Përgjigje e shkurtër
Mund të arrini te besimi në një Krijues duke menduar, dhe ky është një hap i parë i vërtetë. Por është vetëm hapi i parë, dhe i lë të hapura pyetjet më të mëdha. Çfarë do Krijuesi prej nesh? A falet e keqja? Çfarë vjen pas vdekjes? Arsyeja mund të tregojë se një Krijues ekziston. Ajo nuk mund të na tregojë dëshirat e Tij, ashtu si gjurmët e këmbëve tregojnë se dikush kaloi, por jo ku po shkonte. Një Krijues i urtë që krijoi qenie të afta të pyesin pse janë këtu do të pritej t'u përgjigjej. Kurani bën të njëjtën pyetje (23:115; 75:36). Shumë mesazhe pretendojnë se janë ajo përgjigje, prandaj rruga e arsyeshme është t'i provoni, jo t'i refuzoni të gjitha.
Shpjegimi i plotë
Ku mund të arrijë arsyeja, dhe ku jo
Shumë njerëz arrijnë te besimi në një Krijues duke menduar. Ata shohin se diçka ekziston, se është e rregulluar, dhe se brenda saj ekzistojnë mendje. Këto arsye shtjellohen në faqet se si e dimë se Allahu (﷾) ekziston dhe kush e krijoi Allahun (﷾). Kjo faqe nis pas atij hapi. Supozoni se Krijuesi ekziston. Atëherë arsyeja përballet me pyetje për vullnetin e Tij, jo për ekzistencën e Tij. Çfarë kërkon Ai prej nesh? A falet e keqja, dhe si? Çfarë i detyrohemi Atij për vetë jetën? Çfarë ndodh në vdekje? Gjurmët e këmbëve tregojnë se dikush kaloi. Ato nuk tregojnë ku po shkonte ose çfarë do. Në të njëjtën mënyrë, veprat e një Krijuesi tregojnë se Ai ekziston, por vetëm Krijuesi mund të thotë çfarë do. Një mesazh është mënyra si do ta thoshte. Pra, pyetja e vërtetë nuk është nëse do të nevojitej një mesazh. Është nëse ndonjë mesazh është i vërtetë. Kurani shënon njerëz që, të pyetur se kush i krijoi qiejt dhe tokën, u përgjigjën “Allahu!” Megjithatë ai pyet prapë si largohen nga e vërteta (29:61). Të dish se një Krijues ekziston nuk është ende të dish çfarë kërkon Ai.
“A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?! A mos vallë ata kanë krijuar qiejt dhe Tokën?! Nuk është kështu, por ata nuk janë aspak të bindur.”
“Nëse ti (Muhamed) i pyet ata se kush i ka krijuar qiejt dhe Tokën dhe kush i ka nënshtruar (të rrotullohen) Diellin e Hënën, - me siguri që ata do të të thonë “Allahu!” Atëherë, si po largohen (nga rruga e drejtë)?”
Çfarë na tregojnë ndërgjegjja dhe bota
Ndërgjegjja është e vërtetë, dhe Kurani pajtohet se çdo shpirti i jepet një ndjenjë për të mirën dhe të keqen. Deisti beson në një Krijues, por në asnjë mesazh, dhe thotë se ndërgjegjja dhe bota mjaftojnë. Ato na tregojnë shumë. Ndërgjegjja na tregon se mirësia është e mirë dhe mizoria e keqe. Bota na tregon se ekziston një Krijues i urtë. Ato nuk na tregojnë gjithçka. Njerëz të sinqertë me ndërgjegje të pastër nuk janë pajtuar se çfarë kërkon drejtësia, dhe secili ishte i sigurt. Një mesazh nuk i jep fund çdo mosmarrëveshjeje, dhe edhe myslimanët ndryshojnë në hollësi. Ajo që ai zgjidh janë themelet: kë të adhurosh, çfarë kërkon Ai në thelb, nëse e keqja falet dhe çfarë vjen pas vdekjes. Ndërgjegjja hesht gjithashtu nëse falet një e keqe e bërë ndaj Allahut (﷾), dhe nëse jeta vazhdon pas vdekjes. Nëse ndërgjegjja vetëm mund ta zgjidhë të mirën dhe të keqen ka faqen e vet.
