Jawapan ringkas
Kedua-dua doa memuji Tuhan sebelum meminta apa-apa daripada-Nya, tetapi kedua-duanya menamakan-Nya dengan cara yang berlainan. Al-Fatihah, surah pembuka al-Quran, memuji Allah (﷾) sebagai Tuhan sekalian alam. Ia tidak pernah menyebut-Nya Bapa. Dalam Doa Bapa Kami, murid-murid meminta Tuhan secara langsung supaya mengampuni mereka. Sejurus selepasnya, Yesus berkata bahawa Tuhan mengampuni mereka yang mengampuni orang lain. Baginda tidak menyebut syarat lain dan tidak berkata apa-apa tentang salib atau darah. Al-Quran mengajarkan kaitan yang sama, dan Islam berkata Allah (﷾) mengampunkan mereka yang kembali kepada-Nya. Doa Bapa Kami juga berakhir dalam banyak Bible dengan “Kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan”. Kata-kata itu tiada dalam salinan-salinan Yunani tertua Matius, dan versi Lukas bagi doa itu tidak mengandunginya. Orang Islam membaca al-Fatihah dalam setiap solat, sebagaimana yang diajarkan Nabi (ﷺ).
Penjelasan penuh
Doa yang diajarkan Yesus
Matius dan Lukas kedua-duanya memberikan doa yang diajarkan Yesus kepada murid-muridnya. Orang Kristian membacanya setiap hari dan di gereja. Dalam Matius ia dibuka dengan menyebut Tuhan “Bapa kami”. Dalam King James Version (Bible Inggeris lama tahun 1611), ia ditutup dengan pujian terhadap kerajaan, kuasa dan kemuliaan Tuhan. Bentuk Lukas yang lebih pendek tiada penutup seperti itu.
“Oleh itu berdoalah kamu begini: Bapa kami yang di syurga, Dikuduskanlah nama-Mu. Datanglah kerajaan-Mu. Jadilah kehendak-Mu di bumi, seperti di syurga. Berikanlah kami pada hari ini roti kami yang secukupnya. Dan ampunilah hutang kami, sebagaimana kami mengampuni orang yang berhutang kepada kami. Dan janganlah membawa kami ke dalam pencobaan, tetapi lepaskanlah kami daripada yang jahat: Kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan, selama-lamanya. Amin.”
“Lalu Dia berkata kepada mereka, Apabila kamu berdoa, katakanlah, Bapa kami yang di syurga, Dikuduskanlah nama-Mu. Datanglah kerajaan-Mu. Jadilah kehendak-Mu, di bumi seperti di syurga. Berikanlah kami setiap hari makanan kami yang secukupnya. Dan ampunilah dosa-dosa kami; kerana kami juga mengampuni setiap orang yang berhutang kepada kami. Dan janganlah membawa kami ke dalam pencubaan; tetapi lepaskanlah kami daripada yang jahat.”
Surah pembuka al-Quran
Al-Fatihah (Pembukaan) mengandungi tujuh ayat. Ia memuji Allah (﷾) sebagai Tuhan yang memelihara dan mentadbirkan sekalian alam. Ia mengisytiharkan bahawa hanya Dia yang disembah dan dimohon pertolongan. Ia memohon petunjuk-Nya ke jalan yang lurus. Nabi (ﷺ) mengajarkan bahawa tidak sah solat tanpanya, maka orang Islam membacanya berkali-kali setiap hari.
“Dengan nama Allah, Yang Maha Pemurah, lagi Maha Mengasihani. Segala puji tertentu bagi Allah, Tuhan yang memelihara dan mentadbirkan sekalian alam. Yang Maha Pemurah, lagi Maha Mengasihani. Yang Menguasai pemerintahan hari Pembalasan (hari Akhirat). Engkaulah sahaja (Ya Allah) Yang Kami sembah, dan kepada Engkaulah sahaja kami memohon pertolongan. Tunjukilah kami jalan yang lurus. Iaitu jalan orang-orang yang Engkau telah kurniakan nikmat kepada mereka, bukan (jalan) orang-orang yang Engkau telah murkai, dan bukan pula (jalan) orang-orang yang sesat.”
