thotë Buda i teksteve pali për veten
Në Dhammapada Buda u thotë dëgjuesve të tij se duhet ta bëjnë vetë punën, dhe se Budat vetëm e tregojnë udhën. Një varg tjetër thotë se njeriu është zot i vetvetes. Afër fundit të jetës së tij, në Ligjëratat e gjata, ai i thotë Anandës se murgjit duhet të jetojnë si ishulli dhe streha e tyre. Edhe mësimi duhet të jetë ishulli dhe streha e tyre, dhe asnjë tjetër. Në këto tekste pali Buda tregon larg vetes, drejt përpjekjes dhe mësimit.
“Ju vetë duhet ta bëni punën; të Realizuarit vetëm e tregojnë udhën.”
“Njeriu është vërtet zot i vetvetes, sepse kush tjetër do të ishte zoti i tij? Me anë të një vetjeje të zbutur mirë, njeriu fiton një zot që është vërtet i rrallë.”
“Pra, Ananda, jetoni si ishulli juaj, streha juaj, pa ndonjë strehë tjetër. Mësimi le të jetë ishulli dhe streha juaj, pa ndonjë strehë tjetër.”
Mahajana: Avalokitesvara dhe Amitabha
Lotus Sutra është një sutër mahajana, jo një tekst pali. Në të Buda thotë se ata që dëgjojnë emrin e bodhisattvës Avalokitesvara, ose i luten atij, çlirohen nga shqetësimet. Shqetësimet e përmendura përfshijnë zjarrin dhe përmbytjen. Sukhavativyuha e Madhe, gjithashtu mahajana, është një nga tekstet kryesore të budizmit të Tokës së Pastër. Në lutjen e saj 19, pjesa përmbyllëse e së cilës përputhet me zotimin e njohur të 18-të të tekstit kinez, Amitabha bën një zotim para se të bëhet Budë. Ata që e kthejnë mendimin e tyre për të lindur në vendin e tij, qoftë edhe me dhjetë mendime për të, do të lindin atje. Zotimi i përjashton ata që kanë bërë pesë padrejtësitë më të rënda ose që abuzojnë me Ligjin e mirë. Këto janë tekstet mbi të cilat mbështetet thirrja e një emri.
“Të gjitha qindra mijëra miriada kotish krijesash, o djalosh nga familje e mirë, që në këtë botë vuajnë nga shqetësime, nëse dëgjojnë emrin e Bodhisattvës Mahasattva Avalokitesvara, do të çlirohen nga ajo masë shqetësimesh. Ata që do ta mbajnë emrin e këtij Bodhisattve Mahasattva Avalokitesvara, o djalosh nga familje e mirë, nëse bien në një masë të madhe zjarri, do të shpëtojnë prej saj në saje të shkëlqimit të Bodhisattvës Mahasattva. Në rast se, o djalosh nga familje e mirë, krijesat, të marra nga rryma e lumenjve, do t'i luten Bodhisattvës Mahasattva Avalokitesvara, të gjithë lumenjtë do t'u japin një vahë.”
“O Bhagavat, nëse ato qenie që në vende Budash të pamatshme dhe të panumërta, pasi ta kenë dëgjuar emrin tim, kur unë ta kem arritur Bodhin, do ta drejtojnë mendimin e tyre për të lindur në atë vend Bude timin, dhe për këtë qëllim do ta pjekin rezervën e tyre të meritës, nëse këta nuk do të lindnin në atë vend Bude, madje edhe ata që e kanë përsëritur vetëm dhjetë herë mendimin (për atë vend Bude), duke përjashtuar gjithmonë ato qenie që kanë kryer mëkatet (e pesë) Anantarya, dhe që kanë shkaktuar pengim dhe abuzim me Ligjin e mirë, atëherë mos e arrifsha dijen më të lartë të përsosur.”
Një mësues që tregon larg vetes, dhe te kush
Kurani e bën Profetin (ﷺ) të thotë se ai nuk bën më shumë se t'i lutet Zotit të tij dhe nuk i shoqëron askënd Atij. Ai thotë gjithashtu se nuk është në fuqinë e tij të shkaktojë dëm, apo ta çojë dikë në sjelljen e drejtë. Ai është, thotë ai, vetëm një njeri si të tjerët, të cilit i ka ardhur shpallja se Allahu (﷾) është një. Pra, Buda i teksteve pali dhe Profeti i Kuranit tregojnë të dy larg vetes. Islami thotë te kush: tek Ai që na krijoi dhe që vetëm Ai mund të përgjigjet.
