Kush ishin halifët e udhëzuar drejt?

Sefineja transmeton se Profeti (ﷺ) tha se hilafeti i profecisë do të zgjasë tridhjetë vjet, pas të cilave Allahu ia jep mbretërinë kujt të dojë. Sefineja i tha transmetuesit ta llogariste hilafetin e Ebu Bekrit dy vjet, të Omerit dhjetë, të Othmanit dymbëdhjetë, dhe pastaj atë të Aliut. Kur u tha se disa e mohojnë që Aliu ishte halif, Sefineja e hodhi poshtë fuqishëm këtë.

“Allahu u ka premtuar atyre prej jush, që besojnë dhe që bëjnë vepra të mira, se do t’i bëjë mëkëmbës në Tokë, ashtu si i ka bërë ata para tyre dhe që do t’ua forcojë fenë e tyre, me të cilën Ai është i kënaqur dhe që frikën do t’ua shndërrojë në siguri. Le të më adhurojnë Mua e të mos Më shoqërojnë asgjë (në adhurim). Sa për ata që, pas kësaj, mohojnë (besimin), pikërisht ata janë të mbrapshtët.”

El-Irbad ibn Sarije transmeton një këshillë lamtumire të të Dërguarit të Allahut (ﷺ), pas së cilës sytë qanë dhe zemrat u drodhën. Ai u tha t'i frikësoheshin Allahut, të dëgjonin dhe të bindeshin, dhe paralajmëroi për shumë mospajtime që do të vinin. Ai tha se kush jeton do ta shohë, prandaj kapuni pas Sunetit tim dhe Sunetit të halifëve të udhëzuar drejt, dhe ruhuni nga çështjet e shpikura rishtas.

Ebu Bekri transmeton se në shpellë i tha Profetit (ﷺ) se po të shikonte poshtë te këmbët e tij ndonjë nga ndjekësit e tyre, do t’i shihte. Profeti u përgjigj: Ebu Bekr, çfarë mendon për dy, i treti i të cilëve është Allahu?

Ibn Abasi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se po të merrte një mik të ngushtë (halil), do ta kishte marrë Ebu Bekrin, por Ebu Bekri është vëllai dhe shoku i tij.

Aishja transmeton se, kur vdiq Profeti (ﷺ), Omeri ngulmonte se ai nuk kishte vdekur. Ebu Bekri hyri, ia zbuloi fytyrën dhe e puthi, pastaj doli dhe u tha njerëzve: kush e adhuronte Muhamedin, Muhamedi ka vdekur; kush e adhuronte Allahun, Allahu është i gjallë dhe nuk vdes kurrë. Pastaj recitoi Kuranin 39:30 dhe 3:144.

I njëjti regjistrim si 3667, që jep skenën në hajatin e Benu Saides. Disa nga ensarët, myslimanët e Medinës, thanë se duhej të kishte një prijës prej tyre dhe një prej muhaxhirëve. Ebu Bekri u përgjigj se muhaxhirët e Kurejshëve ishin familja më e mirë ndër arabët, dhe u tha të zgjidhnin Omerin ose Ebu Ubejden. Omeri u përgjigj se ata zgjidhnin Ebu Bekrin, prijësin e tyre, më të mirin prej tyre dhe më të dashurin prej tyre për të Dërguarin e Allahut (ﷺ), ia zuri dorën dhe i dha besën, dhe njerëzit ia dhanë besën pas tij.

Enesi transmeton rregullat e shkruara të zekatit që Ebu Bekri i dërgoi me të në Bahrejn, ashtu siç i kishte caktuar Profeti (ﷺ). Ato caktojnë sasitë që detyrohen për devetë dhe delet, dhe për argjendin një të dyzetën (2,5%), pa u detyruar asgjë nëse një njeri ka vetëm njëqind e nëntëdhjetë dirhemë.

Zejd ibn Thabiti transmeton se pasi u vranë në Jemame shumë nga ata që e dinin Kuranin përmendësh, Ebu Bekri i kërkoi ta mblidhte Kuranin në një vëllim të vetëm, duke i kujtuar se ai e shkruante shpalljen për të Dërguarin e Allahut. Zejdi e mblodhi nga copa të shkruara dhe nga kujtesa e njerëzve, dhe kopja e përfunduar kaloi nga Ebu Bekri te Omeri e pastaj te Hafsa.

