Jawapan ringkas
Ada sesuatu kerana wujud satu zat yang tidak bergantung pada apa-apa yang lain. Segala yang kita lihat bergantung pada sesuatu. Anda wujud kerana ibu bapa anda bertemu, dan anda terus hidup dengan udara, makanan dan matahari. Matahari sendiri menyala hanya selagi bahan bakarnya ada. Tiada apa-apa di dunia ini yang memegang sebab bagi kewujudannya sendiri. Satu rantaian kewujudan yang dipinjam tidak dapat menjelaskan dirinya sendiri, betapa panjang sekalipun ia. Satu barisan peminjam yang tidak berpenghujung tetap bukan pemberi pinjaman. Maka mesti ada satu zat yang wujud dengan sifatnya sendiri, tidak memerlukan apa-apa dan tidak mempunyai bahagian. Zat seperti itu hanya boleh satu, kerana dua memerlukan sesuatu untuk membezakan mereka. Alam semesta tidak mungkin zat itu, kerana ia mempunyai bahagian dan ia berubah. Jawapan Islam terdapat dalam satu ayat al-Quran: manusia memerlukan Allah (﷾), dan Allah (﷾) tidak memerlukan apa-apa.
Penjelasan penuh
Langkah pertama: segala yang di sekeliling kita dipinjam
Sesuatu benda itu kontingen apabila ia bergantung pada sesuatu yang lain untuk wujud dan mungkin tidak pernah wujud sama sekali. Seseorang wujud kerana ibu bapanya bertemu. Dia terus hidup hanya kerana udara, makanan, air dan kehangatan matahari. Matahari wujud kerana hidrogen dan graviti. Ia akan menyala hanya selagi bahan bakarnya ada. Tiada apa-apa di dunia ini yang membawa sebab bagi kewujudannya di dalam dirinya sendiri. Setiap benda memiliki kewujudannya secara pinjaman. Al-Quran mengemukakan tiga soalan kepada mereka yang menafikan Pencipta mereka. Adakah mereka tercipta dengan tiada yang menciptanya? Adakah mereka yang mencipta diri mereka sendiri? Adakah mereka yang mencipta langit dan bumi?
“(Mengapa mereka tidak beriman?) Adakah mereka telah tercipta dengan tiada yang menciptanya, atau adakah mereka yang mencipta diri mereka sendiri? Adakah mereka yang mencipta langit dan bumi itu? (Sudah tentu tidak!) Bahkan mereka adalah orang-orang yang tidak meyakini (kebenaran apa yang mereka pernah mengakuinya).”
“(Oleh kerana Allah menguasai segala-galanya, maka) wahai umat manusia, kamulah yang sentiasa berhajat kepada Allah (dalam segala perkara), sedang Allah Dia lah sahaja Yang Maha Kaya, lagi Maha Terpuji.”
Langkah kedua: rantaian yang lebih panjang tidak menjelaskan apa-apa
Bayangkan satu barisan gerabak kereta api, masing-masing ditarik oleh yang di hadapannya. Tambahlah sepuluh, seribu, atau satu barisan yang tidak berpenghujung. Tiada apa-apa yang bergerak melainkan ada sebuah enjin yang menarik tanpa ditarik. Atau bayangkan seorang lelaki yang meminta pinjaman daripada seorang kawan. Kawan itu mesti terlebih dahulu meminjamnya daripada orang ketiga, yang mesti meminjamnya daripada orang keempat. Jika tiada sesiapa dalam barisan itu yang benar-benar mempunyai wang, lelaki itu tidak akan pernah dibayar. Bilangan peminjam yang tidak berpenghujung tetap bukan pemberi pinjaman. Maka soalan ‘mengapa ada rantaian ini dan bukan tiada?’ tetap ada, betapa jauh sekalipun rantaian itu ke belakang.
Membahagikan segala yang wujud kepada apa yang hanya mungkin pada dirinya (mumkin al-wujud), yang memerlukan sebab, dan apa yang wajib pada dirinya (wajib al-wujud), yang tidak memerlukan sebab. Berhujah bahawa satu rantaian benda yang mungkin, betapa panjang sekalipun, memerlukan satu wujud yang wajib di luarnya, dan bahawa wujud ini satu dan tidak mempunyai bahagian.
Berhujah bahawa sebab yang mencukupi bagi seluruh rangkaian benda yang kontingen mesti terletak di luar rangkaian itu, pada satu zat yang wajib, yang dinamakan Leibniz sebagai Tuhan.