“Thuaj (o Muhamed): “Unë i lutem vetëm Zotit tim dhe nuk i shoqëroj Atij askënd (në adhurim)”. Thuaj: “Unë nuk mund t’ju largoj ndonjë dëm e as t’ju sjell ndonjë dobi”.”
“Thuaj: “Unë jam vetëm një vdekatar si ju, që më është shpallur se Zoti juaj është një Zot i Vetëm. Kështu, kush shpreson takimin me Zotin e vet, le të bëjë vepra të mira dhe të mos i shoqërojë askënd në adhurim Zotit të vet!””
“Ju vetë duhet ta bëni punën; të Realizuarit vetëm e tregojnë udhën.”
Ai që dëgjon, dhe që është afër
Kurani shënon se Allahu (﷾) thotë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem”. Thotë se Ai është vërtet afër robërve të Tij dhe e dëgjon çdo lutës që e thërret. Thotë se i Tij është i gjithë pushteti. Ata që thirren krahas Tij nuk zotërojnë asgjë, nuk e dëgjojnë thirrjen dhe nuk mund të përgjigjen. Prandaj myslimani i kërkon vetëm Allahut (﷾). Kapitulli i parë i Kuranit, që lexohet në çdo namaz, thotë: “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë”. Lutja, besimi dhe karakteri bashkë bëjnë një mënyrë të vetme jetese, dhe kërkesa e besimtarit është pjesë e saj.
“Zoti juaj ka thënë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem! Me të vërtetë, ata që tregohen mendjemëdhenj e nuk duan të Më adhurojnë, do të hyjnë në Xhehenem të poshtëruar”!”
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
“Ai e bën natën të kalojë në ditë dhe ditën të kalojë në natë. Ai i ka nënshtruar Diellin dhe Hënën, kështu që secili lëviz për një kohë të caktuar. Ky është Allahu, Zoti juaj. Pushteti është i Tij! Kurse ata që ju i adhuroni krahas Tij, nuk zotërojnë as sa cipa e bërthamës së hurmës.”
“Nëse ju u luteni atyre, ata nuk e dëgjojnë lutjen tuaj, por edhe sikur ta dëgjonin, nuk do t’ju përgjigjeshin. Në Ditën e Kiametit, ata do ta mohojnë adhurimin që u bënit atyre. Askush nuk mund të të njoftojë ty (o Muhamed) ashtu si Ai që është i Gjithëdijshëm.”
“Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë.”
Mos iu lutni askujt krahas Allahut (﷾)
Kurani thotë se vendet e adhurimit janë për Allahun (﷾), prandaj askush nuk duhet thirrur bashkë me Të. Ky është rregulli për çdo lexues, mysliman apo jo. Ai nuk e ndalon respektin për një mësues. Ai ndalon t'i ofrosh një njeriu thirrjen, besimin dhe përkushtimin që i përkasin vetëm Allahut (﷾).
“Xhamitë i janë kushtuar vetëm Allahut, prandaj mos iu lutni askujt krahas Allahut!”
Ndërmjetësimi: vetëm me lejen e Tij
Islami nuk e mohon se ndërmjetësimi ekziston. Kurani thotë kush mund të ndërhyjë tek Allahu (﷾): askush, përveçse pas lejes së Tij, dhe vetëm për ata që Ai i pranon. Thotë se edhe ndërmjetësimi i engjëjve nuk bën asnjë dobi përveçse pasi Allahu (﷾) të ketë dhënë leje. Pra, ndërmjetësimi nuk është një fuqi që dikush e mban me të drejtën e vet. Asnjë njeri nuk është një rrugë anash Allahut (﷾), që t'i kërkohet në vend të Tij. Në Ditën e Gjykimit Profeti (ﷺ) do të ndërmjetësojë, por vetëm pasi Allahu (﷾) të japë leje dhe vetëm për ata që Ai i pranon. Prandaj besimtari i kërkon Allahut (﷾) atë ndërmjetësim, dhe nuk i kërkon askujt në vend të Tij.
