Përgjigje e shkurtër
Jo si ligj për jetën e zakonshme. Në Predikimin në Mal, ashtu si e shënon Mateu, Jezusi thotë ta kthesh faqen tjetër dhe t'i japësh kujtdo që kërkon. Ai thotë se martesa me një grua të divorcuar është kurorëshkelje, dhe u thotë ndjekësve të tij të shesin atë që kanë. Myslimanët e nderojnë Jezusin si profet të vërtetë, dhe këto fjalë, ashtu si janë shkruar, i masin me Kuranin. Në praktikë, çdo vend i krishterë ka gjykata, polici dhe banka. Kishat më të mëdha mësojnë se vetëmbrojtja është e ligjshme dhe se të krishterët mund të kenë pronë. Islami jep një ligj që njerëzit mund ta mbajnë. Ai kërkon një pjesë të caktuar të pasurisë, lavdëron tregtinë e ndershme dhe lejon drejtësinë e paanshme, ndërsa lavdëron faljen. Ai lejon gjithashtu divorcin dhe rimartesën. Kurani thotë se Allahu (﷾) nuk e ngarkon asnjë shpirt përtej asaj që mund të mbajë.
Shpjegimi i plotë
Urdhrat për dëmin dhe ligjin
Myslimanët nuk e fajësojnë Jezusin për këto urdhra. Ai u dërgua te Izraeli për kohën e tij, dhe myslimanët e masin me Kuranin atë që Ungjijtë shënojnë për të. Pyetja këtu është nëse një shoqëri mund të jetonte sipas këtyre fjalëve ashtu si janë shkruar. Ashtu si e shënon Mateu, Jezusi citon “Sy për sy” të ligjit dhe pastaj urdhëron: mos i rezistoni të keqit, dhe kthejeni faqen tjetër. Nëse një njeri ju padit për tunikën, jepini edhe mantelin. Nëse dikush ju detyron të ecni një milje, ecni dy. Një shoqëri e drejtuar nga këto fjalë nuk do të kishte gjykata për të ndëshkuar dhunën. Ajo nuk do të kishte asnjë mënyrë për të mbrojtur të drejtat e viktimës, sepse palës së dëmtuar i thuhet të japë më shumë. Asnjë shtet i krishterë nuk e ka provuar kurrë.
“Ju keni dëgjuar se qe thënë: ‘Sy për sy dhe dhëmb për dhëmb’. Por unë po ju them: Mos i rezistoni të keqit; madje, në qoftë se dikush të qëllon në faqen e djathtë, ktheja edhe tjetrën.”
“Dhe nëse dikush do të të padisë për të të marrë tunikën, lëri edhe mantelin.”
“Dhe kushdo që të detyron të ecësh një milje, ec me të dy.”
“dhe do ta caktojë atë të Dërguar te bijtë e Israilit (të cilëve do t’u thotë): Ju kam sjellë prova nga Zoti juaj (që vërtetojnë Profecinë time): bëj për ju diçka prej balte në formë shpendi, fryj në të e me urdhrin e Allahut ajo bëhet shpend i gjallë; shëroj të verbrit e lindur dhe të lebrosurit dhe i ngjall të vdekurit me lejen e Allahut; ju tregoj çfarë hani dhe çfarë ruani në shtëpitë tuaja. Sigurisht që te të gjitha këto ka prova për ju, nëse jeni besimtarë të vërtetë.”
“Ne të kemi zbritur ty (o Muhamed) Librin me të vërtetën, si përmbushës të shkrimeve të mëparshme dhe mbrojtës të tyre. Prandaj gjykoji ata sipas asaj që të ka zbritur Allahu dhe mos ndiq dëshirat e tyre, duke u shmangur kështu nga e Vërteta që të është shpallur. Ne për secilin nga ju kemi sjellë një ligj dhe një rrugë të qartë. Sikur të donte Allahu, do t’ju kishte bërë një popull të vetëm, por Ai kërkon që t’ju provojë në atë që ju ka dhënë, andaj bëni gara për punë të mira! Të gjithë do të ktheheni te Allahu e Ai do t’ju lajmërojë për çështjet, rreth të cilave kishit kundërshti.”
