Краток одговор
Џихад значи настојување, односно вложување труд, на Божјиот пат. Не значи ‘света војна’. Арапскиот збор за војна е харб, што е друг збор. Ниту еден арапски израз што значи ‘света војна’ не се наоѓа во Куранот ниту во кажувањата на Веровесникот (ﷺ). На еден човек што сакал да оди да се бори му рекол својот џихад да го прави во служење на своите родители. И кажувањето против неправдата го сметал за џихад. Борбата е еден облик на џихад. Дозволена е само во границите што ги поставил Бог, и само законска власт може да објави војна. Никој не смее да го земе законот во свои раце.
Целосно објаснување
Што значи зборот
Џихад доаѓа од еден арапски корен што значи труд и настојување. Куранот го користи за труд од секаков вид на Божјиот пат. Значи, борбата на муслиманот против сопствените мани, против сиромаштијата или против неправдата може сите да бидат џихад. Сура ел-Фуркан е поглавје објавено во Мека, пред воопшто да биде дозволена борбата. Во неа на Веровесникот (ﷺ) му се кажува силно да се бори против неверниците „со Куранот“, односно со неговата порака. Друг ајет им ветува упатство на сите што се трудат на Божјиот пат. Друг вели дека кој се бори, се бори за доброто на сопствената душа.
“затоа не отстапувај им на неверниците и со Куранот бори се против нив со голема борба.”
“Тие кои поради Нас се борат, Ние, сигурно, на патиштата Наши ќе ги упатиме, а Аллах е навистина со тие што прават добри дела!”
“А тој што се бори – само за себе се бори, навистина, Аллах е независен од сите светови.”
“И борете се, поради Аллах, така како што треба да се борите! Тој вас ве избра и во верата ништо тешко не ви пропиша, во верата на вашиот предок Ибрахим. Аллах одамна муслимани ве нарекол, и во овој Куран, за Пратеникот да биде сведок против вас, и за вие да бидете сведоци против останатите луѓе. Затоа, намаз (молитва) извршувајте и зекат давајте и до Аллах цврсто држете се. Тој е вашиот Господар, па колку прекрасен Господар и колку прекрасен Помагач!”
Џихадот со сопствените зборови на Веровесникот (ﷺ)
Веровесникот (ﷺ) на зборот му дал широко значење. Еден доброволец го вратил дома својот џихад да го прави во грижата за своите родители. Рекол дека кој се бори против неправедниците со својот јазик е верник. На жените им рекол и дека најдобриот џихад за нив е добро извршен аџилак (Хаџ, аџилакот во Мека).
Абдуллах ибн Амр пренесува дека еден човек побарал дозвола од Веровесникот (ﷺ) да оди во џихад. Веровесникот прашал дали неговите родители се живи. Кога рекол да, Веровесникот му рекол: тогаш твојот џихад нека биде во служењето на нив.
Абдуллах ибн Месуд пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека секој веровесник пред него имал ученици што го следеле неговиот пат; потоа дошле наследници што зборувале она што не го правеле и правеле она што не им било наредено. Кој се бори против нив со својата рака е верник, кој се бори против нив со својот јазик е верник, и кој се бори против нив со своето срце е верник.
Аиша пренесува дека рекла оти џихадот се смета за најдоброто дело и прашала дали и жените не треба да се борат. Веровесникот (ﷺ) одговорил дека најдобриот џихад за нив е аџилак (Хаџ) извршен добро и примен.
| Облик | Што било кажано |
|---|---|
| Со Куранот | Во Мека, пред да биде дозволена борбата: залагај се силно со неговата порака |
| Служење на родителите | Доброволец за битка бил вратен дома за својот џихад да го прави во служењето на нив |
| Јавно зборување | Кој се бори против неправедниците со својот јазик е верник |
| Аџилак | За жените, најдобриот џихад е добро извршениот аџилак |
| Борба | Само во рамки, и објавена само од законски владетел |
Од каде доаѓа ‘света војна’
Арапскиот има свој збор за војна, харб, и Куранот го користи, како во 8:57. Изразот ‘света војна’ (ел-харб ел-мукаддеса) не се појавува никаде во Куранот ниту во хадисот (запишаните кажувања и дела на Веровесникот (ﷺ)). Еден познат англиски превод на Сахих Муслим 1731 наредбите на Веровесникот (ﷺ) до неговите команданти ги преведува како ‘водете света војна’. Но арапскиот збор таму е угзу, што значи ‘излезете во поход’. Зборот ‘света’ го додал преведувачот.
“Ако во борбата се судриш со нив, казни ги така што поради нив да се разбегаат тие што се зад нив, за да примат поука!”
Во овој широко користен англиски превод на Сахих Муслим, наредбата на Веровесникот (ﷺ) до неговите команданти во хадисот 1731, арапското угзу (излезете во поход), е преведена како ‘Водете света војна’. Арапскиот нема збор што значи ‘свет’.
