Краток одговор
Исламот ја забранува каматата затоа што Бог ја забранил, а и Библијата ја забранувала меѓу Божјиот народ. Куранот вели дека „Аллах (﷾) ја дозволил трговијата, а ја забранил каматата“, што значи давање пари на заем со камата. Им вели на заемодавците да си ја земат назад само првобитната сума: „ниту некого ќе оштетите, ниту ќе бидете оштетени“. Веровесникот (ﷺ) го вбројил јадењето камата меѓу седумте гревови што го уништуваат човекот. Тората, Мојсеевиот закон, им забранува на Израелците да си даваат заем со камата едни на други. Пророкот Езекиел го вбројува давањето со камата меѓу гревовите на човек што „сигурно ќе умре“. Со векови Црквата ја нарекувала лихварството тежок грев. Во 1311-1312 Соборот во Виен, собир на црковни водачи, наредил секој што тврдоглаво го негира ова да биде казнет како еретик. Денес главните цркви прифаќаат умерена камата. Куранот сè уште ја забранува, како што ја забранувал во седмиот век.
Целосно објаснување
Што вели Куранот
Некои луѓе велеле дека трговијата е иста како лихварството (давање пари на заем со камата). Куранот им одговара: Аллах (﷾) ја дозволил трговијата, а ја забранил каматата. Им наредува на верниците да се откажат од секоја камата што сè уште им се должи. Им се заканува на оние што одбиваат со војна од Аллах (﷾) и Неговиот Пратеник (ﷺ). Заемодавец што ќе престане може да ја задржи својата главнина, сумата што првобитно ја позајмил, и ништо повеќе. Значи забраната ја опфаќа секоја камата на заем, а не само високите стапки. Риба е арапскиот збор за оваа добивка.
“Тие што се хранат од каматата нема да се кренат, освен како тој кого допирот на шејтанот го избезумил. Тоа е затоа што велеа: „Каматата е иста како и трговијата“. А Аллах ја дозволил трговијата, а ја забранил каматата. На тој до кого ќе стигне поуката од Господарот негов, па се оттргне од тоа, му припаѓа тоа што претходно го стекнал, а неговиот случај Му е препуштен на Аллах. А тие кои тоа повторно ќе го сторат, ќе бидат жители на Огнот, каде вечно ќе останат.”
“О, верници, плашете се од Аллах и откажете се од тоа што останало од каматата, ако сте верници.”
“Ако не го сторите тоа, ви се навестува војна од Аллах и од Неговиот Пратеник! А ако се покаете, ви припаѓаат главнините од имотите ваши; ниту некого ќе оштетите, ниту ќе бидете оштетени.”
Што учел Веровесникот (ﷺ)
Веровесникот (ﷺ) го именувал јадењето риба меѓу седумте погубни гревови. Меѓу другите се припишувањето соучесници на Аллах (﷾) и неправедното убивање. Забранил и земање камата и плаќање камата. На Опроштајниот аџилак, неговиот последен аџилак, ја прогласил за укината каматата од паганските години. Првата што ја поништил била каматата што му се должела на неговиот сопствен чичко, ел-Абас. Забраната важи за секој муслиман. Не е ограничена на сиромашните или на високите стапки.
Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) им рекол на луѓето да ги избегнуваат седумте погубни гревови. Меѓу нив ги спомнал припишувањето сопатници на Аллах, маѓијата, неправедното убивање, јадењето риба (камата) и јадењето на имотот на сирачето.
Ебу Џухајфе пренесува дека Веровесникот (ﷺ) забранил, меѓу другото, и примање и давање риба (камата).
Во својата Опроштајна хутба Веровесникот (ﷺ) ја прогласил за укината каматата од предисламскиот период, и рекол дека првата камата на неговиот сопствен народ што ја укинува е онаа што му се должела на ел-Аббас ибн Абдулмуталиб, зашто сета е укината.
Што вели Библијата
Тората забранува давање заем со камата на сиромав човек од Божјиот народ, и на брат. Левит вели да не се зема камата, „туку бој се од својот Бог“. Псалмите, хебрејските молитвени песни, го опишуваат човекот што може да живее со Бог како оној што не ги дава своите пари со камата. Езекиел, пророк од шестиот век пр.н.е., ја наведува каматата меѓу гнасотиите на човек што „сигурно ќе умре“. Каде Исус зборува за позајмувањето, вели да се позајмува „не надевајќи се на ништо назад“.
“Ако му позајмиш пари на некој од Мојот народ, на сиромавиот што е кај тебе, немој да бидеш кон него како лихвар, ниту да му наметнуваш камата.”
“Не земај од него камата ниту зголемување: туку бој се од својот Бог; за да може твојот брат да живее со тебе. Не давај му ги своите пари со камата, ниту давај му ја својата храна за зголемување.”
“Кој не ги дава своите пари со камата, ниту зема мито против невиниот. Кој го прави ова, никогаш нема да се поколеба.”
“Давал со камата и земал зголемување: ќе живее ли тогаш? нема да живее: ги направил сите овие гнасотии; сигурно ќе умре; неговата крв ќе биде врз него.”
“Туку љубете ги своите непријатели, и правете добро, и позајмувајте, не надевајќи се на ништо назад; и вашата награда ќе биде голема, и ќе бидете деца на Севишниот: зашто Тој е добар и кон неблагодарните и кон злите.”
Што некогаш учела Црквата
Во поголемиот дел од средниот век Црквата го осудувала давањето на заем со камата како тежок грев. Во 1311-1312 Соборот во Виен одредил дека секој што тврдоглаво тврди дека лихварството не е грев треба да биде казнет како еретик. Еретик е некој што тврдоглаво негира некое учење на верата на Црквата. Истите земји денес функционираат врз каматата, а главните цркви прифаќаат умерена камата. Куранот ја забранил во седмиот век и сè уште ја забранува.