Djali i Aliut, Ibn el-Hanefije, e pyeti babanë e tij se kush ishin njerëzit më të mirë pas të Dërguarit të Allahut (ﷺ). Aliu u përgjigj: Ebu Bekri, pastaj Omeri. Nga frika se Aliu do të përmendte më pas Othmanin, ai pyeti: pastaj ti? Aliu u përgjigj se ishte vetëm një njeri ndër myslimanët.

Në një transmetim të gjatë nga Aishja, Aliu, i cili nuk e kishte dhënë besën gjatë gjashtë muajve të jetës së Fatimes pas vdekjes së Profetit (ﷺ), kërkon pajtim me Ebu Bekrin pasi ajo ka vdekur. Ai dërgon të thërrasë Ebu Bekrin, dhe Ebu Bekri vjen tek ai. Aliu thotë se familja e njeh epërsinë e Ebu Bekrit dhe atë që Allahu i ka dhënë, dhe nuk ia kanë zili, por se Ebu Bekri nuk i kishte konsultuar, dhe ata kishin menduar se kishin një të drejtë në këtë çështje për shkak të afërsisë së tyre me të Dërguarin (ﷺ). Ebu Bekri qan dhe thotë se mirësia ndaj të afërmve të të Dërguarit (ﷺ) i është më e dashur se mirësia ndaj të afërmve të tij. Aliu i jep besën atë pasdite dhe e lavdëron publikisht të drejtën e Ebu Bekrit. Myslimanët gëzohen dhe i afrohen përsëri Aliut. I njëjti transmetim fillon me kërkesën e Fatimes për trashëgiminë e saj; ajo pjesë trajtohet në faqen “A ishte Fatimja e zemëruar me Ebu Bekrin?”.

Në transmetimin e Aishes për kërkesën e Fatimes për trashëgiminë e saj, Ebu Bekri jep fjalët e Profetit (ﷺ) dhe thotë se nuk do ta ndryshojë atë që bëri i Dërguari (ﷺ). Pastaj Aliu thotë se ata e pranojnë epërsinë e Ebu Bekrit dhe përmend afërsinë e tyre me të Dërguarin (ﷺ). Ebu Bekri përgjigjet se t'u bësh mirë të afërmve të të Dërguarit (ﷺ) i është më e dashur se t'u bësh mirë të afërmve të tij.

Jep sundimet si Ebu Bekri 632-634, Omeri 634-644, Othmani 644-656 dhe Aliu 656-661. Ebu Bekri ishte i vetmi nga të katërt që nuk vdiq nga atentati. Omeri u vra në vitin 644 ndërsa udhëhiqte namazin e sabahut. Kryengritësit e rrethuan shtëpinë e Othmanit në Medinë dhe e vranë në qershor 656. Aliu u vra në vitin 661 nga haraxhiu Abdurrahman ibn Mulxhemi.

Sad ibn Ebi Vekkasi transmeton se Profeti (ﷺ) i tha Omerit: pasha Atë në dorën e të Cilit është shpirti im, sa herë që Shejtani të takon në një rrugë, ai merr një rrugë tjetër nga e jotja.

Ebu Hurejra transmeton se Profeti (ﷺ) tha se mes bijve të Izraelit para tyre kishte burra të cilëve u flitej pa qenë profetë, dhe se nëse dikush në këtë umet është si ata, ai është Omeri.

Abdurrahman ibn Abdul-Kariu transmeton se Omeri i gjeti njerëzit në xhami në Ramazan duke falur namazin e natës në grupe të shpërndara. I mblodhi pas një lexuesi, Ubej ibn Ka'bit. Më vonë, kur i pa duke u falur bashkë, Omeri tha: ‘Sa risi (bid'a) e mirë është kjo’. Shtoi se namazi në fund të natës, gjatë të cilit ata flinin, ishte më i mirë.

Ibn Omeri transmeton se gjatë jetës së Profetit (ﷺ) xhamia e tij ishte ndërtuar me tulla balte, e mbuluar me gjethe palme dhe e mbajtur nga trungje palme. Ebu Bekri e la ashtu siç ishte, Omeri e zgjeroi në të njëjtin stil, dhe Othmani e rindërtoi në një shkallë më të madhe me gur të gdhendur dhe me çati prej druri tik.