Бурејде пренесува дека кога Веровесникот (ﷺ) поставувал командант, му велел да се плаши од Аллах и да биде добар кон своите луѓе, и да не краде од пленот, да не прекршува заложба, да не ги осакатува мртвите и да не убива деца. Пред каква било борба на непријателот требало да му се понудат три избори: да го прифати исламот; ако не, да плаќа џизје, и тогаш муслиманите мора да се воздржат од нив; и само ако двете се одбиени, да се бори.
Како вестите го направија ‘џихад’ збор за слоган
Во англискиот јазик зборот го сменил значењето. Речникот Кембриџ џихад најпрвин го дефинира како религиозна борба против злото во себеси или во општеството. Сега дава и втора употреба: војна или тероризам што ги вршат некои муслимански екстремисти. Вестите многу придонеле таа втора употреба да се рашири. Една студија на Универзитетот во Кардиф за британските весници од 2000 до 2008 година нашла дека 36% од написите за британските муслимани биле за тероризам. Именките што најчесто се употребувале за британските муслимани биле терорист, екстремист, исламист, бомбаш самоубиец и милитант. Во такво известување ‘џихад’ станал брз збор за напад. Таа употреба е погрешна и неинформирана. Зема еден облик на џихад, борбата, ги отстранува границите што исламот ѝ ги поставува, и зборот им го предава токму на оние што ги кршат тие граници.
Џихад најпрвин го дефинира како, во исламот, религиозна борба против злото во себеси или во општеството. Зборот го дава и како употребен за војна или тероризам што го вршат некои муслимански екстремисти против луѓе за кои веруваат дека се закана за нивната вера.
Студија на британските национални весници од 2000 до 2008. Нашла дека 36% од написите за британските муслимани биле за тероризам или војната против тероризмот, дека именките што најчесто се употребувале во врска со британските муслимани биле терорист, екстремист, исламист, бомбаш самоубиец и милитант, со многу малку позитивни именки како научник, и дека најчестите придавки биле радикален, фанатичен, фундаменталистички, екстремистички и милитантен.
Борбата: дозволена, но во граници
Борбата е еден облик на џихад. Во книгите на исламското право, поглавјето наречено Книга за џихадот е законот за војна, а тоа е закон на граници и го забранува тероризмот во сите негови грди облици. Првата дозвола за борба им била дадена на луѓе што биле нападнати и угнетени. Секоја борба е врзана со наредба да не се преминуваат границите. Веровесникот (ﷺ) го забранил убивањето жени и деца. На секој командант му кажувал да не прекршува заложба и да не ги осакатува мртвите. Некои луѓе не војувале против муслиманите поради нивната вера и не ги прогониле од нивните домови. Кон нив Куранот дозволува добрина и праведност, „Аллах (﷾), навистина, ги сака тие што се праведни“. Целосниот закон за војна и забраната на исламот за тероризмот се изложени на посебни страници.
“Им се дозволува одбрана на тие што од други ќе бидат нападнати, бидејќи им се врши насилство – а Аллах е навистина кадарен да им помогне.”
“И борете се на Аллаховиот пат против тие што се борат против вас, но не преминувајте ги границите! Аллах, навистина, не ги сака тие што ги пречекоруваат границите.”
Ибн Омер пренесува дека за време на еден од походите на Веровесникот (ﷺ) била најдена убиена жена, и Веровесникот го забранил убивањето на жени и деца.
Бурејде пренесува дека кога Веровесникот (ﷺ) поставувал командант, му велел да се плаши од Аллах и да биде добар кон своите луѓе, и да не краде од пленот, да не прекршува заложба, да не ги осакатува мртвите и да не убива деца. Пред каква било борба на непријателот требало да му се понудат три избори: да го прифати исламот; ако не, да плаќа џизје, и тогаш муслиманите мора да се воздржат од нив; и само ако двете се одбиени, да се бори.
“Аллах не ви забранува да чините добро и да бидете праведни кон тие што не војуваат против вас заради верата и кои од родниот крај не ве прогонуваат – Аллах, навистина, ги сака тие што се праведни –”
Само под законска власт
Војна во исламот не објавуваат поединци или групи. Веровесникот (ﷺ) владетелот го нарекол штит зад кој се борат муслиманите. Муслиманските правници (учени на исламското право) сметаат дека одлуката за одење во војна му припаѓа на законскиот владетел. Единствениот исклучок е одбраната од ненадеен напад кога нема време да се праша тој. Сметаат и дека судењето и казната му припаѓаат на законски суд со квалификуван судија. Ниту еден поединец не смее да одлучува кого да убие или казни.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол: кој му се покорува на владетелот, мене ми се покорува, а кој не му се покорува, мене не ми се покорува. Владетелот (имамот) е штит: зад него се води борбата и преку него се бара заштита. Ако наредува богобојазливост и владее праведно, тој е награден, а ако не, товарот е врз него.
