Краток одговор
Талмудот раскажува приказна во која човек наречен Јешу е обесен во предвечерието на Пасха (Санхедрин 43а). Повеќето научници ја читаат приказната како приказна за Исус. Во приказната, гласник прво четириесет дена повикувал секој што може да зборува во негова одбрана. Обвиненијата биле магија и заведување на Израил да обожува идоли. Средновековните ракописи го нарекуваат Јешу ха-Ноцри, ‘Исус Назареецот’. Приказната не се согласува со новозаветните Евангелија за судот, начинот, обвинението и траењето на судењето. Куранот го пренесува тврдењето „Ние го убивме Месих, Иса“ и одговара: „ниту го убија ниту го распнаа“ (4:157).
Целосно објаснување
Што вели Санхедрин 43а
Вавилонскиот Талмуд, уреден околу 500-600 н.е., ги бележи расправите на рабините за Мишната. Мишната е кодексот на еврејското право, составен околу 200 н.е. ‘Санхедрин 43а’ значи страница 43а од Санхедрин, томот за судовите и казните. Таму Мишната вели дека гласник, јавен извикувач, оди пред човекот што се води на погубување. Талмудот прашува дали некогаш гласник излегувал порано. За да приговори, наведува барајта, поука претставена како да доаѓа од раните мудреци. Барајтата е за Јешу. Вели дека требало да биде каменуван за магија и за заведување на Израил да обожува идоли. Гласник повикувал на одбрана четириесет дена. Потоа, вели, бил обесен во предвечерието на Пасха. Ула, учител од 3-4 век, приговара. Оној што ги заведува другите да обожуваат идоли не треба воопшто да добие барање одбрана (Второзаконие 13:8; 13:9 во хебрејскиот). Потоа самиот си одговара: Јешу бил поинаков, бидејќи бил близок до власта. Тревирс Херфорд, англиски научник за рабините, го направил преводот од 1903 што се наведува тука. Во него Ула го нарекува Јешу „еден бунтовник“. Арамејскиот израз зад тоа обично се чита како ‘оној за кого се бара одбрана’.
“И преданието е: Во предвечерието на Пасха го обесија Јешу [Назареецот]. И гласникот одеше пред него четириесет дена (велејќи): ‘[Јешу Назареецот] излегува за да биде каменуван, бидејќи практикуваше магија и го измами и го заведе Израел. Кој знае нешто во негова корист, нека дојде и нека изјави за него.’ И не најдоа ништо во негова корист. И го обесија во предвечерието на Пасха. Ула вели: ‘Зар би се претпоставувало дека [Јешу Назареецот], еден бунтовник, имал нешто во своја корист?’ Тој беше измамник, а Милосрдниот рекол (Втор. xiii. 8): Нема да го поштедиш, ниту ќе го прикриеш. Но со [Јешу Назареецот] беше поинаку, зашто тој беше близок до власта.”
Мишната (6:1) вели дека гласник излегува пред човекот што се води на погубување. Талмудот прашува дали гласник излегувал и порано и наведува барајта (тања, поука претставена како да е од раните мудреци, танаимите, но изоставена од Мишната) како приговор. Барајтата вели дека во предвечерието на Пасха го обесиле Јешу ха-Ноцри. Четириесет дена гласник објавувал дека ќе биде каменуван, бидејќи практикувал магија (кишеф), го поттикнувал Израел на идолопоклонство (хесит) и го заведувал (хидиах), и повикувал секој што знае причина за да го ослободи. Не била најдена ниедна. Ула, учител роден во Палестина од 3-4 век, активен во Вавилонија, приговара: на поттикнувачот на идолопоклонство не му се бара одбрана (Второзаконие 13:9). Самиот си одговара: Јешу бил поинаков, бидејќи бил карув ле-малхут, близок до власта (или до царството). Следува втора барајта за петмина ученици, секој осуден со игра на зборови со еден стих. Таа нема паралела во Мишната, Тосефта или Ерусалимскиот Талмуд. (Сродно предание за Бен Стада, поттикнувач каменуван во Лод, се наоѓа во Ерусалимскиот Талмуд, Санхедрин 7:12, а Санхедрин 67а додава дека бил обесен во предвечерието на Пасха; дали тој е Исус, е спорно.) Ракописи: ракописот Фиренца II.I.7-9 (1177), ракописот Карлсруе (Ројхлин) 2 и ракописот Јад ха-Рав Херцог 1 гласат Јешу ха-Ноцри, а Фиренца додава ‘во предвечерието на саботата’; во ракописот Минхен 95 (1342) името е избришано (според Шефер 2007, стр. 64-65 и 133-140, а за Фиренца и Минхен според Рабиновиц преку Далман 1893). Пасусот го нема во стандардниот печатен (вилнски) текст; изданието Корен/Штајнзалц го враќа.
