Дали хинду писмата учат дека Бог е еден?

“‘Во почетокот’, драги мој, ‘постоеше само она што е (τὸ ὄν), само едно, без второ. Други велат, во почетокот постоеше само она што не е (τὸ μὴ ὄν), само едно, без второ; и од она што не е, се роди она што е.”

“‘Но како би можело да биде така, драги мој?’ продолжи таткото. ‘Како би можело она што е да се роди од она што не е? Не, драги мој, само она што е, беше во почетокот, само едно, без второ.”

“Зашто има само еден Рудра, тие не допуштаат втор, кој владее со сите светови со своите моќи. Тој стои зад сите личности, и откако ќе ги создаде сите светови, тој, заштитникот, ги свиткува на крајот од времето.”

“Тој е единиот Бог, скриен во сите суштества, сепрониклив, јаството во сите суштества, кој бдее над сите дела, живее во сите суштества, сведокот, воочувачот, единствениот, слободен од својства.”

“Го нарекуваат Индра, Митра, Варуна, Агни, а тој е небесниот благородно крилест Гарутман. На она што е Едно, мудреците му даваат многу имиња: го нарекуваат Агни, Јама, Матаришван.”

“Тогаш Видагдха Шакаља го праша: ‘Колку богови има, о Јаџњавалкја?’ Тој одговори со самата оваа Нивид: ‘Онолку колку што се спомнати во Нивид од химната на пофалба упатена до Вишведевите, имено три и триста, три и три илјади.’ ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Триесет и три’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Шест’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Три’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Два’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Еден и пол (адхјардха)’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Еден’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша: ‘Кои се овие три и триста, три и три илјади?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Тие се само нивните различни моќи, во стварноста има само триесет и три бога.’ Тој праша: ‘Кои се тие триесет и три?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Осумте Васу, единаесетте Рудри, дванаесетте Адитји. Тие прават триесет и еден, а Индра и Праџапати прават триесет и три.’”

“Да се спуштиме ли сега од стремежите на филозофијата до религијата на незнајните? Уште на самиот почеток можам да ви кажам дека во Индија нема политеизам. Во секој храм, ако некој застане и слуша, ќе открие дека верниците ги припишуваат на овие ликови сите Божји својства, вклучувајќи ја и сеприсутноста. Тоа не е политеизам, ниту името хенотеизам би одговорило на нашето прашање.”

“Не е позната никаква последица ни причина за него, никој не е виден сличен нему или подобар; неговата висока моќ се открива како разновидна, како вродена, дејствувајќи како сила и знаење.”

“Нема господар над него во светот, нема владетел над него, нема ни знак за него. Тој е причината, господарот на господарите на органите, и нема ни родител ни господар над него.”

“Никој не го опфатил горе, ни попреку, ни во средината. Нема лик на оној чие име е Голема Слава. Неговиот облик не може да се види, никој не го воочува со окото. Оние што преку срцето и умот го знаат така, како престојува во срцето, стануваат бесмртни.”

“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”

“Ние те пративме со Вистината, радосни вести да носиш и да опоменуваш; а нема народ на кого не му дошол тој што опоменува.”

“Верувањето на образованите и необразованите луѓе се разликува кај секој народ; зашто првите се стремат да замислат апстрактни идеи и да дефинираат општи начела, додека вторите не одат подалеку од она што го доживуваат сетилата и се задоволуваат со изведени правила, без да се грижат за подробностите, особено во прашањата на религијата и правото, околу кои мислењата и интересите се поделени. Хиндусите веруваат за Бог дека тој е еден, вечен, без почеток и крај, дејствува по слободна волја, семоќен, сезнаен, жив, дава живот, владее, чува; еден што е единствен во својата власт, над секоја сличност и несличност, и дека не личи на ништо, ниту нешто личи на него. За да го илустрираме ова, ќе изнесеме некои извадоци од нивната литература, за да не помисли читателот дека нашиот приказ не е ништо друго освен рекла-кажала.”

“‘Тоа помисли: да бидам многу, да израснам. Испрати оган. Тој оган помисли: да бидам многу, да израснам. Испрати вода. И затоа секогаш кога некој некаде е жежок и се поти, вода се создава на него само од огнот.”

“‘Сега она што е таа суптилна суштина (коренот на сè), во неа сè што постои го има своето јаство. Тоа е Вистинското. Тоа е Јаството, и ти, о Шветакету, си тоа.’ ‘Те молам, господине, поучи ме уште повеќе’, рече синот. ‘Нека биде, дете мое’, одговори таткото.”

