Përgjigje e shkurtër
Me dashuri, respekt dhe mirënjohje, bashkë me dashurinë për familjen e Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) i lavdëron myslimanët e parë dhe thotë se është i kënaqur me ta. Profeti (ﷺ) na tha të mos i shajmë shokët e tij. Edhe Aliu i donte. I pyetur kush ishte më i miri pas Profetit (ﷺ), ai përmendi Ebu Bekrin dhe pastaj Omerin, dhe i kërkoi Allahut (﷾) mëshirë për Omerin kur ky vdiq. Ne e duam Aliun, Fatimen, el-Hasanin dhe el-Hyseinin, dhe i duam shokët. Nuk e vëmë familjen kundër tyre. Çfarëdo që ndodhi mes tyre, ia lëmë Allahut (﷾). Gjithçka që dimë për Kuranin dhe Sunetin na ka arritur përmes tyre.
Shpjegimi i plotë
Çfarë thotë Allahu (﷾) për myslimanët e parë
Kurani flet për muhaxhirët e parë, ensarët që i pritën dhe ata që i ndoqën në të mirë. Allahu (﷾) është i kënaqur me ta, dhe ata me Të. Kur besimtarët i dhanë besën Profetit (ﷺ) nën pemë në Hudejbije, Allahu (﷾) thotë se kënaqësia e Tij ishte mbi ta. Ai e dinte çfarë kishin në zemra. I përshkruan gjithashtu shokët e Profetit (ﷺ) si të fortë kundër mohimit dhe të mëshirshëm mes tyre, dhe u premton falje dhe shpërblim të madh.
“Sa u përket besimtarëve të parë, prej muhaxhirëve dhe ensarëve, Allahu është i kënaqur me ata dhe me të gjithë të tjerët që i pasuan me vendosmëri e përkushtim në besim; edhe ata janë të kënaqur me Atë. Allahu ka përgatitur për ata kopshte nëpër të cilat rrjedhin lumenj dhe ku do të jetojnë përgjithmonë. Kjo është fitorja madhështore!”
“Allahu është i kënaqur me ata besimtarë, kur t’u betuan për besnikëri nën hijen e pemës. Ai e dinte se ç’kishte në zemrat e tyre, prandaj u dha atyre qetësi dhe i shpërbleu me një fitore të afërt”
“Muhamedi është i Dërguar i Allahut. Ata që janë me të, janë të ashpër ndaj jobesimtarëve e të mëshirshëm midis tyre. I sheh ata si përkulen dhe bien në sexhde, duke kërkuar dhuntinë dhe kënaqësinë e Allahut. Në fytyrat e tyre shihen shenjat e sexhdes. Ky është përshkrimi i tyre në Teurat. Ndërsa në Ungjill, shembulli i tyre përshkruhet si një farë e mbjellë që lëshon filiza e forcohet e pastaj ngrihet e fortë me kërcellin e vet, duke i gëzuar mbjellësit. (Kështu përshkruhen ata) me qëllim që, nëpërmjet tyre, Ai t’i zemërojë mohuesit. Për ata midis tyre që besojnë dhe kryejnë vepra të mira, Allahu ka premtuar falje dhe shpërblim të madh.”
Lutja që Allahu (﷾) u mëson atyre që vijnë pas
Allahu (﷾) përshkruan tri grupe: muhaxhirët e varfër, ensarët që i parapëlqyen ata mbi veten, dhe “ata që erdhën pas tyre”. Grupi i fundit jemi ne. Allahu (﷾) na jep një lutje për ta thënë. Kërkojmë falje për veten dhe për vëllezërit tanë që besuan para nesh. Kërkojmë që Ai të mos lërë asnjë të keqe në zemrat tona ndaj besimtarëve. Ajo lutje është pjesë e Kuranit.