Urdhrat për paratë
Jezusi thotë t'i japësh kujtdo që kërkon, dhe të mos ia kthesh shpinën atij që do të marrë hua. Te Luka ai thotë gjithashtu të mos ia kërkosh prapë gjërat atij që t'i merr. Ai ndalon grumbullimin e thesareve mbi tokë. Ai i tha një njeriu të pasur të shiste gjithçka dhe t'ua jepte të varfërve. Pastaj u tha dishepujve të tij se një deve do të kalonte nëpër vrimën e gjilpërës më lehtë sesa një i pasur do të hynte në mbretërinë e Perëndisë. Te Luka urdhri u jepet dishepujve në përgjithësi: shitni atë që keni dhe jepuni të varfërve. Një njeri që do t'i mbante të gjitha këto nuk do të mund të mbante as shtëpi, as kursime, as të ushqente një familje vitin e ardhshëm.
“Jepi atij që të kërkon dhe mos ia kthe shpinën atij që do të marrë hua prej teje.”
“Jepi kujtdo që të kërkon; dhe atij që të merr gjënë tënde, mos ia kërko prapë.”
“Mos grumbulloni për vete thesare mbi tokë, ku tenja dhe ndryshku prishin, dhe ku vjedhësit shpërthejnë dhe vjedhin; por grumbulloni për vete thesare në qiell, ku as tenja as ndryshku nuk prishin, dhe ku vjedhësit nuk shpërthejnë dhe nuk vjedhin.”
“Atëherë Jezusi, duke e shikuar, e deshi dhe i tha: Të mungon një gjë: shko, shit gjithçka që ke dhe jepua të varfërve, dhe do të kesh një thesar në qiell; pastaj eja, merr kryqin dhe më ndiq.”
“Atëherë Jezusi, duke vështruar rreth e qark, u tha dishepujve të tij: Sa me vështirësi do të hyjnë në mbretërinë e Perëndisë ata që kanë pasuri! Dhe dishepujt mbetën të habitur nga fjalët e tij. Por Jezusi u përgjigj përsëri dhe u tha atyre: Bij, sa e vështirë është për ata që kanë besim te pasuria të hyjnë në mbretërinë e Perëndisë! Është më lehtë që një deve të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës, sesa një i pasur të hyjë në mbretërinë e Perëndisë.”
“Shitni atë që keni dhe jepni lëmoshë; bëni për vete qese që nuk vjetrohen, një thesar në qiej që nuk mbaron, ku vjedhësi nuk afrohet dhe tenja nuk prish.”
Urdhri për divorcin
Në Predikim, Jezusi thotë se kushdo që martohet me një grua të divorcuar kryen kurorëshkelje. Kisha Katolike i përmbahet ende kësaj. Ajo mëson se një person i divorcuar që martohet përsëri jeton në kurorëshkelje publike dhe të përhershme. Shumica e kishave të tjera tani i martojnë njerëzit e divorcuar, dhe çdo vend perëndimor e lejon këtë.
“Por unë po ju them: kushdo që e lë gruan e vet, përveçse për shkak kurvërie, e bën të kryejë shkelje të kurorës; dhe kushdo që martohet me një grua të lënë kryen shkelje të kurorës.”
E quan divorcin një fyerje të rëndë kundër ligjit natyror, dhe thotë se një person i divorcuar që lidh një bashkim të ri, edhe një të njohur nga ligji civil, gjendet në një gjendje kurorëshkeljeje publike dhe të përhershme.