“Për shpirtin dhe për Atë që e ka përsosur, duke ia bërë të njohur atij të keqen e të mirën!”
| Pyetja | Arsyeja dhe ndërgjegjja | Një mesazh |
|---|---|---|
| Se ekziston një Bërës i urtë | ||
| Se mirësia është e mirë | ||
| Çfarë kërkon Ai prej nesh | ||
| Nëse një padrejtësi ndaj Tij falet | ||
| Çfarë vjen pas vdekjes |
- Na tregon
- Hesht
Gjurmët tregojnë se dikush kaloi. Nuk tregojnë se ku po shkonte.
Pse një Krijues i urtë do të pritej të fliste
Arsyet që të çojnë te një Krijues e përshkruajnë Atë gjithashtu si të urtë dhe me qëllim. Ai krijoi një botë të rregulluar dhe mendje të afta ta kuptojnë. Ai krijoi gjithashtu qenie që pyesin pse janë këtu dhe që ndiejnë se disa gjëra duhen bërë. Është më e arsyeshme të presësh që një Krijues i urtë t'u përgjigjet qenieve të tilla, sesa t'i bëjë të afta të pyesin dhe pastaj të heshtë. Kjo është një pritje, jo një provë. Ajo nuk thotë cili mesazh është i Tiji. Thotë vetëm se një mesazh është ajo që një Krijues i urtë do të pritej të jepte, kështu që çdo pretendim se është i tillë meriton të dëgjohet.
“A mos vallë, ata janë krijuar nga hiçi apo mos janë ata krijues të vetvetes?! A mos vallë ata kanë krijuar qiejt dhe Tokën?! Nuk është kështu, por ata nuk janë aspak të bindur.”
Edhe Islami thotë të njëjtën gjë: nuk u krijuat kot
Kurani e bën të njëjtën pyetje. Ai pyet nëse njerëzit mendojnë se u krijuan kot dhe se nuk do të ktheheshin kurrë për llogari (23:115). Pyet nëse njeriu mendon se do të lihet pa qëllim (75:36). Ibn Kethiri e lexon të parën si të pyesë nëse njerëzit menduan se u krijuan pa qëllim ose urtësi. E lidh me të dytën. Për të dytën ai transmeton se Muxhahidi dhe esh-Shafiiu e lexuan: i palënë pa urdhër dhe pa ndalim. Ai mendon se ajeti do të thotë gjithashtu se njeriu nuk lihet në varr pa u ringjallur.
“Mos vallë, keni menduar që Ne ju kemi krijuar kot dhe që nuk do të ktheheshit te Ne (për t’ju gjykuar)?!”
“Vallë, a mendon njeriu se do të mbetet pa përgjegjshmëri?”
E lexon pyetjen si të pyesë nëse njerëzit menduan se ishin krijuar kot, pa qëllim dhe pa asnjë urtësi nga ana e Allahut, dhe se nuk do të ktheheshin tek Ai në Jetën tjetër. E lidh me 75:36, që pyet nëse njeriu mendon se do të lihet pas dore.
Transmeton dy lexime të hershme të ‘do të mbetet pa përgjegjshmëri’. Es-Suddiu thotë se do të thotë i pangjallur përsëri. Muxhahidi, esh-Shafiiu dhe Abdurrahman ibn Zejd ibn Eslemi thonë se do të thotë i paurdhëruar dhe i pandaluar. Ibn Kethiri mendon se ajeti i përfshin të dyja. Njeriu nuk lihet në këtë botë pa urdhër dhe ndalim, dhe nuk lihet në varr pa u ringjallur dhe pa u tubuar tek Allahu.
