Përgjigje e shkurtër
Shkrimi i tij nuk e thotë kurrë këtë. Në Diskursin e madh mbi shuarjen e Budës, tregimin e vdekjes së tij, ai i tha Cundës, farkëtarit që e ushqeu, të varroste atë që kishte mbetur nga një gjellë. Tha se askush në botë përveç Budës nuk mund ta trette siç duhet. Rreshti pasardhës thotë se pasi e hëngri u sëmur rëndë, me dizenteri me gjak, afër vdekjes. Vdiq pak më pas. Tre muaj më parë, thotë i njëjti diskurs, ai i kishte lënë të kuptonte ndihmësit të tij Ananda se mund të vazhdonte të jetonte. Ananda nuk iu lut ta bënte, dhe ai hoqi dorë nga forca e jetës. Më vonë i tha Anandës se faji ishte vetëm i tij. Pra i njëjti shkrim thotë se vetëm ai mund ta trette gjellën, dhe pastaj se u sëmur rëndë pasi e hëngri. Kurani e bën Profetin (ﷺ) të thotë se, sikur ta dinte të padukshmen, nuk do ta prekte asnjë e keqe.
Shpjegimi i plotë
Një gjellë që vetëm Buda mund ta trette
Diskursi i madh mbi shuarjen e Budës, domethënë ndarjen e tij nga jeta, është tregimi pali i muajve të tij të fundit. Ai tregon për një vakt në shtëpinë e Cundës farkëtar. Buda kërkoi t'i shërbehej një gjellë, të cilën ky përkthim e quan ‘mish derri të prishur’. Pastaj i tha Cundës ta varroste në një gropë çfarëdo që mbetej. Tha se nuk shihte askënd në botë, mes zotave apo njerëzve, që mund ta trette siç duhet, përveç të Realizuarit. Ky ishte emri që i vinte vetes.
“Atëherë Buda iu drejtua Cundës: ‘Cunda, çfarëdo mishi derri të prishur që ka mbetur, duhet ta varrosësh në një gropë. Nuk shoh askënd në këtë botë, me zotat e saj, Marat dhe hyjnitë, në këtë popullsi me asketët dhe brahmanët e saj, me zotat dhe njerëzit e saj, që mund ta tretë siç duhet, përveç të Realizuarit.’”
Pastaj u sëmur, afër vdekjes
Rreshtat pasardhës thonë se pasi e hëngri vaktin e Cundës, u sëmur rëndë me dizenteri me gjak. E goditën dhimbje të tmerrshme, afër vdekjes. Një varg në diskurs e lidh sëmundjen me gjellën që kishte ngrënë. Buda priste që disa njerëz ta fajësonin Cundën. Do t'i thoshin se ishte fatkeqësia e tij që Buda vdiq pasi hëngri vaktin e tij të fundit prej tij. Prandaj Buda i tha Anandës si ta lehtësonte pendimin e Cundës.
“Pasi Buda e hëngri vaktin e Cundës, u sëmur rëndë me dizenteri me gjak, i goditur nga dhimbje të tmerrshme, afër vdekjes.”
“Tani mund të ndodhë, Ananda, që dikush të ngjallë pendim te Cunda farkëtari: ‘Është humbja jote, i nderuar Cunda, është fatkeqësia jote, që i Realizuari u shua plotësisht pasi hëngri vaktin e tij të fundit të lëmoshës prej teje.’ Pendimin e Cundës farkëtarit duhet ta largosh kështu:”
Mund të kishte jetuar më gjatë, dhe fajësoi ndihmësin e tij
Tre muaj para vaktit, thotë i njëjti diskurs, Buda i tha Anandës se mund ta jetonte një jetëgjatësi të plotë po të donte. Ia la të kuptonte këtë Anandës, ndihmësit të tij, tri herë. Ananda nuk iu lut të qëndronte. Teksti thotë se mendja e tij ishte si e pushtuar nga Mara, tunduesi në shkrimet budiste. Kështu Buda hoqi dorë nga forca e jetës, duke thënë se do të vdiste pas tre muajsh. Dhe i tha Anandës se faji ishte vetëm i tij. Faqja “A donte Buda të mësonte të tjerët?” e shtjellon këtë bisedë.
