Без Храмот, како се простуваат гревовите (Осија 14:3)?

“Врати се, Израеле, кај ГОСПОД, својот Бог; Зашто се сопна во своето беззаконие. Земете со себе зборови, И вратете се кај ГОСПОД; Речете Му: ‘Прости го секое беззаконие, И прими го она што е добро; Така наместо јунци ќе го принесеме приносот на нашите усни.”

“Но ако беззаконикот се одврати од сите свои гревови што ги направил, и ги чува сите Мои уредби, и го прави она што е законито и праведно, сигурно ќе живее, нема да умре. Ниеден од неговите престапи што ги направил нема да му се спомене; поради својата праведност што ја правел ќе живее. Зар имам Јас некаква радост од тоа беззаконикот да умре? вели Господ БОГ; а не повеќе тој да се врати од своите патишта и да живее?”

“Исто така, кога беззаконикот ќе се одврати од своето беззаконие што го направил, и ќе го прави она што е законито и праведно, ќе ја одржи својата душа жива.”

“И Бог ги виде нивните дела, дека се одвратија од својот лош пат; и Бог се покаја за злото што рече дека ќе им го направи; и не го направи.”

“Ако згрешат против Тебе (зашто нема човек што не греши), и Ти се разгневиш на нив и ги предадеш на непријателот, така што ќе ги одведат во ропство во земјата на непријателот, далеку или блиску; сепак, ако се освестат во земјата каде што се одведени во ропство, и се вратат, и Те молат во земјата на оние што ги одвеле во ропство, велејќи: Згрешивме, и направивме беззаконие, постапивме злобно; ако се вратат кај Тебе со сето свое срце и со сета своја душа во земјата на своите непријатели, кои ги одвеле во ропство, и Ти се молат кон својата земја, што им ја даде на нивните татковци, градот што го избра, и домот што го изградив за Твоето име; тогаш чуј ја нивната молитва и нивната молба на небото, Твоето живеалиште, и застани во нивна одбрана; и прости му на Твојот народ што згрешил против Тебе, и сите нивни престапи со кои престапиле против Тебе; и дај им милост пред оние што ги одвеле во ропство, за да се смилуваат над нив;”

“Зашто Ти не се радуваш на жртва, инаку би ја дал; немаш задоволство во жртва паленица. Жртвите Божји се скршен дух; скршено и скрушено срце, Боже, Ти нема да го презреш. Направи добро по Својата милост на Сион; изгради ги ѕидовите на Ерусалим. Тогаш ќе се радуваш на жртвите на праведноста, на жртвата паленица и на целосната жртва; Тогаш ќе принесуваат јунци на Твојот жртвеник.”

“Зашто милост сакам, а не жртва, И познавање на Бога повеќе од жртви паленици.”

“‘Со што да дојдам пред ГОСПОД, И да се поклонам пред Бога на височините? Да дојдам ли пред Него со жртви паленици, Со едногодишни телиња? Ќе му биде ли угодно на ГОСПОД со илјадници овни, Со десетици илјади реки од масло? Да го дадам ли својот првороден за својот престап, Плодот на своето тело за гревот на својата душа?’ Ти е кажано, човеку, што е добро, И што бара ГОСПОД од тебе: Само да постапуваш праведно, да ја сакаш милоста и смирено да одиш со својот Бог.”

“Да се врши праведност и правда Му е поприфатливо на ГОСПОД од жртва.”

“Со милост и вистина се очистува беззаконието; И со страв од ГОСПОД луѓето се оддалечуваат од злото.”

“И ако една личност згреши од грешка, тогаш нека принесе едногодишна коза како жртва за грев. И свештеникот нека изврши очистување за душата што згрешила, кога греши од грешка, пред ГОСПОД, за да изврши очистување за неа; и ќе ѝ биде простено, и на домородецот меѓу синовите Израелеви и на туѓинецот што престојува меѓу нив: еден закон нека имате за оној што прави нешто од грешка. Но душата што прави нешто со крената рака, било да е домородец или туѓинец, тој го хули ГОСПОД; и таа душа ќе биде истребена од својот народ. Затоа што го презрел словото на ГОСПОД и ја прекршил Неговата заповед; таа душа сосема ќе биде истребена, нејзиното беззаконие ќе биде врз неа.”