Në transmetimin e gjatë të vdekjes së Omerit, Omeri cakton gjashtë burra që të zgjedhin midis tyre. Zgjedhja mbetet midis Othmanit dhe Aliut, dhe Abdurrahman ibn Aufi i kërkon secilit me radhë të premtojë se do të bëjë drejtësi nëse zgjidhet, dhe do ta dëgjojë dhe do t'i bindet tjetrit nëse zgjidhet tjetri. Të dy pajtohen. Abdurrahmani i jep besën Othmanit, dhe Aliu i jep besën, pastaj të gjithë banorët e Medinës. Transmetimi hapet disa ditë para vdekjes së tij: Omeri verifikon që tatimi i vënë mbi tokën e Irakut nuk është më shumë se sa mund të përballojë, dhe thotë se nëse Allahu e mban gjallë, vejushat e Irakut nuk do të kenë kurrë nevojë për një burrë që t'i mbajë. Pastaj ai goditet me thikë ndërsa fillon namazin e sabahut.

Ibn Abbasi transmeton se, kur trupi i Omerit u shtri dhe njerëzit u lutën për të, erdhi Aliu, kërkoi mëshirën e Allahut për Omerin dhe tha se asnjë njeri nuk kishte vepra që do t'i donte më shumë për ta takuar Allahun se ato të Omerit. Aliu tha se gjithmonë kishte menduar se Allahu do ta vendoste Omerin me dy shokët e tij, sepse e kishte dëgjuar shpesh Profetin (ﷺ) të thoshte: unë, Ebu Bekri dhe Omeri shkuam; unë, Ebu Bekri dhe Omeri hymë.

Omeri ndau rroba midis grave të Medinës, dhe mbeti një rrobë e mirë. Një burrë i tha t'ia jepte gruas së tij, mbesës së të Dërguarit të Allahut (ﷺ), duke nënkuptuar Umu Kulthumin, vajzën e Aliut. Omeri ia dha në vend të saj Umu Salitit, një gruaje nga ensarët që kishte mbartur kacekë uji për myslimanët në Uhud.

Jep sundimet si Ebu Bekri 632-634, Omeri 634-644, Othmani 644-656 dhe Aliu 656-661. Ebu Bekri ishte i vetmi nga të katërt që nuk vdiq nga atentati. Omeri u vra në vitin 644 ndërsa udhëhiqte namazin e sabahut. Kryengritësit e rrethuan shtëpinë e Othmanit në Medinë dhe e vranë në qershor 656. Aliu u vra në vitin 661 nga haraxhiu Abdurrahman ibn Mulxhemi.

Aishja transmeton se Profeti (ﷺ) ishte shtrirë me kofshën të zbuluar kur hyri Ebu Bekri dhe pastaj Omeri, dhe ai mbeti ashtu siç ishte; kur Othmani kërkoi të hynte, ai u ul dhe i rregulloi rrobat. Kur e pyetën pse, ai tha: a të mos tregoj turp para atij me të cilin edhe engjëjt tregojnë turp?

Ebu Musa transmeton se po ruante portën e një kopshti ku ndodhej Profeti (ﷺ). Për Ebu Bekrin dhe për Omerin, Profeti tha t’i linte të hynin me lajmin e mirë për Xhenetin. Kur erdhi Othmani, Profeti heshti për një çast dhe pastaj tha ta linte të hynte me lajmin e mirë për Xhenetin, bashkë me një fatkeqësi që do ta godiste.

Në transmetimin e gjatë të vdekjes së Omerit, Omeri cakton gjashtë burra që të zgjedhin midis tyre. Zgjedhja mbetet midis Othmanit dhe Aliut, dhe Abdurrahman ibn Aufi i kërkon secilit me radhë të premtojë se do të bëjë drejtësi nëse zgjidhet, dhe do ta dëgjojë dhe do t'i bindet tjetrit nëse zgjidhet tjetri. Të dy pajtohen. Abdurrahmani i jep besën Othmanit, dhe Aliu i jep besën, pastaj të gjithë banorët e Medinës. Transmetimi hapet disa ditë para vdekjes së tij: Omeri verifikon që tatimi i vënë mbi tokën e Irakut nuk është më shumë se sa mund të përballojë, dhe thotë se nëse Allahu e mban gjallë, vejushat e Irakut nuk do të kenë kurrë nevojë për një burrë që t'i mbajë. Pastaj ai goditet me thikë ndërsa fillon namazin e sabahut.