Një i dërguar për çdo popull
Kurani thotë se Allahu (﷾) dërgoi të dërguar që njerëzit të mos kishin asnjë justifikim kundër Tij (4:165). Thotë se çdo popull pati një të tillë (10:47), me të njëjtën thirrje për ta adhuruar Allahun (﷾) dhe për ta shmangur të keqen (16:36). Ibn Kethiri e lexon këtë si thirrje për ta adhuruar vetëm Allahun (﷾), të cilën e solli çdo i dërguar. Askush nuk ndëshkohet para se t'i ketë ardhur një i dërguar për ta paralajmëruar (17:15). Pra, Kurani nuk e përfytyron një Krijues që e la pjesën më të madhe të njerëzimit pa udhëzim.
“(Këta janë) të dërguar që kanë sjellë lajme të mira e kanë paralajmëruar, në mënyrë që njerëzit të mos kenë ndonjë justifikim ndaj Allahut, pas ardhjes së të dërguarve. Se, Allahu, është i Plotfuqishëm dhe i Gjithëdijshëm.”
“Çdo popull ka pasur të dërguar. Dhe, kur atyre t’u vijë i dërguari (Ditën e Gjykimit), do të gjykohet midis tyre me të drejtë dhe nuk do t’u bëhet asnjë padrejtësi.”
“Çdo populli Ne i çuam një të dërguar (që u thoshte): “Adhuroni Allahun dhe shmangni idhujt!” Disa prej tyre Allahu i shpuri në rrugë të drejtë e disa e merituan të mbeten në humbje. Andaj, udhëtoni nëpër botë të shihni se si ishte fundi i përgënjeshtruesve!”
E shpjegon ajetin: Allahu i dërgoi një të dërguar çdo brezi dhe çdo grupi njerëzish. Të gjithë thirrën në adhurimin e Allahut dhe ndaluan adhurimin e çdo gjëje tjetër përveç Tij. Adhurimi i të tjerëve lindi për herë të parë mes bijve të Ademit te populli i Nuhut. Që atëherë Allahu vazhdoi të dërgonte të dërguar me këtë thirrje. Nuhu ishte i dërguari i parë që Allahu ua dërgoi banorëve të Tokës, dhe Allahu i vulosi të dërguarit me Muhamedin (ﷺ). Thirrja e tij arriti te njerëzit dhe xhindet, në lindje dhe në perëndim. Pranë tij sjell 21:25.
“Kush zgjedh rrugën e drejtë, e ka për veten e vet e kush i largohet asaj, i largohet në dëm të vetvetes dhe askush nuk e merr të keqen e tjetërkujt. Ne nuk dënojmë asnjë popull, para se të çojmë të dërguar!”
‘E bërë nga njeriu’ është një përfundim, jo një pikënisje
Disa pretendime se flasin për Allahun (﷾) janë me siguri shpikje njerëzore. Një pretendim i tillë bëhet lehtë. Kjo është arsye për t'i provuar pretendimet, jo për t'i refuzuar të gjitha. Kartëmonedhat e falsifikuara nuk i bëjnë false të gjitha kartëmonedhat. Çdo kartëmonedhë kontrollohet, dhe edhe një pretendim se vjen nga Allahu (﷾) mund të kontrollohet. Pyesni çfarë thotë ai për Allahun (﷾) dhe nëse bie ndesh me veten. Pyesni nëse është ruajtur, dhe nëse mbart një shenjë që mund të shqyrtohet ende. Thomas Paine, shkrimtari anglo-amerikan i shekullit të 18-të, e quajti çdo kishë kombëtare një shpikje njerëzore. Ai arriti në këtë si përfundim për të gjitha, dhe çdo pretendim duhet prapëseprapë të provohet një nga një.
Argumenti i një deisti kundër fesë së shpallur. Në kapitullin 1 Paine pohon se beson në një Perëndi dhe shpreson për lumturi përtej kësaj jete. Ai e quan çdo kishë kombëtare, qoftë hebraike, e krishterë apo ‘turke’ (fjala e tij për kishën myslimane), një shpikje njerëzore. Në kapitullin 2 ai argumenton se një shpallje është shpallje vetëm për personin që e merr, dhe fjalë të dëgjuara nga të tjerët për gjithë të tjerët. Shembujt e tij atje përfshijnë Kuranin: ai thotë se nuk e pa vetë engjëllin, dhe kështu ka të drejtë të mos e besojë rrëfimin. Në kapitullin 9 ai argumenton se krijimi është fjala e Perëndisë, dhe se ai i zbulon njeriut gjithçka që është e nevojshme të dihet për Perëndinë.
