Што е Талмудот, и кои ‘цитати од Талмудот’ на интернет се лажни?

Стандардниот вовед во рабинската литература: Мишната, уредена под рабинот Јуда Кнезот околу 200 година н.е.; Тосефта; Ерусалимскиот Талмуд, завршен во Земјата Израелска околу 400 година; и Вавилонскиот Талмуд, завршен во Вавилонија во следните два века, со подоцнежни дополнувања. Ја објаснува поделбата на материјалот на халаха (закон) и агада (раскази и поуки).

Студија за пропагандата против Талмудот. Ги следи списоците до Entdecktes Judentum од Ајзенменгер, до Der Talmudjude од Ролинг (17 изданија; Ролинг го тужел рабинот Јозеф Блох затоа што го нарекол незналец и кривоклетник, а потоа ја повлекол тужбата во 1885 година пред рочиштето) и до Пранаитис, чии хебрејски цитати биле преземени од Ајзенменгер и кој зборовите за идолопоклоници и за Самарјани ги читал како да значат христијани. Покажува дека ‘Libbre David 37’ не наведува никаква вистинска книга (Херман Штрак ја пребарал секоја книга наречена Dibre David и не нашол таков пасус) и дека ‘цитатот’ од Хошен Мишпат 348, ‘целиот имот на другите народи му припаѓа на еврејскиот народ’, е измислен: вистинскиот пасус забранува кражба и од Евреин и од нееврејин.

Мемоарите на Бенцион Кац, еврејски новинар што го следел судењето на Бејлис за крвната клевета во Киев (1913), напишани педесетина години подоцна, со белешките на Лејман. Кац вели дека ги составил прашањата што одбраната му ги поставила на вештакот на обвинителството за Талмудот, католичкиот свештеник Јустинас Пранаитис, и дека Пранаитис не можел да одговори на нив. Белешките на Лејман ја датираат латинската книга на Пранаитис во 1892 година, велат дека тој ги препишал речиси сите свои аргументи од постари антиеврејски списи, заедно со печатарските грешки, и бележат дека двајца нееврејски руски хебраисти сведочеле во корист на одбраната. Бејлис бил ослободен.

Студија за пропагандата против Талмудот. Ги следи списоците до Entdecktes Judentum од Ајзенменгер, до Der Talmudjude од Ролинг (17 изданија; Ролинг го тужел рабинот Јозеф Блох затоа што го нарекол незналец и кривоклетник, а потоа ја повлекол тужбата во 1885 година пред рочиштето) и до Пранаитис, чии хебрејски цитати биле преземени од Ајзенменгер и кој зборовите за идолопоклоници и за Самарјани ги читал како да значат христијани. Покажува дека ‘Libbre David 37’ не наведува никаква вистинска книга (Херман Штрак ја пребарал секоја книга наречена Dibre David и не нашол таков пасус) и дека ‘цитатот’ од Хошен Мишпат 348, ‘целиот имот на другите народи му припаѓа на еврејскиот народ’, е измислен: вистинскиот пасус забранува кражба и од Евреин и од нееврејин.

Главниот текст: кој краде дури и во вредност од една перута (најмалата паричка) ја прекршува заповедта ‘Не кради’ и мора да плати, без разлика дали краде од Евреин или од идолопоклоник, од возрасен или од дете. Глосата на Рема: грешката на идолопоклоникот, како на пример да се заведе во сметката или да се избегне неговиот заем, е дозволена, под услов тој да не знае за тоа, за да нема оскврнување на Божјото име (наведувајќи го Тур). ‘А некои велат’ дека е забрането да се заведува, и дека може да се задржи само неговата сопствена грешка, направена без поттикнување (наведувајќи го Мордехај). Зборот акум (идолопоклоник) во печатениот текст е израз од времето на цензурата.

Истата низа изреки (‘најдобриот од лекарите е за Геена’, ‘најдостојниот од месарите е соучесник на Амалек’), со изреката на рабинот Шимон бар Јохај: ‘најдобриот од идолопоклониците, во време на војна, убиј го; на најдобрата од змиите, смачкај ѝ го мозокот; најдостојната од жените практикува магија’. Изразот овдеј кохавим (ѕвездопоклоници) во печатениот текст е цензорски израз. Само оваа верзија додава ‘во време на војна’.