Enesi transmeton se Hudhejfe ibn el-Jemani, i shqetësuar se si ushtarët e Sirisë dhe të Irakut ndryshonin në leximin e Kuranit, e nxiti Othmanin ta shpëtonte umetin para se të ndahej për Librin e tij ashtu siç ishin ndarë hebrenjtë dhe të krishterët. Othmani i mori hua fletët e mbledhura që i ruante Hafsa, urdhëroi Zejd ibn Thabitin dhe tre burra nga Kurejshët t'i kopjonin, duke u thënë të treve se kudo që të ndryshonin me Zejdin, të shkruanin në dialektin e Kurejshëve, në të cilin zbriti Kurani, ia ktheu fletët asaj, dërgoi nga një kopje në çdo krahinë dhe urdhëroi që të gjitha materialet e tjera të shkruara kuranore të digjeshin.

Ibn Omeri transmeton se gjatë jetës së Profetit (ﷺ) xhamia e tij ishte ndërtuar me tulla balte, e mbuluar me gjethe palme dhe e mbajtur nga trungje palme. Ebu Bekri e la ashtu siç ishte, Omeri e zgjeroi në të njëjtin stil, dhe Othmani e rindërtoi në një shkallë më të madhe me gur të gdhendur dhe me çati prej druri tik.

Othmani transmeton se Profeti (ﷺ) tha: më të mirët prej jush janë ata që e mësojnë Kuranin dhe ua mësojnë të tjerëve. Transmetuesi shton se Ebu Abdurrahman es-Sulemiu, që e përcolli këtë thënie nga Othmani, e mësoi Kuranin nga sundimi i Othmanit deri në kohën e el-Haxhaxhit, dhe tha: kjo është ajo që më ka mbajtur ulur në këtë vend timin.

Jep sundimet si Ebu Bekri 632-634, Omeri 634-644, Othmani 644-656 dhe Aliu 656-661. Ebu Bekri ishte i vetmi nga të katërt që nuk vdiq nga atentati. Omeri u vra në vitin 644 ndërsa udhëhiqte namazin e sabahut. Kryengritësit e rrethuan shtëpinë e Othmanit në Medinë dhe e vranë në qershor 656. Aliu u vra në vitin 661 nga haraxhiu Abdurrahman ibn Mulxhemi.

E përshkruan Aliun si kushëririn dhe dhëndrin e Profetit Muhamed (ﷺ), të martuar me vajzën e tij Fatimen, dhe halifin e katërt, që sundoi nga viti 656 deri në vrasjen e tij më 661.

Seleme transmeton se Aliu kishte mbetur prapa në kohën e Hajberit për shkak të një sëmundjeje të syve, pastaj u nis pas Profetit (ﷺ). Në prag të çlirimit të Hajberit Profeti tha se të nesërmen do t'ia jepte flamurin një burri që e do Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe se Allahu do të jepte fitore nën udhëheqjen e tij. Aliu mbërriti papritur, Profeti ia dha flamurin, dhe Allahu dha fitore nën udhëheqjen e tij.

Sad ibn Ebi Vekkasi transmeton se Profeti (ﷺ) i tha Aliut: ti je për mua si Haruni për Musain, përveç se pas meje nuk ka profet. Sadi pohoi me forcë se e kishte dëgjuar vetë.

Aliu u betua për Atë që e çan farën dhe krijon jetën se Profeti (ﷺ) i kishte premtuar se vetëm një besimtar do ta donte, dhe vetëm një hipokrit do ta urrente.

Et-Taberiu shënon se pasi u vra Othmani, njerëzit u dyndën te Aliu dhe kërkuan t'i jepnin besën, duke thënë se kishin frikë për Islamin. Aliu fillimisht refuzoi, dhe njerëzit ngritën zërin dhe ngulmuan derisa ai pranoi.

Përshkruan se si, pasi u vra Othmani, një delegacion i muhaxhirëve dhe i ensarëve i kërkoi Aliut ta pranonte hilafetin dhe ai refuzoi. Shokët e kthyen delegacionin që ta ngulmonte më fort, dhe ai pranoi me kushtet e veta. Muhaxhirët, ensarët dhe njerëzit pastaj i dhanë besën. Razwy thotë se bashkësia e Muhamedit (ﷺ) e ‘rekrutoi’ Aliun, dhe citon Gibbon-in se ai deklaroi se më mirë do të shërbente se sa të mbretëronte.