Kurani kërkon të provohet
Kurani e fton provën. Ai thotë se po të kishte ardhur libri nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾), njerëzit do të gjenin në të shumë kundërthënie (4:82). Ai i thotë dyshuesit të sjellë një sure, një kapitull, si ai (2:23). Ai paralajmëron gjithashtu kundër ndjekjes së asaj për të cilën nuk ke dije (17:36). Islami nuk kërkon besim me mendjen të fikur. Faqja se si ta dimë nëse një libër i shenjtë vjen nga Allahu (﷾) i paraqet provat, dhe ato vlejnë njësoj për çdo libër.
“A nuk përsiatin ata për Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
“Mos shko pas diçkaje për të cilën nuk ke dijeni. Vërtet, dëgjimi, shikimi dhe zemra, të gjithë këta do të merren në përgjegjësi.”
Çfarë shton mesazhi: besimi, adhurimi dhe karakteri së bashku
Islami nuk ofron një besim më vete. Ai e bashkon besimin në Allahun (﷾) me namazin, dhënien, mbajtjen e fjalës dhe durimin në vështirësi (2:177). E gjithë jeta jetohet si përgjigje ndaj Krijuesit. Kjo është ajo që i shton mesazhi besimit. Ai na tregon çfarë do Ai, dhe na jep një mënyrë jete që rrjedh nga njohja e Tij.
“Mirësia nuk është të kthyerit e fytyrës suaj nga lindja dhe perëndimi, por mirësia është (cilësi) e atij që beson Allahun, Ditën e Fundit, engjëjt, Librin dhe profetët; e atij që me vullnet jep nga pasuria e vet për të afërmit, jetimët, të varfrit, udhëtarët e mbetur rrugës, lypësit dhe për lirimin e të robëruarve; e atij që fal namazin dhe e jep zekatin; dhe e atyre që i plotësojnë premtimet, kur marrin përsipër diçka; e atyre që durojnë në kohë skamjeje, sëmundjeje dhe lufte. Këta janë besimtarët e vërtetë dhe këta janë ata që e kanë frikë Allahun.”
Përgjigjet, dhe përgjigjja ndaj tyre
The Age of Reason, Part I (1794)
Argumenti i një deisti kundër fesë së shpallur. Në kapitullin 1 Paine pohon se beson në një Perëndi dhe shpreson për lumturi përtej kësaj jete. Ai e quan çdo kishë kombëtare, qoftë hebraike, e krishterë apo ‘turke’ (fjala e tij për kishën myslimane), një shpikje njerëzore. Në kapitullin 2 ai argumenton se një shpallje është shpallje vetëm për personin që e merr, dhe fjalë të dëgjuara nga të tjerët për gjithë të tjerët. Shembujt e tij atje përfshijnë Kuranin: ai thotë se nuk e pa vetë engjëllin, dhe kështu ka të drejtë të mos e besojë rrëfimin. Në kapitullin 9 ai argumenton se krijimi është fjala e Perëndisë, dhe se ai i zbulon njeriut gjithçka që është e nevojshme të dihet për Perëndinë.
Cituar për
Krijimi është fjala e Perëndisë për të gjithë njerëzit. Ai zbulon gjithçka që është e nevojshme të dihet për Perëndinë, prandaj nuk nevojitet asnjë libër.
Përgjigjja
Krijimi tregon një Krijues, dhe Islami pajtohet se ai u flet të gjithëve. Ajo që ai nuk e tregon është vullneti i Tij. A e fal Ai të keqen? Çfarë kërkon Ai? Çfarë vjen pas vdekjes? Paine vetëm shpresonte për lumturi përtej kësaj jete. Një shpresë nuk është një përgjigje. Vetëm Krijuesi mund ta thotë.