Çfarë bënë kishat me këto urdhra
Edhe te Veprat, besimtarët e parë në Jeruzalem i shitën pasuritë e tyre dhe i kishin të gjitha gjërat të përbashkëta. Megjithatë Pjetri i tha Ananias se toka e tij kishte qenë e tija për ta mbajtur. Letrat e Pavlit thonë se kushdo që nuk do të punojë nuk duhet të hajë. Ato thonë gjithashtu se një njeri që nuk kujdeset për shtëpinë e tij e ka mohuar besimin. Kishat që erdhën më pas e shkruan këtë në mësimin e tyre. Nenet e Fesë të Kishës së Anglisë, deklarata e saj e besimit, shpallin se mallrat e të krishterëve nuk janë të përbashkëta. Këtë e thonë kundër anabaptistëve, një grupi protestantësh të shekullit të gjashtëmbëdhjetë. Nenet lejojnë gjithashtu të krishterët të mbajnë armë dhe të shërbejnë në luftëra me urdhër të magjistratit. Katekizmi Katolik, libri zyrtar i mësimit të Kishës, thotë se vetëmbrojtja është e ligjshme. Shton se mbrojtja e të tjerëve mund të jetë një detyrë e rëndë për ata që janë përgjegjës për ta. Përveç atyre besimtarëve të parë në Jeruzalem, pak njerëz janë përpjekur të jetojnë kështu. Ndër ta janë murgjit me zotime dhe bashkësi të vogla që i kanë mallrat të përbashkëta. Ata e bënë këtë duke dalë jashtë shoqërisë së zakonshme.
“Dhe të gjithë ata që besonin rrinin bashkë dhe i kishin të gjitha gjërat të përbashkëta; dhe shitnin pronat dhe pasuritë e tyre dhe ua ndanin të gjithëve, sipas nevojës që kishte secili.”
“Po të kishte mbetur pa u shitur, a nuk do të kishte mbetur jotja? Dhe pasi u shit, a nuk ishte në pushtetin tënd? Pse e ke vënë në zemër këtë gjë? Ti nuk u ke gënjyer njerëzve, por Perëndisë.”
“Sepse, kur ishim te ju, ju urdhëronim këtë: në qoftë se dikush nuk do të punojë, as të mos hajë.”
“Por në qoftë se dikush nuk kujdeset për të vetët, dhe veçanërisht për ata të shtëpisë së tij, ai e ka mohuar besimin dhe është më i keq se një jobesimtar.”
Shpall se pasuritë dhe mallrat e të krishterëve nuk janë të përbashkëta, për sa i përket së drejtës, titullit dhe zotërimit, kundër pretendimit të disa anabaptistëve, ndërsa çdo njeri duhet t'u japë lëmoshë të varfërve bujarisht, sipas mundësisë së tij.
Për magjistratët civilë: ligjet e mbretërisë mund t'i dënojnë të krishterët me vdekje për krime të rënda, dhe është e ligjshme që të krishterët, me urdhër të magjistratit, të mbajnë armë dhe të shërbejnë në luftëra.
Mëson se mbrojtja e ligjshme e personave dhe e shoqërive është e lejuar, se është e ligjshme të kërkosh respektimin e së drejtës sate për jetën, dhe se për dikë që është përgjegjës për jetën e të tjerëve ajo mund të jetë një detyrë e rëndë, përfshirë për ata që mbajnë pushtet të ligjshëm.
Dallon urdhërimet e Ligjit të Ri, që e detyrojnë çdo të krishterë, nga këshillat ungjillore, që heqin çdo gjë që mund ta pengojë dashurinë; këshillat, si varfëria, i propozohen çdo dishepulli, por i kushtohen si mënyrë jetese nga ata që janë në jetën e kushtuar.
Si e lexojnë të krishterët Predikimin
Të krishterët i përgjigjen gjithë kësaj në disa mënyra. Predikimi e mbyll mësimin e tij për armiqtë me një thirrje për të qenë të përsosur ashtu si është i përsosur Ati në qiell. Kisha Katolike heqjen dorë nga të gjitha pasuritë e trajton si një këshillë: një udhëzim që i ofrohet çdo dishepulli, të cilin murgjit dhe murgeshat e marrin si zotim. Ajo nuk është një urdhërim, që do t'i detyronte të gjithë. Martin Luteri, reformatori gjerman i shekullit të gjashtëmbëdhjetë, mësoi se një i krishterë duhet ta durojë padrejtësinë që i bëhet atij vetë. Megjithatë ai mund ta mbajë shpatën si sundimtar, gjykatës ose ushtar për të mbrojtur të tjerët.
