Përgjigje e shkurtër
Jo. Nuk dimë asnjë hadith të saktë që e thotë këtë. Transmetimet e shëndosha thonë se udhëheqja do të mbetet te Kurejshët. Ky është i gjithë fisi, jo vetëm familja e Profetit (ﷺ), dhe Ebu Bekri, Omeri dhe Othmani ishin të gjithë nga Kurejshët. Thëniet që citohen për familjen janë të vërteta dhe të dashura për ne. ‘Kujtdo që unë i jam meula, Aliu është meula e tij’ thërret për dashuri dhe përkrahje. ‘Libri i Allahut dhe familja ime’ na kërkon të kujdesemi për familjen e tij. Asnjëra nuk emërton një sundimtar. Bashkësia zgjodhi Ebu Bekrin, dhe Aliu i dha besën. Nderi i familjes është i vërtetë. Pyetja këtu ka të bëjë vetëm me udhëheqjen.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thonë transmetimet e shëndosha për udhëheqjen
Profeti (ﷺ) tha se hilafeti do të mbetet te Kurejshët, edhe sikur të mbeten vetëm dy njerëz. Tha gjithashtu se njerëzit i ndjekin Kurejshët në këtë çështje. Kurejshët janë një fis. Familja e Profetit është një derë brenda tij. Kur ensarët, myslimanët e Medinës, u mblodhën për të zgjedhur një sundimtar, Ebu Bekri foli për Kurejshët si familja më e mirë ndër arabët. Edhe Muavija transmeton Profetin (ﷺ) duke thënë se ky pushtet do të mbetet te Kurejshët, për sa kohë që ata e mbajnë fenë. Transmetimet përmendin një fis, jo një shtëpi.
Një transmetim nga Abdullah ibn Omeri se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: hilafeti do të mbetet te Kurejshët, edhe sikur të mbeten vetëm dy njerëz.
Ebu Hurejra transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) tha: njerëzit i ndjekin Kurejshët në këtë çështje; myslimanët ndër ta i ndjekin myslimanët ndër Kurejshët.
Aishja transmeton se, kur vdiq Profeti (ﷺ), Omeri ngulmonte se ai nuk kishte vdekur. Erdhi Ebu Bekri, ia puthi fytyrën Profetit, pastaj u tha njerëzve se kush e adhuronte Muhamedin duhej ta dinte se Muhamedi kishte vdekur, dhe kush e adhuronte Allahun duhej ta dinte se Allahu është i gjallë dhe nuk vdes kurrë. Ai recitoi 39:30 dhe 3:144, se Muhamedi nuk është tjetër veçse një i dërguar, dhe njerëzit qanë.
I njëjti regjistrim si 3667, që jep skenën në hajatin e Benu Saides. Disa nga ensarët, myslimanët e Medinës, thanë se duhej të kishte një prijës prej tyre dhe një prej muhaxhirëve. Ebu Bekri u përgjigj se muhaxhirët e Kurejshëve ishin familja më e mirë ndër arabët, dhe u tha të zgjidhnin Omerin ose Ebu Ubejden. Omeri u përgjigj se ata zgjidhnin Ebu Bekrin, prijësin e tyre, më të mirin prej tyre dhe më të dashurin prej tyre për të Dërguarin e Allahut (ﷺ), ia zuri dorën dhe i dha besën, dhe njerëzit ia dhanë besën pas tij.
Muhamed ibn Xhubejr ibn Mut'imi transmeton se Muaviu, kur iu tha se Abdullah ibn Amri po thoshte se do të vinte një mbret nga Kahtani, tha se e kishte dëgjuar Profetin (ﷺ) të thoshte se kjo çështje, sundimi, është te kurejshët, dhe se Zoti e hedh me fytyrë përdhe këdo që i kundërshton, për sa kohë që ata e mbajnë fenë.