Ku përfundon — Krijimi i përgjigjet pyetjes nëse ka një Krijues. Ai e lë të hapur se çfarë do Ai, dhe për këtë është mesazhi.
Kurani 91:7-8 — Sureja Esh-Shems, ajeti 7-8
“Për shpirtin dhe për Atë që e ka përsosur, duke ia bërë të njohur atij të keqen e të mirën!”
Cituar për
Ndërgjegjja është udhëzimi që Perëndia i dha çdo njeriu. Ajo na tregon të mirën nga e keqja pa asnjë libër.
Përgjigjja
Islami pajtohet se ndërgjegjja i jepet çdo shpirti (91:7-8). Ajo na tregon se e mira dhe e keqja ekzistojnë. Ajo nuk i zgjidh hollësitë, dhe njerëz të sinqertë me ndërgjegje të pastër nuk janë pajtuar për to. Një mesazh nuk i jep fund çdo mosmarrëveshjeje, dhe edhe myslimanët ndryshojnë në hollësi. Ajo që ai zgjidh janë themelet: kë të adhurosh, çfarë kërkon Ai në thelb, nëse e keqja falet dhe çfarë vjen pas vdekjes.
Ku përfundon — Ndërgjegjja është një dhuratë dhe një dëshmitar, por nuk është e gjithë përgjigjja. Pyetja se çfarë mund të zgjidhë ndërgjegjja ka faqen e vet.
Belief without Borders (2014)
Studimi i një teologeje i bazuar në intervista me rreth 100 amerikanë që e quajnë veten shpirtërorë, por jo fetarë. Ai gjen se, në përgjithësi, ata nuk besojnë në një Perëndi që ndërhyn ose që është personal, dhe se autoritetin shpirtëror e vendosin te individi dhe jo te një bashkësi ose traditë.
Cituar për
Shumë që janë shpirtërorë, por jo fetarë, nuk besojnë në një Perëndi që ndërhyn. Një mesazh do të ishte një ndërhyrje e tillë, prandaj nuk ka asnjë.
Përgjigjja
Arsyeja e zakonshme për atë mendim është se bota ecën sipas ligjeve të qëndrueshme. Ligjet e natyrës përshkruajnë çfarë ndodh kur asgjë përtej natyrës nuk vepron. Ato nuk mund ta ndalojnë Krijuesin e tyre të veprojë. T'i flasësh një mendjeje është një gjë shumë më e vogël sesa ta krijosh botën. Kurani pyet nëse një Krijues që krijoi qenie të afta të pyesin pse janë këtu do t'i linte pa qëllim (23:115; 75:36).
Ku përfundon — Ligjet e qëndrueshme nuk e lidhin Krijuesin e tyre. Heshtja është plani më i çuditshëm për një Krijues të urtë.
Kurani 10:47 — Sureja Junus, ajeti 47
“Çdo popull ka pasur të dërguar. Dhe, kur atyre t’u vijë i dërguari (Ditën e Gjykimit), do të gjykohet midis tyre me të drejtë dhe nuk do t’u bëhet asnjë padrejtësi.”
Cituar për
Një mesazh për një popull në një kohë është i padrejtë për të gjithë të tjerët. Një Perëndi i drejtë nuk do të zgjidhte një mënyrë të tillë.
Përgjigjja
Kurani nuk e thotë këtë. Ai thotë se një i dërguar u dërgua te çdo popull (10:47), me të njëjtën thirrje për ta adhuruar Allahun (﷾) (16:36). Askush nuk ndëshkohet para se t'i ketë arritur mesazhi (17:15). Të dërguarit erdhën që askush të mos kishte justifikim kundër Allahut (﷾) (4:165).
Ku përfundon — Sipas rrëfimit të Islamit asnjë popull nuk u la pa të dërguar, dhe askush nuk gjykohet para se t'i arrijë mesazhi.