Ubadah bin al-Samit meriwayatkan bahawa Nabi (ﷺ) bersabda: tidak sah solat yang tidak dibacakan al-Fatihah di dalamnya.
Bagaimana setiap doa menamakan Tuhan
Kedua-dua doa memuji Tuhan sebelum meminta apa-apa daripada-Nya. Doa Bapa Kami berkata: “Dikuduskanlah nama-Mu”. Al-Fatihah berkata: “Segala puji tertentu bagi Allah”. Kedua-duanya juga berserah: “Jadilah kehendak-Mu” dan “Engkaulah sahaja (Ya Allah) Yang Kami sembah”. Perbezaannya ialah dalam cara Tuhan dinamakan. Doa Bapa Kami berkata ‘Bapa’. Al-Fatihah berkata Tuhan sekalian alam, Yang Maha Pemurah, lagi Maha Mengasihani dan Yang Menguasai hari Pembalasan. Ia tidak pernah berkata Bapa. Orang Islam menjangkakan nabi-nabi yang diutus oleh Tuhan Yang Esa mengajarkan doa dengan semangat yang sama.
“Oleh itu berdoalah kamu begini: Bapa kami yang di syurga, Dikuduskanlah nama-Mu. Datanglah kerajaan-Mu. Jadilah kehendak-Mu di bumi, seperti di syurga. Berikanlah kami pada hari ini roti kami yang secukupnya. Dan ampunilah hutang kami, sebagaimana kami mengampuni orang yang berhutang kepada kami. Dan janganlah membawa kami ke dalam pencobaan, tetapi lepaskanlah kami daripada yang jahat: Kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan, selama-lamanya. Amin.”
“Dengan nama Allah, Yang Maha Pemurah, lagi Maha Mengasihani. Segala puji tertentu bagi Allah, Tuhan yang memelihara dan mentadbirkan sekalian alam. Yang Maha Pemurah, lagi Maha Mengasihani. Yang Menguasai pemerintahan hari Pembalasan (hari Akhirat). Engkaulah sahaja (Ya Allah) Yang Kami sembah, dan kepada Engkaulah sahaja kami memohon pertolongan. Tunjukilah kami jalan yang lurus. Iaitu jalan orang-orang yang Engkau telah kurniakan nikmat kepada mereka, bukan (jalan) orang-orang yang Engkau telah murkai, dan bukan pula (jalan) orang-orang yang sesat.”
Keampunan tanpa korban
Murid-murid meminta Tuhan sendiri supaya mengampuni mereka. Yesus kemudian terus menerangkan apa yang menjadi syarat keampunan itu: mengampuni orang lain. Tiada sepatah kata tentang darah, salib atau korban yang mesti dibayar terlebih dahulu. Al-Quran mengajarkan kaitan yang sama antara memaafkan orang lain dan diampuni oleh Allah (﷾).
“Kerana jika kamu mengampuni kesalahan orang lain, Bapamu yang di syurga juga akan mengampuni kamu: Tetapi jika kamu tidak mengampuni kesalahan orang lain, Bapamu juga tidak akan mengampuni kesalahanmu.”
“Dan janganlah orang-orang yang berharta serta lapang hidupnya dari kalangan kamu, bersumpah tidak mahu lagi memberi bantuan kepada kaum kerabat dan orang-orang miskin serta orang-orang yang berhijrah pada jalan Allah; dan (sebaliknya) hendaklah mereka memaafkan serta melupakan kesalahan orang-orang itu; tidakkah kamu suka supaya Allah mengampunkan dosa kamu? Dan (ingatlah) Allah Maha Pengampun lagi Maha Mengasihani.”