“Jini, pra, të përsosur, ashtu si është i përsosur Ati juaj që është në qiej.”
Dallon urdhërimet e Ligjit të Ri, që e detyrojnë çdo të krishterë, nga këshillat ungjillore, që heqin çdo gjë që mund ta pengojë dashurinë; këshillat, si varfëria, i propozohen çdo dishepulli, por i kushtohen si mënyrë jetese nga ata që janë në jetën e kushtuar.
Luteri mëson se një i krishterë duhet ta durojë padrejtësinë që i bëhet atij vetë pa i rezistuar, por mund dhe duhet ta mbajë shpatën si sundimtar, gjykatës ose ushtar për të mbrojtur të tjerët. Sipas këtij leximi urdhrat e Predikimit e drejtojnë jetën private, jo gjykatat ose shtetin.
Bamirësi me masë
Kurani i ndalon të dyja tejkalimet. Ai thotë të mos e lidhësh dorën pas qafës dhe të mos e shtrish deri në fund, përndryshe do të mbetesh i qortuar dhe i varfër. Besimtarët janë ata që shpenzojnë pa shpërdorim dhe pa koprraci, duke mbajtur një ekuilibër të drejtë. Kur u pyet sa duhet dhënë, përgjigjja ishte ajo që është përtej nevojave tuaja. Profeti (ﷺ) nuk e la Sa'd ibn Ebi Vakasin, një Sahab, t'ia linte bamirësisë gjithë pasurinë e tij, as edhe gjysmën. Ai lejoi më së shumti një të tretën, sepse është më mirë t'i lësh trashëgimtarët e tu të pasur sesa duke lypur. Bamirësia e detyrueshme, zekati, është një pjesë e caktuar: për argjendin, një e dyzeta, dhe asgjë nuk detyrohet nën një sasi të caktuar. Kurani i emërton ata që e marrin.
“Mos e shtrëngo dorën, as mos u bëj dorëshpuar e të mbetesh i qortuar dhe i mjerë.”
“dhe ata që, kur shpenzojnë, nuk janë as dorëshpuar, as dorështrënguar, por i përmbahen të mesmes;”
“Të pyesin ty për verën dhe kumarin. Thuaju: “Ato sjellin dëme të mëdha (gjynahe), por edhe dobi për njerëzit. Megjithatë, dëmi i tyre është më i madh se dobia”. Të pyesin se çfarë duhet të japin si lëmoshë. Thuaju: “Tepricën!” Ja, kështu jua shpjegon Allahu shpalljet e Tij, që të mund të mendoni”
Sa'd ibn Ebi Vakasi, i sëmurë në Mekë, e pyeti Profetin (ﷺ) nëse mund t'ia linte gjithë pasurinë e tij bamirësisë. Profeti tha jo, dhe jo gjysmën, dhe lejoi një të tretën, duke shtuar se edhe një e treta është shumë: është më mirë t'i lësh trashëgimtarët e tu të pasur sesa të varfër e duke u lypur njerëzve, dhe madje edhe kafshata që burri i vë në gojë gruas së tij është sadaka.
Enesi transmeton rregullat e shkruara të zekatit që Ebu Bekri i dërgoi me të në Bahrejn, ashtu siç i kishte caktuar Profeti (ﷺ). Ato caktojnë sasitë që detyrohen për devetë dhe delet, dhe për argjendin një të dyzetën (2,5%), pa u detyruar asgjë nëse një njeri ka vetëm njëqind e nëntëdhjetë dirhemë.
“Lëmosha e zekatit është vetëm për të varfrit, për nevojtarët, për ata që janë ngarkuar me mbledhjen dhe administrimin e tij, për ata të cilëve u duhet fituar zemra (në Islam), për lirimin e skllevërve, për të rënduarit nga borxhet, për (luftëtarët në) rrugën e Allahut dhe për udhëtarët e mbetur rrugëve. Këto janë detyrat e vëna prej Allahut. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Urtë.”
