Iblisi është Shejtani. Ai është një nga xhindet, dhe refuzoi nga mendjemadhësia të përulej para Ademit. Që atëherë, ai është armiku ynë i hapur. Çdo njeri ka gjithashtu një karin: një shoqërues nga xhindet që pëshpërit të keqen. Por asnjëri prej tyre nuk mund ta detyrojë askënd të bëjë asgjë, dhe Shejtani nuk ka pushtet mbi ata që besojnë dhe mbështeten tek Allahu (﷾).
Ky udhëzues paraqet çfarë thonë Kurani dhe hadithet e sakta për Iblisin dhe karinin. Flet për kush janë, çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëjnë, dhe si kërkon myslimani mbrojtje prej tyre.
“Me të vërtetë, djalli është armik për ju, andaj vështrojeni si armik!”
(Kurani 35:6)
Kush është Iblisi
Iblis është emri që Kurani i jep atij që refuzoi të përulej para Ademit. Kurani thotë qartë se ai ishte një nga xhindet. Xhindet janë qenie të fshehura që Allahu (﷾) i krijoi nga zjarri, dhe Iblisi e tha vetë këtë: “Mua më krijove nga zjarri”.
Shejtani, në arabisht Shejtan, është ajo që ai u bë. Kurani e përdor fjalën edhe për çdo xhind apo njeri që rebelohet dhe i çon të tjerët në humbje. Ai flet për “djajtë e njerëzve dhe të xhindeve”. Pra ka shumë djaj, dhe Kurani flet për Iblisin dhe pasardhësit e tij.
Iblisi shkurtimisht
- Një nga xhindet, kurrë engjëll. Kurani 18:50
- Refuzoi të përulej para Ademit nga mendjemadhësia: ‘Unë jam më i mirë se ai.’ Kurani 38:76
- I dhënë kohë deri në Ditën e Kohës së caktuar. Kurani 15:37Kurani 15:38
- Ai mund t'i thërrasë njerëzit, por nuk ka fuqi t'i detyrojë. Kurani 14:22
- Ai dhe ata që e ndjekin përfundojnë në Xhehenem. Kurani 38:85
Pra Iblisi nuk ishte kurrë engjëll i asnjë lloji, dhe as engjëll i rënë. Engjëjt nuk e kundërshtojnë kurrë Allahun (﷾). Iblisi zgjodhi ta kundërshtonte, sepse xhindet, si ne, janë të lirë të zgjedhin.
Ai refuzoi të përulej
Allahu (﷾) u tha engjëjve se do të krijonte njeriun nga balta. Kur ta kishte formuar dhe t'i kishte fryrë nga shpirti i Tij, ata duhej të përuleshin para tij. Engjëjt u përulën të gjithë bashkë. Iblisi refuzoi.
Iblisi ishte aty me engjëjt, dhe urdhri ishte edhe për të. Allahu (﷾) e pyeti: “Çfarë të pengoi ty të mos përuleshe, kur të urdhërova?” Përgjigjja e tij e tregoi mëkatin e tij: mendjemadhësinë. Ai e gjykoi vlerën e vet sipas asaj nga ishte bërë.
“Unë jam më i mirë se ai. Mua më krijove nga zjarri, kurse atë e krijove nga balta”.
(Kurani 7:12)
Prandaj Allahu (﷾) e dëboi. Nuk i takonte të ishte mendjemadh atje. Ai u refuzua dhe u mallkua, dhe mallkimi është mbi të deri në Ditën e Gjykimit.
Iblisi nuk kërkoi të falej. Kërkoi kohë deri në Ditën kur ringjallen të vdekurit, dhe iu dha. Pastaj u betua t'u zinte pritë njerëzve në rrugën e drejtë. Do t'u vinte njerëzve nga përpara dhe nga mbrapa, nga e djathta dhe nga e majta.
Betimi i tij
T'i çojë njerëzit në humbje nga çdo anë, përveç robërve të sinqertë të Allahut (﷾).
Ademi u kthye, Iblisi jo
Shejtani filloi me Ademin dhe gruan e tij. U pëshpëriti për pemën. U tha se ishte e ndaluar vetëm që të mos bëheshin engjëj, apo të jetonin përgjithmonë. U betua se ishte këshilltari i tyre i sinqertë. Kështu me dinakëri, i bëri të rrëzoheshin.