Langkah ketiga dan keempat: satu zat yang tidak memerlukan apa-apa
Mesti ada satu zat yang tidak bergantung pada apa-apa dan wujud dengan sifatnya sendiri. Ahli-ahli falsafah Islam menyebutnya wajib al-wujud (zat yang kewujudannya wajib). Mereka menyebut segala yang lain mumkin al-wujud (yang kewujudannya hanya mungkin). Zat yang wajib itu mesti tidak memerlukan apa-apa, kalau tidak ia hanya seorang lagi peminjam. Ia mesti tidak mempunyai bahagian, kerana sesuatu yang terdiri daripada bahagian-bahagian bergantung pada bahagian-bahagiannya. Dan ia hanya boleh satu. Dua zat seperti itu mesti berbeza dalam sesuatu. Apa sahaja yang menjadikan mereka berbeza ialah satu bahagian atau satu had. Apabila al-Quran bercakap tentang Wajah Allah (﷾), ia menamakan satu sifat, bukan satu bahagian, kerana tiada sesuatu pun yang sebanding dengan-Nya.
Membahagikan segala yang wujud kepada apa yang hanya mungkin pada dirinya (mumkin al-wujud), yang memerlukan sebab, dan apa yang wajib pada dirinya (wajib al-wujud), yang tidak memerlukan sebab. Berhujah bahawa satu rantaian benda yang mungkin, betapa panjang sekalipun, memerlukan satu wujud yang wajib di luarnya, dan bahawa wujud ini satu dan tidak mempunyai bahagian.
“Katakanlah (wahai Muhammad): “(Tuhanku) ialah Allah Yang Maha Esa; Allah Yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat; Ia tiada beranak, dan Ia pula tidak diperanakkan; Dan tidak ada sesiapapun yang serupa denganNya”.”
“Dia lah yang menciptakan langit dan bumi; Ia menjadikan bagi kamu pasangan-pasangan dari jenis kamu sendiri, dan menjadikan dari jenis binatang-binatang ternak pasangan-pasangan (bagi bintang-binatang itu); dengan jalan yang demikian dikembangkanNya (zuriat keturunan) kamu semua. Tiada sesuatupun yang sebanding dengan (ZatNya, sifat-sifatNya, dan pentadbiranNya) dan Dia lah Yang Maha Mendengar, lagi Maha Melihat.”
Alam semesta bukan zat yang wajib
Sesetengah menjawab bahawa alam semesta sendiri ialah benda yang tidak memerlukan sebab. Ia gagal dalam setiap ujian. Ia mempunyai bahagian-bahagian, dari galaksi hingga atom, dan sesuatu yang terdiri daripada bahagian-bahagian bergantung padanya. Sesetengah berkata hanya bahan paling asasnya yang wajib. Itu tidak membantu. Bahan itu datang dalam jumlah tertentu, mematuhi hukum-hukum tertentu dan datang dalam jenis-jenis tertentu. Setiap satu daripada ini boleh jadi berbeza. Alam semesta juga berubah setiap saat, dan sesuatu yang berubah sentiasa menerima sesuatu yang tidak dimilikinya sebelum itu. Dan tiada apa-apa di dalamnya yang menunjukkan bahawa ia mesti wujud, atau mesti begitu keadaannya. Apa yang wujud secara wajib tidak boleh tidak wujud dan tidak boleh berbeza daripada keadaannya.
Berhujah bahawa sebab yang mencukupi bagi seluruh rangkaian benda yang kontingen mesti terletak di luar rangkaian itu, pada satu zat yang wajib, yang dinamakan Leibniz sebagai Tuhan.
“Segala yang ada di muka bumi itu akan binasa: Dan akan kekalah Zat Tuhanmu yang mempunyai Kebesaran dan Kemuliaan:”
Segala sesuatu di sekeliling kita ialah pinjaman
Setiap benda bergantung kepada sesuatu yang lain, dan mungkin tidak pernah wujud.
Rantaian yang lebih panjang tidak menjelaskan apa-apa
Barisan peminjam yang tiada penghujung masih bukan pemberi pinjaman.
Satu Zat tidak memerlukan apa-apa
Ia wujud dengan tabiatnya sendiri, dan tiada bahagian.
Ia hanya boleh satu
Dua mesti berbeza dalam sesuatu, dan itu akan menjadi bahagian atau batas.
Alam semesta mempunyai bahagian dan berubah setiap saat, jadi ia tidak mungkin Zat itu.