Fitimi dhe prona janë të mira
Kurani u thotë besimtarëve që, sapo të mbarojë namazi i xhumasë, të shpërndahen nëpër tokë dhe të kërkojnë nga mirësitë e Allahut (﷾). Ai e lejon tregtinë dhe e ndalon kamatën, dhe ndalon marrjen e pasurisë së njëri-tjetrit padrejtësisht. Profeti (ﷺ) tha se askush nuk ha ushqim më të mirë se ai që e fiton me punën e vet. Ai tha gjithashtu se profeti Davud jetonte nga mundi i tij. Ai tha edhe se një njeri që vritet duke mbrojtur pasurinë e tij është dëshmor. Islami nuk i kërkon besimtarit t'i lërë mallrat e tij të shkojnë te kushdo që i merr.
“Dhe, kur të përfundojë namazi, atëherë shpërndahuni nëpër tokë, kërkoni nga mirësitë e Allahut dhe përmendeni shumë Allahun, në mënyrë që të shpëtoni.”
“Ata që marrin fajde, do të ringjallen (në Ditën e Gjykimit) si ai që djalli e ka çmendur me prekjen e vet, sepse ata thonë se tregtia është njëlloj si kamataria. Porse Allahu e ka lejuar tregtinë, kurse kamatarinë e ka ndaluar. Ai të cilit i vjen këshilla nga Zoti i tij dhe i shmanget kamatës, le ta mbajë atë që tashmë ka fituar dhe fati i tij është në duart e Allahut. Ndërsa ata që i kthehen kamatës sërish, do të jenë banorë të Zjarrit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.”
“O besimtarë, mos e përvetësoni pasurinë e njëri-tjetrit në mënyrë të palejueshme, përveç rastit kur ajo është tregti me pëlqim të dyanshëm dhe mos e vritni veten (dhe njëri-tjetrin)! Vërtet, Allahu është i Mëshirshëm me ju.”
El-Miqdami transmeton se Profeti (ﷺ) tha se askush nuk ka ngrënë kurrë ushqim më të mirë se ai që e ka fituar me punën e duarve të veta, dhe se profeti Davudi hante nga ajo që fitonte me mundin e tij.
Abdullah ibn Amri transmeton se e dëgjoi Profetin (ﷺ) të thoshte se kushdo që vritet duke mbrojtur pasurinë e tij është dëshmor.
Drejtësi, me faljen si rrugën më të mirë
Kurani e vërteton ligjin e Tevratit për ndëshkimin e barabartë. Ai i jep të dëmtuarit të drejtën për një përgjigje të drejtë dhe të barabartë, dhe asgjë më shumë. Pastaj e lavdëron atë që heq dorë nga ajo e drejtë. Kushdo që fal dhe pajton e ka shpërblimin te Allahu (﷾), dhe durimi është rruga më e mirë. Falja është një virtyt i zgjedhur lirisht, jo një ligj që i lë viktimat pa asnjë mjet.
“Ne u caktuam atyre në Teurat: jeta me jetë, syri me sy, hunda me hundë, veshi me vesh, dhëmbi me dhëmb dhe plaga me plagë (të njëjtë me të). Por kushdo që fal shpagimin si lëmoshë, ka bërë një vepër që është shlyerje për gjynahet e veta. Kushdo që nuk gjykon sipas asaj që ka zbritur Allahu, ai është shkelës i vërtetë.”
“O besimtarë! Është caktuar për ju kisasi për vrasje: I liri për të lirin, skllavi për skllavin dhe femra për femrën. Ai (vrasës) që falet nga farefisi i të vrarit, duhet të sillet njerëzishëm dhe le të zbatojë dëmshpërblimin me të mirë. Kjo (falje) është një lehtësi dhe mëshirë nga ana e Zotit. E kushdo që pas kësaj (faljes), e kapërcen kufirin, do të marrë një dënim të dhembshëm.”
“Shpërblimi për të keqen është i njëjtë me atë të keqe. Por, atë që fal dhe pajton, e pret shpërblimi i Allahut. Ai, në të vërtetë, nuk i do të padrejtët.”
“Nëse ndëshkoni, ndëshkoni aq sa jeni ndëshkuar, por, nëse duroni, kjo është më e mira (rrugë) për të durueshmit.”