Прашува каде фараонот нашол коњи за шестотините коли што го гонеле Израел, кога добитокот на Египќаните веќе бил умрел. Одговара: од Египќаните што ‘се плашеа од словото ГОСПОДОВО’ и ги внеле своите животни внатре пред градот (Излез 9:20). Така животните на богобојазливите станале замка за Израел, ‘оттука рабинот Шимон вели: најдобриот од нееврејците, убиј го; на најдобрата од змиите, смачкај ѝ ја главата’. Во својот контекст изреката е за тие Египќани.

Во низа изреки за занаети и видови луѓе (‘повеќето магарари се злобни, повеќето морнари се побожни’, ‘најдобриот од лекарите е за Геена’), се наведува рабинот Шимон бар Јохај: ‘најдобриот меѓу нееврејците, убиј го; на најдобрата од змиите, смачкај ѝ го мозокот; најдобрата од жените е вештерка’. Оваа верзија го нема ‘во време на војна’.

Рабинот Акива не се согласува со своите учители за раѓањето на едно дрско момче. За да го докаже тоа, ѝ ветува на мајката на момчето Идниот свет ако му одговори, а кога таа бара од него да се заколне, тој се колне ‘со усните’ и ја поништува заклетвата ‘во срцето’. Таа му кажува дека момчето е родено од прељуба. Расказот не именува никого друг.

Го раскажува истиот расказ за рабинот Акива, а неговата сопствена Гемара веднаш приговара: ‘Како можел рабинот Акива да го направи тоа?’, наведувајќи го Левит 5:4 за заклетва изречена со усните. Одговара дека тој се заколнал со двосмислени зборови, а сепак ја поништил заклетвата во срцето.

Главниот текст: кој краде дури и во вредност од една перута (најмалата паричка) ја прекршува заповедта ‘Не кради’ и мора да плати, без разлика дали краде од Евреин или од идолопоклоник, од возрасен или од дете. Глосата на Рема: грешката на идолопоклоникот, како на пример да се заведе во сметката или да се избегне неговиот заем, е дозволена, под услов тој да не знае за тоа, за да нема оскврнување на Божјото име (наведувајќи го Тур). ‘А некои велат’ дека е забрането да се заведува, и дека може да се задржи само неговата сопствена грешка, направена без поттикнување (наведувајќи го Мордехај). Зборот акум (идолопоклоник) во печатениот текст е израз од времето на цензурата.

Според Мајмонид: изгубениот имот на идолопоклоникот може да се задржи, а оној што го враќа ‘прави престап, бидејќи ги зајакнува рацете на престапниците’. Ако го враќа за да го освети Божјото име, за да го фалат Израел како народ на верност, тој е за пофалба. ‘Каде што има оскврнување на Божјото име, неговиот изгубен имот е забранет и тој мора да го врати.’ Насекаде, нивните предмети се внесуваат на безбедно како и на Евреинот, ‘поради патиштата на мирот’.

Во расправата за законите што ги обврзуваат сите потомци на Ное, Гемарата наведува барајта (поука од времето на Мишната). Крвопролевањето од страна на нееврејин врз нееврејин или врз Израелец го прави виновен (хајав); од страна на Израелец врз нееврејин тој е ослободен (патур), односно ниеден суд не го погубува. Грабежот и слични дела од страна на нееврејин се забранети (асур); од страна на Израелец врз нееврејин, ‘дозволени’ (мутар). Гемарата објаснува дека за убиството барајтата вели ‘ослободен’, а не ‘дозволено’, бидејќи друга поука пропишува дека нееврејците, како и еврејските овчари што живееле од грабеж, не се фрлаат во јама. Другата половина на таа поука, дека не се вадат од неа, е изворот на Јоре Деа 158; Меири ја ограничува на идолопоклониците без религија. Рав Аха, синот на Рав Ика, ги објаснува ‘сличните дела’ на грабеж како задржување на платата на наемен работник. Бава Кама 113б вели дека ограбувањето на нееврејин е забрането. Печатениот вилнски текст гласи кути (Кутеец), замена направена од цензорот; текстот Корен (Вилијам Дејвидсон) гласи гој во верзијата со вокали и нохри во верзијата без вокали, а и двата збора значат нееврејин.