Кој е Јешу? Ракописите
Стандардниот печатен Талмуд го нема пасусот. Херфорд го печател од ракописите, рачно напишаните преписи, и од раните изданија. Три ракописи гласат Јешу ха-Ноцри, Исус Назареецот. Едниот е во Фиренца, датиран 1177. Другите два се познати како Карлсруе 2 и Херцог 1. Во еден минхенски ракопис датиран 1342 (Минхен 95) името е избришано. Повеќето современи научници сметаат дека Јешу ха-Ноцри од Вавилонскиот Талмуд е Исус од Назарет таков каков што го замислувале рабините. Херфорд е еден од нив. Таков е и Петер Шефер, германски научник за древниот јудаизам, во својата книга Исус во Талмудот од 2007. Малцинство не се согласува. Јохан Мајер, научник за древниот јудаизам, тврдел во 1978 дека врската со Исус била направена доцна.
Мишната (6:1) вели дека гласник излегува пред човекот што се води на погубување. Талмудот прашува дали гласник излегувал и порано и наведува барајта (тања, поука претставена како да е од раните мудреци, танаимите, но изоставена од Мишната) како приговор. Барајтата вели дека во предвечерието на Пасха го обесиле Јешу ха-Ноцри. Четириесет дена гласник објавувал дека ќе биде каменуван, бидејќи практикувал магија (кишеф), го поттикнувал Израел на идолопоклонство (хесит) и го заведувал (хидиах), и повикувал секој што знае причина за да го ослободи. Не била најдена ниедна. Ула, учител роден во Палестина од 3-4 век, активен во Вавилонија, приговара: на поттикнувачот на идолопоклонство не му се бара одбрана (Второзаконие 13:9). Самиот си одговара: Јешу бил поинаков, бидејќи бил карув ле-малхут, близок до власта (или до царството). Следува втора барајта за петмина ученици, секој осуден со игра на зборови со еден стих. Таа нема паралела во Мишната, Тосефта или Ерусалимскиот Талмуд. (Сродно предание за Бен Стада, поттикнувач каменуван во Лод, се наоѓа во Ерусалимскиот Талмуд, Санхедрин 7:12, а Санхедрин 67а додава дека бил обесен во предвечерието на Пасха; дали тој е Исус, е спорно.) Ракописи: ракописот Фиренца II.I.7-9 (1177), ракописот Карлсруе (Ројхлин) 2 и ракописот Јад ха-Рав Херцог 1 гласат Јешу ха-Ноцри, а Фиренца додава ‘во предвечерието на саботата’; во ракописот Минхен 95 (1342) името е избришано (според Шефер 2007, стр. 64-65 и 133-140, а за Фиренца и Минхен според Рабиновиц преку Далман 1893). Пасусот го нема во стандардниот печатен (вилнски) текст; изданието Корен/Штајнзалц го враќа.
“И преданието е: Во предвечерието на Пасха го обесија Јешу [Назареецот]. И гласникот одеше пред него четириесет дена (велејќи): ‘[Јешу Назареецот] излегува за да биде каменуван, бидејќи практикуваше магија и го измами и го заведе Израел. Кој знае нешто во негова корист, нека дојде и нека изјави за него.’ И не најдоа ништо во негова корист. И го обесија во предвечерието на Пасха. Ула вели: ‘Зар би се претпоставувало дека [Јешу Назареецот], еден бунтовник, имал нешто во своја корист?’ Тој беше измамник, а Милосрдниот рекол (Втор. xiii. 8): Нема да го поштедиш, ниту ќе го прикриеш. Но со [Јешу Назареецот] беше поинаку, зашто тој беше близок до власта.”