Divorci dhe rimartesa të lejuara
Kurani e lejon divorcin dhe tregon si bëhet me mirësi. Ai ndalon gjithashtu që dikush ta pengojë një grua të divorcuar të martohet përsëri me burrin e saj të mëparshëm, kur të dy pajtohen me kushte të drejta. Askush që martohet përsëri sipas këtyre rregullave nuk quhet kurorëshkelës.
“Ndarja mund të bëhet dy herë. Më pas, gruaja ose të mbahet me të mirë, ose të lejohet të ikë me të mirë. Burrave nuk u lejohet të marrin gjë nga ajo që iu kanë dhënë atyre, vetëm nëse të dyja palët frikësohen se nuk do t’i zbatojnë kufijtë e Allahut. Pra, nëse të dy frikësohen se nuk do të mund t’u përmbahen kufijve të Allahut, atëherë nuk është gjynah për asnjërin, nëse gruaja i jep diçka burrit (për t’u ndarë nga ai). Këta janë kufijtë e Allahut, andaj mos i shkelni ata! Ata që shkelin kufijtë e Allahut, pikërisht ata janë keqbërësit.”
“Kur t’i lini gratë të lira dhe ato të kenë plotësuar kohën e pritjes, mos i pengoni ato që të martohen përsëri me burrat e tyre, nëse merren vesh me të mirë. Kështu këshillohet çdokush prej jush që beson Allahun dhe Ditën e Kiametit. Kjo është më e ndershme dhe më e virtytshme. Allahu di, kurse ju nuk dini.”
Një ligj që njerëzit mund ta mbajnë
Kurani thotë se Allahu (﷾) nuk i vë asnjë shpirti barrë më të madhe se sa mund të mbajë. Thotë gjithashtu se Ai nuk u ka vënë besimtarëve asnjë vështirësi në fe. Prandaj një bashkësi e tërë mund ta mbajë ligjin islam, të pasur dhe të varfër, në jetën private dhe në gjykatat e saj.
“Allahu nuk e ngarkon askënd përtej fuqisë që ka: në dobi të tij është e mira që bën, kurse në dëm të tij është e keqja që punon. Zoti ynë, mos na ndëshko për atë që harrojmë ose veprojmë pa qëllim! Zoti ynë, mos na ngarko barrë të rëndë, ashtu si i ngarkove ata para nesh! Zoti ynë, mos na ngarko me diçka që nuk mund ta bartim! Na i shlyej gjynahet tona, na i fal ato dhe na mëshiro! Ti je Zoti Ynë! Prandaj na jep fitore kundër atyre që nuk besojnë!”
“Luftoni në rrugën e Allahut, ashtu si duhet luftuar. Ai ju ka zgjedhur dhe nuk ju ka vënë asnjë barrë në fenë tuaj, fenë e babait tuaj, Ibrahimit. Ai ju ka quajtur ju myslimanë qysh më parë (në Shkrimet e Shenjta) dhe në këtë (Kuran), me qëllim që i Dërguari të jetë dëshmitar mbi ju dhe që ju të jeni dëshmitarë mbi njerëzit e tjerë. Andaj, faleni namazin, jepni zekatin dhe mbështetuni tek Allahu! Ai është Mbrojtësi juaj. Sa Mbrojtës dhe Ndihmës i mrekullueshëm është Ai!”
| Çështja | Predikimi, siç e shënon Mateu | Kurani dhe Suneti |
|---|---|---|
| Dëmi që ju bëhet | Mos i rezisto të keqit; ktheje faqen tjetër. | Lejohet një përgjigje e drejtë dhe e barabartë; falja është më e mirë. |
| Dhënia | Jepi kujtdo që të kërkon. | Një pjesë e caktuar në zekat; Sa'di mund t'i lërë bamirësisë një të tretën më së shumti. |
| Pasuria | Mos grumbullo thesare mbi tokë. | Tregtia është e lejuar, dhe ai që vritet duke mbrojtur pasurinë e vet është dëshmor. |
| Divorci | Martesa me një grua të ndarë është kurorëshkelje. | Divorci lejohet, dhe të ndarët mund të martohen përsëri. |
Allahu (﷾) nuk e ngarkon asnjë shpirt me barrë më të madhe se sa mund të mbajë.