Рав Биви бар Гидел, наведувајќи го рабинот Шимон Хасида: ограбувањето на нееврејин е забрането, додека неговиот изгубен имот може да се задржи. Рав Хуна ја изведува забраната за грабеж од Второзаконие 7:16: народите треба да бидат ‘уништени’ само во време кога се предадени во рацете на Израел, а не поинаку. Една барајта додава дека каде што има оскврнување на Божјото име, забрането е дури и задржувањето на неговиот изгубен имот. Шмуел вели дека грешката на нееврејинот може да се задржи. Меири, во коментарот на оваа страница, пропишува дека секој народ што му служи на Бог е како Израел во сите овие работи.

Од Второзаконие 7:2, со идолопоклониците не се склучува завет за да се остават на мир во нивното обожување: ‘туку тие мора да се одвратат од своето обожување или да бидат убиени’, и ‘забрането е да им се смилува’. Кој ќе види еден од нив како се дави, не го вади, но да го убие или да го турне во јама е забрането, ‘бидејќи тој не војува против нас’. Тоа е речено за нееврејците; но за еврејските доушници, за миним и апикорсим (еретици) вели ‘мицва е да се уништат со рака’ и да се спуштат во јамата на пропаста, бидејќи го мачат Израел и го одвраќаат народот од Бог, ‘како Јешуа ха-Ноцри и неговите ученици, и Цадок и Боетус и нивните ученици’. Затоа е забрането идолопоклониците да се лекуваат дури и за плата; каде што човек се плаши од нив или се плаши од непријателство, тие се лекуваат за плата, но не бесплатно. Нееврејин жител што ги држи седумте закони се лекува бесплатно. Ракописите на кои се темели текстот на Мехон Мамре гласат ‘идолопоклоници’ и ‘нееврејин што обожува идоли’; печатените изданија гласат ‘седумте народи’, правилото за доушниците и еретиците го ставаат во минато време (‘тоа бил законот’) и ги изоставаат имињата.

Став 1, како што е печатен (Лемберг 1888): ‘идолопоклоници од седумте народи’ со кои нема војна, и еврејски овчари на ситен добиток во Земјата Израелска во времето кога повеќето полиња му припаѓале на Израел, не се доведуваат до смрт, но не се спасуваат кога се пред умирање. Не се лекуваат дури ни за плата, освен ако не се стравува од непријателство. Рема: тогаш дури и бесплатно, ако не може да се избегне; и било дозволено лек да се испроба врз хананејски роб (во едно издание: врз Кутеец). Правилото е за Евреите што упорно грешат, како тие овчари, кои живееле од грабеж; Евреин што греши поради својата страст мора да се спаси. Став 2 се свртува кон еврејските еретици и кон оние што ги негираат Тората и пророштвото. Изданието Торат Емет гласи ‘мицва е да се убијат’, јавно или со итрина; печатењето од Лемберг вели дека ова се правело ‘во времето на Храмот’. Неговиот извор, Мајмонид (Убиец 4:10), пишува ‘тоа била мицва’. Рема додава дека отпадниците што се приклучуваат кон обожувањето идоли се третираат исто, но оној што доаѓа да се покае се прима. Изданието Торат Емет нема ‘седумте народи’ во став 1.

Барајта: рабинот Шимон бар Јохај вели дека гробовите на нееврејците не пренесуваат нечистота под покрив, бидејќи Езекиел 34:31 го нарекува Израел адам (‘луѓе’), а правилото на Тората гласи ‘кога човек (адам) ќе умре во шатор’ (Броеви 19:14): ‘вие се наречени адам, а идолопоклониците не се наречени адам’. Гемарата веднаш приговара со Броеви 31:40 и Јона 4:11, каде што нееврејците се наречени адам, и одговара дека таму зборот ги одделува луѓето од животните. Истата изрека се наоѓа во Бава Мециа 114б и Керитот 6б.