Por Ademi dhe gruaja e tij nuk u përgjigjën si Iblisi. Ata thanë: “O Zoti ynë! Ne e kemi futur veten në gjynah”. Allahu (﷾) i mësoi Ademit fjalë për t'iu kthyer Atij, dhe e fali.
| Pas gabimit | Ademi | Iblisi |
|---|---|---|
| Gabimi | Hëngri nga pema | Refuzoi të përulej Kurani 7:22Kurani 7:11 |
| Çfarë tha | ‘E kemi futur veten në gjynah’ | ‘Unë jam më i mirë se ai’ Kurani 7:23Kurani 7:12 |
| Fundi | U fal | U dëbua Kurani 2:37Kurani 7:13 |
Ky është mësimi i historisë. Të gjithë gabojnë. Ajo që ka rëndësi është çfarë vjen pas. Mendjemadhësia e pengon njeriun të kërkojë falje. Përulësia e kthen te Allahu (﷾), dhe Ai fal. Islami mëson se askush nuk e mban mëkatin e Ademit: secili përgjigjet vetëm për të vetin.
Çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëjë
Shejtani ka një zë që thërret, dhe ndihmës mes xhindeve dhe njerëzve. Ai bën premtime dhe zgjon dëshira të rreme. Por Kurani thotë se premtimet e tij nuk janë gjë tjetër veçse mashtrim.
Dhe ai nuk ka pushtet mbi ata që besojnë dhe mbështeten te Zoti i tyre. Allahu (﷾) ia tha këtë vetë Iblisit. Pushteti i tij është vetëm mbi ata që e marrin për mbrojtës.
“Unë nuk kam pasur kurrfarë pushteti mbi ju. Unë thjesht ju thirra e ju m’u përgjigjët. Prandaj, mos më qortoni mua, por qortoni veten!”
(Kurani 14:22)
Pse i lejon Allahu (﷾) Iblisin dhe karinin të pëshpëritin fare? Kurani përgjigjet se Shejtani nuk kishte pushtet mbi njerëzit, por “Ne vetëm kemi dashur të zbulojmë se kush beson në jetën tjetër e kush dyshon në të”. Vetë jeta është sprovë, për të treguar kush prej nesh është më i miri në vepra. Pra të pasurit e këtyre pëshpëritjeve, dhe refuzimi i tyre, është pjesë e asaj sprove. Komenti në lexuesin e Kuranit të faqes e shpjegon ajetin në të njëjtën mënyrë.
Dhe çdo refuzim llogaritet. Profeti (ﷺ) tha se kur dikush synon të bëjë një vepër të keqe dhe nuk e bën, Allahu (﷾) e shkruan si një vepër të mirë të plotë. Vetëm nëse e bën shkruhet një vepër e keqe.
| Ju | Çfarë shkruhet |
|---|---|
| Synoni të bëni keq, pastaj përmbaheni | Një vepër e mirë e plotë Sahih al-Bukhari 6491 |
| E bëni të keqen | Një vepër e keqe Sahih al-Bukhari 6491 |
Të pëshpëritë në zemër Kurani 114:4Kurani 114:5
Ta bëjë të keqen të duket e mirë Kurani 15:39
Të bëjë premtime të rreme Kurani 4:120
Ta detyrojë dikë të bëjë keq Kurani 14:22
Të sundojë mbi ata që mbështeten tek Allahu (﷾) Kurani 16:99
Të jetojë përtej kohës që iu dha Kurani 15:38
Pra Shejtani nuk është një zot i dytë që lufton kundër Allahut (﷾) si i barabartë. Ai jeton vetëm me kohën që i dha Allahu (﷾). Kurani e quan dinakërinë e tij “të dobët”.
Si vepron
Shejtani rrallë kërkon më të keqen menjëherë. Kurani flet për ‘gjurmët’ e tij. Ai të çon një hap të vogël në një kohë, dhe urdhëron vetëm atë që është e turpshme dhe e gabuar.