“Allahu! Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Tij, të Gjallit, të Përjetshmit, Mbajtësit të gjithçkaje! Atë nuk e kaplon as dremitja, as gjumi! Atij i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe gjithçka që gjendet në Tokë. Kush mund të ndërhyjë tek Ai për ndokënd pa lejen e Tij? Ai di çdo gjë që ka ndodhur përpara dhe çdo gjë që do të ndodhë pas njerëzve, kurse ata nuk mund të përvetësojnë asgjë nga Dituria e Tij, përveçse aq sa Ai dëshiron. Kursi-u i Tij shtrihet mbi qiejt dhe Tokën dhe Ai nuk e ka të rëndë t’i ruajë ato. Ai është i Larti, Madhështori!”
“Vërtet që Zoti juaj është Allahu, i Cili i krijoi qiejt dhe Tokën për gjashtë ditë, pastaj u ngrit mbi Fron, duke drejtuar çdo gjë. S’ka ndërmjetës tek Ai, përveçse me lejen e Tij. Ky është Allahu, Zoti juaj, andaj adhurojeni Atë! Vallë, a nuk po mendoni?!”
“Atë ditë nuk do të bëjë dobi ndërmjetësimi i askujt, përveç ndërmjetësimit të atij, që i jep leje i Gjithëmëshirshmi dhe që i është pranuar fjala.”
“Sa engjëj ka në qiej, ndërmjetësimi i të cilëve nuk bën asnjë dobi, veçse pasi të japë leje Allahu, për kë të dojë e të pëlqejë Vetë!”
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) u pyet se kush do të ishte më i lumturi i njerëzve me ndërmjetësimin e tij në Ditën e Kiametit. Ai i tha Ebu Hurejrës se, duke parë etjen e tij për hadithin, e kishte pritur që askush para tij të mos e pyeste për këtë. Pastaj tha se do të ishte ai që tha ‘nuk ka zot tjetër përveç Allahut’ sinqerisht (halisan), nga zemra e tij.
| Kush | Çfarë bëjnë |
|---|---|
| Budistët theravada | Kërkojnë strehë te Buda, mësimi i tij dhe Sangha; përkulen dhe këndojnë vargje për mbrojtje. Tekstet paraqesin një mësues që tregon rrugën, jo një që dëgjon atë që e thërret. |
| Budistët e Tokës së Pastër dhe mahajana të tjerë | Shumë e thërrasin Amitabhën apo Avalokitesvarën me emër. |
| Praktikuesit zen | Shumë nuk i luten askujt, dhe ulen në meditim. |
| Myslimanët | Thërrasin vetëm Allahun (﷾). Ndërmjetësimi bëhet vetëm me lejen e Tij, për ata që Ai i pranon. |
‘Ne i nderojmë, nuk i adhurojmë’
Kurani shënon një shfajësim nga ata që marrin mbrojtës të tjerë përveç Allahut (﷾). Ata thonë: “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu”. Ai përgjigjet se përkushtimi i sinqertë i takon Allahut (﷾), dhe se Allahu (﷾) do të gjykojë midis atyre që nuk pajtohen. Në një vend tjetër ata që u shërbejnë gjërave të tjera përveç Tij thonë: “Këta janë ndërmjetësit tanë te Allahu”. Kurani pyet nëse ata i tregojnë Allahut (﷾) diçka që Ai nuk e di. Parimi i arrin të gjithë lexuesit: nuk nevojitet asnjë ndërmjetës për t'iu lutur Atij, sepse Allahu (﷾) është afër dhe dëgjon.
“Vetëm Allahut i takon adhurimi i vërtetë. Sa për ata që marrin mbrojtës të tjerë, përveç Tij, duke thënë: “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu”, Allahu me siguri që do t’i gjykojë për mospajtimet që kanë pasur. Vërtet, Allahu nuk e udhëzon atë që është gënjeshtar e mohues.”
“Ata adhurojnë në vend të Allahut atë që as nuk u bën dëm, as nuk u sjell dobi dhe thonë: “Këta janë ndërmjetësit tanë te Allahu”! Thuaj: “A po i tregoni Allahut për diçka që Ai nuk e di në qiej dhe në Tokë?!” Qoftë i lavdëruar Ai dhe i lartësuar mbi gjithçka që ia shoqërojnë Atij (në adhurim)!”