Muhamed ibn Xhubejri transmeton se Muavija tha se e kishte dëgjuar të Dërguarin e Allahut (ﷺ) të thoshte se kjo çështje, hilafeti, do të mbetet te Kurejshët, dhe se Allahu do ta hedhë me fytyrë përdhe këdo që ngrihet kundër tyre, për sa kohë që ata u përmbahen rregullave të fesë. Ky është transmetimi në kapitullin për gjykimet.
“Kujtdo që unë i jam meula, Aliu është meula e tij”
Kjo thënie është e vërtetë. Gjendet në Xhamiun e et-Tirmidhiut dhe në Sunenin e Ibn Maxhes. Fjala meula do të thotë mik i ngushtë, ndihmës, mbrojtës. Në Kuran e njëjta fjalë përdoret për Allahun (﷾) si meula e Profetit (ﷺ), dhe Jusuf Aliu e përkthen si Mbrojtës. Një transmetim tjetër i shëndoshë e tregon Profetin (ﷺ) duke e mbrojtur Aliun kur Burejdes nuk i pëlqente: e pyeti nëse Burejde e urrente Aliun, dhe tha se Aliu meritonte më shumë. Transmetime të tjera e vendosin thënien te Humi, në rrugën e kthimit nga Haxhi i Lamtumirës. Kudo që të jetë thënë, ajo thërret për dashuri ndaj Aliut dhe përkrahje për të. Nuk thotë se Aliu është sundimtari pas Profetit (ﷺ).
Profeti (ﷺ) tha: kujtdo që unë i jam meula, Aliu është meula e tij. Meula do të thotë mik i ngushtë, ndihmës ose mbrojtës.
Sad ibn Ebi Vekkasi e mbron Aliun kur Muavija e kritikon. Ai kujton tri thënie të Profetit (ﷺ) për Aliun: kujtdo që unë i jam mik i ngushtë (meula), Aliu është gjithashtu mik i ngushtë i tij; ti je për mua si Haruni për Musain, përveç se pas meje nuk do të ketë profet; dhe sot do t'ia jap flamurin një burri që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij.
“Nëse ju të dyja ktheheni të penduara tek Allahu, sepse vërtet që zemrat tuaja patën devijuar, Allahu do t’ju falë. Nëse ju të dyja bashkoheni kundër tij, (dijeni se) Allahu është Mbrojtësi i tij, Xhebraili dhe besimtarët e mirë. Veç kësaj, edhe engjëjt e mbështesin atë.”
Burejde transmeton se Profeti (ﷺ) e dërgoi Aliun të sillte të pestën e plaçkës, dhe se Burejdes nuk i pëlqeu çfarë pa dhe ia tregoi Profetit (ﷺ). Profeti (ﷺ) e pyeti nëse e urrente Aliun, dhe tha se Aliu meritonte më shumë se kaq nga e pesta.
‘Libri i Allahut dhe familja ime’
Zejd ibn Erkami transmeton se Profeti (ﷺ) foli te një vend uji i quajtur Hum. Tha se po linte dy gjëra të rënda. E para është Libri i Allahut (﷾), me udhëzim të drejtë dhe dritë, dhe u tha të kapeshin fort pas tij. E dyta janë njerëzit e shtëpisë së tij, dhe ai tha: jua kujtoj detyrat tuaja ndaj pjesëtarëve të familjes sime. Zejdi shpjegoi se ata janë ata të cilëve u është e ndaluar sadakaja. Fjalët kërkojnë kujdes, dashuri dhe nder. Nuk flasin për sundim.
Zejd ibn Erkami transmeton se te një vend uji i quajtur Hum, midis Mekës dhe Medinës, Profeti (ﷺ) e lavdëroi Allahun dhe tha se po linte dy gjëra të rënda ndër njerëzit: Librin e Allahut, që përmban udhëzim të drejtë dhe dritë, prandaj kapuni fort pas tij; dhe njerëzit e shtëpisë së tij, duke ua kujtuar njerëzve detyrat e tyre ndaj pjesëtarëve të familjes së tij. Zejdi tha se gratë e Profetit (ﷺ) janë nga shtëpia e tij, por shtëpia që nënkuptohet këtu janë ata të cilëve u është e ndaluar sadakaja: familja e Aliut, e Akilit, e Xhafer dhe e el-Abasit.