Тврди дека најизричните пасуси за Исус се јавуваат само во Вавилонскиот Талмуд и потекнуваат најрано од крајот на третиот или почетокот на четвртиот век. Ги чита како намерни контраприкази на Евангелијата, напишани од рабини што го познавале Новиот завет, особено Евангелието според Јован, веројатно преку Диатесаронот или Пешита на сириската црква. Расказот за погубувањето одговара на расказот за страдањата во Евангелијата така што смртта ја претставува како законска пресуда на еврејски суд. Расказите ги смета за полемика, а не за историја.
Тврди дека ниеден ран рабински пасус јасно не се однесува на Исус и дека пасусите што го именуваат, меѓу нив Санхедрин 43а и 107б, го добиле името подоцна, главно откако Талмудот бил завршен.
Како приказната се разликува од Евангелијата
Приказната им противречи на новозаветните Евангелија речиси во секоја точка. Во Евангелијата го осудува римски управител. Во Талмудот го осудува еврејски суд. Евангелијата го распнуваат жив. Талмудот најавува каменување и известува за бесење. Во рабинското право бесењето следи по каменувањето. Се беси мртвото тело, и се симнува истиот ден (Мишна Санхедрин 6:4). Обвиненијата во Евангелијата се хула и ‘Цар на Евреите’. Обвиненијата во Талмудот се магија и заведување во идолопоклонство. Судењето во Евангелијата трае од една ноќ до следното утро. Гласникот во Талмудот повикува четириесет дена. Таму каде што приказната се среќава со Евангелијата, тоа е ехо од нив. Нејзиниот датум, предвечерието на Пасха, е на Јован. Нејзиното „го заведе“ е како „го мами народот“ (Јован 7:12). Шефер тврди дека вавилонските рабини го знаеле Евангелието по Јован и ја напишале својата приказна како одговор на него.
“И преданието е: Во предвечерието на Пасха го обесија Јешу [Назареецот]. И гласникот одеше пред него четириесет дена (велејќи): ‘[Јешу Назареецот] излегува за да биде каменуван, бидејќи практикуваше магија и го измами и го заведе Израел. Кој знае нешто во негова корист, нека дојде и нека изјави за него.’ И не најдоа ништо во негова корист. И го обесија во предвечерието на Пасха. Ула вели: ‘Зар би се претпоставувало дека [Јешу Назареецот], еден бунтовник, имал нешто во своја корист?’ Тој беше измамник, а Милосрдниот рекол (Втор. xiii. 8): Нема да го поштедиш, ниту ќе го прикриеш. Но со [Јешу Назареецот] беше поинаку, зашто тој беше близок до власта.”
Го опишува погубувањето со каменување. Потоа: сите што се каменуваат се бесат, според мислењето на рабинот Елиезер; мудреците велат дека се бесат само хулителот и идолопоклоникот. Се беси мртвото тело, на столб, и веднаш се симнува, бидејќи Второзаконие 21:22-23 забранува да се остави преку ноќ. Така, во рабинскиот закон бесењето следува по смртта со каменување; тоа не е начин на убивање.
“И така Пилат, сакајќи да му угоди на народот, им го пушти Варава, а Исус, откако Го камшикува, Го предаде да биде распнат.”
“Ја чувте хулата: што мислите? А сите Го осудија дека е виновен за смрт.”
“И натписот на Неговата вина беше напишан одозгора: ЦАРОТ НА ЕВРЕИТЕ.”
“И веднаш наутро првосвештениците се советуваа со старешините и книжниците и со целиот совет, Го врзаа Исус, Го одведоа и Го предадоа на Пилат.”
“А беше подготовката за Пасха, околу шестиот час: и им рече на Евреите: Ете го вашиот Цар!”
“И имаше многу шепотење меѓу народот за Него: зашто едни велеа: Тој е добар човек: а други велеа: Не; туку го мами народот.”
Тврди дека најизричните пасуси за Исус се јавуваат само во Вавилонскиот Талмуд и потекнуваат најрано од крајот на третиот или почетокот на четвртиот век. Ги чита како намерни контраприкази на Евангелијата, напишани од рабини што го познавале Новиот завет, особено Евангелието според Јован, веројатно преку Диатесаронот или Пешита на сириската црква. Расказот за погубувањето одговара на расказот за страдањата во Евангелијата така што смртта ја претставува како законска пресуда на еврејски суд. Расказите ги смета за полемика, а не за историја.
| Точка | Евангелијата | Талмудот |
|---|---|---|
| Кој го осудува | Римски управител | Еврејски суд |
| Како умира | Распнат жив | Најавено каменување, известено бесење |
| Обвиненијата | Хула, и ‘Цар Јудејски’ | Волшебништво, и заведување на Израел да обожува идоли |
| Судењето | Од една ноќ до следното утро | Гласник четириесет дена повикува на одбрана |
| Денот | Пред Пасха, кај Јован | Пред Пасха |
Куранот вели дека ниту го убиле ниту го распнале.