Doa Bapa Kami dan al-Fatihah: apa yang ditunjukkan oleh perbandingan itu
- Kedua-dua doa memuji Tuhan sebelum meminta apa-apa daripada-Nya, tetapi menamakan-Nya secara berbeza.
- Al-Fatihah menyebut Allah Tuhan sekalian alam, Yang Maha Pemurah, Yang Maha Mengasihani. Ia tidak pernah menyebut-Nya Bapa.
- Yesus berkata bahawa Allah (﷾) mengampuni orang yang mengampuni orang lain, dan tidak menyebut salib atau darah. Al-Quran mengajarkan kaitan yang sama.
Penutup yang tiada dalam salinan-salinan tertua
Kata-kata “Kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan, selama-lamanya. Amin” terdapat dalam King James Version bagi Matius 6:13. Ia tiada dalam manuskrip-manuskrip Yunani tertua. Terjemahan-terjemahan moden seperti NIV (New International Version) mengeluarkannya daripada teks. Versi Lukas juga tiada penutup seperti itu. Maka salinan-salinan tertua menunjukkan doa yang lebih pendek daripada yang dicetak oleh King James Version.
“Dan janganlah membawa kami ke dalam pencobaan, tetapi lepaskanlah kami daripada yang jahat: Kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan, selama-lamanya. Amin.”
Tentang Matius 6:13, mencatat bahawa kata-kata penutup ‘kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan’ tidak terdapat dalam manuskrip-manuskrip awal dan penting (antaranya Codex Sinaiticus dan Codex Vaticanus) dan dalam pengulas-pengulas awal doa itu, dan bahawa ia beredar dalam beberapa bentuk yang berbeza. Menyimpulkan bahawa kata-kata itu ditambah kemudian, mungkin untuk kegunaan dalam ibadat gereja, berdasarkan 1 Tawarikh 29:11-13.
New International Version mengeluarkan enam belas ayat yang terdapat dalam King James Version daripada teks utamanya dan hanya memberikannya dalam nota kaki: Matius 17:21, 18:11 dan 23:14; Markus 7:16, 9:44, 9:46, 11:26 dan 15:28; Lukas 17:36 dan 23:17; Yohanes 5:4; Kisah Rasul-rasul 8:37, 15:34, 24:7 dan 28:29; dan Roma 16:24. Ia mencetak Markus 16:9-20 dan Yohanes 7:53-8:11 dengan nota bahawa manuskrip-manuskrip terawal tidak mempunyainya. Ia menamatkan Doa Bapa Kami pada Matius 6:13 tanpa ‘kerana Engkaulah yang empunya kerajaan, dan kuasa, dan kemuliaan, selama-lamanya. Amin’, sambil mencatat bahawa hanya sesetengah manuskrip lewat yang menambahnya. Pada Kolose 1:14 ia membaca ‘penebusan, iaitu pengampunan dosa’, tanpa ‘melalui darah-Nya’. Dalam Wahyu ia tidak mempunyai tiga belas perkataan atau frasa yang terdapat dalam King James Version, pada 1:8, 1:11 (dua kali), 5:14, 11:1, 11:17, 14:12, 15:2, 16:5, 16:7, 16:14, 19:1 dan 21:24.
Adakah doa itu memerlukan salib?
Matius 26:28 — pasal 26, ayat 28
“Kerana inilah darah-Ku, darah perjanjian baharu, yang ditumpahkan bagi ramai orang untuk pengampunan dosa.”
Dipetik untuk
Pada Perjamuan Terakhir Yesus berkata darahnya ditumpahkan untuk pengampunan dosa. Orang Kristian membaca keampunan yang diminta dalam Doa Bapa Kami melalui ayat ini.