“Тоа (Јаство) навистина е Агни (оган), тоа е Адитја (сонце), тоа е Вају (ветер), тоа е Чандрамас (месечина); истото е и ѕвезденото небо, тоа е Брахман (Хиранјагарбха), тоа е вода, тоа е Праџапати (Вираџ).”

“Ти си жена, ти си маж; ти си младич, ти си девојка; ти, како старец, се тетеравиш потпирајќи се на својот стап; ти си роден со лицето свртено насекаде.”

“Тогаш Видагдха Шакаља го праша: ‘Колку богови има, о Јаџњавалкја?’ Тој одговори со самата оваа Нивид: ‘Онолку колку што се спомнати во Нивид од химната на пофалба упатена до Вишведевите, имено три и триста, три и три илјади.’ ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Триесет и три’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Шест’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Три’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Два’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Еден и пол (адхјардха)’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша повторно: ‘Колку богови има навистина, о Јаџњавалкја?’ ‘Еден’, рече тој. ‘Да’, рече тој и праша: ‘Кои се овие три и триста, три и три илјади?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Тие се само нивните различни моќи, во стварноста има само триесет и три бога.’ Тој праша: ‘Кои се тие триесет и три?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Осумте Васу, единаесетте Рудри, дванаесетте Адитји. Тие прават триесет и еден, а Индра и Праџапати прават триесет и три.’”

“Тој праша: ‘Кои се Васуите?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Агни (оган), Притхиви (земја), Вају (воздух), Антарикша (небесен простор), Адитја (сонце), Дју (небо), Чандрамас (месечина), Накшатрите (ѕвездите), тие се Васуите, зашто во нив почива сè што живее (овој свет); и затоа се нарекуваат Васуи.’ Тој праша: ‘Кои се Рудрите?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Овие десет животни здивови (прани, сетилата, т.е. петте гњанендрии и петте кармендрии), и Атман, како единаесетти. Кога тие ќе заминат од ова смртно тело, нè тераат да плачеме (родајанти), и бидејќи нè тераат да плачеме, се нарекуваат Рудри.’ Тој праша: ‘Кои се Адитјите?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Дванаесетте месеци од годината, и тие се Адитји, затоа што се движат (јанти), земајќи сè (ададанах). Бидејќи се движат, земајќи сè, затоа се нарекуваат Адитји.’ Тој праша: ‘А кој е Индра, и кој е Праџапати?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Индра е громот, Праџапати е жртвата.’ Тој праша: ‘А што е громот?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Молњата.’ Тој праша: ‘А што е жртвата?’ Јаџњавалкја одговори: ‘(Жртвените) животни.’ Тој праша: ‘Кои се шестте?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Агни (оган), Притхиви (земја), Вају (воздух), Антарикша (небесен простор), Адитја (сонце), Дју (небо), тие се шестте, зашто тие се сето ова, шестте.’ Тој праша: ‘Кои се трите богови?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Овие три света, зашто во нив постојат сите овие богови.’ Тој праша: ‘Кои се двата бога?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Храната и здивот.’ Тој праша: ‘Кој е богот еден и пол?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Оној што дува.’ Тука велат: ‘Како тоа оној што дува како само еден да се нарекува еден и пол (адхјардха)?’ А одговорот е: ‘Затоа што, кога ветрот дуваше, сè растеше (адхјардхнот).’ Тој праша: ‘Кој е единиот бог?’ Јаџњавалкја одговори: ‘Здивот (прана), и тој е Брахман (Сутратман), и го нарекуваат Тоа (тјад).’”

“Атман тука е објаснет како манас, заедничкото сетило.”

“Кој навистина знае и кој може тука да го објави, од каде се роди и од каде доаѓа ова создание? Боговите се подоцнежни од настанувањето на овој свет. Кој тогаш знае од каде прво настанало?”

“Месечината се зачна од неговиот ум, а од неговото око се роди Сонцето; Индра и Агни се родија од неговата уста, а Вају од неговиот здив.”

Вели дека десеттата книга на Риг Веда претставува јасно подоцнежен слој од збирката, дека повеќе од четвртина од Риг Веда е посветена на пофалба на Индра и дека едвај повеќе од триесет од нејзините химни не се упатени до боговите или до обожествени предмети. Идејата дека различните богови се облици на едно божествено суштество, пишува тој, се наоѓа во подоцнежните химни, како неодамнешната химна 1.164; таквите искази покажуваат дека до крајот на ригведскиот период политеизмот на мудреците добил монотеистичка нијанса. Понекогаш химните дури наговестуваат божество што е сите богови и природата исто така; овој зародиш на пантеизмот прераснал преку подоцнежната ведска литература во веданта. Теоријата на Макс Милер за хенотеизмот произлегла од навиката на поетите да го повикуваат секој бог како да е врховен. Според Макдонел, оваа навика едвај е нешто повеќе од природното претерување на пеачот за богот што го повикува, бидејќи мудреците го знаеле точното место на секој бог во обредот сома. Ведските поети, додава тој, сметале дека боговите имале почеток.