Ubejde transmeton se Aliu u tha banorëve të Irakut të gjykonin siç gjykonin më parë, sepse nuk i pëlqente mospajtimi, derisa njerëzit të bashkoheshin në një grup ose ai të vdiste siç kishin vdekur shokët e tij.

Përshkruan se si, pasi u vra Othmani, një delegacion i muhaxhirëve dhe i ensarëve i kërkoi Aliut ta pranonte hilafetin dhe ai refuzoi. Shokët e kthyen delegacionin që ta ngulmonte më fort, dhe ai pranoi me kushtet e veta. Muhaxhirët, ensarët dhe njerëzit pastaj i dhanë besën. Razwy thotë se bashkësia e Muhamedit (ﷺ) e ‘rekrutoi’ Aliun, dhe citon Gibbon-in se ai deklaroi se më mirë do të shërbente se sa të mbretëronte.

Përshkruan si Abdurrahman ibn Mulxhemi, një havarixh, e goditi Aliun me një shpatë të helmuar. Ishte mëngjesi i 19 Ramazanit të vitit 40 h., në xhaminë e madhe të Kufes, kur Aliu po ngrihej nga sexhdja në namaz. Goditja ishte vdekjeprurëse. Razvi shkruan se askush nuk e vë në dyshim që Ibn Mulxhemi e vrau Aliun, dhe thotë se Ibn Mulxhemi kishte shpëtuar kur havarixhët u mundën në Nehrevan; rrëfimi kryesor te et-Taberiu përkundrazi e paraqet atë duke kurdisur në Mekë për t’i hakmarrë të vrarët atje.

El-Hasan el-Basriu transmeton se el-Hasan ibn Aliu udhëhoqi ushtri si male kundër Muavijes, dhe Amr ibn el-Asi paralajmëroi se ato nuk do të ktheheshin pa i vrarë kundërshtarët e tyre. Muavija pyeti kush do të mbetej të kujdesej për njerëzit, për gratë dhe fëmijët e tyre nëse dy palët do ta shkatërronin njëra-tjetrën, dhe dërgoi dy burra nga Kurejshët për të ofruar paqe. Për çdo kusht që kërkoi el-Hasani ata u përgjigjën se do të garantonin për të, dhe el-Hasani bëri paqe me Muavijen. Transmetuesi pastaj kujton fjalët e Profetit (ﷺ) nga minberi se el-Hasani do të pajtonte dy grupe të mëdha myslimanësh.

El-Bera transmeton se e pa Profetin (ﷺ) duke e mbajtur el-Hasanin mbi sup dhe duke thënë: O Allah, unë e dua, prandaj duaje edhe Ti.

Shpjegon se tridhjetë vjetët e hilafetit të profecisë llogariten si sundimi i Ebu Bekrit, Omerit, Othmanit dhe Aliut, bashkë me hilafetin gjashtëmujor të el-Hasan ibn Aliut, dhe përmend Ibn Kethirin (el-Bidaje), el-Kadi Ijadin (esh-Shifa), Ibn Haxher el-Hejtemiun dhe Ibn Ebil-Izzin ndër dijetarët që e thonë këtë.

El-Hasan el-Basriu transmeton se el-Hasan ibn Aliu udhëhoqi ushtri si male kundër Muavijes, dhe Amr ibn el-Asi paralajmëroi se ato nuk do të ktheheshin pa i vrarë kundërshtarët e tyre. Muavija pyeti kush do të mbetej të kujdesej për njerëzit, për gratë dhe fëmijët e tyre nëse dy palët do ta shkatërronin njëra-tjetrën, dhe dërgoi dy burra nga Kurejshët për të ofruar paqe. Për çdo kusht që kërkoi el-Hasani ata u përgjigjën se do të garantonin për të, dhe el-Hasani bëri paqe me Muavijen. Transmetuesi pastaj kujton fjalët e Profetit (ﷺ) nga minberi se el-Hasani do të pajtonte dy grupe të mëdha myslimanësh.

El-Bera transmeton se e pa Profetin (ﷺ) duke e mbajtur el-Hasanin mbi sup dhe duke thënë: O Allah, unë e dua, prandaj duaje edhe Ti.