Jawapan
Yesus mengajarkan doa itu lama sebelum Perjamuan Terakhir. Dalam kata-kata yang betul-betul berikutnya baginda menerangkan permintaan keampunannya: Tuhan mengampuni mereka yang mengampuni orang lain. Di tempat lain baginda berkata: “pelajarilah apa maksudnya, Aku menghendaki belas kasihan, dan bukan korban”. Dalam Lukas baginda menceritakan seorang pemungut cukai yang hanya memohon belas kasihan Tuhan dan pulang sebagai orang yang dibenarkan. Dalam petikan-petikan ini keampunan datang daripada Tuhan kepada orang yang meminta, tanpa korban.
Kesimpulannya — Penjelasan Yesus sendiri tentang doa itu, dan perumpamaannya dalam Lukas, mengaitkan keampunan dengan meminta kepada Tuhan dan mengampuni orang lain, bukan dengan korban.
Perspektif
Kristian arus perdana
Orang Kristian berpegang bahawa Doa Bapa Kami ialah doa teladan yang diberikan Yesus kepada pengikut-pengikutnya. Mereka berkata menyebut Tuhan ‘Bapa’ menyatakan kedekatan yang dibuka Yesus kepada mereka. Mereka juga berkata keampunan yang mereka minta bersandar pada kematiannya.
Yesus mengajar murid-muridnya menyeru Tuhan sebagai “Bapa kami yang di syurga”.
Sanggahan
Andaikan Matius dan Lukas melaporkan doa ini. Dalam Matius, Yesus menyuruh semua murid-muridnya berkata “Bapa kami”, dan Tuhan menyebut seluruh bangsa Israel “anak-Ku, anak-Ku yang sulung”. Maka perkataan itu dikongsi oleh semua yang berdoa, dan Bible menyebut seluruh bangsa anak Tuhan tanpa menjadikannya ilahi. Al-Quran menunjukkan kedekatan Tuhan tanpanya: “sesungguhnya Aku (Allah) sentiasa hampir”.
Orang Kristian berpegang bahawa keampunan yang diminta dalam doa itu dijamin oleh darah Yesus. Ia ditumpahkan, kata mereka, “untuk pengampunan dosa”.
Sanggahan
Andaikan Matius melaporkan kata-kata ini pada Perjamuan Terakhir. Yesus mengajarkan doa itu lama sebelumnya, dan menerangkan permintaan keampunannya dalam kata-kata yang betul-betul berikutnya: Tuhan mengampuni mereka yang mengampuni orang lain. Di tempat lain baginda berkata: “pelajarilah apa maksudnya, Aku menghendaki belas kasihan, dan bukan korban”. Dalam Lukas, seorang pemungut cukai memohon belas kasihan Tuhan dan pulang sebagai orang yang dibenarkan.
Perspektif Islam
Al-Fatihah ialah doa yang dijadikan Nabi (ﷺ) sebahagian daripada setiap solat orang Islam. Ia memuji Tuhan sebelum memohon petunjuk-Nya. Ia menamakan Tuhan sebagai Tuhan sekalian alam dan tidak pernah sebagai Bapa. Orang Islam telah membacanya dalam setiap solat sejak Nabi (ﷺ) mengajarkannya.
Al-Fatihah memuji Allah (﷾), mengisytiharkan bahawa hanya Dia yang disembah, dan memohon petunjuk-Nya.
Nabi (ﷺ) mengajarkan bahawa tidak sah solat tanpa al-Fatihah.
King James Version mengakhiri Doa Bapa Kami dengan kata-kata penutup. Kata-kata itu tiada dalam manuskrip-manuskrip Yunani tertua Matius, dan dalam versi Lukas.
Yesus mengaitkan keampunan Tuhan dengan mengampuni orang lain, tanpa menyebut sebarang korban.
Al-Quran mengaitkan diampuni oleh Allah (﷾) dengan memaafkan orang lain.
Islam mengajarkan bahawa Allah (﷾) mengampunkan mereka yang kembali kepada-Nya, tanpa memerlukan darah. Malah tentang korban, al-Quran berkata takwa yang sampai kepada Allah (﷾), bukan darahnya.