“I Realizuari i ka zhvilluar dhe kultivuar katër bazat e fuqisë psikike, i ka bërë mjet dhe bazë, i ka mbajtur, i ka përforcuar dhe i ka zbatuar siç duhet. Po të donte, i Realizuari mund të jetonte për jetëgjatësinë e duhur ose për atë që ka mbetur prej saj.”
“Por Ananda nuk e kuptoi, edhe pse Buda dha një aluzion kaq të qartë, një shenjë kaq të dukshme. Ai nuk iu lut Budës: ‘Zotëri, le të qëndrojë i Bekuari për jetëgjatësinë e duhur! Le të qëndrojë i Shenjti për jetëgjatësinë e duhur! Kjo do të ishte për mirëqenien dhe lumturinë e njerëzve, nga dhembshuria për botën, për dobinë, mirëqenien dhe lumturinë e perëndive dhe të njerëzve.’ Sepse mendja e tij ishte si e pushtuar nga Mara.”
“Kur u tha kjo, Buda i tha Marës: ‘Qetësohu, o i Lig. Shuarja e plotë e të Realizuarit do të jetë së shpejti. Pas tre muajsh i Realizuari do të shuhet plotësisht.’”
“Kështu, në Faltoren e Capalës, Buda, i vëmendshëm dhe i vetëdijshëm, hoqi dorë nga forca e jetës.”
“Prandaj, Ananda, faji është vetëm yti, gabimi është vetëm yti. Sepse edhe pse i Realizuari dha një aluzion kaq të qartë, një shenjë kaq të dukshme, ti nuk m'u lute të qëndroja për jetëgjatësinë e duhur, ose për atë që ka mbetur prej saj. Po të më ishe lutur, do të të kisha refuzuar dy herë, por herën e tretë do të kisha pranuar. Prandaj, Ananda, faji është vetëm yti, gabimi është vetëm yti.”
Çfarë tregon tregimi
Ai tha se vetëm ai mund ta trette siç duhet gjellën. Rreshti pasardhës e paraqet rëndë të sëmurë pasi e hëngri, dhe një varg në diskurs e lidh sëmundjen me gjellën. Nëse e dinte se do ta dëmtonte, nuk e tha. Nëse nuk e dinte, pohimi i tij për të dështoi. Dhe sipas të njëjtit tekst, nëse do të jetonte më gjatë kishte varur nga ndihmësi i tij, që duhej ta kuptonte aluzionin ndërsa mendja i ishte errësuar. Pastaj u fajësua ndihmësi. Ky nuk është regjistrimi i një mësuesi fjalës së të cilit mund t'i besohet për gjëra që askush tjetër nuk i sheh.
“Atëherë Buda iu drejtua Cundës: ‘Cunda, çfarëdo mishi derri të prishur që ka mbetur, duhet ta varrosësh në një gropë. Nuk shoh askënd në këtë botë, me zotat e saj, Marat dhe hyjnitë, në këtë popullsi me asketët dhe brahmanët e saj, me zotat dhe njerëzit e saj, që mund ta tretë siç duhet, përveç të Realizuarit.’”
“Pasi Buda e hëngri vaktin e Cundës, u sëmur rëndë me dizenteri me gjak, i goditur nga dhimbje të tmerrshme, afër vdekjes.”
“Prandaj, Ananda, faji është vetëm yti, gabimi është vetëm yti. Sepse edhe pse i Realizuari dha një aluzion kaq të qartë, një shenjë kaq të dukshme, ti nuk m'u lute të qëndroja për jetëgjatësinë e duhur, ose për atë që ka mbetur prej saj. Po të më ishe lutur, do të të kisha refuzuar dy herë, por herën e tretë do të kisha pranuar. Prandaj, Ananda, faji është vetëm yti, gabimi është vetëm yti.”