“Një pjesë e plaçkës i takon edhe mërgimtarëve të varfër, të cilët u përzunë nga vendlindja dhe pasuritë e tyre, duke kërkuar mirësinë dhe kënaqësinë e Allahut dhe duke ndihmuar Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Pikërisht ata janë besimtarët e sinqertë. Ndërsa ata që banojnë në Medinë dhe që e kanë pranuar besimin qysh më parë, i duan mërgimtarët që vijnë në Medinë dhe në zemrat e tyre nuk ndiejnë kurrfarë rëndimi, për atë, që u është dhënë atyre, por duan t’u bëjnë më mirë mërgimtarëve sesa vetes, edhe pse vetë janë nevojtarë. Kushdo që ruhet nga lakmia e vetvetes, me siguri që do të jetë fitues. Edhe ata që erdhën pas tyre, thonë: “O Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, të cilët kanë besuar para nesh dhe mos lejo që në zemrat tona të ketë asnjë të keqe ndaj besimtarëve! O Zoti ynë, Ti je vërtet i Butë dhe Mëshirëplotë!””
Çfarë tha Profeti (ﷺ) për ta
Profeti (ﷺ) tha: mos i shani shokët e mi. Nëse dikush prej jush do të shpenzonte ar sa mali i Uhudit, nuk do të arrinte atë që dha njëri prej tyre, një mudd, rreth dy grushta, apo as gjysmën e tij. Tha gjithashtu se njerëzit më të mirë janë brezi i tij, pastaj ata pas tyre, pastaj ata pas atyre. Këto transmetime janë në Sahih el-Buhari.
Ebu Seid el-Hudriu transmeton se Profeti (ﷺ) tha: mos i shani shokët e mi. Edhe sikur dikush prej jush të shpenzonte ar sa mali Uhud, nuk do të arrinte as një mudd, as gjysmën e tij, nga ajo që shpenzoi njëri prej tyre.
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se njerëzit më të mirë janë brezi i tij, pastaj ata që i ndjekin, pastaj ata që ndjekin të tjerët.
Çfarë tha Aliu për ta
Fjalët e vetë Aliut janë udhërrëfyesi më i mirë. Djali i tij Ibn el-Hanefijje e pyeti kush ishte më i miri pas të Dërguarit të Allahut (ﷺ). Aliu u përgjigj: Ebu Bekri, pastaj Omeri. Kur djali pyeti: pastaj ti? Aliu tha se ishte vetëm një njeri mes myslimanëve. Kur Omeri vdiq dhe trupi i tij u shtri, Aliu erdhi dhe i kërkoi Allahut (﷾) mëshirë për të. Tha se nuk kishte vepra të askujt që do të donte më shumë ta takonte Allahun (﷾) me to se veprat e Omerit. Vajza e Aliut, Umu Kulthumi, ishte gruaja e Omerit.
Djali i Aliut, Ibn el-Hanefije, e pyeti babanë e tij se kush ishin njerëzit më të mirë pas të Dërguarit të Allahut (ﷺ). Aliu u përgjigj: Ebu Bekri, pastaj Omeri. Nga frika se Aliu do të përmendte më pas Othmanin, ai pyeti: pastaj ti? Aliu u përgjigj se ishte vetëm një njeri ndër myslimanët.
Ibn Abbasi transmeton se, kur trupi i Omerit u shtri dhe njerëzit u lutën për të, erdhi Aliu, kërkoi mëshirën e Allahut për Omerin dhe tha se asnjë njeri nuk kishte vepra që do t'i donte më shumë për ta takuar Allahun se ato të Omerit. Aliu tha se gjithmonë kishte menduar se Allahu do ta vendoste Omerin me dy shokët e tij, sepse e kishte dëgjuar shpesh Profetin (ﷺ) të thoshte: unë, Ebu Bekri dhe Omeri shkuam; unë, Ebu Bekri dhe Omeri hymë.