“si Haruni për Musain”
Profeti (ﷺ) e la Aliun pas në Medinë kur marshoi drejt Tebukut. Aliu pyeti nëse po e linte pas me gratë dhe fëmijët. Profeti (ﷺ) u përgjigj se duhej të ishte i kënaqur të ishte për të ajo që ishte Haruni për Musain. Shtoi se pas tij nuk do të kishte profet. Është një nder i madh, i thënë për atë rast. Edhe Musai e la Harunin në krye të popullit të tij ndërsa u ngjit në mal (7:142), ashtu si Profeti (ﷺ) e la Aliun në Medinë gjatë Tebukut. Nuk flet për sundim pas Profetit (ﷺ).
Sad ibn Ebi Vekkasi transmeton se i Dërguari i Allahut (ﷺ) e la Aliun pas në Medinë kur marshoi drejt Tebukut. Aliu pyeti: a po më lë pas me gratë dhe fëmijët? Profeti (ﷺ) u përgjigj: a nuk je i kënaqur të jesh për mua ajo që ishte Haruni për Musain, përveç se pas meje nuk do të ketë profet?
“Ne i premtuam Musait se do t’i flisnim pas tridhjetë netësh, të cilat ia shtuam edhe me dhjetë të tjera, kështu që takimi me Zotin e tij u bë pas dyzet netësh. Musai i tha vëllait të vet, Harunit: “Më zëvendëso te populli im, mbaj rregull dhe mos ndiq rrugën e ngatërrestarëve!””
| Thënia | Çfarë kërkon |
|---|---|
| Udhëheqja mbetet te Kurejshët | Përmend një fis, jo një shtëpi; Ebu Bekri, Omeri dhe Othmani ishin të gjithë nga Kurejshët. |
| “Kujtdo që unë i jam meula, Aliu është meula e tij” | Dashuri për Aliun dhe mbështetje për të. |
| Dy gjëra të rënda: Kurani dhe familja e tij | Kapuni fort pas Kuranit, dhe kujdesuni për familjen e tij. |
| “si Haruni për Musain” | Një nder i madh, i thënë kur e la Aliun në Medinë gjatë Tebukut. |
Asnjëra prej tyre nuk përmend një sundimtar pas Profetit (ﷺ).
Bashkësia zgjodhi, dhe Aliu dha besën
Ditën që vdiq Profeti (ﷺ), myslimanët u mblodhën për të zgjedhur një sundimtar. Omeri ia zuri dorën Ebu Bekrit dhe tha: të zgjedhim ty, prijësin tonë dhe më të mirin prej nesh. Shtoi se Ebu Bekri ishte më i dashuri prej tyre për të Dërguarin e Allahut (ﷺ). Njerëzit ia dhanë besën pas tij. Rreth gjashtë muaj më vonë Aliu dërgoi të thërrasë Ebu Bekrin, pastaj e lavdëroi publikisht të drejtën e tij dhe i dha besën. Aliu e përmendi gjithashtu Ebu Bekrin dhe pastaj Omerin si më të mirët pas Profetit (ﷺ). Çfarëdo lëndimi që të jetë ndier, vetë Aliu e mbylli çështjen.
Aishja transmeton se, kur vdiq Profeti (ﷺ), Omeri ngulmonte se ai nuk kishte vdekur. Erdhi Ebu Bekri, ia puthi fytyrën Profetit, pastaj u tha njerëzve se kush e adhuronte Muhamedin duhej ta dinte se Muhamedi kishte vdekur, dhe kush e adhuronte Allahun duhej ta dinte se Allahu është i gjallë dhe nuk vdes kurrë. Ai recitoi 39:30 dhe 3:144, se Muhamedi nuk është tjetër veçse një i dërguar, dhe njerëzit qanë.