Ai i kërcënon njerëzit me varfëri, për t'i penguar të japin. Allahu (﷾), thotë Kurani në të njëjtin ajet, premton falje dhe mirësi.
Plani i tij është të ndezë armiqësi dhe urrejtje midis njerëzve, me dehës dhe bixhoz. Do t'i pengojë ta përmendin Allahun (﷾), dhe të falen. Profeti (ﷺ) tha se Iblisi i dërgon ushtarët e tij për t'i joshur njerëzit. Ai që e mban më pranë është ai që shkakton më shumë telashe. Njëri vjen dhe thotë se nuk e la një burrë derisa e ndau nga gruaja e tij. Iblisi e afron dhe e lavdëron.
Ai përpiqet gjithashtu ta prishë namazin. Profeti (ﷺ) tha se Shejtani ikën kur dëgjon ezanin. Pastaj kthehet dhe pëshpërit. I kujton njeriut gjëra që i kishte harruar, derisa ai humbet numërimin se sa është falur. Një shok i tha një herë se Shejtani hynte midis tij dhe namazit të tij. Profeti (ﷺ) i tha të kërkonte mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe të pështynte lehtë në të majtë tri herë. Ai e bëri, dhe ajo e la.
Profeti (ﷺ) përmendi edhe hyrje të tjera. Kur dy burra u grindën, dhe njëri u skuq nga zemërimi, ai tha se kishte një fjalë që do ta qetësonte: ‘Kërkoj mbrojtje tek Allahu nga Shejtani i mallkuar.’
Ai tha gjithashtu se ëndrra e keqe është nga Shejtani. Hadithet nuk thonë cili djall, prandaj nuk e veçojnë karinin. Ëndrra e mirë, tha ai, është nga Allahu (﷾). Dhe ai mësoi çfarë të bëni pas një ëndrre të keqe, që të mos ju dëmtojë.
Kërkoni mbrojtje
I kërkoni Allahut (﷾) tri herë t'ju mbrojë nga Shejtani dhe nga dëmi i ëndrrës.
Ëndrra e mirë është ndryshe. Falënderojeni Allahun (﷾) për të, dhe tregojani vetëm atyre që i doni.
Në fund ai largohet nga njerëzit që i mashtroi. Kurani thotë se ai i thotë njeriut ta mohojë Allahun (﷾). Kur njeriu e bën, Shejtani thotë: “Unë nuk kam të bëj me ty!” Në Ditën e Gjykimit ai do t'u thotë pasuesve të tij të fajësojnë veten.
Karini: shoqëruesi juaj nga xhindet
Profeti (ﷺ) tha se secilit prej nesh i është dhënë një karin, një shoqërues nga xhindet. Shokët e tij pyetën nëse kishte edhe ai një. Ai tha po, por Allahu (﷾) e kishte ndihmuar kundër tij, prandaj ai e urdhëron vetëm të bëjë mirë.
Fjala arabe për atë që ndodhi më pas mund të lexohet në dy mënyra, dhe dijetarët i kanë ruajtur të dyja. Njëri lexim është se shoqëruesi i tij u nënshtrua, dhe u bë mysliman. Tjetri është se Profeti (ﷺ) u ruajt prej tij. Sido që të jetë, ishte një ndihmë që Allahu (﷾) i dha Profetit të Tij (ﷺ), dhe shoqëruesi i tij e thërriste vetëm drejt së mirës.
Një natë Aishja ndjeu xhelozi kur Profeti (ﷺ) doli. Kur ai u kthye, pa sa e mërzitur ishte. I tha se i kishte ardhur djalli i saj. Ajo pyeti nëse një djall është me të gjithë. Ai tha po. Ajo pyeti nëse ishte një edhe me të. Ai tha po, por Zoti i tij e kishte ndihmuar kundër tij, prandaj ishte i sigurt.