The Age of Reason, Part I (1794)
Argumenti i një deisti kundër fesë së shpallur. Në kapitullin 1 Paine pohon se beson në një Perëndi dhe shpreson për lumturi përtej kësaj jete. Ai e quan çdo kishë kombëtare, qoftë hebraike, e krishterë apo ‘turke’ (fjala e tij për kishën myslimane), një shpikje njerëzore. Në kapitullin 2 ai argumenton se një shpallje është shpallje vetëm për personin që e merr, dhe fjalë të dëgjuara nga të tjerët për gjithë të tjerët. Shembujt e tij atje përfshijnë Kuranin: ai thotë se nuk e pa vetë engjëllin, dhe kështu ka të drejtë të mos e besojë rrëfimin. Në kapitullin 9 ai argumenton se krijimi është fjala e Perëndisë, dhe se ai i zbulon njeriut gjithçka që është e nevojshme të dihet për Perëndinë.
Cituar për
Shpallja është fjalë të dëgjuara për të gjithë përveç personit të parë që e mori. Askush nuk detyrohet ta besojë një raport.
Përgjigjja
Shembulli i vetë Paine-it ishte Kurani. Ai nuk e kishte parë engjëllin, prandaj nuk donte të besonte. Por Kurani nuk kërkon të besohet vetëm mbi një raport për engjëllin. Vetë teksti është këtu, dhe sfida e tij për të sjellë një sure si ai mund të provohet nga kushdo sot (2:23; 17:88). Raportet e së kaluarës peshohen, nuk hidhen poshtë, dhe ky vjen me librin në dorë.
Ku përfundon — Fjalët e dëgjuara janë arsye për ta shqyrtuar një raport, jo për ta hedhur poshtë. Kurani kërkon të shqyrtohet.
Kurani 2:23 — Sureja El-Bekare, ajeti 23
“Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë (Muhamedit a.s.), atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj (që i adhuroni) në vend të Allahut, nëse jeni të sinqertë.”
Cituar për
Çdo fe pretendon autoritetin e Perëndisë, dhe secila i akuzon të tjerat për gabim. Pra, të gjitha janë shpikje njerëzore.
Përgjigjja
Pretendimet rivale tregojnë se disa janë të gabuara. Ato nuk tregojnë se të gjitha janë. Kartëmonedhat e falsifikuara nuk i bëjnë false të gjitha kartëmonedhat. Mënyra për ta zbuluar është ta provosh çdo pretendim, dhe Kurani e ofron veten për atë provë (2:23; 4:82).
Ku përfundon — ‘E bërë nga njeriu’ duhet treguar pretendim pas pretendimi. Nuk mund të merret si e mirëqenë për të gjitha.
Kurani 17:36 — Sureja El-Isra, ajeti 36
“Mos shko pas diçkaje për të cilën nuk ke dijeni. Vërtet, dëgjimi, shikimi dhe zemra, të gjithë këta do të merren në përgjegjësi.”
Cituar për
Çdo njeri është i vetmi autoritet për atë që është e vërtetë për Perëndinë. Një mesazh nga jashtë nuk mund ta detyrojë.
Përgjigjja
Askush nuk mund të besojë për një tjetër, dhe Islami nuk kërkon besim të verbër. Ai i thotë lexuesit të mos ndjekë atë për të cilën nuk ka dije (17:36) dhe ta peshojë librin (4:82). Të gjykosh një mesazh nuk është njësoj si të vendosësh vetë çfarë do Allahu (﷾).
Ku përfundon — Islami i kërkon çdo njeriu ta gjykojë mesazhin. Ai nuk i kërkon ta lërë mënjanë gjykimin.
Kurani 2:177 — Sureja El-Bekare, ajeti 177
“Mirësia nuk është të kthyerit e fytyrës suaj nga lindja dhe perëndimi, por mirësia është (cilësi) e atij që beson Allahun, Ditën e Fundit, engjëjt, Librin dhe profetët; e atij që me vullnet jep nga pasuria e vet për të afërmit, jetimët, të varfrit, udhëtarët e mbetur rrugës, lypësit dhe për lirimin e të robëruarve; e atij që fal namazin dhe e jep zekatin; dhe e atyre që i plotësojnë premtimet, kur marrin përsipër diçka; e atyre që durojnë në kohë skamjeje, sëmundjeje dhe lufte. Këta janë besimtarët e vërtetë dhe këta janë ata që e kanë frikë Allahun.”