Одговорот на Куранот
Ајетот почнува со арапското ва-кавлихим, ‘и поради нивните зборови’: „Ние го убивме Месих, Иса, синот Мерјемин“. Англискиот превод што се користи тука, од Јусуф Али, додава ‘(фалејќи се)’ во загради. Тоа е додаток на преведувачот. Куранот одговара: „ниту го убија ниту го распнаа, туку само им се причини“ (4:157). Оние што се разидуваат, вели тој, „само се сомневаа; за тоа ништо сигурно не знаеја, само нагаѓаа“. Бог го воздигнал Исус кон Себе и го исчистил (4:158; 3:55). Бидејќи убиството не се случило, исламот не ја става вината за неговата крв врз никого. Не обвинува никого што живее денес за една стара приказна: „секој грешник само својот товар ќе си го носи“ (6:164).
“И поради зборовите нивни: „Ние го убивме Месих, Иса, синот Мерјемин, Аллаховиот Пратеник.“ А ниту го убија ниту го распнаа, туку само им се причини! Тие што не се согласуваа во мислењата за него, тие за тоа само се сомневаа; за тоа ништо сигурно не знаеја, само нагаѓаа; а сигурно е дека не го убија,”
“туку Аллах го воздигна кон Себе! А Аллах е Силен и Мудар.”
“И кога Аллах рече: О, Иса, Јас душата ќе ти ја земам и кон Себе ќе те воздигнам! Ќе те спасам од неверниците и ќе сторам тие што те следат да бидат над неверниците сè до Судниот ден! Потоа Мене ќе ми се вратите, па Јас ќе ви пресудам за тоа за што не се согласувавте!”
“Кажи: „Зарем за Господар да барам некој друг освен Аллах, кога Тој е Господар на сè?“ Што и да направи некој, за себе си прави, и секој грешник само својот товар ќе си го носи. На крајот кај Господарот свој ќе се вратите и Тој ќе ве извести за тоа за што не се согласувавте.”
Одговорите, и реплики
Куран 4:157 — сура Ен-Ниса, ајет 157
“И поради зборовите нивни: „Ние го убивме Месих, Иса, синот Мерјемин, Аллаховиот Пратеник.“ А ниту го убија ниту го распнаа, туку само им се причини! Тие што не се согласуваа во мислењата за него, тие за тоа само се сомневаа; за тоа ништо сигурно не знаеја, само нагаѓаа; а сигурно е дека не го убија,”
Наведено за
Куранот дошол шест века по Исус, подоцна од барајтата. Ако доцната приказна не е сведок, ни негирањето на Куранот не е сведок, а муслиманските толкувачи не се согласуваат кој бил распнат наместо него.
Одговорот
Преданијата на толкувачите навистина се разликуваат. Ет-Табери, толкувач на Куранот од 10 век, бележи неколку и кажува кое го претпочита. Раниот историчар Ибн Исхак своето го завршува со ‘Бог најдобро знае’. Муслиманите ги сметаат тие за преданија, а не за објава. Самиот ајет вели само дека Исус не бил убиен ниту распнат, дека така само им се причинило, и дека Бог го воздигнал. Куранот не тврди дека е човечки запис пренесен од сведоци. Тврди дека е од Бог, а страницата го застапува тоа на своите страници за Куранот.
Каде завршува — Човечките извештаи за тоа што му се случило на Исус не се согласуваат, како што вели ајетот. Негирањето на Куранот стои или паѓа со Куранот, а не со некое предание за него.
Куран 4:157 — сура Ен-Ниса, ајет 157
“И поради зборовите нивни: „Ние го убивме Месих, Иса, синот Мерјемин, Аллаховиот Пратеник.“ А ниту го убија ниту го распнаа, туку само им се причини! Тие што не се согласуваа во мислењата за него, тие за тоа само се сомневаа; за тоа ништо сигурно не знаеја, само нагаѓаа; а сигурно е дека не го убија,”
Наведено за
Ниеден Евреин никогаш не го нарекол Исус Месија, а камоли ‘Аллахов Пратеник’. Санхедрин 43а го нарекува волшебник. Значи, Куранот им става зборови во уста на Евреите.