Nuk na lë vetëm me të. Në një transmetim tjetër të të njëjtit hadith, Profeti (ﷺ) tha se çdo njeri ka një shoqërues nga xhindet dhe një shoqërues nga engjëjt. Kurani thotë gjithashtu se dy engjëj janë me çdo njeri, duke shënuar atë që bën.
| Shoqëruesi | Nga engjëjt | Nga xhindet |
|---|---|---|
| Me çdo njeri | Po | Po Sahih Muslim 2814Sahih Muslim 2814 |
| Çfarë bën | Shënon çdo fjalë dhe vepër | Pëshpërit në zemër Kurani 50:17Kurani 114:5 |
| Në Ditën e Gjykimit | Sjell dosjen | Thotë se njeriu humbi vetë Kurani 50:23Kurani 50:27 |
Sureja Kaf i tregon të dy shoqëruesit në Ditën e Gjykimit. Komenti në lexuesin e Kuranit të faqes shpjegon cili është cili. Shoqëruesi te ajeti 23 është engjëlli, që sjell dosjen. Shoqëruesi te ajeti 27 është djalli. Ai e shfajëson veten dhe fajëson njeriun: “O Zoti ynë, unë nuk e kam mashtruar atë, por ai vetë ka qenë në humbje të madhe”.
Profeti (ﷺ) tha gjithashtu se Shejtani rrjedh nëpër njeriun ashtu si rrjedh gjaku. Ua tha këtë dy burrave që e panë duke ecur natën me një grua. U tha se ajo ishte gruaja e tij Safija, që Shejtani të mos u vinte një mendim të keq në zemër. Pra myslimani ia mbyll derën dyshimit, dhe mendon mirë për të tjerët.
Shoqëruesi i keq në Kuran
Kurani paralajmëron se largimi nga Allahu (﷾) fton një shoqërues të keq. Shoqërues të tillë i pengojnë njerëzit nga rruga, e megjithatë ata njerëz mendojnë se janë të udhëzuar drejt.
Atij që shmanget nga Këshilla e të Gjithëmëshirshmit (Kurani), Ne do t’ia caktojmë një djall, që do t’i bëhet shok i pandashëm.
(Kurani 43:36)
Së pari
Njeriu largohet nga përmendja e Allahut (﷾).
Pastaj
Një djall i bëhet shok i ngushtë.
Kështu
Ai pengohet nga rruga, por mendon se është i udhëzuar drejt.
Në fund
Dëshiron që midis tyre të ishte largësia e Lindjes dhe e Perëndimit.
Kur ai njeri vjen para Allahut (﷾), i kthehet shokut të tij: “Ah, sikur të kishte qenë largësia midis meje dhe teje sa ajo mes lindjes e perëndimit!” Ndarja e fajit nuk do ta ndihmojë asnjërin prej tyre atë Ditë.
Kurani thotë të njëjtën gjë për ata që e refuzojnë të vërtetën: u caktuan shokë, që ua bënë padrejtësitë të dukeshin tërheqëse.
Rruga e kthimit është po aq e qartë. Kur vjen një mendim i keq nga Shejtani, ata që i frikësohen Allahut (﷾) e kujtojnë Atë, dhe menjëherë shohin qartë.
Një pëshpëritje nuk është mëkat
Shumë njerëz shqetësohen për mendimet që u vijnë në mendje. Profeti (ﷺ) tha se Allahu (﷾) ua ka falur pasuesve të tij mendimet e këqija, për sa kohë nuk veprojnë sipas tyre apo nuk i thonë.
Disa nga shokët e tij erdhën tek ai të shqetësuar. Kishin mendime që i ndienin shumë të tmerrshme për t'i thënë. Ai i pyeti nëse vërtet ndienin kështu. Ata thanë po. Ai tha: ‘Ky është besimi i qartë.’ Urrejtja ndaj një mendimi të tillë është shenjë besimi, jo humbje e tij.
Ai tha gjithashtu se Shejtani i vjen njeriut dhe e pyet kush e krijoi këtë dhe atë. Në fund e pyet: ‘Kush e ka krijuar Zotin tënd?’ Kur ndodh kjo, kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾) dhe ndaloni së ndjekuri mendimin.
Pra ju nuk jeni pëshpëritjet tuaja. Një pëshpëritje nuk është mëkat, dhe nuk është kontroll: secili prej nesh zgjedh ende çfarë të bëjë. Nëse mendime të tilla nuk ju largohen, dhe ju rëndojnë çdo ditë, flisni edhe me një mjek. Nëse ndieni se mund t'ju çojnë të dëmtoni veten ose dikë tjetër, kontaktoni menjëherë një mjek, ose telefononi numrin vendor të urgjencës. Ndihma për këtë është e vërtetë.