“Kur robërit e Mi (besimtarë) të pyesin për Mua, (thuaju se) Unë jam afër, i përgjigjem lutjeve të lutësit, kur ai më lutet Mua. Prandaj, le t’i përgjigjen thirrjes Sime dhe le të më besojnë Mua, për të qenë në rrugë të drejtë.”
Ai të cilit duhet t'i luteni
Kurani kërkon të peshohet me kujdes. E solli Muhamedi (ﷺ), i cili u dërgua për të gjithë njerëzimin. Myslimanët e ftojnë çdo lexues, edhe budistët, ta lexojnë atë dhe t'i luten Atij që përshkruan ai.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Thuaj (o Muhamed): “O njerëz, unë jam i Dërguari i Allahut për të gjithë ju, i Atij që i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës. Nuk ka zot tjetër të vërtetë veç Atij; Ai jep jetë dhe vdekje, prandaj besoni në Allahun dhe në të Dërguarin e Tij, Profetin që nuk di shkrim e lexim e që beson në Allahun dhe Fjalët e Tij! Shkoni pas tij, që të jeni në rrugën e drejtë!””
Gjashtë përgjigje të kthyera
Khuddakapatha 1 — Pasazhet bazë, pasazhi 1 (Tri strehët)
“Marr strehë te Buda, marr strehë te Mësimi, marr strehë te Sangha.”
Cituar për
Budistët theravada vetëm marrin strehë, përkulen dhe këndojnë për mbrojtje. Ky është respekt për një mësues, dhe ju nuk keni asnjë kundërshtim me të.
Përgjigjja
Kjo është e drejtë, dhe kjo faqe nuk thotë se theravadinët i luten Budës si një perëndie. Tekstet pali paraqesin nder, dhe vetë Buda thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën (Dhammapada 276). Pyetja që mbetet është ku kthehet njeriu në nevojë. Kurani përgjigjet: Allahu (﷾) thotë “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem” (40:60), dhe Ai është afër (2:186).
Ku përfundon — Nuk bëhet asnjë pohim kundër praktikës theravada ashtu siç e paraqesin tekstet. Pyetja është kë thërret njeriu në nevojë.
Dhammapada 195-196 — Budat, vargjet 195-196
“Kur një njeri i nderon të denjët, Budën ose dishepullin e tij, që e kanë kapërcyer shumëfishimin dhe e kanë lënë pas pikëllimin dhe vajtimin, të shuar, pa iu frikësuar asgjëje nga asnjë anë, merita e atij që nderon të tillë nuk mund të llogaritet nga askush, duke thënë se është vetëm kaq.”
Cituar për
Ne e nderojmë Budën, nuk e adhurojmë. Një përkulje është respekt, dhe askush nuk po i kërkon asgjë.
Përgjigjja
Respekti për një mësues nuk është ajo që ndalon Islami. Kurani ndalon t'i lutesh dikujt krahas Allahut (﷾) (72:18). Ai shënon gjithashtu shfajësimin e atyre që marrin mbrojtës të tjerë: “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu”. Ai përgjigjet se përkushtimi i sinqertë i takon Allahut (﷾) (39:3). Aty ku nderi mbetet nder, nuk ka asgjë për t'u përgjigjur. Aty ku kthehet në kërkim shpëtimi, zbatohet rregulli i Kuranit.
Ku përfundon — Nderi nuk është pyetja. Pyetja është thirrja e dikujt për ndihmë, dhe t'i japësh atij përkushtimin që i përket Allahut (﷾).
Sukhavativyuha e Madhe (Përshkrimi i Sukhavatit) 8.19 — seksioni 8, lutja 19, f. 15
“O Bhagavat, nëse ato qenie që në vende Budash të pamatshme dhe të panumërta, pasi ta kenë dëgjuar emrin tim, kur unë ta kem arritur Bodhin, do ta drejtojnë mendimin e tyre për të lindur në atë vend Bude timin, dhe për këtë qëllim do ta pjekin rezervën e tyre të meritës, nëse këta nuk do të lindnin në atë vend Bude, madje edhe ata që e kanë përsëritur vetëm dhjetë herë mendimin (për atë vend Bude), duke përjashtuar gjithmonë ato qenie që kanë kryer mëkatet (e pesë) Anantarya, dhe që kanë shkaktuar pengim dhe abuzim me Ligjin e mirë, atëherë mos e arrifsha dijen më të lartë të përsosur.”