Varg pas vargu
Mateu 5:38-39 — kapitulli 5, vargu 38-39
“Ju keni dëgjuar se qe thënë: ‘Sy për sy dhe dhëmb për dhëmb’. Por unë po ju them: Mos i rezistoni të keqit; madje, në qoftë se dikush të qëllon në faqen e djathtë, ktheja edhe tjetrën.”
Cituar për
Kthimi i faqes tjetër ka të bëjë me një fyerje personale, një shuplakë, dhe me heqjen dorë nga hakmarrja private. Ai nuk i ndalon gjykatat, policinë ose vetëmbrojtjen.
Përgjigjja
Atëherë fjalët nuk po mbahen ashtu si janë. Mateu nuk e kufizon urdhrin te fyerjet. Ai e vendos menjëherë pas “Sy për sy”, që në Tevrat është një rregull për gjykatësit, dhe pastaj thotë “Mos i rezistoni të keqit”. Kurani i mban të dyja gjysmat në vendin e tyre: një mjet ligjor të drejtë për të dëmtuarin, dhe faljen si zgjedhje të lirë që Allahu (﷾) e shpërblen.
Ku përfundon — Të krishterët e mbajnë këtë urdhër vetëm duke e ngushtuar. Islami e shpreh ekuilibrin në vetë tekstin.
Marku 10:21 — kapitulli 10, vargu 21
“Atëherë Jezusi, duke e shikuar, e deshi dhe i tha: Të mungon një gjë: shko, shit gjithçka që ke dhe jepua të varfërve, dhe do të kesh një thesar në qiell; pastaj eja, merr kryqin dhe më ndiq.”
Cituar për
Urdhri për të shitur gjithçka ishte për një njeri të pasur të cilin pasuria e pengonte. Ai nuk është rregull për të gjithë të krishterët.
Përgjigjja
Jezusi kthehet menjëherë nga dishepujt e tij dhe flet për të pasurit në përgjithësi: një deve do të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës më lehtë. Te Luka urdhri u jepet dishepujve si grup: shitni atë që keni dhe jepni lëmoshë. Nuk është vetëm prova e një njeriu.
Ku përfundon — Ungjijtë e zgjerojnë urdhrin përtej një njeriu, dhe kishat ende nuk e mbajnë.
Mateu 6:19-20 — kapitulli 6, vargu 19-20
“Mos grumbulloni për vete thesare mbi tokë, ku tenja dhe ndryshku prishin, dhe ku vjedhësit shpërthejnë dhe vjedhin; por grumbulloni për vete thesare në qiell, ku as tenja as ndryshku nuk prishin, dhe ku vjedhësit nuk shpërthejnë dhe nuk vjedhin.”
Cituar për
Jezusi ndalon ta bësh pasurinë thesarin tënd, jo kursimin e parave. Çështja është ku është zemra.
Përgjigjja
Jezusi vërtet vazhdon të flasë për zemrën: “ku është thesari juaj, atje do të jetë edhe zemra juaj”. Por vetë urdhri është “Mos grumbulloni për vete thesare mbi tokë”. Ai ndalon grumbullimin, jo vetëm dashurinë për të. Kurani e thotë ekuilibrin hapur: shpenzoni pa shpërdorim dhe pa koprraci, dhe jepni atë që është përtej nevojave tuaja.
Ku përfundon — Islami thotë qartë atë që të krishterët duhet ta shpjegojnë se do të thonë këto fjalë.
Këndvështrime
Krishterimi kryesor
Predikimi në Mal tregon dashurinë e përsosur të mbretërisë së Perëndisë. Të krishterët disa nga urdhrat e tij i lexojnë si këshilla, të cilat murgjit dhe murgeshat i marrin si zotim. Të tjerët i lexojnë si rregulla për jetën private, jo për gjykatat ose shtetet.