Cituar për
Feja e organizuar sjell hipokrizi dhe kontroll, prandaj besimi mbahet më mirë privat.
Përgjigjja
Njerëzit vërtet e keqpërdorin fenë. Kurani thotë se kthimi i fytyrës nga lindja ose perëndimi nuk është mirësi, dhe rendit besimin, dhënien, namazin, premtimet e mbajtura dhe durimin (2:177). Keqpërdorimi nga disa tregon se njerëzit dështojnë. Ai nuk tregon se Allahu (﷾) nuk dërgoi asnjë mesazh.
Ku përfundon — Dështimet e ndjekësve janë arsye për ta shqyrtuar mesazhin, dhe Kurani vendos një standard që forma e zbrazët nuk e arrin.
Këndvështrime
Deizmi: një Krijues, por asnjë mesazh
Perëndia e krijoi botën dhe u flet të gjithëve përmes saj. Krijimi nuk mund të falsifikohet, të humbasë ose të përkthehet gabim, dhe ai na tregon gjithçka që duhet të dimë për Perëndinë. Një mesazh për një njeri në një kohë është vetëm fjalë të dëgjuara për gjithë të tjerët. Një Perëndi që do të donte që të gjithë ta njihnin nuk do të zgjidhte një mënyrë të tillë.
Thomas Paine, The Age of Reason, pjesa I (1794)
Krijimi është fjala e Perëndisë, dhe ai i zbulon njeriut gjithçka që është e nevojshme të dihet për Perëndinë. Asnjë libër nuk shton asgjë.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se krijimi tregon drejt një Krijuesi dhe u flet të gjithëve. Ai nuk thotë çfarë kërkon Ai, ose nëse e keqja falet. Vetë Paine vetëm shpresonte për lumturi përtej kësaj jete. Kurani pyet nëse njeriu u krijua pa qëllim (23:115; 75:36).
Çdo kishë kombëtare pretendon një mision të veçantë nga Perëndia, sikur rruga drejt Perëndisë të mos ishte e hapur për çdo njeri njësoj. Kjo do të ishte e padrejtë për të tjerët.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se rruga e Allahut (﷾) duhet të jetë e hapur për të gjithë. Kurani thotë se një i dërguar u dërgua te çdo popull me një thirrje (10:47; 16:36). Askush nuk ndëshkohet para se t'i arrijë ajo (17:15).
Një shpallje është shpallje vetëm për personin që e merr. Për gjithë të tjerët ajo është fjalë të dëgjuara, prandaj askush nuk detyrohet ta besojë.
Kundërpërgjigje
Paine pranon se Perëndia mund t'i flasë një personi. Fjalët e dëgjuara janë arsye për ta shqyrtuar një raport, jo për ta hedhur poshtë. Kurani nuk mbështetet vetëm te raporti: teksti i tij dhe sfida e tij janë këtu për t'u provuar (2:23; 17:88).
Gjuha njerëzore është vendore dhe e ndryshueshme, prandaj Perëndia nuk do ta përdorte për t'i arritur të gjithë njerëzit. Ai flet përmes krijimit në vend të saj.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se gjuhët ndryshojnë. Kurani thotë se çdo i dërguar mësoi në gjuhën e popullit të vet (14:4). Secili solli të njëjtën thirrje për ta adhuruar Allahun (﷾) (16:36).
Shpirtëror, jo fetar
Nderimi, mirënjohja dhe ndjenja e diçkaje më të madhe janë të vërteta, dhe nuk kanë nevojë për asnjë kredo. Çdo njeri është gjykatësi më i mirë i asaj që është e vërtetë për të. Një tërësi e caktuar besimesh dhe praktikash vetëm shton ndarje dhe kontroll.