“Р. Јоханан б. Закај еднаш излегол од Ерусалим, а по него одел Р. Јошуа, и гледајќи го уништениот Храм, Р. Јошуа рекол: ‘Тешко нам, што е уништено ова, единственото место каде што се откупуваа гревовите на Израелците!’ Р. Јоханан го исправил, велејќи: ‘Сине мој, не тагувај за тоа. Имаме други средства за откуп што се подеднакво делотворни, имено правењето добрини, како што е напишано [Осија, vi. 6]: „Зашто добрина посакав, а не жртва.“’”

“Зашто милост сакам, а не жртва, И познавање на Бога повеќе од жртви паленици.”

Мишната (околу 200 н.е., халаха) пропишува: жртвата за грев и сигурната жртва за вина откупуваат; смртта и Јом Кипур откупуваат заедно со покајанието (тешува). Покајанието откупува за лесните престапи, на заповедите што налагаат и на оние што забрануваат; за тешките ја одложува казната додека не дојде Јом Кипур и не откупи. Кој вели ‘ќе згрешам и ќе се покајам, ќе згрешам и ќе се покајам’, не му се дава можност да се покае, а кој вели ‘ќе згрешам и Јом Кипур ќе откупи’, не добива откуп од тој ден. Јом Кипур откупува за гревовите меѓу човекот и Бог, но не и за гревовите против друг човек додека не го смири; рабинот Елазар бен Азарија (1-2 век) го изведува ова од Левит 16:30. Рабинот Акива (почетокот на 2 век) вели: среќен си, Израеле, зашто твојот Отец на небесата те очистува, како што миквата го очистува нечистиот (Еремија 17:13).

Талмудот ја наведува поуката на рабинот Јишмаел (2 век) за видовите откуп, при што покајанието е потребно во секој од нив. Оној што ќе прекрши заповед што налага и ќе се покае, му се простува пред да мрдне од своето место (Еремија 3:22). За забрана, покајанието ја одложува казната, а Јом Кипур откупува (Левит 16:30). За најтешките гревови, покајанието и Јом Кипур ја одложуваат казната, а страдањето го дополнува откупот. За оној што го оскврнил Божјото име, само смртта го дополнува. Во една барајта рабинот Елазар го чита Излез 34:7 како Бог да ги оправдува оние што се каат, а да не ги оправдува оние што не се каат.

Во изреките на Талмудот за ‘големо е покајанието’ (агада), Реш Лакиш (3 век) е наведен двапати. Преку покајанието намерните гревови стануваат како грешки (Осија 14:2); и стануваат како заслуги (Езекиел 33:19). Талмудот ги помирува двете: како заслуги кога човекот се кае од љубов, како грешки кога се кае од страв. Рабинот Јицхак, наведувајќи ја Земјата Израелска во името на Раба бар Мари (амораими од 3-4 век), ги спротивставува луѓето и Бог. Човек навреден со зборови може, а може и да не се смири, и можеби не со зборови. Кога некој греши тајно, Бог се смирува со зборови, како што вели Осија 14:3, ‘Земете со себе зборови’. Писмото дури го смета тоа како да принел јунци: ‘Така ќе принесеме наместо јунци жртва од нашите усни’.

Мајмонид пропишува (халаха) дека сега, кога Храмот не стои и нема жртвеник за откуп, не останува ништо освен покајанието (тешува), а покајанието откупува за сите гревови. Дури и на човек што бил злобен сите свои дени и се покајал на крајот, не му се спомнува ништо од неговата злоба (Езекиел 33:12). Самиот Ден на откупот откупува за оние што се каат (Левит 16:30).

Талмудот ја наведува поуката на рабинот Јишмаел (2 век) за видовите откуп, при што покајанието е потребно во секој од нив. Оној што ќе прекрши заповед што налага и ќе се покае, му се простува пред да мрдне од своето место (Еремија 3:22). За забрана, покајанието ја одложува казната, а Јом Кипур откупува (Левит 16:30). За најтешките гревови, покајанието и Јом Кипур ја одложуваат казната, а страдањето го дополнува откупот. За оној што го оскврнил Божјото име, само смртта го дополнува. Во една барајта рабинот Елазар го чита Излез 34:7 како Бог да ги оправдува оние што се каат, а да не ги оправдува оние што не се каат.

“Зашто животот на телото е во крвта; и Јас ви ја дадов на жртвеникот за да извршите очистување за своите души; зашто крвта е таа што врши очистување поради животот.”