Cituar për
Ne shpëtohemi nga fuqia e Amitabhës, jo nga e jona (fuqia tjetër). Thënia e emrit të tij është mirënjohje për një shpëtim të dhënë tashmë, jo kërkesë.
Përgjigjja
Mirënjohja i thuhet prapë dikujt që dëgjon. Zotimi, në tekstin mbi të cilin mbështetet Toka e Pastër, u premton rilindje në vendin e tij atyre që kthehen nga ai, në botë të panumërta. Ai përjashton vetëm ata që kanë bërë pesë padrejtësitë më të rënda ose kanë abuzuar me Ligjin e mirë. Një qenie që e dëgjon çdo lutës të tillë dhe e shpëton bën atë që Kurani ia jep vetëm Allahut (﷾) (40:60; 35:13-14). Buda i teksteve pali thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën (Dhammapada 276).
Ku përfundon — Nëse Amitabha e dëgjon çdo lutës dhe e shpëton, atij i jepet fuqia që Islami ia jep vetëm Allahut (﷾).
Saddharma-pundarika (Lotus Sutra) 24 — kapitulli XXIV (I Gjithanshmi, shndërrimet e Avalokitesvarës), f. 406
“Të gjitha qindra mijëra miriada kotish krijesash, o djalosh nga familje e mirë, që në këtë botë vuajnë nga shqetësime, nëse dëgjojnë emrin e Bodhisattvës Mahasattva Avalokitesvara, do të çlirohen nga ajo masë shqetësimesh. Ata që do ta mbajnë emrin e këtij Bodhisattve Mahasattva Avalokitesvara, o djalosh nga familje e mirë, nëse bien në një masë të madhe zjarri, do të shpëtojnë prej saj në saje të shkëlqimit të Bodhisattvës Mahasattva. Në rast se, o djalosh nga familje e mirë, krijesat, të marra nga rryma e lumenjve, do t'i luten Bodhisattvës Mahasattva Avalokitesvara, të gjithë lumenjtë do t'u japin një vahë.”
Cituar për
Avalokitesvara është bodhisattva e dhembshurisë. Thirrja e emrit të tij është mënyra si na arrin dhembshuria, dhe nuk i kërkon asgjë një personi.
Përgjigjja
Lotus Sutra thotë se krijesat në zjarr apo në përmbytje që e dëgjojnë apo i luten emrit të tij çlirohen. Ky është një premtim shpëtimi për çdo lutës. Nëse figura është simbol, asgjë nuk e dëgjon lutësin. Nëse është qenie, ajo bën atë që Kurani ia jep Allahut (﷾), i cili është afër dhe përgjigjet (2:186; 40:60). Kurani thotë se ata që thirren krahas Tij nuk mund të përgjigjen (35:14).
Ku përfundon — Një simbol nuk mund të dëgjojë, dhe një qenie që e dëgjon çdo lutës ka fuqinë e vetë Allahut (﷾).
Digha Nikaya 16 — Ligjëratat e gjata, ligjërata 16 (Ligjërata e madhe për shuarjen përfundimtare), segmenti 2.26.1
“Pra, Ananda, jetoni si ishulli juaj, streha juaj, pa ndonjë strehë tjetër. Mësimi le të jetë ishulli dhe streha juaj, pa ndonjë strehë tjetër.”
Cituar për
Shumë praktikues të Zenit, dhe vetë Buda në tekstet pali, thonë të mbështetesh te vetja. Unë nuk i lutem askujt, kështu që asgjë nga kjo nuk më përket.
Përgjigjja
Atëherë kjo faqe nuk thotë se ju luteni, dhe Islami e nderon përpjekjen dhe një zemër të pastër. Kurani shton një pyetje që përpjekja nuk mund t'i përgjigjet: kush na krijoi, dhe kush na mban. Ai thotë se Ai që e bën këtë është afër, e dëgjon atë që e thërret, dhe duhet t'i kërkohet (2:186; 40:60).
Ku përfundon — Mbështetja te vetja është gjysma e rrugës. Kurani shton Atë që na krijoi dhe përgjigjet.