Hujah Islam yang diambil oleh Barat kemudiannya
Soalan di tengah-tengahnya ialah soalan al-Quran sendiri: adakah mereka tercipta dengan tiada yang menciptanya, atau adakah mereka yang mencipta diri mereka sendiri? Bentuk klasik hujah itu diberikan oleh Ibnu Sina, ahli falsafah Islam yang dikenali di Eropah sebagai Avicenna, yang wafat pada tahun 1037. Dia membentangkannya dengan paling terkenal dalam al-Isharat wa al-Tanbihat (Petunjuk dan Peringatan). Thomas Aquinas, seorang pemikir Kristian abad ke-13, membaca Avicenna dalam bahasa Latin. Dia membina Jalan Ketiganya, iaitu yang ketiga daripada lima buktinya tentang Tuhan, di atas pembezaan yang sama. Pada tahun 1714 Leibniz, seorang ahli falsafah Jerman, berhujah bahawa sebab bagi seluruh rantaian benda yang bergantung mesti terletak di luarnya, pada satu zat yang wajib. Buku-buku teks Barat sering menyebutnya hujah Leibniz. Ibnu Sina telah membentangkannya hampir tujuh ratus tahun sebelumnya.
“(Mengapa mereka tidak beriman?) Adakah mereka telah tercipta dengan tiada yang menciptanya, atau adakah mereka yang mencipta diri mereka sendiri? Adakah mereka yang mencipta langit dan bumi itu? (Sudah tentu tidak!) Bahkan mereka adalah orang-orang yang tidak meyakini (kebenaran apa yang mereka pernah mengakuinya).”
Membahagikan segala yang wujud kepada apa yang hanya mungkin pada dirinya (mumkin al-wujud), yang memerlukan sebab, dan apa yang wajib pada dirinya (wajib al-wujud), yang tidak memerlukan sebab. Berhujah bahawa satu rantaian benda yang mungkin, betapa panjang sekalipun, memerlukan satu wujud yang wajib di luarnya, dan bahawa wujud ini satu dan tidak mempunyai bahagian.
Jalan ketiga daripada lima jalan Aquinas berhujah daripada benda yang boleh ada dan boleh tiada kepada satu wujud yang wajib pada dirinya dan tidak menerima kewujudannya daripada apa-apa yang lain, yang semua orang namakan Tuhan. Inilah pembezaan yang dibuat oleh Ibn Sina, dan Aquinas kerap memetik Avicenna.
Berhujah bahawa sebab yang mencukupi bagi seluruh rangkaian benda yang kontingen mesti terletak di luar rangkaian itu, pada satu zat yang wajib, yang dinamakan Leibniz sebagai Tuhan.
- Wafat 1037
Ibn Sina (Avicenna)
Memberikan bentuk klasiknya dalam al-Isyarat wa al-Tanbihat.
- Abad ke-13
Thomas Aquinas
Membaca Avicenna dalam bahasa Latin dan membina Jalan Ketiganya di atas pembezaan yang sama.
- 1714
Leibniz
Sebab bagi seluruh rantaian mesti terletak di luarnya, dalam satu zat yang wajib wujud.
Bible bersetuju: Tuhan tidak memerlukan apa-apa
Paulus, seorang mubaligh Kristian abad pertama, memberitahu ahli-ahli falsafah Athens bahawa Tuhan tidak disembah dengan tangan manusia. Bukanlah seolah-olah Dia memerlukan sesuatu. Dia menambah bahawa Tuhan memberikan kehidupan dan nafas kepada semua. Bible dan al-Quran bersetuju bahawa Pencipta tidak memerlukan apa-apa.
“Allah yang menjadikan dunia dan segala isinya, kerana Dia Tuhan langit dan bumi, tidak tinggal di dalam kuil-kuil yang dibuat oleh tangan manusia; dan Dia tidak disembah dengan tangan manusia, seolah-olah Dia memerlukan sesuatu, kerana Dialah yang memberikan kepada semua orang kehidupan, nafas dan segala sesuatu;”
Zat yang wajib tidak merasa lapar
Kata-kata Paulus “seolah-olah Dia memerlukan sesuatu” menimbulkan masalah bagi orang Kristian. Injil-injil Perjanjian Baru menunjukkan Yesus lapar dan tidur. Orang Kristian menjawab bahawa hanya tabiat insaninya yang lapar. Tetapi akidah-akidah berkata orang yang lapar dan tidur itu ialah satu oknum, Tuhan Anak. Maka oknum yang mereka sebut Tuhan memerlukan makanan dan tidur. Sesiapa yang memerlukan apa-apa ialah peminjam, bukan Dia yang tidak memerlukan apa-apa.
“Allah yang menjadikan dunia dan segala isinya, kerana Dia Tuhan langit dan bumi, tidak tinggal di dalam kuil-kuil yang dibuat oleh tangan manusia; dan Dia tidak disembah dengan tangan manusia, seolah-olah Dia memerlukan sesuatu, kerana Dialah yang memberikan kepada semua orang kehidupan, nafas dan segala sesuatu;”
“Pada waktu pagi, ketika Dia kembali ke kota, Dia lapar.”