Linda A. Mercadante, Belief without Borders (2014), për njerëzit që e përshkruajnë veten kështu
Një ndjenjë personale e hyjnores mjafton. Nuk nevojiten besime ose praktika të caktuara.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se nderimi dhe mirënjohja janë të vërteta dhe ia vlen t'i kesh. Një ndjenjë nuk mund të na tregojë çfarë do Krijuesi. Vetëm Krijuesi mund ta thotë (23:115; 75:36).
Çdo njeri është autoriteti përfundimtar për atë që është e vërtetë për Perëndinë, prandaj asnjë mesazh nga jashtë nuk mund ta detyrojë.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se çdo njeri duhet të gjykojë vetë. Gjykimi është ajo që kërkon Kurani: peshojeni librin dhe ndiqni vetëm atë që dini (4:82; 17:36). Të gjykosh një mesazh nuk është njësoj si të vendosësh çfarë do Allahu (﷾).
Feja e organizuar sjell hipokrizi dhe kontroll, prandaj është më mirë ta mbash besimin privat.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se njerëzit e keqpërdorin fenë. Vetë Kurani thotë se forma e zbrazët nuk është mirësi (2:177). Keqpërdorimi nga disa nuk tregon se Allahu (﷾) nuk dërgoi asnjë mesazh.
Të gjitha fetë janë të bëra nga njeriu
Çdo fe filloi mes njerëzve të caktuar në një kohë të caktuar, dhe secila pretendon një mision të veçantë nga Perëndia. Paine shkroi se çdo kishë kombëtare, hebraike, e krishterë ose ‘turke’ (fjala e tij për myslimane), është një shpikje njerëzore. Prandaj besimi në Perëndinë nuk duhet të varet nga asnjëra prej tyre.
Thomas Paine, The Age of Reason, pjesa I (1794)
Çdo fe pretendon një mision të veçantë nga Perëndia, dhe secila i akuzon të tjerat për gabim. Pra, të gjitha ka të ngjarë të jenë shpikje njerëzore.
Kundërpërgjigje
Le ta pranojmë se njerëzit kanë pretenduar rrejshëm autoritetin e Allahut (﷾). Pretendimet rivale tregojnë se disa janë të gabuara, jo se të gjitha janë. Çdo pretendim mund të provohet (4:82; 2:23).
Pikëpamja islame
Një Krijues që është i urtë nuk do të krijonte qenie të afta të pyesin pse janë këtu dhe t'i linte pa përgjigje. Kurani bën të njëjtën pyetje, thotë se një i dërguar erdhi te çdo popull, dhe i fton të gjithë ta provojnë pretendimin e tij. Islami jep besimin, adhurimin dhe karakterin së bashku si një mënyrë jete.
Kurani pyet nëse njerëzit mendojnë se u krijuan kot dhe se nuk do të ktheheshin. Pyet nëse njeriu mendon se do të lihet pa qëllim.
Ibn Kethiri mendon se 75:36 i përfshin të dy leximet. Njeriu nuk lihet në këtë botë pa urdhër dhe ndalim. Ai nuk lihet në varr pa u ringjallur.
Allahu (﷾) dërgoi një të dërguar te çdo popull me thirrjen për ta adhuruar Allahun (﷾) dhe për ta shmangur të keqen. Pra, askush nuk ka justifikim kundër Tij.
Askush nuk ndëshkohet para se t'i ketë ardhur një i dërguar për ta paralajmëruar.
Kurani fton për provë. Ai thotë se po të ishte nga dikush tjetër përveç Allahut (﷾) do të kishte shumë kundërthënie. E sfidon dyshuesin të sjellë një sure si ai, dhe paralajmëron kundër ndjekjes së asaj për të cilën nuk ke dije.
Islami e bashkon besimin në Allahun (﷾) me namazin, dhënien, mbajtjen e fjalës dhe durimin. Pra, e gjithë jeta jetohet si përgjigje ndaj Krijuesit.