Omeri ndau rroba midis grave të Medinës, dhe mbeti një rrobë e mirë. Një burrë i tha t'ia jepte gruas së tij, mbesës së të Dërguarit të Allahut (ﷺ), duke nënkuptuar Umu Kulthumin, vajzën e Aliut. Omeri ia dha në vend të saj Umu Salitit, një gruaje nga ensarët që kishte mbartur kacekë uji për myslimanët në Uhud.
| Burimi | Çfarë thotë |
|---|---|
| Kurani 9:100 | Allahu (﷾) është i kënaqur me muhaxhirët dhe ensarët e parë, dhe ata me Të. |
| Kurani 48:18 | Kënaqësia e Tij ishte mbi ata që dhanë besën nën pemë. |
| Sahih el-Buhari 3673 | Mos i shani shokët e mi: ar sa mali i Uhudit nuk do të arrinte atë që dha njëri prej tyre. |
| Sahih el-Buhari 2652 | Njerëzit më të mirë janë brezi i tij, pastaj ata pas tyre. |
| Aliu, Sahih el-Buhari 3671 | Më të mirët pas Profetit (ﷺ): Ebu Bekri, pastaj Omeri. |
| Aliu, Sahih el-Buhari 3685 | Ai i kërkoi Allahut (﷾) mëshirë për Omerin kur ai vdiq. |
Familja dhe shokët e donin njëri-tjetrin
Ebu Bekri e ngriti fëmijën el-Hasan mbi supe dhe tha se ngjante me Profetin (ﷺ), jo me Aliun, ndërsa Aliu buzëqeshte. U tha njerëzve ta nderonin Muhamedin (ﷺ) duke nderuar familjen e tij. Në Hum vetë Profeti (ﷺ) u tha njerëzve të kapeshin fort pas Librit të Allahut (﷾). U kujtoi detyrën e tyre ndaj familjes së tij. Dashuria për familjen e tij dhe për shokët e tij është një dashuri, jo dy.
Ukbe ibn el-Harithi transmeton se pas namazit të ikindisë Ebu Bekri e pa el-Hasanin duke luajtur me djemtë dhe e ngriti mbi supe. Ai tha: i ngjan Profetit (ﷺ), jo Aliut. Aliu po buzëqeshte.
Ebu Bekri tha: ruajeni (nderojeni) Muhamedin (ﷺ) nëpërmjet familjes së tij.
Zejd ibn Erkami transmeton se te një vend uji i quajtur Hum, midis Mekës dhe Medinës, Profeti (ﷺ) e lavdëroi Allahun dhe tha se po linte dy gjëra të rënda ndër njerëzit: Librin e Allahut, që përmban udhëzim të drejtë dhe dritë, prandaj kapuni fort pas tij; dhe njerëzit e shtëpisë së tij, duke ua kujtuar njerëzve detyrat e tyre ndaj pjesëtarëve të familjes së tij. Zejdi tha se gratë e Profetit (ﷺ) janë nga shtëpia e tij, por shtëpia që nënkuptohet këtu janë ata të cilëve u është e ndaluar sadakaja: familja e Aliut, e Akilit, e Xhafer dhe e el-Abasit.
Pse ka rëndësi
Kurani na arriti përmes shokëve: ata e dëgjuan, e mësuan përmendsh dhe e përcollën. Suneti erdhi në të njëjtën mënyrë. Mes tyre ishin Aliu dhe familja e Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) premtoi ta ruajë Kuranin. Nëse i trajtojmë me përbuzje ata që e mbartën, e dobësojmë besimin tonë te ajo që mbartën. Dhe shembulli i Profetit (ﷺ) ishte mëshira, jo mallkimi.
“Sigurisht, Ne e kemi shpallur Kuranin dhe, sigurisht, Ne do ta ruajmë atë.”
Ebu Hurejra transmeton se dikush i kërkoi të Dërguarit të Allahut (ﷺ) t'i mallkonte idhujtarët. Ai u përgjigj se nuk ishte dërguar si dikush që mallkon, por si mëshirë.