Jezusi i thërret dëgjuesit e tij të jenë të përsosur, ashtu si Ati i tyre në qiell është i përsosur. Të krishterët e lexojnë këtë si paraqitje të idealit të mbretërisë.
Kundërpërgjigje
Një ideal mund të frymëzojë. Por ashtu si i shënon Mateu, këto janë urdhra, jo pamje: mos i rezistoni të keqit, jepini kujtdo që kërkon. Një ligj që asnjë shoqëri nuk mund ta mbajë nuk është ajo që kërkon Allahu (﷾), sepse Ai nuk e ngarkon asnjë shpirt përtej asaj që mund të mbajë.
Kisha Katolike heqjen dorë nga të gjitha pasuritë e trajton si një këshillë: një udhëzim për ata që ia kushtojnë gjithë jetën Perëndisë, si murgjit dhe murgeshat. Ajo nuk është rregull për çdo të krishterë.
Kundërpërgjigje
Kështu e lexon Kisha Katolike. Por te Marku, Jezusi kthehet nga dishepujt e tij dhe flet për të pasurit në përgjithësi, jo vetëm për atë njeri. Te Luka urdhri u jepet dishepujve si grup.
Luteri mësoi se mosrezistimi ka të bëjë me mënyrën si i duron një i krishterë padrejtësitë që i bëhen atij vetë. Sundimtarët, gjykatësit dhe ushtarët mund të përdorin forcë për të mbrojtur të tjerët.
Kundërpërgjigje
Ky është një rregull i arsyeshëm, por është rregulli i Luterit, jo fjalët e Mateut. Mateu e vendos urdhrin menjëherë pas ‘sy për sy’ të ligjit, rregullit për dëmshpërblim të drejtë. Kurani i ruan të dyja: një mjet të drejtë dhe faljen si zgjedhje të lirë.
Pikëpamja islame
Jezusi ishte një profet i vërtetë që e vërtetoi Ligjin e Musait. Myslimanët mendojnë se Ungjijtë e Dhiatës së Re, ashtu si i kemi, u formësuan nga duar njerëzore, dhe i masin me Kuranin. Çfarëdo që t'i ketë mësuar Jezusi Izraelit në kohën e tij, një urdhër që asnjë shoqëri nuk mund ta mbajë nuk është ligji i Allahut (﷾) për të gjithë. Ligji i fundit, i sjellë nga Profeti Muhamed (ﷺ), është i ekuilibruar. Çdo njeri dhe çdo shoqëri mund të jetojë sipas tij.
Jezusi urdhëron kthimin e faqes tjetër, dhënien e më shumë se sa merr një padi dhe ecjen e miljes së dytë.
Jezusi urdhëron t'u japësh të gjithë atyre që kërkojnë. Ai urdhëron gjithashtu të mos ia kërkosh prapë gjërat atij që t'i merr, të mos grumbullosh thesare mbi tokë dhe të shesësh pasuritë për të dhënë lëmoshë.
Jezusi u thotë dishepujve të tij një thënie për një deve. Ajo do të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës më lehtë sesa një i pasur do të hyjë në mbretërinë e Perëndisë.
Letrat e Dhiatës së Re kërkojnë punë dhe kujdes për shtëpinë e vet. Edhe te Veprat, ku besimtarët e parë i kishin të gjitha gjërat të përbashkëta, Pjetri thotë se toka e Ananias ishte e tija për ta mbajtur.
Kishat kryesore mësojnë se të krishterët mund të kenë pronë, të mbajnë armë me urdhër të magjistratit dhe të mbrojnë veten.
Kurani ndalon koprracinë dhe dhënien e aq shumë sa të mos të mbetet asgjë. Dhe Profeti (ﷺ) e kufizoi atë që një njeri mund t'i lërë bamirësisë me testament në një të tretën.
Islami jep një mjet ligjor të drejtë dhe të barabartë për padrejtësitë dhe e lavdëron faljen si zgjedhjen më të mirë.
Islami e nderon fitimin e ligjshëm dhe e lejon njeriun të mbrojë pasurinë e tij.
Kurani mëson se Allahu (﷾) nuk i vë asnjë shpirti barrë më të madhe se sa mund të mbajë.