I njëjti regjistrim si 3667, që jep skenën në hajatin e Benu Saides. Disa nga ensarët, myslimanët e Medinës, thanë se duhej të kishte një prijës prej tyre dhe një prej muhaxhirëve. Ebu Bekri u përgjigj se muhaxhirët e Kurejshëve ishin familja më e mirë ndër arabët, dhe u tha të zgjidhnin Omerin ose Ebu Ubejden. Omeri u përgjigj se ata zgjidhnin Ebu Bekrin, prijësin e tyre, më të mirin prej tyre dhe më të dashurin prej tyre për të Dërguarin e Allahut (ﷺ), ia zuri dorën dhe i dha besën, dhe njerëzit ia dhanë besën pas tij.
Në një transmetim të gjatë nga Aishja, Aliu, i cili nuk e kishte dhënë besën gjatë gjashtë muajve të jetës së Fatimes pas vdekjes së Profetit (ﷺ), kërkon pajtim me Ebu Bekrin pasi ajo ka vdekur. Ai dërgon të thërrasë Ebu Bekrin, dhe Ebu Bekri vjen tek ai. Aliu thotë se familja e njeh epërsinë e Ebu Bekrit dhe atë që Allahu i ka dhënë, dhe nuk ia kanë zili, por se Ebu Bekri nuk i kishte konsultuar, dhe ata kishin menduar se kishin një të drejtë në këtë çështje për shkak të afërsisë së tyre me të Dërguarin (ﷺ). Ebu Bekri qan dhe thotë se mirësia ndaj të afërmve të të Dërguarit (ﷺ) i është më e dashur se mirësia ndaj të afërmve të tij. Aliu i jep besën atë pasdite dhe e lavdëron publikisht të drejtën e Ebu Bekrit. Myslimanët gëzohen dhe i afrohen përsëri Aliut. I njëjti transmetim fillon me kërkesën e Fatimes për trashëgiminë e saj; ajo pjesë trajtohet në faqen “A ishte Fatimja e zemëruar me Ebu Bekrin?”.
Djali i Aliut, Ibn el-Hanefije, e pyeti babanë e tij se kush ishin njerëzit më të mirë pas të Dërguarit të Allahut (ﷺ). Aliu u përgjigj: Ebu Bekri, pastaj Omeri. Nga frika se Aliu do të përmendte më pas Othmanin, ai pyeti: pastaj ti? Aliu u përgjigj se ishte vetëm një njeri ndër myslimanët.
Çfarë bënë Aliu dhe el-Hasani
Kur njerëzit erdhën te Aliu pasi u vra Othmani, et-Taberiu shënon se ai fillimisht refuzoi, dhe pranoi vetëm kur njerëzit e ngulmuan. Kur sundoi, u kërkoi banorëve të Irakut të vazhdonin si më parë, sepse nuk i pëlqente mospajtimi. Djali i tij el-Hasani më vonë ua dorëzoi udhëheqjen për t'i bashkuar myslimanët. Profeti (ﷺ) e lavdëroi paraprakisht paqen me të cilën nipi i tij hoqi dorë nga sundimi për hir të unitetit.
Et-Taberiu shënon se pasi u vra Othmani, njerëzit u dyndën te Aliu dhe kërkuan t'i jepnin besën, duke thënë se kishin frikë për Islamin. Aliu fillimisht refuzoi, dhe njerëzit ngritën zërin dhe ngulmuan derisa ai pranoi.
Përshkruan se si, pasi u vra Othmani, një delegacion i muhaxhirëve dhe i ensarëve i kërkoi Aliut ta pranonte hilafetin dhe ai refuzoi. Shokët e kthyen delegacionin që ta ngulmonte më fort, dhe ai pranoi me kushtet e veta. Muhaxhirët, ensarët dhe njerëzit pastaj i dhanë besën. Razwy thotë se bashkësia e Muhamedit (ﷺ) e ‘rekrutoi’ Aliun, dhe citon Gibbon-in se ai deklaroi se më mirë do të shërbente se sa të mbretëronte.
