Во исламот бракот е еден од Аллаховите (﷾) знаци: дом на смиреност, љубов и милост. Сопругот и сопругата имаат права еден врз друг, и секој ќе Му одговара на Аллах (﷾) за тоа како постапувал со другиот. Добриот брак почнува со добар избор.
„И еден од доказите Негови е тоа што за вас, од видот ваш, создава жени за покрај нив да се смирите, и тоа што помеѓу вас создава љубов и сомилост. Во тоа навистина има знаци за луѓето што размислуваат.“
(Куран 30:21)
Што да барате
Барајте најпрвин вера и карактер. Веровесникот (ﷺ) рекол дека жената се зема поради четири нешта: нејзиниот имот, нејзиното потекло, нејзината убавина или нејзината вера. Изберете ја онаа со добра вера, рекол, инаку ќе бидете на загуба.
Жената го мери мажот на ист начин. Кога двајца мажи ја запросиле Фатима бинт Кајс, Веровесникот (ﷺ) ја предупредил дека едниот никогаш не го спушта стапот од рамото, а другиот е сиромав. Ѝ рекол наместо тоа да се омажи за Усаме ибн Зејд. Таа го направила тоа и рекла дека Аллах (﷾) ја благословил во тоа.
Видете се еден со друг и согласете се слободно. Веровесникот (ﷺ) му рекол на еден човек да оди да ја погледне жената со која сакал да се ожени. И ниту една жена не смее да се омажи без да биде прашана и да даде согласност.
Потоа замолете Го Аллах (﷾) да ве упати. Веровесникот (ﷺ) ја поучувал истихарата за секоја одлука: намаз од два реката, а потоа дова со која Го молите Аллах (﷾) да го избере она што е добро.
„Господару наш, подари ни во жените наши и во децата наши радост, и направи нè предводници на богобојазливите!“
(Куран 25:74)
Изградено на љубов и милост
„тие се ваша облека, а вие сте нивна облека.“
(Куран 2:187)
Облеката е блиска. Таа покрива, штити и украсува. Така Куранот ги опишува сопругот и сопругата: секој е тоа за другиот.
Двајцата се одговорни. Веровесникот (ﷺ) рекол дека мажот е старател на своето семејство и одговорен е за него, а жената е старателка на домот на својот сопруг и одговорна е за него.
Правата одат во двата правца. Куранот вели дека жените имаат права како правата над нив, „по тоа што е познато“, и дека мажите имаат еден степен над нив. Научниците тој степен го објаснуваат како должност на сопругот да го води и да го издржува семејството. Тој води со советување, како што верниците „за работите свои се договараат“.
Веровесникот (ﷺ) го прифатил советот на својата сопруга во тежок миг. Кај Худејбија неговите асхаби доцнеле да го направат она што го барал. Неговата сопруга Умму Селема му рекла да излезе, да не кажува ништо и прво сам да го принесе својот курбан. Тој го направил тоа, и сите го следеле.
Бидете благи еден кон друг. Некои посетители еднаш го поздравиле Веровесникот (ﷺ) со навреда, а Аиша ги проколнала. Тој ѝ рекол: смири се, Аиша, Аллах (﷾) ја сака благоста во сè. Рекол и дека благоста го разубавува сè во што ќе се најде, а нејзиното отсуство сè расипува. Сопругот и сопругата таа благост пред сè си ја должат еден на друг, во она што го велат и во она што го прават.
Добар сопруг
„Со нив убаво живејте!“
(Куран 4:19)
Бидете добри. Куранот им вели на сопрузите да живеат со своите сопруги во добрина и праведност, а Веровесникот (ﷺ) рекол: грижете се добро за жените.
Издржувајте ја. Сопругот е издржувачот. Тој мора да ѝ даде на својата сопруга дом, храна и облека, дури и ако таа е богата. Во својата Проштавна хутба Веровесникот (ﷺ) им рекол на мажите да се плашат од Аллах (﷾) кога станува збор за жените и рекол дека тие имаат право на храна и облека на достоен начин. Нејзините пари се нејзини. Нејзиниот мехр, брачниот подарок, она што го заработува и она што го наследува ѝ припаѓаат само нејзе. Таа не мора ништо од тоа да троши за домот, а што и да даде е подарок.
Помагајте дома. Запрашана што правел Веровесникот (ﷺ) дома, неговата сопруга Аиша рекла дека бил зафатен со служење на своето семејство сè до времето за намаз.
Никогаш не бидете груби. Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил ниту една од своите сопруги. Неговата сопруга Аиша рекла дека тој никогаш не удрил со раката ниту жена ниту слуга.
Посветете ѝ време. Кога еден асхаб постел секој ден и клањал цела ноќ, Веровесникот (ﷺ) му рекол да престане: твојата сопруга има право врз тебе.
Превидувајте ги ситните мани. Веровесникот (ﷺ) рекол дека верникот не треба да мрази верничка: ако не му се допаѓа една нејзина особина, ќе биде задоволен со друга.