Tre muaj më parë
Ai i lë të kuptojë Anandës tri herë se mund të jetonte më gjatë; Ananda nuk i lutet ta bëjë.
Heq dorë nga forca e jetës
Do të vdesë pas tre muajsh, dhe i thotë Anandës se faji ishte vetëm i tiji.
Gjella e Kundës
Askush përveç Budës, thotë ai, nuk mund ta tretë si duhet një gjellë; pjesa tjetër groposet.
Pasi e ha
Sëmuret rëndë me dizenteri me gjak, afër vdekjes.
Në Kuran Profeti (ﷺ) thotë se, po ta dinte të fshehtën, asnjë e keqe nuk do ta kishte prekur.
Një i dërguar që tha se nuk e dinte të padukshmen
Kurani i tregon Profetit (ﷺ) çfarë të thotë. Ai nuk ka asnjë fuqi për ndonjë të mirë apo dëm për veten, përveç aq sa do Allahu (﷾). Sikur ta dinte të padukshmen, nuk do ta prekte asnjë e keqe. E quan njeri, dhe vetëm një të dërguar, si të dërguarit që shkuan para tij. Aishja tha se ai e thoshte këtë: asnjë profet nuk sëmuret pa iu dhënë zgjedhja midis kësaj bote dhe tjetrës. Në sëmundjen e tij të fundit ajo e dëgjoi të recitonte ajetin për shoqërinë e atyre që Allahu (﷾) i ka begatuar. Ajo kuptoi se atij i ishte dhënë zgjedhja.
“Thuaj: “Unë nuk mund t’i sjell vetes as dobi, as dëm, përveçse aq sa dëshiron Allahu. Sikur ta dija të padukshmen, do t’i shumoja të mirat dhe nuk do të më prekte asnjë e keqe. Unë jam vetëm paralajmërues dhe sjellës i lajmeve të mira për njerëzit që besojnë”.”
“Thuaj: “Unë jam vetëm një vdekatar si ju, që më është shpallur se Zoti juaj është një Zot i Vetëm. Kështu, kush shpreson takimin me Zotin e vet, le të bëjë vepra të mira dhe të mos i shoqërojë askënd në adhurim Zotit të vet!””
“Muhamedi është vetëm i Dërguar, para të cilit ka pasur edhe të dërguar të tjerë. Nëse ai vdes ose vritet, a mos do të ktheheni ju prapa? Kushdo që kthehet prapa, nuk i bën kurrfarë dëmi Allahut. Dhe Allahu do t’i shpërblejë falënderuesit.”
Aishja transmeton se Profeti (ﷺ) thoshte se asnjë profet nuk sëmuret pa iu dhënë zgjedhja midis kësaj bote dhe tjetrës. Në sëmundjen e tij të fundit, me zë të ngjirur, ajo e dëgjoi të recitonte ajetin për të qenët në shoqërinë e atyre që Allahu i ka begatuar: profetët, të sinqertët, dëshmorët dhe të mirët (4:69). Prej kësaj ajo kuptoi se atij i ishte dhënë zgjedhja.
Përgjigjet e zakonshme
Sahih el-Buhari 4428 — Kitab el-Megazi (Fushatat ushtarake), hadithi 4428
Aishja transmeton se në sëmundjen e tij të fundit Profeti (ﷺ) tha se ende e ndiente dhimbjen e ushqimit që kishte ngrënë në Hajber, dhe se i dukej sikur aorta po i pritej nga ai helm.
Cituar për
Edhe Profeti (ﷺ) e ndjeu dhimbjen e ushqimit që kishte ngrënë, ushqimit të helmuar në Hajber, në sëmundjen e tij të fundit.
Përgjigjja
Ai kurrë nuk tha se ai ushqim ishte i sigurt vetëm për të. Kurani e bën të thotë se, sikur ta dinte të padukshmen, nuk do ta prekte asnjë e keqe. Pra asgjë që tha për veten nuk doli e rreme prej tij. Buda tha se vetëm ai mund ta trette gjellën, dhe pastaj u sëmur rëndë pasi e hëngri. Faqja “A vdiq Muhamedi (ﷺ) nga helmi, dhe a e bën kjo atë profet të rremë?” i përgjigjet pretendimit për ajetin mbi damarin e zemrës.