Abdullah ibn Mesudi transmeton se Profeti (ﷺ) tha se njerëzit më të mirë janë brezi i tij, pastaj ata që i ndjekin, pastaj ata që ndjekin të tjerët.
Këndvështrime
Disa myslimanë besojnë se disa shokë devijuan dhe mund të kritikohen
Disa myslimanë, nga dashuria për familjen e Profetit (ﷺ), mbajnë se disa shokë u kthyen pas Profetit (ﷺ) dhe i bënë padrejtësi familjes së tij. Ata besojnë se besimi i sinqertë përfshin përmendjen e kësaj. Ata sjellin këto argumente.
Profeti (ﷺ) tha se disa nga shokët e tij do të dëboheshin nga Hauzi. Do të ishte për shkak të asaj që bënë pas tij.
Kundërpërgjigje
Transmetimi flet për ‘një grup’ dhe nuk përmend askënd me emër. Kënaqësia e Allahut (﷾) është mbi besimtarët që dhanë besën nën pemë, dhe Aliu, Ebu Bekri dhe Omeri ishin me Profetin (ﷺ) në Hudejbije. Ajo që thotë Allahu (﷾) për besimtarët atje nuk anulohet nga një transmetim që nuk përmend askënd me emër.
Disa njerëz rreth Profetit (ﷺ) ishin hipokritë, ndaj nuk mund t'u besojmë të gjithëve.
Kundërpërgjigje
I njëjti ajet thotë se Profeti (ﷺ) nuk i njihte, por Allahu (﷾) i njihte. Ne nuk mund t'i përmendim me emër, dhe na urdhërohet t'i shmangim dyshimet. Ne i besojmë asaj që tha Allahu (﷾) për ata që Ai lavdëroi.
Historia e ndershme do të thotë t'i përmendësh gabimet e bashkësisë së hershme, dhe heshtja do të ishte padrejtësi.
Kundërpërgjigje
Allahu (﷾) thotë për popujt e mëparshëm se ata kanë atë që fituan, dhe ju nuk do të pyeteni për atë që bënë ata. Vetë Aliu i kërkoi Allahut (﷾) mëshirë për Omerin dhe i quajti Ebu Bekrin dhe Omerin më të mirët.
Dashuria për familjen e Profetit (ﷺ) do të thotë të largohemi nga ata që i kundërshtuan.
Kundërpërgjigje
Profeti (ﷺ) kërkoi dashuri dhe kujdes për familjen e tij dhe për shokët e tij. Tha se u dërgua si mëshirë, jo si dikush që mallkon. Fjalët e vetë Aliut tregojnë se dashuria për të dy është një.
Pikëpamja islame
Myslimanët i duan të gjithë shokët, mes tyre edhe familjen e Profetit (ﷺ). Allahu (﷾) është i kënaqur me besimtarët e parë, Profeti (ﷺ) e ndaloi sharjen e tyre, dhe vetë Aliu i nderoi. Ajo që ndodhi mes tyre i lihet Allahut (﷾).
Allahu (﷾) është i kënaqur me muhaxhirët e parë, ensarët dhe ata që i ndoqën në të mirë.
Allahu (﷾) i mëson besimtarët të luten për ata që erdhën para tyre dhe ta mbajnë të keqen larg zemrave të tyre.
Profeti (ﷺ) e ndaloi sharjen e shokëve të tij.
Aliu i quajti Ebu Bekrin dhe Omerin më të mirët pas Profetit (ﷺ). Kur Omeri vdiq, Aliu i kërkoi Allahut (﷾) mëshirë për të.
Dashuria për familjen e Profetit (ﷺ) dhe dashuria për shokët e tij shkojnë bashkë.
Ajo që ndodhi mes myslimanëve të hershëm i lihet Allahut (﷾).