Ubejde transmeton se Aliu u tha banorëve të Irakut të gjykonin siç gjykonin më parë, sepse nuk i pëlqente mospajtimi, derisa njerëzit të bashkoheshin në një grup ose ai të vdiste siç kishin vdekur shokët e tij.
El-Hasan el-Basriu transmeton se el-Hasan ibn Aliu udhëhoqi ushtri si male kundër Muavijes, dhe Amr ibn el-Asi paralajmëroi se ato nuk do të ktheheshin pa i vrarë kundërshtarët e tyre. Muavija pyeti kush do të mbetej të kujdesej për njerëzit, për gratë dhe fëmijët e tyre nëse dy palët do ta shkatërronin njëra-tjetrën, dhe dërgoi dy burra nga Kurejshët për të ofruar paqe. Për çdo kusht që kërkoi el-Hasani ata u përgjigjën se do të garantonin për të, dhe el-Hasani bëri paqe me Muavijen. Transmetuesi pastaj kujton fjalët e Profetit (ﷺ) nga minberi se el-Hasani do të pajtonte dy grupe të mëdha myslimanësh.
Nderi nuk është sundim
Nderi i familjes nuk varet nga sundimi. Profeti (ﷺ) e donte el-Hasanin dhe i kërkoi Allahut (﷾) ta donte. Ebu Bekri u tha njerëzve ta nderonin Muhamedin (ﷺ) nëpërmjet familjes së tij. Profeti (ﷺ) e përmendi Aliun si një burrë që e do Allahun (﷾) dhe të Dërguarin e Tij. Myslimanët i detyrohen familjes dashuri, kujdes dhe respekt. Ata besojnë gjithashtu, siç e parathoshte Profeti (ﷺ), se një njeri nga familja e tij, Mehdiu, do të ngrihet afër fundit të kohës.
El-Bera transmeton se e pa Profetin (ﷺ) duke e mbajtur el-Hasanin mbi sup dhe duke thënë: O Allah, unë e dua, prandaj duaje edhe Ti.
Ebu Bekri tha: ruajeni (nderojeni) Muhamedin (ﷺ) nëpërmjet familjes së tij.
Seleme transmeton se Aliu kishte mbetur prapa në kohën e Hajberit për shkak të një sëmundjeje të syve, pastaj u nis pas Profetit (ﷺ). Në prag të çlirimit të Hajberit Profeti tha se të nesërmen do t'ia jepte flamurin një burri që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe se Allahu do të jepte fitore nën udhëheqjen e tij. Aliu mbërriti papritur, Profeti ia dha flamurin, dhe Allahu dha fitore nën udhëheqjen e tij.
Aliu, i biri i Ebu Talibit, transmeton se Profeti (ﷺ) tha: edhe sikur të mbetej vetëm një ditë nga kjo botë, Allahu do të ngrinte një njeri nga familja ime, i cili do ta mbushë tokën me drejtësi, ashtu siç është mbushur me padrejtësi.
Këndvështrime
Disa myslimanë besojnë se Profeti (ﷺ) e caktoi familjen e tij të udhëhiqte
Disa myslimanë, nga dashuria për familjen e Profetit (ﷺ), mbajnë se ai e emëroi Aliun, dhe pastaj pasardhësit e tij, si udhëheqësit e vetëm të ligjshëm. Ata sjellin këto argumente.
‘Kujtdo që unë i jam meula, Aliu është meula e tij’ e caktoi Aliun si udhëheqës.
Kundërpërgjigje
Meula do të thotë mik i ngushtë ose ndihmës, dhe në 66:4 e njëjta fjalë përshkruan mbrojtjen e Allahut (﷾) për Profetin (ﷺ). Transmetimet e shëndosha thërrasin për dashuri ndaj Aliut. Nuk përmendin sundim. Vetë Aliu më vonë i dha besën Ebu Bekrit dhe e quajti më të mirin pas Profetit (ﷺ).