За семејниот статус на преобратениците. Рава го објаснува правилото дека ‘нееврејинот нема татко’ во брачното право: браќата близнаци зачнати пред нивната мајка да се преобрати не склучуваат левиратски брак, иако имаат еден татко. Така, вели тој, Тората смета дека потомството на нееврејинот правно не е поврзано со него (‘Милосрдниот го направил неговото семе без сопственик’), наведувајќи го Езекиел 23:20, сурова слика што пророкот ја користи за Египет во една алегорија. Темата е кои семејни врски се сметаат во брачните закони по преобраќањето.

Според преданието, Рав ги наведува забраните за лебот, маслото, виното и ќерките на нееврејците меѓу осумнаесетте одредби донесени во еден ден од учениците на Шамај и Хилел (1 век). Рав Нахман бар Јицхак ја објаснува одредбата за ќерките: нееврејските девојчиња се сметаат за обредно нечисти (нида) ‘од лулката’. Расправата продолжува со постари одредби против сексуалните односи и осамувањето со нееврејски жени. Тоа е закон за обредната чистота што ги држел Евреите настрана од односи и брак со нееврејци.

Рабинот Ханина вели дека нееврејин што ќе удри Евреин е виновен за смрт, од Мојсеј и Египќанецот (Излез 2:12), и дека оној што ќе му удри шлаканица на Евреин е како да ѝ удрил шлаканица на Божественото присуство (игра на зборови со Изреки 20:25). До тоа Реш Лакиш вели дека оној што само ќе ја крене раката на својот ближен се нарекува злобник (Излез 2:13, двајца Евреи што се тепаат), а рабинот Елазар вели дека за таков човек нема друг лек освен погреб. ‘Виновен за смрт’ на рабинот Ханина е правна изјава (Мајмонид ја кодифицира, Цареви и војни 10:6); останатото е агада.

Нееврејин што ќе удри Евреин, дури и ако предизвика најмала повреда, е ‘виновен за смрт’, но не се погубува.

Став 1, како што е печатен (Лемберг 1888): ‘идолопоклоници од седумте народи’ со кои нема војна, и еврејски овчари на ситен добиток во Земјата Израелска во времето кога повеќето полиња му припаѓале на Израел, не се доведуваат до смрт, но не се спасуваат кога се пред умирање. Не се лекуваат дури ни за плата, освен ако не се стравува од непријателство. Рема: тогаш дури и бесплатно, ако не може да се избегне; и било дозволено лек да се испроба врз хананејски роб (во едно издание: врз Кутеец). Правилото е за Евреите што упорно грешат, како тие овчари, кои живееле од грабеж; Евреин што греши поради својата страст мора да се спаси. Став 2 се свртува кон еврејските еретици и кон оние што ги негираат Тората и пророштвото. Изданието Торат Емет гласи ‘мицва е да се убијат’, јавно или со итрина; печатењето од Лемберг вели дека ова се правело ‘во времето на Храмот’. Неговиот извор, Мајмонид (Убиец 4:10), пишува ‘тоа била мицва’. Рема додава дека отпадниците што се приклучуваат кон обожувањето идоли се третираат исто, но оној што доаѓа да се покае се прима. Изданието Торат Емет нема ‘седумте народи’ во став 1.

Законот за мосер: за Евреин за кого се знае дека три пати предал Евреи или нивни пари на нееврејци, законикот вели дека се бара совет и итрина ‘за да се отстрани од светот’, односно да се предизвика неговата смрт. Рема додава: само со посредни средства, ‘иако е забрането да се убие’ со сопствените раце. Оној што јавно изговара зборови на доушништво и така предизвикува штета се казнува како што ќе одлучат судиите.