Ибн Кудаме, ханбелиски правник, смета дека прашањето на џихадот му е доверено на владетелот (имамот) и на неговата проценка, и дека луѓето мора да му се покоруваат во тоа. Прави еден исклучок: ако непријателот нападне ненадејно и нема време да се праша владетелот, луѓето можат да се бранат без негова дозвола. Исто така смета дека муслиман што ќе влезе во немуслиманска земја со ветување за безбедност (аман) не смее да ги изневери нејзините жители или да им го земе имотот, затоа што безбедноста му била дадена со разбирање дека нема да ги изневери, дури и ако тоа не било кажано со зборови.
Ибн Кудаме, ханбелиски правник, смета дека, како правило, никој не смее да изврши одредена казна (хадд) освен владетелот (имамот) или оној што тој ќе го овласти да постапува во негово име. Единствениот исклучок што го дозволува е еден стар пропис за господарот и неговиот сопствен роб, кој денес нема примена.
Групи што го злоупотребуваат зборот
Некои вооружени групи го ставиле зборот во своите имиња. Меѓу нив се Египетскиот исламски џихад, Палестинскиот исламски џихад и Унијата на исламскиот џихад. Британија ги забранува сите три како терористички организации. Тие грешат што зборот го користат за она што го прават, затоа што исламот го забранува тероризмот. Веровесникот (ﷺ) го забранил убивањето жени и деца. Рекол дека кој ќе крене против својата заедница, удирајќи ги подеднакво добрите и лошите, нема ништо со него. Во 2014 година, повеќе од 120 муслимански научници му напишале на водачот на групата што се нарекува Исламска држава. Меѓу нив бил и Големиот муфтија на Египет. Му рекле дека убивањето невини е забрането во исламот. Една група не може она што исламот го забранува да го претвори во џихад со тоа што ќе си го даде тоа име.
Списокот на британската влада со организации забранети според Законот за тероризам од 2000. Во него се Египетскиот исламски џихад и Палестинскиот исламски џихад (двата забранети во март 2001), Унијата на исламскиот џихад (јули 2005) и Харакат-ул-Џихад-ул-Ислами (октомври 2005).
Ибн Омер пренесува дека за време на еден од походите на Веровесникот (ﷺ) била најдена убиена жена, и Веровесникот го забранил убивањето на жени и деца.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол: кој ќе ја нападне својата заедница, удирајќи ги подеднакво добрите и лошите, не поштедувајќи ги ни верниците, и не држејќи го зборот кон оние на кои им е дадена заложба за безбедност, нема ништо заедничко со мене, и јас немам ништо заедничко со него.
Отворено писмо од муслимански научници, муфтии и имами од целиот свет до водачот на групата што се нарекува Исламска држава. Меѓу потписниците се Шевки Аллам, Големиот муфтија на Египет, и Абдуллах бин Бејјах, со научници и водачи од Нигерија, Пакистан, Индонезија и Северна Америка. Неговото резиме набројува што, според него, е забрането во исламот, меѓу другото: убивањето невини; убивањето пратеници, а со тоа и новинари и хуманитарни работници; прогласувањето луѓе за немуслимани освен ако отворено не изјават неверување; повредувањето или лошото постапување со христијаните или кои било луѓе на Писмото; присилувањето луѓе да се преобратат; мачењето луѓе; и осакатувањето на мртвите. Додава дека враќањето на ропството е забрането во исламот, затоа што е укинато со општ консензус, и го осудува неговото земање жени како конкубини како оживување на смутња и расипаност.
Тоа му штети на исламот, и не дава резултат
Да се наштети на невини луѓе, било да се жени, деца или други што не се борат, е спротивно на шеријатот. Тоа исто така му дава лошо име на исламот, ги одбива луѓето што размислувале да станат муслимани, и им дава оружје на оние што го мразат исламот. И оние што го мразат исламот, и екстремистите, сакаат муслиманот да стане насилен, за да бидат обвинети сите муслимани: не паѓајте во нивната стапица. Теророт ретко постигнал она за што тврдел дека се бори. Муслиман што се чувствува оштетен треба да зборува јавно, да бојкотира, да протестира мирно, да гласа или да се кандидира, во рамките на законот, и никогаш самиот да не посегне по насилство.
Ибн Омер пренесува дека за време на еден од походите на Веровесникот (ﷺ) била најдена убиена жена, и Веровесникот го забранил убивањето на жени и деца.