Kurani 2:255 — Sureja El-Bekare, ajeti 255
“Allahu! Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) përveç Tij, të Gjallit, të Përjetshmit, Mbajtësit të gjithçkaje! Atë nuk e kaplon as dremitja, as gjumi! Atij i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe gjithçka që gjendet në Tokë. Kush mund të ndërhyjë tek Ai për ndokënd pa lejen e Tij? Ai di çdo gjë që ka ndodhur përpara dhe çdo gjë që do të ndodhë pas njerëzve, kurse ata nuk mund të përvetësojnë asgjë nga Dituria e Tij, përveçse aq sa Ai dëshiron. Kursi-u i Tij shtrihet mbi qiejt dhe Tokën dhe Ai nuk e ka të rëndë t’i ruajë ato. Ai është i Larti, Madhështori!”
Cituar për
Edhe myslimanët i kërkojnë Profetit (ﷺ) të ndërmjetësojë tek Allahu dhe vizitojnë varret për të kërkuar ndihmë. Islami bën të njëjtën gjë si budistët që ju kritikoni.
Përgjigjja
Islami e lejon vizitën e varreve (Muslim 977a). Ai ndalon t'u lutesh të vdekurve për atë që e jep vetëm Allahu (﷾): “mos iu lutni askujt krahas Allahut” (72:18). I gjithë ndërmjetësimi i përket Allahut (﷾) (39:44). Profeti (ﷺ) do të ndërmjetësojë në Ditën e Gjykimit, por vetëm pas lejes së Allahut (﷾), për ata që Ai i pranon (2:255; 20:109; Buhari 99). Prandaj një mysliman i kërkon Allahut (﷾) atë ndërmjetësim, dhe nuk i kërkon askujt në vend të Tij. Faqja “A mund t'i lutet një mysliman dikujt tjetër përveç Allahut për ndihmë?” e trajton këtë.
Ku përfundon — Rregulli i Islamit është i thënë dhe i cituar: mos iu lut askujt krahas Allahut (﷾), dhe ndërmjetësim vetëm me lejen e Tij.
Këndvështrime
Mësimi budist theravada (tekstet pali)
Një budist theravada përgjigjet nga tekstet pali. Ai merr strehë te Buda, i përkulet atij dhe këndon vargje mbrojtjeje, si nder dhe mirënjohje. Vetë Buda thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën dhe se çdo dëgjues duhet të jetë ishulli dhe streha e vet.
Theravada, që ndjek tekstet pali
Budistët theravada marrin strehë te Buda, i përkulen atij dhe këndojnë vargje për mbrojtje. Ky është nder për një mësues, jo lutje drejtuar një perëndie, dhe Buda i teksteve pali thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën.
Kundërpërgjigje
Pranohet, dhe Islami nuk thotë se theravadinët i luten Budës si një perëndie. Ajo që mbetet është nevoja që plotëson lutja, dhe Kurani i përgjigjet asaj: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem” (40:60).
Marrja e strehës të çon te shikimi i katër të vërtetave fisnike, dhe nderimi i Budës ose i dishepullit të tij sjell meritë të madhe (Dhammapada 190-192; 195-196). Pra, nderimi i Budës është një veprim fetar që ka rëndësi.
Kundërpërgjigje
Le të pranojmë se vargjet e lidhin strehën me kuptimin dhe nderimin me meritën. Asnjëri varg nuk i kërkon Budës të dëgjojë apo të veprojë. Islami mban se merita, dhe vetë streha, janë në duart e Allahut (﷾).
Ne e nderojmë Budën, nuk e adhurojmë. Një përkulje është respekt, ashtu si nxënësi i përkulet mësuesit.
Kundërpërgjigje
Respekti për një mësues nuk është ajo që ndalon Kurani. Ai ndalon t'i lutesh dikujt krahas Allahut (﷾) (72:18). Ai shënon gjithashtu shfajësimin “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu” (39:3) dhe i përgjigjet.
Buda u tha dëgjuesve të tij të jenë ishulli dhe streha e tyre (DN 16) dhe tha se njeriu është zot i vetvetes (Dhammapada 160). Prandaj lutja nuk është e nevojshme: puna është e jona.
Kundërpërgjigje
Myslimanët e nderojnë thirrjen për përpjekje. Por askush nuk e krijon veten apo e mban veten gjallë, dhe Kurani thotë se Ai që e bën këtë është afër dhe i përgjigjet çdo lutësi (2:186).