“Dan Dia berada di buritan perahu, tidur berbantalkan sebuah bantal: lalu mereka membangunkan-Nya, dan berkata kepada-Nya, Guru, tidakkah Engkau peduli bahawa kami akan binasa?”
Konsili itu mengakui Kristus yang satu dan sama dalam dua tabiat, ilahi dan insani, dan mengisytiharkan bahawa dia ‘tidak terpisah atau terbahagi kepada dua oknum, tetapi satu Anak yang sama’.
Al-Quran dan doa Nabi (ﷺ)
Al-Quran meletakkan seluruh hujah itu dalam satu ayat: manusia sentiasa berhajat kepada Allah (﷾), dan Allah (﷾) Maha Kaya, tidak memerlukan apa-apa. Ia menyebut-Nya al-Samad (Dia yang menjadi tumpuan sekalian makhluk), dan Yang Awal dan Yang Akhir. Dua ayat pendek menarik garisan antara yang dipinjam dan yang wajib. Segala yang ada di muka bumi akan binasa, dan hanya Zat Tuhanmu yang kekal. Nabi (ﷺ) mengajar orang Islam satu doa untuk setiap malam sebelum tidur. Di dalamnya mereka berkata bahawa Allah (﷾) ialah Yang Awal, tiada sesuatu sebelum-Nya, dan Yang Akhir, tiada sesuatu selepas-Nya.
“(Oleh kerana Allah menguasai segala-galanya, maka) wahai umat manusia, kamulah yang sentiasa berhajat kepada Allah (dalam segala perkara), sedang Allah Dia lah sahaja Yang Maha Kaya, lagi Maha Terpuji.”
“Katakanlah (wahai Muhammad): “(Tuhanku) ialah Allah Yang Maha Esa; Allah Yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat; Ia tiada beranak, dan Ia pula tidak diperanakkan; Dan tidak ada sesiapapun yang serupa denganNya”.”
“Dia lah Yang Awal dan Yang Akhir; dan Yang Zahir serta Yang Batin; dan Dia lah Yang Maha Mengetahui akan tiap-tiap sesuatu.”
“Segala yang ada di muka bumi itu akan binasa: Dan akan kekalah Zat Tuhanmu yang mempunyai Kebesaran dan Kemuliaan:”
Abu Hurairah meriwayatkan satu doa yang diajarkan oleh Nabi (ﷺ) ketika berbaring untuk tidur. Di dalamnya orang beriman berkata kepada Allah bahawa Dialah Yang Awal, tiada sesuatu sebelum-Nya, dan Yang Akhir, tiada sesuatu selepas-Nya; Yang Zahir, tiada sesuatu di atas-Nya, dan Yang Batin, tiada sesuatu di sebalik-Nya.
Bantahan itu dijawab
Hartle dan Hawking, Physical Review D (1983)
Mencadangkan keadaan ‘tanpa sempadan’ (no-boundary) bagi alam semesta, satu model yang masanya tidak mempunyai tepi pertama. Ia satu cadangan, bukan hasil yang telah dipastikan.
Dipetik untuk
Sesetengah ahli fizik mencadangkan model-model di mana alam semesta tidak mempunyai titik mula yang memerlukan sebab. Dalam cadangan tanpa sempadan Hartle dan Hawking, dua orang ahli fizik, masa tidak mempunyai tepi pertama. Yang lain mencadangkan alam semesta tanpa permulaan sama sekali. Apa pun, kata mereka, tiada apa-apa di luar alam semesta diperlukan untuk menjelaskannya.
Jawapan
Tiada satu pun daripada model-model ini yang terbukti. Tetapi hujah daripada kontingensi tidak memerlukan alam semesta mempunyai permulaan. Ibnu Sina sendiri percaya dunia tidak mempunyai permulaan, dan al-Ghazali, seorang ulama Islam yang kemudian, menyerangnya kerana itu. Walau bagaimanapun, hujahnya membawanya terus kepada satu zat yang wajib yang tidak memerlukan apa-apa. Jika rantaian sebab berterusan ke belakang selama-lamanya, setiap mata rantai tetap meminjam. Soalan mengapa rantaian ini wujud dan bukan tiada akan tetap ada.
Kesimpulannya — Islam berpegang bahawa dunia diciptakan dan mempunyai permulaan. Tetapi alam semesta yang kekal sekalipun ialah kewujudan yang dipinjam, dan ia akan menunjuk kepada Dia yang tidak memerlukan apa-apa.