Kërkimi i mbrojtjes tek Allahu (﷾)
Kurani jep një përgjigje për çdo nxitje nga Shejtani: kërkoni mbrojtje tek Allahu (﷾).
Nëse djalli përpiqet të të shtyjë drejt së keqes, kërko strehim tek Allahu, se vërtet, Ai dëgjon dhe di gjithçka.
(Kurani 7:200)
Para leximit të Kuranit, myslimanët thonë E'udhu bil-lahi mine-shejtanir-raxhim: kërkoj mbrojtje tek Allahu (﷾) nga Shejtani i mallkuar. Kurani na thotë ta bëjmë.
Kurani jep gjithashtu një lutje të shkurtër: “O Zoti im, kërkoj të më mbrosh nga nxitjet e djajve, dhe tek Ti mbështetem, o Zoti im, që të mos i kem pranë meje.”
Çdo ditë
- Kërkoni mbrojtje para leximit të Kuranit. Kurani 16:98
- Kur jeni të zemëruar, thoni: kërkoj mbrojtje tek Allahu (﷾) nga Shejtani. Sahih al-Bukhari 6115
- Thoni Bismil-lah kur vini në shtëpi dhe para ngrënies. Sahih Muslim 2018
- Recitoni Ajetul-Kursijjin kur shkoni në shtrat. Sahih al-Bukhari 2311Kurani 2:255
- Recitoni el-Ihlasin, el-Felekun dhe en-Nasin natën. Sahih al-Bukhari 5017
- Recitoni suren el-Bekare në shtëpinë tuaj. Sahih Muslim 780
- Kujtojeni Allahun (﷾) kur vjen një mendim i keq. Kurani 7:201
Dy suret e fundit të Kuranit janë lutje për mbrojtje. E fundit, en-Nas, kërkon mbrojtje nga pëshpëritësi që tërhiqet pas pëshpëritjes së tij, mes xhindeve dhe mes njerëzve. Çdo natë, Profeti (ﷺ) recitonte el-Ihlasin, el-Felekun dhe en-Nasin në duart e tij të bashkuara. Pastaj i kalonte mbi trupin e tij, tri herë.
Kurani 114:1Kurani 114:4Kurani 114:5Kurani 114:6Sahih al-Bukhari 5017
Një djall i tha një herë Ebu Hurejrës se kush e recitonte Ajetul-Kursijjin kur shkonte në shtrat kishte një roje nga Allahu (﷾) gjithë natën. Profeti (ﷺ) tha se kjo ishte e vërtetë, megjithëse ai që e tha ishte gënjeshtar.
Profeti (ﷺ) tha se kur njeriu e përmend emrin e Allahut (﷾) kur vjen në shtëpi dhe para ngrënies, Shejtani u thotë të vetëve: nuk keni ku të qëndroni dhe asgjë për të ngrënë këtu. Shejtani ikën nga një shtëpi ku recitohet sureja el-Bekare. Dhe kur vjen Ramazani, djajtë lidhen me zinxhirë.
Të qetë, jo të frikësuar
Asgjë nga këto nuk është arsye për të jetuar me frikë. Allahu (﷾) është më i madh se Iblisi dhe se çdo xhind. Kurani e quan dinakërinë e Shejtanit të dobët, dhe thotë se ai nuk ka pushtet mbi ata që besojnë dhe mbështeten te Zoti i tyre.
As Shejtani nuk është justifikim. Në Ditën e Gjykimit ai do të thotë se vetëm thirri, dhe njerëzit zgjodhën ta dëgjonin. Pra secili prej nesh është përgjegjës për atë që bën, dhe secili prej nesh mund t'i kthehet Allahut (﷾) në çdo kohë, siç bëri Ademi.
Përmendni Allahun (﷾), faluni rregullisht, dhe thoni fjalët e mbrojtjes që mësoi Profeti (ﷺ). Kjo mjafton.
“Në të vërtetë, ti nuk do të kesh pushtet mbi robërit e Mi”
(Kurani 17:65)