Дали луѓето се раѓаат добри?

“Учителот рече: ‘По природа, луѓето се речиси слични; по навиките, стануваат многу различни.’”

“Водата навистина ќе тече подеднакво на исток или на запад, но дали ќе тече подеднакво нагоре или надолу? Склоноста на човечката природа кон доброто е како склоноста на водата да тече надолу. Нема никој што ја нема оваа склоност кон доброто, исто како што сета вода тече надолу.”

“Удирајќи ја водата и правејќи ја да скокне, можете да ја натерате да ви помине над челото, а со преградување и спроведување можете да ја натерате нагоре по рид; — но дали таквите движења се според природата на водата? Ги предизвикува применетата сила. Кога луѓето се натерани да прават што не е добро, со нивната природа се постапува на овој начин.”

“Добронамерноста, праведноста, пристојноста и знаењето не ни се влеани однадвор. Ние секако сме снабдени со нив. А поинаквото гледиште е едноставно поради недостаток на размислување. Затоа е речено: ‘Барајте и ќе ги најдете. Занемарете и ќе ги изгубите.’”

Сјунци вели дека човечката природа е лоша и дека нејзината добрина е резултат на намерен напор (веи). Луѓето се раѓаат сакајќи добивка, со завист и одбивност и со желбите на очите и ушите. Ако се следат, тие водат кон расправии и неред. Затоа на луѓето им е потребна преобразувачката работа на учителите и законите и патот на обредите и праведноста. Искривен стап мора да се притисне во рамка пред да стане прав; така и човечката природа мора да се стави под учители и закони. Тие биле направени со намерниот напор на мудреците, како што грнчарот прави грне; не произлегле од човечката природа. Сјунци природа го нарекува она што е во луѓето без да биде научено или изработено. По својата природа, вели тој, мудреците не се разликуваат од кој било друг; она што ги издвојува е нивниот намерен напор. Сјунци расправа против Менциј поименично. Вели и дека секој човек на патот може да стане како Ју, мудар крал од старо време, бидејќи секој човек ја има способноста да ги знае добрината, праведноста, законот и исправноста и средствата да ги практикува.

Ебу Хурејре пренесува дека Веровесникот (ﷺ) рекол дека секое дете се раѓа на фитра, вистинската вера, а неговите родители го прават Евреин, христијанин или маг, исто како што животното раѓа цело младо: дали гледате некое од нив родено осакатено?

“Ти насочи го лицето свое кон верата, искрено; кон верата Аллахова чиста, со која луѓето ги создаде. Нема измена на Аллаховата вера, тоа е вистинската вера, но повеќето луѓе тоа не го знаат.”

“Аллах од стомаците на вашите мајки ве изведува, вие ништо не знаете, и ви дава и слух и вид и разум, за да бидете благодарни.”

“Кажи: „Зарем за Господар да барам некој друг освен Аллах, кога Тој е Господар на сè?“ Што и да направи некој, за себе си прави, и секој грешник само својот товар ќе си го носи. На крајот кај Господарот свој ќе се вратите и Тој ќе ве извести за тоа за што не се согласувавте.”

“„Господару наш,“ – рекоа тие – „самите себеси насилство си сторивме, и ако Ти не ни простиш и не ни се смилуваш, сигурно ќе бидеме изгубени.“”

“И Адем прими некои зборови од Господарот свој, па Тој му прости; Тој навистина простува и Милостив е!”

“и во душата и во Тој што ја создаде, па патот на доброто и патот на злото сфатливи ѝ ги стори.”

За ‘и ѝ ги дари злобата (фуџур) и богобојазноста (таква)’, ет-Табери вели дека Бог ѝ разјаснил на душата што треба да прави и што да остави: добро или зло, покорност или непокорност. Го дава истото читање од Ибн Абас (‘Тој ги разјасни доброто и злото’), Муџахид, Катаде и ед-Даххак.

“Ќе успее само тој што ќе ја исчисти, а ќе биде изгубен тој што ќе ја извалка!”

“Ние на Вистинскиот пат му укажуваме, а негово е дали благодарен или неблагодарен ќе биде;”

“и доброто и злото му ги објаснивме?”

“Човекот, навистина, е создаден лаком: кога ќе го снајде неволја – очаен е, а кога ќе го снајде благосостојба – себичен е, освен клањачите,”

“Јас не се правдам себеси, та душата е склона кон злото, освен таа на која Господарот мој ќе ѝ се смилува. Господарот мој навистина простува и Семилосен е.”

“дека човекот во најдобар облик го создаваме, а потоа ќе го вратиме на најниските нивоa, освен тие што веруваат и што прават добри дела, зашто нив ги чека постојана награда.”

“Ти насочи го лицето свое кон верата, искрено; кон верата Аллахова чиста, со која луѓето ги создаде. Нема измена на Аллаховата вера, тоа е вистинската вера, но повеќето луѓе тоа не го знаат.”

“Добронамерноста, праведноста, пристојноста и знаењето не ни се влеани однадвор. Ние секако сме снабдени со нив. А поинаквото гледиште е едноставно поради недостаток на размислување. Затоа е речено: ‘Барајте и ќе ги најдете. Занемарете и ќе ги изгубите.’”

“Ти насочи го лицето свое кон верата, искрено; кон верата Аллахова чиста, со која луѓето ги создаде. Нема измена на Аллаховата вера, тоа е вистинската вера, но повеќето луѓе тоа не го знаат.”

“На ниту еден човек не му е дадено Аллах да му се обраќа, освен преку вдахновение, или зад превез, или да прати пратеник кој, со Негова дозвола, го објавува тоа што Тој го сака! – Тој навистина е Возвишен и Мудар!”

“Денес верата ваша ви ја усовршив и благодатта Своја спрема вас ја надополнив и задоволен Сум исламот да ви биде вера.”

“О, верници, влезете во исламот потполно и не одете по стапките на шејтанот; тој ви е, навистина, отворен непријател!”

“А зошто тие не го проучуваат Куранот? Бидејќи, да е од некој друг, а не од Аллах, тие во него би нашле многу противречности!”

“Кажи: О, луѓе, јас сум ви на сите вас Аллахов Пратеник, Неговата власт е и на небесата и на Земјата; нема друг бог освен Него, Тој дава живот и смрт, и затоа верувајте во Аллах и во Пратеникот Негов, веровесникот, кој не знае да чита и да пишува, кој верува во Аллах и во зборовите Негови; следете го него, за да бидете упатени!”

“Мухамед не е татко никому од вашите луѓе, туку е Аллахов Пратеник и последен веровесник – а Аллах сè добро знае.”