“Кажи: „Тој е Аллах, Еден е! Аллах е прибежиште секому! Не родил и не е роден, и никој не Му е рамен!“”

“Создателот на небесата и на Земјата! Тој како парови ве создава – а создава парови и од животните – за така да ве размножува. Ништо Нему не му е слично! Тој сè слуша и сè гледа.”

“Погледите до Него не можат да допрат, а Тој допира до погледите; Тој е Милостив и упатен во сè.”

“Тој е Првиот и Последниот, и Видливиот и Невидливиот; Тој знае сè!”

Имран ибн Хусејн пренесува дека луѓе од Јемен му рекле на Веровесникот (ﷺ) дека дошле да го прашаат за оваа работа. Тој рекол: Аллах постоел, и немало ништо друго освен Него. Неговиот Арш бил над водата, Тој запишал сè во Записот и ги создал небесата и земјата.

“Та, сите тие, и тие на небесата и тие на Земјата, ќе Му дојдат на Семилосниот како робови.”

“Зарем не гледаш дека на Аллах на сеџда Му се поклонуваат и тие на небесата и тие на Земјата, а и Сонцето, и Месечината, и ѕвездите, и планините, и дрвјата, и животните, и многу луѓе, а многумина и казната ја заслужуваат. А кого Аллах ќе го понижи, никој не може почитуван да го направи; Аллах тоа што сака го прави.”

Објаснува дека само Аллах заслужува обожување, бидејќи сè прави сеџде пред Неговата величина, доброволно или недоброволно, а сеџдето на секое нешто е од видот што му доликува нему. Сонцето, месечината и ѕвездите се споменати затоа што биле обожувани покрај Аллах. Така ајетот покажува дека тие прават сеџде пред својот Создател, дека се под Негова власт и Му се потчинети, како што 41:37 забранува сеџде пред сонцето и месечината. Потоа го наведува хадисот на Ебу Зерр за сонцето што прави сеџде под Аршот. Сеџдето на планините и дрвјата, вели тој, е свртувањето на нивните сенки надесно и налево.

“Меѓу доказите Негови се ноќта и денот, и Сонцето и Месечината. Не паѓајте со лицето на тло ниту на Сонцето ниту на Месечината, туку паѓајте со лицето на тло пред Аллах, Кој ги создаде, ако сакате само Него да Го обожувате.”

“И кога настапи ноќта, тој здогледа ѕвезда и рече: „Ова е Господарот мој!“ А откако таа зајде, тој рече: „Не ги сакам тие што заоѓаат!“ А кога ја здогледа Месечината како излегува, рече: „Ова е Господарот мој!“ А откако таа зајде, тој рече: „Ако Господарот мој не ме упати на Вистинскиот пат, сигурно ќе бидам еден од тие што заталкале.“ А кога го здогледа Сонцето како се раѓа, тој извика: „Ова е Господарот мој, ова е поголемо!“ А откако тоа зајде, тој рече: „Народе мој, јас немам ништо со тоа што вие здруженик Му припишувате! Јас го насочувам лицето свое, како вистински верник, кон Тој што небесата и Земјата ги создал, јас не сум од многубошците!“”

“Тоа се доказите Наши кои му ги дадовме на Ибрахим за народот негов. Ние повисоки степени им даваме на тие на кои Ние сакаме. Господарот твој е, навистина, Мудар и сè знае.”

“А тие на коишто, наместо на Аллах, им се молат – ништо не создаваат; тие самите се создадени;”

“А тие покрај Него зеле божества кои ништо не создаваат, кои и самите се создадени, кои не се во состојба од себе некаква штета да отстранат ниту некаква корист да сторат, и кои немаат моќ живот да одземат, живот да дадат и да оживеат.”

“Тоа (Јаство) навистина е Агни (оган), тоа е Адитја (сонце), тоа е Вају (ветер), тоа е Чандрамас (месечина); истото е и ѕвезденото небо, тоа е Брахман (Хиранјагарбха), тоа е вода, тоа е Праџапати (Вираџ).”