Perspektif
Alam semesta hanya ada begitu sahaja
Sesetengah ateis dan agnostik berkata kewujudan alam semesta tidak memerlukan penjelasan. Dalam debatnya dengan Copleston pada tahun 1948, Bertrand Russell berkata ia hanya ada, dan itu sahaja.
Tiada sebab untuk berfikir bahawa alam semesta secara keseluruhan memerlukan sebab atau penjelasan.
Sanggahan
Bagi tiada satu benda pun di dalam alam semesta kita menerima bahawa ia hanya ada begitu sahaja, tanpa penjelasan. Satu keseluruhan yang terdiri daripada bahagian-bahagian yang bergantung tidak kurang bergantungnya, maka berhenti pada alam semesta membiarkan soalan itu tidak berjawab.
Buddha: syarat demi syarat hingga ke belakang
Agama Buddha tidak bertanya mengapa ada apa-apa sama sekali. Segala sesuatu timbul daripada syarat-syarat, kitaran kelahiran semula tidak mempunyai permulaan yang diketahui, dan Buddha mengetepikan soalan sama ada kosmos itu kekal.
Segala sesuatu timbul daripada syarat-syarat, dalam satu kitaran tanpa permulaan yang diketahui. Maka tidak perlu ada sumber pertama.
Sanggahan
Syarat-syarat menjelaskan satu benda dengan benda yang lain, tetapi bukan mengapa ada syarat-syarat sama sekali. Satu keseluruhan yang terdiri daripada benda-benda yang bergantung, walaupun tanpa yang pertama, tetap bergantung. Dan Buddha sendiri bercakap tentang yang tidak bersyarat, tanpa kemunculan dan tanpa perubahan, maka agama Buddha telah pun mengakui bahawa bukan segala sesuatu bersandar pada syarat-syarat.
Sejarah
Hujah daripada kontingensi mengambil bentuk klasiknya bersama Ibnu Sina. Ia masuk ke dalam pemikiran Barat melalui Aquinas dan Leibniz.
Ibnu Sina, yang wafat pada tahun 1037, membezakan zat yang wajib daripada yang hanya mungkin. Kemudian dia berhujah daripada yang satu kepada yang lain.
Jalan Ketiga Aquinas dan Monadology Leibniz, buku pendeknya tahun 1714, berhujah daripada benda-benda yang bergantung kepada satu zat yang wajib.
Al-Ghazali, seorang ulama Islam yang wafat pada tahun 1111, menyerang pandangan Ibnu Sina bahawa dunia tidak mempunyai permulaan.
Perspektif Islam
Segala yang wujud memiliki kewujudannya secara pinjaman, dan kewujudan yang dipinjam akhirnya mesti datang daripada Dia yang memilikinya dengan sifat-Nya sendiri. Dia tidak memerlukan apa-apa, tidak mempunyai bahagian dan Esa. Al-Quran dan Nabi (ﷺ) menamakan-Nya Yang Awal dan Yang Akhir.
Segala yang kita perhatikan bergantung pada sesuatu yang lain bagi kewujudannya.
Satu rantaian benda yang bergantung, walaupun yang tidak berpenghujung, tidak dapat menjelaskan mengapa rantaian itu wujud sama sekali.
Maka mesti ada satu zat yang wajib yang tidak bergantung pada apa-apa, tidak memerlukan apa-apa dan tidak mempunyai bahagian.
Dua zat yang wajib mesti berbeza dengan satu bahagian atau satu had, maka zat yang wajib itu satu.
Alam semesta mempunyai bahagian dan berubah, dan tiada apa-apa di dalamnya yang menjadikannya wujud secara wajib. Maka ia bukan zat yang wajib.
Hujah daripada kontingensi berdiri sama ada alam semesta mempunyai permulaan atau tidak.
Injil-injil Perjanjian Baru menunjukkan Yesus lapar dan tidur. Akidah-akidah berkata orang yang lapar itu ialah satu oknum, Tuhan Anak, dan sesiapa yang memerlukan apa-apa bukanlah Dia yang tidak memerlukan apa-apa.
Al-Quran menyatakan bahawa manusia memerlukan Allah (﷾) dan Allah (﷾) tidak memerlukan apa-apa.
Allah (﷾) ialah al-Samad, Yang Awal dan Yang Akhir, dan segala yang ada di bumi binasa sedangkan Dia kekal.
Nabi Muhammad (ﷺ) mengajar satu doa sebelum tidur. Ia menyebut Allah Yang Awal, tiada sesuatu sebelum-Nya, dan Yang Akhir, tiada sesuatu selepas-Nya.