Toka e Pastër dhe shkolla të tjera mahajana
Shumë budistë të Tokës së Pastër dhe mahajana të tjerë e thërrasin Amitabhën ose Avalokitesvarën, në bazë të sutrave mahajana. Disa mësues të Tokës së Pastër thonë se thënia e emrit është mirënjohje për një shpëtim të dhënë tashmë, dhe disa lexues mahajana i marrin këto figura si simbole. Shumë praktikues të Zenit nuk i luten askujt.
Mahajana, përfshirë Tokën e Pastër dhe Zenin
Thënia e emrit të Amitabhës nuk është kërkesë. Është mirënjohje për një shpëtim që fuqia e tij (fuqia tjetër) e ka dhënë tashmë. Zotimi u premton rilindje në vendin e tij atyre që kthehen tek ai.
Kundërpërgjigje
Mirënjohja ndaj një shpëtimtari i drejtohet prapë dikujt që dëgjon. Zotimi ua premton këtë atyre që kthehen tek ai në botë të panumërta. Vetëm Allahu (﷾) e dëgjon çdo lutës dhe shpëton (40:60; 35:13-14).
Lotus Sutra thotë se ata që dëgjojnë emrin e Avalokitesvarës, ose i luten atij, çlirohen nga shqetësimet. Thirrja e një bodhisattve të dhembshurisë është mënyra si na arrin dhembshuria.
Kundërpërgjigje
Sutra i premton shpëtim nga zjarri dhe përmbytja kujtdo që e thërret. Kurani mëson se ata që thirren krahas Allahut (﷾) nuk mund të dëgjojnë as të përgjigjen, dhe se i gjithë pushteti është i Tij (35:13-14).
Amitabha dhe Avalokitesvara janë simbole të natyrës së Budës në çdo mendje, jo persona që na dëgjojnë. T'i thërrasësh do të thotë ta zgjosh atë natyrë.
Kundërpërgjigje
Sutrat flasin për një vend të vërtetë dhe një shpëtim të vërtetë që ende do të vijë. Nëse figurat janë simbole, asgjë nuk dëgjon; nëse janë persona, ata bëjnë atë që bën vetëm Allahu (﷾).
Shumë praktikues të Zenit nuk i luten askujt. Ndenja në meditim dhe të bërit e së drejtës janë e gjithë praktika, dhe Buda i teksteve pali thotë tashmë se puna është e jona.
Kundërpërgjigje
Atëherë kjo faqe nuk thotë se ata luten, dhe Islami e nderon përpjekjen. Kurani thotë se zemrat qetësohen me përmendjen e Allahut (﷾), dhe na kërkon t'i lutemi vetëm Atij (13:28; 1:5).
Pikëpamja islame
Të dy mësuesit tregojnë larg vetes. Buda i teksteve pali thotë se Budat vetëm e tregojnë udhën. Profetit (ﷺ) i thuhet të thotë se ai i lutet vetëm Zotit të tij. Islami thotë te kush. Allahu (﷾) dëgjon dhe përgjigjet, askush nuk duhet thirrur bashkë me Të, dhe ndërmjetësimi është vetëm me lejen e Tij. Besimi, adhurimi dhe karakteri bashkë bëjnë një mënyrë të vetme jetese.
Kurani e bën Profetin (ﷺ) të thotë se ai nuk bën më shumë se t'i lutet Zotit të tij. Nuk është në fuqinë e tij, thotë ai, të shkaktojë dëm apo ta çojë dikë në sjelljen e drejtë.
Allahu (﷾) thotë: “Lutmuni Mua, se do t’ju përgjigjem”, dhe thotë se Ai është afër dhe e dëgjon çdo lutës. Ata që thirren krahas Tij nuk mund të dëgjojnë as të përgjigjen.
Kurani thotë se vendet e adhurimit janë për Allahun (﷾). Prandaj askush nuk duhet thirrur bashkë me Të.
Askush nuk mund të ndërmjetësojë tek Allahu (﷾) përveçse pas lejes së Tij, dhe atëherë vetëm për ata që Ai i pranon. Ky është rregulli i vetë Islamit, i thënë pa përjashtim.
Kurani shënon shfajësimin “Ne u lutemi atyre vetëm që të na afrojnë tek Allahu”. Ai përgjigjet se përkushtimi i sinqertë i takon vetëm Allahut (﷾).
Besimtari i kërkon ndihmë vetëm Allahut (﷾), dhe lutja, besimi dhe karakteri bashkë bëjnë një mënyrë të vetme jetese.