“И според законот речиси сè се очистува со крв; и без пролевање крв нема простување.”

“Но ако неговите средства не се доволни за две грлици или два млади гулаби, тогаш нека го донесе својот принос за она во што згрешил, десеттина ефа чисто брашно како жртва за грев; нека не става масло на него, ниту нека става темјан на него; зашто тоа е жртва за грев. И нека го донесе кај свештеникот, и свештеникот нека земе од него полна шака како спомен-дел и нека го запали на жртвеникот, врз огнените приноси на ГОСПОД; тоа е жртва за грев. И свештеникот нека изврши очистување за него во однос на неговиот грев со кој згрешил во кое било од овие работи, и ќе му биде простено; а остатокот нека му припадне на свештеникот, како приносот од брашно.”

“Богатиот нека не дава повеќе, и сиромавиот нека не дава помалку од половина сикла, кога го даваат приносот на ГОСПОД, за да извршат очистување за своите души. И земи ги парите за очистување од синовите Израелеви, и определи ги за службата во шаторот на средбата, за да бидат спомен за синовите Израелеви пред ГОСПОД, за да извршите очистување за своите души.’”

“И Мојсеј му рече на Арон: ‘Земи ја својата кадилница, стави оган во неа од жртвеникот, стави темјан врз него, и однеси го брзо кај собранието, и изврши очистување за нив; зашто гнев излезе од ГОСПОД: поморот почна.’ И Арон зеде како што рече Мојсеј, и истрча среде собранието; и ете, поморот беше почнал меѓу народот; и тој стави темјан и изврши очистување за народот. И застана меѓу мртвите и живите; и поморот беше запрен.”

“Зборувај им на синовите Израелеви, велејќи: Ако некој згреши од грешка, во која било од работите за кои ГОСПОД заповедал да не се прават, и направи една од нив:”

“И ако една личност згреши од грешка, тогаш нека принесе едногодишна коза како жртва за грев. И свештеникот нека изврши очистување за душата што згрешила, кога греши од грешка, пред ГОСПОД, за да изврши очистување за неа; и ќе ѝ биде простено, и на домородецот меѓу синовите Израелеви и на туѓинецот што престојува меѓу нив: еден закон нека имате за оној што прави нешто од грешка. Но душата што прави нешто со крената рака, било да е домородец или туѓинец, тој го хули ГОСПОД; и таа душа ќе биде истребена од својот народ. Затоа што го презрел словото на ГОСПОД и ја прекршил Неговата заповед; таа душа сосема ќе биде истребена, нејзиното беззаконие ќе биде врз неа.”

“Кажи: О, робови Мои кои кон себеси во гревовите претерувавте, не губете надеж во Аллаховата милост! Аллах, сигурно, сите гревови ќе ви ги прости; Тој, навистина, многу простува и Тој е Милостив.”

“А кога ќе ти дојдат тие кои во зборовите Наши веруваат, ти кажи: „Мир со вас!“ Господарот ваш самиот на Себеси си пропиша да биде Милостив: ако некој од вас стори лошо дело од небрежност, па потоа се покае и се поправи, па, Аллах, навистина, ќе прости и Милостив ќе биде.”

“И за тие кои, кога нешто лошо ќе сторат или себеси насилство ќе си сторат, на Аллах ќе се сетат и прошка за своите гревови молат – а кој ќе ги прости гревовите ако не Аллах? – и кои свесно во гревот не истрајуваат!”

“освен тие што ќе се покајат и ќе поверуваат и добри дела ќе прават, Аллах нивните лоши дела во добри ќе ги смени, а Аллах простува и Милостив е.”

Во изреките на Талмудот за ‘големо е покајанието’ (агада), Реш Лакиш (3 век) е наведен двапати. Преку покајанието намерните гревови стануваат како грешки (Осија 14:2); и стануваат како заслуги (Езекиел 33:19). Талмудот ги помирува двете: како заслуги кога човекот се кае од љубов, како грешки кога се кае од страв. Рабинот Јицхак, наведувајќи ја Земјата Израелска во името на Раба бар Мари (амораими од 3-4 век), ги спротивставува луѓето и Бог. Човек навреден со зборови може, а може и да не се смири, и можеби не со зборови. Кога некој греши тајно, Бог се смирува со зборови, како што вели Осија 14:3, ‘Земете со себе зборови’. Писмото дури го смета тоа како да принел јунци: ‘Така ќе принесеме наместо јунци жртва од нашите усни’.