Дозволено е мосерот (доушникот) да се убие насекаде, ‘дури и во ова време’. Дозволено е да се убие пред да издаде, штом рекол дека ќе издаде некого, телесно или имотно, дури и мала сума: со тоа сам се направил виновен за смрт. Се предупредува: ‘Не издавај’; ако е дрзок и вели дека сепак ќе издаде, ‘мицва е да се убие’, и кој прв ќе го убие стекнува заслуга. Рема додава: каде што нема време да се предупреди, не е потребно предупредување; а некои велат дека е забрането да се убие ако човек може да се спаси од него со осакатување, како да му се пресече јазикот или да му се ослепат очите, зашто тој не е полош од кој било друг гонител.

Анонимна агада (расказ) во циклусот на Талмудот за уништувањето на Ерусалим (Камца и Бар Камца, 55б-58а). Онкелос, синот на Калоникос, синот на сестрата на Тит, сака да се преобрати (ле-игајуреј). Со некромантија (бе-негида) подига тројца мртви и секого го прашува кој е почитуван (хашив) на оној свет и дали треба да им се приклучи. Тит вели дека заповедите на Израел се премногу и го советува да се бори против нив; тој секој ден е изгорен и расеан, како што самиот си одредил. Валаам одговара со Второзаконие 23:7, ‘не барај им мир ни благосостојба’; неговата казна е врело семе (бе-шихват зера ротахат). Третиот вели: барај им го доброто, не барај им го злото (товатам дерош, раатам ло тидрош); кој ги допира, го допира зеницата на неговото око. Неговата казна е врел измет (бе-цоа ротахат). Талмудот го објаснува тоа со ‘како што рече Учителот: кој се подбива со зборовите на мудреците (ха-малиг ал дивреј хахамим) се казнува во врел измет’. Завршува: дојди и види ја разликата меѓу грешниците на Израел (пошеј Јисраел) и пророците на народите; вилнскиот текст додава овдеј авода зара, идолопоклоници. Раши го именува Ерувин 21б како извор на правилото. Изданието Корен/Штајнзалц ја објаснува завршната реченица: Валаам, пророк, му посакувал зло на Израел, додека Јешу ха-Ноцри, еврејски грешник, им го барал доброто. Херфорд (стр. 68) и Краус ги нарекле тројцата мажи главни непријатели на Израел; самите зборови на Талмудот не го прават тоа. Името: стандардниот печатен текст гласи ‘грешниците на Израел’ во третата сцена, иако глаголот е во еднина (аскеј, ‘го подигна’), а Онкелос прашува за ‘тој човек’. Три средновековни ракописи, прочитани на снимките на библиотеките, го именуваат. Ракописот Ватикан ebr. 130 (1381), л. 35в, гласи Јешу ха-Ноцри, ‘Исус Назареецот’. Ракописот Минхен 95 (1342), л. 223р, и ракописот Ватикан ebr. 140 (14 век), л. 54р, гласат Јешу; колоната на Раши во Ватикан 140 го објаснува ‘грешниците на Израел’ како ‘Јешу’. Изданието Корен/Штајнзалц печати Јешу ха-Ноцри.

Мишната (6:1) вели дека гласник излегува пред човекот што се води на погубување. Талмудот прашува дали гласник излегувал и порано и наведува барајта (тања, поука претставена како да е од раните мудреци, танаимите, но изоставена од Мишната) како приговор. Барајтата вели дека во предвечерието на Пасха го обесиле Јешу ха-Ноцри. Четириесет дена гласник објавувал дека ќе биде каменуван, бидејќи практикувал магија (кишеф), го поттикнувал Израел на идолопоклонство (хесит) и го заведувал (хидиах), и повикувал секој што знае причина за да го ослободи. Не била најдена ниедна. Ула, учител роден во Палестина од 3-4 век, активен во Вавилонија, приговара: на поттикнувачот на идолопоклонство не му се бара одбрана (Второзаконие 13:9). Самиот си одговара: Јешу бил поинаков, бидејќи бил карув ле-малхут, близок до власта (или до царството). Следува втора барајта за петмина ученици, секој осуден со игра на зборови со еден стих. Таа нема паралела во Мишната, Тосефта или Ерусалимскиот Талмуд. (Сродно предание за Бен Стада, поттикнувач каменуван во Лод, се наоѓа во Ерусалимскиот Талмуд, Санхедрин 7:12, а Санхедрин 67а додава дека бил обесен во предвечерието на Пасха; дали тој е Исус, е спорно.) Ракописи: ракописот Фиренца II.I.7-9 (1177), ракописот Карлсруе (Ројхлин) 2 и ракописот Јад ха-Рав Херцог 1 гласат Јешу ха-Ноцри, а Фиренца додава ‘во предвечерието на саботата’; во ракописот Минхен 95 (1342) името е избришано (според Шефер 2007, стр. 64-65 и 133-140, а за Фиренца и Минхен според Рабиновиц преку Далман 1893). Пасусот го нема во стандардниот печатен (вилнски) текст; изданието Корен/Штајнзалц го враќа.