Ku përfundon — Profeti (ﷺ) nuk pretendoi njohje të së padukshmes. Buda bëri një pohim për gjellën që rreshtat pasardhës të shkrimit të tij e rrëzojnë.
Këndvështrime
Budist Theravada
Vakti nuk e vendosi vdekjen e Budës. Tre muaj më parë ai kishte hequr dorë tashmë nga forca e jetës që e mbante gjallë, dhe në moshën tetëdhjetë vjeç trupi i tij ishte i rraskapitur.
Tre muaj më parë, Buda kishte hequr dorë tashmë nga forca e jetës dhe kishte thënë kur do të vdiste. Pra vakti nuk e vendosi vdekjen e tij.
Kundërpërgjigje
Kjo nuk i përgjigjet asaj që tha ai për gjellën. Tha se askush tjetër përveç tij nuk mund ta trette siç duhet. Menjëherë pasi e hëngri u sëmur rëndë me dizenteri me gjak, afër vdekjes. Diskursi e lidh sëmundjen me vaktin, dhe Buda priste që disa t'i thoshin Cundës se ishte fatkeqësia e tij që Buda vdiq pasi e hëngri.
Ishte tetëdhjetë vjeç dhe kishte qenë tashmë rëndë i sëmurë. Tha se trupi i tij mbahej në këmbë si një qerre e vjetër e lidhur me litar. Pra çdo vakt mund ta kishte sjellë fundin.
Kundërpërgjigje
Pleqëria nuk i shpjegon fjalët e tij për gjellën. Ai i tha Cundës se nuk ishte e përshtatshme për askënd përveç tij. E hëngri, dhe rreshti pasardhës e paraqet rëndë të sëmurë. Nëse trupi i tij i rraskapitur nuk mund ta përballonte, atëherë pohimit të tij se vetëm ai mund ta trette nuk mund t'i besohej.
Buda i dha Anandës një aluzion të qartë se mund të jetonte më gjatë. Ananda nuk e kërkoi, prandaj faji ishte i Anandës.
Kundërpërgjigje
Teksti thotë se mendja e Anandës ishte si e pushtuar nga Mara kur nuk e kuptoi aluzionin. Dhe Buda thotë se mësoi pa grushtin e mbyllur të një mësuesi që mban gjëra për vete. Mund ta kishte thënë hapur se çfarë donte të thoshte. Në vend të kësaj dha aluzione, dhe pastaj fajësoi ndihmësin e tij.
Çfarë thotë diskursi
Tregimi pali vendos tri gjëra në një diskurs. Ato janë fjalët e Budës për gjellën, sëmundja e tij pasi e hëngri, dhe fajësimi i Anandës.
Buda i tha Cundës ta varroste pjesën që mbeti nga gjella. Askush përveç të Realizuarit, tha ai, nuk mund ta trette siç duhet.
Pasi e hëngri vaktin e Cundës u sëmur rëndë me dizenteri me gjak, afër vdekjes.
Buda i tha Anandës se gabimi ishte vetëm i tij, sepse nuk iu lut të qëndronte për jetëgjatësinë e duhur.
Pikëpamja islame
Profeti (ﷺ) ishte një njeri dhe një i dërguar. Ai nuk pretendoi asnjë fuqi mbi dëmin ndaj vetes, përveç aq sa do Allahu (﷾), dhe tha se, sikur ta dinte të padukshmen, nuk do ta prekte asnjë e keqe.
Kurani e bën Profetin (ﷺ) ta thotë këtë. Ai nuk ka fuqi t'i sjellë vetes as të mirë, as dëm, përveç aq sa do Allahu (﷾). Dhe e bën të thotë: sikur ta dinte të padukshmen, nuk do ta prekte asnjë e keqe.
Kurani thotë se ai është një njeri, dhe vetëm një i dërguar, si të dërguarit që shkuan para tij.