Рабах ибн Рабиʻ пренесува дека на еден поход Веровесникот (ﷺ) нашол луѓе собрани околу една жена што била убиена. Рекол дека таа не била од оние против кои требало да се бори. Испратил порака до Халид ибн ел-Велид, кој ја водел претходницата: не убивај жена ниту наемен работник.
Џабир пренесува дека на еден поход Абдуллах ибн Убејј, водач на лицемерите, се заканил дека почитуваните ќе ги истераат понизните од Медина. Омер го замолил Веровесникот (ﷺ) да му дозволи да му ја отсече главата на човекот. Веровесникот (ﷺ) рекол: остави го, за луѓето да не велат дека Мухамед ги убива своите другари.
Енес ибн Малик пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол: олеснувајте им на луѓето и не отежнувајте им; радувајте ги со добри вести и не одбивајте ги.
Го именува ‘кумулативниот екстремизам’: начинот на кој еден облик на екстремизам може да се храни од другите облици и да ги засилува. Подоцнежните автори го користат за крајно десничарските групи и за насилните екстремисти што се повикуваат на исламот, при што секоја страна расте од делата на другата.
Истражување на 648 терористички групи активни меѓу 1968 и 2006 година, од кои 268 престанале да постојат. Од оние што престанале, 43 проценти се свртеле кон политичкиот процес, а 40 проценти биле завршени со полициска и разузнавачка работа. Воената сила завршила малку групи, а само околу една од десет победила.
Тарик ибн Шихаб пренесува дека еден човек го прашал Веровесникот (ﷺ), додека ја ставал ногата во стремето, кој џихад е најдобар. Тој рекол: збор на вистината изговорен пред неправеден владетел.
Гледишта
Вообичаената замерка: џихад е света војна
Многу критичари велат дека џихад значи света војна: религиозна должност да се бориш против неверниците сè додека не се потчинат.
Критичарите велат дека џихад значи света војна, должност да се бориш против неверниците сè додека не се потчинат.
Побивање
Куранот џихад го користи за настојување од секаков вид, дури и за борба со самиот Куран во Мека, пред да биде дозволена каква било борба. Веровесникот (ﷺ) служењето на родителите го нарекол џихад. Во еден познат англиски превод, зборот ‘света’ го додал преведувачот. Таму каде што џихад навистина значи борба, одлуката му припаѓа на законскиот владетел. А секоја борба е врзана со наредбата да не се преминуваат границите. Сликата за света војна многу им должи на вестите, каде што џихад станал брз збор за тероризам. Една студија на Универзитетот во Кардиф нашла дека 36% од написите во британскиот печат за британските муслимани биле за тероризам.
Критичарите посочуваат вооружени групи што се нарекуваат ‘Исламски џихад’ како доказ за значењето на зборот.
Побивање
Името не го прави делото законско. Британија ги забранува Египетскиот исламски џихад, Палестинскиот исламски џихад и Унијата на исламскиот џихад како терористички групи, а исламот го забранува она што тие го прават. Веровесникот (ﷺ) го забранил убивањето жени и деца. И се одрекол од секој што ги удира подеднакво добрите и лошите. Во 2014 година, повеќе од 120 муслимански научници, меѓу нив и Големиот муфтија на Египет, напишале дека убивањето невини е забрането во исламот. Овие групи грешат што го користат зборот. А вестите грешат што нивната употреба ја земаат за негово значење.
Исламското гледиште
Џихад значи настојување на Божјиот пат. Може да биде против сопствените мани, за своите родители, или против неправдата со јазикот. Кога законска власт ќе објави војна, може да биде и во битка, секогаш во границите што ги поставил Бог. Веровесникот (ﷺ) секоја борба ја врзал со граници што ниту еден муслиман не смее да ги премине.
Куранот џихад го користи за настојување од секаков вид. Тоа вклучува борба со самиот Куран во Мека, пред да биде дозволена каква било борба.
Веровесникот (ﷺ) служењето на родителите и кажувањето против неправедниците ги нарекол облици на џихад. Добриот аџилак го нарекол најдобар џихад за жените.
Харб е зборот на Куранот за војна.
Во еден познат англиски превод на Сахих Муслим 1731, зборот ‘света’ го додал преведувачот. Арапското угзу значи излезете во поход.
Дозволата за борба им била дадена на нападнатите и угнетените. Секоја борба е врзана со наредбата да не се преминуваат границите.
Веровесникот (ﷺ) го забранил убивањето жени и деца, прекршувањето заложби и осакатувањето на мртвите.
Одлуката за одење во војна му припаѓа на законскиот владетел, а не на поединци или групи. Единствениот исклучок е одбраната од ненадеен напад.
Групите што ‘џихад’ го ставаат во своите имиња за терористички дела го злоупотребуваат зборот. Веровесникот (ﷺ) го забранил убивањето жени и деца. И се одрекол од секој што ги удира подеднакво добрите и лошите.