Агада. Една барајта (тану рабанан) поучува: левата рака секогаш нека одбива, а десната нека приближува, не како Елисеј, кој го одбил Гиезиј со двете раце, и не како Јехошуа бен Перахија, кој го одбил Јешу ха-Ноцри со двете раце. Следува расказот. Кога царот Јанај ги убивал мудреците, Јехошуа бен Перахија и Јешу отишле во Александрија. На враќање учителот пофалил едно гостилиште; ученикот рекол дека очите на гостилничарката се тесни (терутот); учителот го екскомуницирал со четиристотини шофари. Подоцна, додека ја кажувал Шема, учителот му мавнал да почека; ученикот помислил дека е отфрлен, ‘отиде, исправи една тула и ѝ се поклони’ (азал закаф левента ве-хиштахаве лах) и одбил да се покае, наведувајќи го правилото на својот учител дека на оној што греши и ги наведува многумина на грев не му се дава можност да се покае. Завршува: ‘И Учителот рече: Јешу практикувал магија, заведувал и го одвел Израел во заблуда’ (кишеф ве-хесит ве-хидиах ет Јисраел). Печатените изданија од Базел (1578-81) натаму го отстраниле името. Постариот облик на расказот во Ерусалимскиот Талмуд е во Хагига 2:2.

Херфорд забележува дека цензурираните современи изданија гласат ‘грешниците на Израел’, множина што не одговара на расказот во еднина; постарите изданија гласат ‘грешникот на Израел’, а книгата на исфрлените пасуси гласи Јешу. Заклучува дека се мисли на Исус. За Санхедрин 107б забележува дека царот Јанај владеел цел век пред Исус и анахронизмот го објаснува со многу нејасните претстави на рабините за хронологијата на минатото. Смета дека расказот за Исус во пеколот е агадска измислица, а не предание за него, и дека рабинските пасуси не додаваат ништо ново на историјата на Исус во Евангелијата, освен што потврдуваат дека тој живеел.

Ги чита пасусите за Исус во Вавилонскиот Талмуд како намерни контраприкази што ги пародираат расказите од Новиот завет, напишани од рабини што ги познавале Евангелијата, особено Матеј и Јован. Тврди дека овој смел одговор дошол од сасанидска Вавилонија, каде што рабините живееле надвор од христијанската власт, за разлика од Евреите во римска и византиска Палестина. Во неговата табела на ракописи и печатења, сите три ракописи на Гитин 57а го именуваат Исус, додека печатењето Сончино (1484-1519) го изоставува името, а вилнското издание гласи ‘грешниците на Израел’; таквите празнини во печатените пасуси за Исус ги припишува на цензурата или на печатарите што ја претекнувале. За Гитин 57а се сомнева дека подбивањето со мудреците било изворното обвинение во расказот, сметајќи дека уредникот го позајмил од Ерувин 21б. Потоа нуди, како признаено шпекулативно читање, дека изметот го исмева Евхаристијата: Исус седи во она што неговите следбеници го произведуваат откако ќе го изедат неговото тело.