Одговорот
Титулите не мора да бидат верување на оние што зборуваат. Ибн Кесир, толкувач на Куранот од 14 век, ги објаснува како потсмев, со значење: овој човек што го тврди тој ранг, ние го убивме. Многубошците од Мека се потсмевале на истиот начин со Веровесникот (ﷺ), со неговото сопствено тврдење за објава (15:6). Поентата на ајетот е тврдењето за убиство, а вели дека тоа тврдење е лажно.
Каде завршува — Ајетот пренесува тврдење дека е убиен човекот што тврдел дека е Месијата. Она што го негира е убиството.
Гледишта
Традиционално еврејско читање
Пасусот е барајта, поука што им се припишува на раните мудреци. Се наведува за да се провери една правна точка за гласникот. Покажува суд што четириесет дена бара основа за ослободување. Средновековните рабини не се согласувале дека секој пасус за Јешу значи Исус од Назарет.
Барајтата се наведува во правна расправа за гласникот пред погубувањето. Прикажува суд што бара одбрана четириесет дена.
Побивање
Прашањето не е дали судот во приказната бил праведен. Прашањето е дали убиството се случило. Клаузнер, еврејски историчар од 20 век, гласникот од четириесет дена го оценил како приказна раскажана со цел, тешко прифатлива како историја. Куранот вели дека убиството не се случило (4:157).
Овој Јешу не е Исус од Назарет. Името било често, а некои средновековни рабини негирале дека овие пасуси се однесуваат на Исус.
Побивање
Најстарите ракописи гласат Јешу ха-Ноцри, Исус Назареецот. Повеќето научници, меѓу нив Херфорд и Шефер, го читаат пасусот како пасус за Исус. А ако не е за Исус, не кажува ништо за тоа што му се случило.
Христијанско апологетско читање
Христијаните покажуваат на Санхедрин 43а како нехристијански сведок дека Исус бил погубен во предвечерието на Пасха, како што вели Евангелието по Јован. Додаваат дека дури ни рабините што му се спротивставувале не негирале дека умрел.
Барајтата погубувањето што го опишува го става во предвечерието на Пасха, денот што го дава Јован.
Побивање
Приказната се разликува од Евангелијата за судот, начинот, обвинението и траењето на судењето. Таму каде што се среќава со нив, е ехо од нив. Шефер тврди дека нејзините рабини го знаеле Евангелието по Јован, па заедничкиот датум не е втор сведок.
Непријателски извор што прифаќа дека бил погубен е независна потврда за тоа.
Побивање
Доаѓа од рабини што, според Шефер, ги знаеле Евангелијата, па не е независен. А 4:157 не негира дека луѓето верувале оти бил убиен. Вели „само им се причини“.
Историчари на Талмудот
Приказните за Исус во Вавилонскиот Талмуд се доцни, и напишани за да им одговорат на христијанските тврдења. Тие ни кажуваат како рабините го гледале христијанството, а не како живеел Исус.
Шефер ги датира изричните пасуси за Исус најрано во крајот на третиот век. Ги чита како одговори на Евангелијата, особено на Јован.
Побивање
Ако е така, приказната им одговара на Евангелијата. Не е посебен сведок за тоа што му се случило на Исус.
Мајер тврдел дека името во овие пасуси било додадено доцна.
Побивање
Повеќето научници не се согласуваат, а најстарите ракописи го именуваат. Ако Мајер е во право, пасусот воопшто не кажува ништо за Исус.
Исламското гледиште
Исус не бил ниту убиен ниту распнат; Бог го воздигнал кон Себе. Куранот го пренесува тврдењето за неговото убиство и го негира, а извештаите што меѓусебно не се согласуваат одговараат на ‘нагаѓањето’ што тој го опишува. Никој не ја носи вината за неговата крв, и никој не го носи туѓиот грев.
Куранот вели дека Исус не бил убиен ниту распнат, туку така само им се причинило. Бог го воздигнал кон Себе.
Санхедрин 43а и Евангелијата не се согласуваат за судот, начинот, обвинението и траењето на постапката.
Убиството не се случило, па исламот не ја става вината за крвта на Исус врз никого, ниту Евреин ниту Римјанин. Исто така ја отфрла наследената вина.