Соборот одредува дека секој што тврдоглаво тврди дека земањето камата не е грев треба да биде казнет како еретик.
“Тие што се хранат од каматата нема да се кренат, освен како тој кого допирот на шејтанот го избезумил. Тоа е затоа што велеа: „Каматата е иста како и трговијата“. А Аллах ја дозволил трговијата, а ја забранил каматата. На тој до кого ќе стигне поуката од Господарот негов, па се оттргне од тоа, му припаѓа тоа што претходно го стекнал, а неговиот случај Му е препуштен на Аллах. А тие кои тоа повторно ќе го сторат, ќе бидат жители на Огнот, каде вечно ќе останат.”
| Извор | За каматата |
|---|---|
| Тората | Без камата на заемите меѓу Божјиот народ |
| Езекиил | Лихварството е меѓу гревовите на човек што „сигурно ќе умре“ |
| Исус | Позајмувајте, „не надевајќи се на ништо назад“ |
| Соборот во Виен, 1311-1312 | Кој тврдоглаво негира дека лихварството е грев, се казнува како еретик |
| Главните цркви денес | Умерената камата е прифатена |
| Куранот | Трговијата е дозволена, а каматата забранета; заемодавачот го зема назад само својата главнина |
Стих по стих
Второзаконие 23:19-20 — Тора (Законот), глава 23, стихови 19-20
“Не давај му на заем со камата на својот брат; камата на пари, камата на храна, камата на што било што се дава на заем со камата: На туѓинец можеш да му дадеш на заем со камата; но на својот брат не давај му на заем со камата: за да те благослови Господ, твојот Бог, во сè за што ќе ја ставиш својата рака во земјата во која одиш за да ја поседуваш.”
Наведено за
Христијаните го читаат ова како доказ дека забраната се однесувала само на сонародниците Израелци, па каматата не е погрешна сама по себе.
Одговорот
Стихот сепак ја забранува каматата меѓу браќа од Божјиот народ. Средновековната Црква го читала ‘брат’ како секој христијанин. Ја осудувала лихварството меѓу христијаните како тежок грев. Соборот во Виен наредил секој што тврдоглаво го негира тоа да биде казнет како еретик. Забраната на Куранот не наведува никаков исклучок за туѓинците. Им вели на верниците да се откажат од секоја камата што сè уште им се должи и да си ја земат назад само главнината.
Каде завршува — Дури и тука Тората ја забранува каматата меѓу Божјиот народ. Забраната на Куранот не наведува таков исклучок.
Матеј 25:26-27 — глава 25, стихови 26-27
“А неговиот господар одговори и му рече: Зол и мрзлив слуго, знаеше дека жнеам каде што не сум сеел и собирам каде што не сум расфрлал: требаше, значи, да ги дадеш моите пари на менувачите, и јас при моето доаѓање ќе го земев своето со камата.”
Наведено за
Христијаните ја читаат параболата за талантите како Исус да прифаќа дека парите можат да заработуваат камата.
Одговорот
Во параболата господарот го суди слугата според зборовите на самиот слуга. Во верзијата на Лука вели: „Од твојата уста ќе те судам“. Се нарекува и себеси човек што жнее што не посеал. Приказна за строг господар не е пресуда за позајмувањето. Каде Исус директно поучува за позајмувањето, вели да се позајмува „не надевајќи се на ништо назад“.
Каде завршува — Параболата ги користи сопствените зборови на слугата против него. Не дава никакво учење дека каматата е дозволена.
Гледишта
Главниот христијански поглед
Библиската забрана ги штитела сиромашните Израелци од искористување од нивните соседи. Умерената камата на деловни заеми е нешто друго и не е грев. Само прекумерната или искористувачката камата е погрешна.
Тората им дозволувала на Израелците да наплаќаат камата од туѓинец, па каматата не е погрешна сама по себе.
Побивање
Да признаеме дека Второзаконие му дозволува на Израелецот да му даде на туѓинец заем со камата. Истите стихови сепак ја забрануваат меѓу браќа, па Тората ја смета за погрешна меѓу Божјиот народ. Средновековната Црква го читала ‘брат’ како секој христијанин. Она што му штети на брат му штети и на странец, а забраната на Куранот не наведува никаков исклучок.
Во параболата на Исус за талантите, господарот вели дека слугата требало да заработи камата со неговите пари.
Побивање
Да признаеме дека господарот го вели ова. Тој го суди слугата според зборовите на самиот слуга, и во верзијата на Лука тоа го вели. Приказна за строг господар не е пресуда за позајмувањето. Каде Исус директно поучува за позајмувањето, вели да се позајмува „не надевајќи се на ништо назад“.
Исламското гледиште
Каматата е забранета затоа што Бог ја забранил. Куранот и Веровесникот Мухамед (ﷺ) ѝ ја забрануваат на секој муслиман, а Куранот не наведува ниту исклучок ниту рок на важење. И Библијата ја забранувала, но главните цркви денес прифаќаат умерена камата.
Четирите школи на исламското право се согласуваат дека секое договорено зголемување на заем е риба и е забрането.
Куранот ја дозволува трговијата и ја забранува каматата, и на заемодавецот му ја дозволува само неговата главнина.
Веровесникот (ﷺ) го вбројил јадењето риба меѓу седумте погубни гревови.
Тората забранува давање заем со камата меѓу Божјиот народ. Езекиел ја наведува каматата меѓу гревовите на човек осуден на смрт.
Соборот во Виен одредил секој што тврдоглаво негира дека лихварството е грев да биде казнет како еретик.
Само Бог може да го менува Својот закон, преку Своите веровесници. Навиките на едно општество не можат.