Халаха за саботата. Мишната тука вели дека оној што гребе знаци на своето тело во сабота е виновен според мислењето на рабинот Елиезер, а ослободен според мислењето на мудреците. Една барајта додава дека рабинот Елиезер им рекол на мудреците: зарем Бен Стада не изнесе магии од Египет ‘во засек на своето тело’ (би-серитах ше-ал бесаро)? Тие одговориле: ‘Тој беше будала’ (шоте хаја), а доказ не се носи од будали. Името Јешу не се јавува. Гемарата потоа расправа кој бил Бен Стада и го поврзува со Бен Пандира и со мајка по име Мирјам; таа расправа спаѓа во прашањето за Марија.

Агада сместена во една правна расправа. Мишната (Санхедрин 7:10) се занимава со поттикнувачот (месит) што ги наговара другите да обожуваат идоли. Една барајта вели дека само за овој престап судот крие сведоци за да го фати, и додава: ‘И така му направија на Бен Стада во Луд, и го обесија во предвечерието на Пасха.’ Гемарата потоа прашува, како во Шабат 104б: Бен Стада? Тој е Бен Пандира! Рав Хисда одговара дека Стада бил сопругот, а Пандира друг човек (боел Пандира). Гемарата приговара дека сопругот бил Папос бен Јехуда; можеби мајката била Стада. Повторно приговара дека мајката била Мирјам мегадела нешаја (тука без сеар, ‘коса’, што во Шабат 104б се наоѓа само во вилнското печатење; Шефер, бел. 11). Одговара со една изрека од Пумбедита: сатат да ми-баалах, ‘оваа се оддалечи од својот сопруг’. Името Јешу не се јавува. Печатениот вилнски текст ги има овие редови само во Хесронот ха-Шас, додатокот на цензурираните пасуси.

Во една расправа за друга точка од истото кривично право (дали животно вмешано во сексуално кривично дело се погубува), Рав Јосеф ја наведува Мишна Нида 5:4. Од три години и еден ден девојчето може да биде свршено преку однос, а маж што има односи со неа кога е омажена е виновен за прељуба. Секој маж што Тората ѝ го забранува, а има односи со неа, се погубува, а таа е ослободена. Гемарата објаснува дека Тората ја поштедува од сожалување, бидејќи е малолетна. Рава го наведува паралелното правило за момче од девет години (Мишна Нида 5:5). Прашањето останува нерешено.

За Мишна Кетубот 1:3 и брачниот износ. Рава пропишува дека чинот на возрасен маж со девојче помало од три години нема никакво правно дејство и како причина го наведува заздравувањето на телото на толку мало девојче. Денес таков чин е тешко кривично дело против дете.

“О, верници, ако некој грешник ви донесе некаква вест, добро проверете ја, не знаејќи некому зло да не му направите, па, заради тоа што сте го сториле да се покаете.”

“Не зборувај го тоа што не го знаеш! И слухот, и видот, и разумот – за сето тоа навистина ќе се одговара.”

“О, верници, должностите кон Аллах извршувајте ги и праведно сведочете! Омразата која кон некои луѓе ја имате нека не ве натера неправедни да бидете! Праведни бидете, тоа е најблиску до богобојазливоста, и плашете се од Аллах, бидејќи Аллах добро знае што правите!”

“А тебе ти објавуваме Книга, со Вистината, да ги потврди книгите пред неа објавени и над нив да бдее. И ти суди им според тоа што го објавува Аллах и не следи ги желбите нивни, и не отстапувај од Вистината која ти доаѓа; на сите вас закон и правец ви пропишавме! А да сакаше Аллах, ќе ве направеше следбеници на една вера, но, Тој сака да ве искуша во тоа што ви го пропишува, затоа натпреварувајте се кој повеќе добрини ќе прави; кај Аллах сите ќе се вратите, па Тој ќе ве извести за тоа за што не се согласувавте.”

“Кажи: „Зарем за Господар да барам некој друг освен Аллах, кога Тој е Господар на сè?“ Што и да направи некој, за себе си прави, и секој грешник само својот товар ќе си го носи. На крајот кај Господарот свој ќе се вратите и Тој ќе ве извести за тоа за што не се согласувавте.”