“До Аллах нема да допре месото нивно и крвта нивна, но ќе Му стигнат искрено направените ваши добри дела. Така ви ги потчини за да Го величате Аллах затоа што ве упати. И израдувај ги тие што прават добри дела!”

“И кога двајцата послушаа, и кога тој со челото на земја го положи, Ние го повикавме: „О, Ибрахиме, ти постапи според вдахновениот сон; – а Ние вака ги наградуваме тие што прават добри дела, – тоа, навистина, беше очигледно искушение!“ Со голем курбан го искупивме”

“Аџилакот и умрата заради Аллах извршете ги! А ако бидете спречени, тогаш курбаните кои ќе ви се најдат при рака заколете ги, а главите свои, додека курбаните не стигнат до местото свое, не бричете ги! А ако некој меѓу вас се разболи или главоболка го мачи, со пост, со милостина или со курбан нека се искупи! Кога ќе бидете безбедни, кој ќе изврши умра со аџилакот нека заколе курбан до кој ќе може да дојде! А тој што не може да го најде, нека пости три дена во деновите на аџилакот, и седум дена откако ќе се врати, односно, полни десет дена. Тоа е за тој чиешто семејство не е присутно во Светиот Храм. И плашете се од Аллах и знајте дека Тој жестоко казнува!”

“О, верници, не убивајте го дивечот додека сте во ихрами! Тој што намерно ќе убие, казната му е едно домашно животно, чија вредност ќе ја проценат двајца ваши праведни луѓе, како курбан да заколе покрај Ќаба, или да се искупи така што ќе нахрани сиромашни или ќе пости, за да ја осети погубноста на постапката своја. А Аллах веќе го простил тоа што било. Тој што повторно ќе го стори тоа, Аллах ќе го казни! Аллах е Силен и Строг!”

“Аллах нема да ве казни ако ненамерно се заколнете, но ќе ве казни ако намерно се заколнете. Откуп за прекршената заклетва е: да нахраните десет сиромаси со обична храна со која ги храните своите семејства, или да ги облечете, или роб од ропство да ослободите. А тој што нема да може, нека пости три дена. Така за заклетвите ваши откупувајте се кога ќе се заколнете; а за заклетвите ваши грижете се! Ете, така Аллах ви ги објаснува прописите Свои, за да бидете благодарни!”

Мајмонид пропишува (халаха) дека секој што ќе прекрши заповед од Тората, намерно или по грешка, мора да се исповеда пред Бог кога ќе се покае. Оние што принесуваат жртви за грев или жртви за вина за своите грешки или за своите намерни гревови не добиваат откуп преку својата жртва додека не се покаат и не се исповедаат со зборови (Левит 5:5).

“Р. Јоханан б. Закај еднаш излегол од Ерусалим, а по него одел Р. Јошуа, и гледајќи го уништениот Храм, Р. Јошуа рекол: ‘Тешко нам, што е уништено ова, единственото место каде што се откупуваа гревовите на Израелците!’ Р. Јоханан го исправил, велејќи: ‘Сине мој, не тагувај за тоа. Имаме други средства за откуп што се подеднакво делотворни, имено правењето добрини, како што е напишано [Осија, vi. 6]: „Зашто добрина посакав, а не жртва.“’”

Ерусалимскиот Талмуд (агада) наведува поука дека гревовите на мудрецот, младоженецот и кнезот се откупени кога тие ќе се издигнат на својот нов положај. За мудрецот го чита Левит 19:32-33: по стихот за почитувањето на старецот следува стихот за преобратеникот, па ‘како што на преобратеникот му се простуваат сите гревови’, сите гревови му се простуваат на оној што е ракоположен. Рабинот Зеира (3-4 век) го прифатил ракоположувањето кога го слушнал тоа.

Амр ибн ел-Ас, на умирање, рекол дека пред исламот никој не му бил помразен од Веровесникот (ﷺ), и дека сакал да го убие. Раскажал како дошол кај Веровесникот за да го прифати исламот. Го замолил Веровесникот да ја испружи десната рака за да може да се заколне, а потоа ја повлекол својата рака. Кога бил прашан зошто, рекол дека сака услов: да му биде простено. Веровесникот прашал зар не знае дека исламот го брише сè што било пред него.