Disa transmetime shtojnë se pak para thënies për meulanë Profeti (ﷺ) pyeti: a nuk jam unë më i afërt për besimtarët se ata vetë? Kurani 33:6 thotë se po, ndaj thënia i jep Aliut të njëjtin autoritet.
Kundërpërgjigje
Afërsia në 33:6 është grada e vetë Profetit (ﷺ) si i Dërguari. Ajo që ai kërkon për Aliun është dashuri dhe përkrahje: kur Burejdes nuk i pëlqente Aliu, ai tha se Aliu meritonte më shumë. Dhe vetë Aliu më vonë i dha besën Ebu Bekrit dhe e quajti më të mirin pas Profetit (ﷺ).
‘Libri i Allahut dhe familja ime’ e bën familjen udhëheqëse, pranë Librit.
Kundërpërgjigje
Në transmetim Profeti (ﷺ) tha: jua kujtoj detyrat tuaja ndaj pjesëtarëve të familjes sime. Kjo është thirrje për t'u kujdesur për ta. Ai u tha njerëzve të kapeshin fort pas Librit të Allahut (﷾).
‘Kapuni fort pas të dyjave dhe nuk do të humbni’ e bën ndjekjen e familjes po aq detyruese sa ndjekja e Librit.
Kundërpërgjigje
Zejdi i numëron si familje shtëpitë e Aliut, të Akilit, të Xhaferit dhe të el-Abasit. Të kapesh pas tyre do të thotë të ndjekësh rrugën e tyre, dhe rruga e Aliut ishte besa dhe uniteti. Në të njëjtin transmetim Profeti (ﷺ) tha: shikoni si i trajtoni pas meje. Kjo është thirrje për t'u kujdesur për ta.
‘Si Haruni për Musain’ e bëri Aliun pasardhës të Profetit (ﷺ), ashtu si Haruni ishte i Musait.
Kundërpërgjigje
U tha kur Profeti (ﷺ) e la Aliun pas në Medinë gjatë Tebukut, ashtu si Musai e la Harunin në krye ndërsa mungonte (7:142). Mbaron me fjalët: përveç se pas meje nuk ka profet. Nuk përmend sundim më pas.
Udhëheqja duhet të mbetet në familjen e Profetit (ﷺ), dhe Mehdiu nga familja e tij e tregon këtë.
Kundërpërgjigje
Transmetimet për Mehdiun flasin për fundin e kohës. El-Hasani ua dorëzoi udhëheqjen për t'i bashkuar myslimanët, dhe Profeti (ﷺ) e lavdëroi paraprakisht atë paqe.
Pikëpamja islame
Asnjë hadith i saktë nuk thotë se vetëm familja e Profetit (ﷺ) mund të udhëhiqte. Transmetimet e shëndosha përmendin Kurejshët. Nderi i familjes është i vërtetë, dhe vetë Aliu u dha besën atyre para tij dhe mori detyrën me besën e bashkësisë.
Transmetimet e shëndosha thonë se pushteti dhe hilafeti mbeten te Kurejshët, i gjithë fisi.
Thënia për meulanë dhe thënia për Librin dhe familjen thërrasin për dashuri dhe kujdes, jo për sundim.
Bashkësia zgjodhi Ebu Bekrin, dhe Aliu i dha besën.
Et-Taberiu shënon se Aliu fillimisht e refuzoi besën, dhe pranoi kur njerëzit e ngulmuan.
El-Hasani ua dorëzoi udhëheqjen për t'i bashkuar myslimanët, siç e parathoshte Profeti (ﷺ).
Myslimanët e duan dhe e nderojnë familjen e Profetit (ﷺ), dhe besojnë në Mehdiun e hadithit të saktë.