Добра сопруга
Стојте покрај него. Кога дошла првата објава и Веровесникот (ﷺ) се вратил дома исплашен, неговата сопруга Хатиџе го тешела. Аллах (﷾) никогаш нема да го посрами, рекла таа, зашто тој ги одржува врските со своето семејство, им помага на сиромасите и ги служи своите гости.
Чувајте го неговиот дом. Веровесникот (ﷺ) рекол дека сопругата не треба да пушти во домот на својот сопруг некого што тој не го сака таму. И исто како што тој ѝ го должи своето време, таа не започнува доброволен пост додека тој е дома без негова согласност.
Бидете благослов за него, како што тој мора да биде за вас. Веровесникот (ﷺ) рекол дека овој свет е уживање, а најдоброто нешто во него е праведна жена.
Интимноста, право на двајцата
Интимноста во бракот е право и на сопругот и на сопругата. Наменета е да доаѓа со љубовта и милоста што Аллах (﷾) ги ставил меѓу нив, и ниту еден не треба да ја користи како оружје.
Сопругот никогаш не смее да се наметнува на својата сопруга ниту да ѝ наштети. Куранот му вели да живее со неа во добрина и праведност. А во својата Проштавна хутба Веровесникот (ﷺ) им рекол на мажите да се плашат од Аллах (﷾) кога станува збор за жените.
Сопругата, пак, не треба да го одбие својот сопруг без добра причина. Веровесникот (ﷺ) рекол дека ако мажот ја повика својата сопруга во постела, а таа одбие, ангелите ја проколнуваат до утрото. Болеста или вистинската исцрпеност се добра причина. За време на нејзината менструација половиот однос воопшто не е дозволен.
Тој ѝ ја должи истата грижа. Како што Веровесникот (ﷺ) му рекол на еден асхаб што ја оставал сопругата сама за да клања цела ноќ: твојата сопруга има право врз тебе.
Кога е тешко
Секој брак има тешки денови. Куранот му вели на сопругот на кого нешто не му се допаѓа кај сопругата: „можно е да не сакате нешто во коешто Аллах (﷾) дал големо добро!“
Исламот на секој од нив му дава начин да каже дека е несреќен, чекор по чекор. Секој чекор е поблаг од разводот, а повеќето проблеми треба да завршат уште на првиот.
Сопругата што е несреќна со својот сопруг прво зборува со него, смирено и насамо. Ако се плаши од суровост или напуштање од негова страна, Куранот вели дека може да се договорат, „а договорот е најдобар“. Ако тоа не успее, секое семејство може да испрати посредник, или таа може да го изнесе својот случај пред судија. Таа може и сама да го прекине бракот враќајќи го својот мехр. Сопругата на Сабит ибн Кајс го направила тоа: немала поплака за него, но не можела да остане со него.
Разговарајте со него
Смирено и насамо.
Сопругот чија сопруга се свртува кон сериозно лошо однесување (нушуз) има три чекори во Куранот, по ред. Прво разговара со неа и ја советува, љубезно. Потоа престанува некое време да ја дели постелата со неа, како тивок знак колку е повреден. Притоа останува дома. Веровесникот (ﷺ) рекол дека сопругот се оддалечува од сопругата само во рамките на куќата и никогаш не ја удира по лицето.
„Тие за чијашто непослушност се плашите, посоветувајте ги, а потоа напуштете ги постелите нивни, па и удрете ги! Ако ви станат послушни, против нив ништо не правете!“
(Куран 4:34)
Последниот чекор е дозволен, а не препорачан. Важи само во многу одредени околности: сериозно лошо однесување на сопругата, и дури откако разговорот и напуштањето на постелата не успеале. Многу научници додаваат дека е дозволен само ако тој верува дека ќе помогне. Дури и тогаш не смее да биде силен, рекол Веровесникот (ﷺ). Запрашан што значи тоа, Ибн Аббас рекол: со мисвак, мало стапче за заби, или нешто слично. Тоа е отприлика големината на молив. Значи тоа е, најмногу, симболично допирање: никогаш силно, никогаш по лицето и никогаш да остави трага. Никој не мора да мине низ овој чекор: посредниците можат да се повикаат во секое време.
Дури ни ова не се советува. Веровесникот (ﷺ) никогаш не удрил ниту една од своите сопруги. Тој прво им рекол на мажите: не ги удирајте Аллаховите (﷾) робинки. Кога подоцна многу жени дошле кај неговото семејство да се жалат на сопрузи што го правеле тоа, рекол: тие не се најдобрите меѓу вас.
Муслиманите исто така мора да го почитуваат законот на земјата во која живеат. Во Британија, Америка и многу други земји секое удирање на брачниот другар е кривично дело, па таму муслиманскиот сопруг воопшто не смее да го прави тоа. Почитувањето на законот е држење на зборот, а откажувањето од нешто што е само дозволено не е грев.
Разговор и совет
Љубезно, и пред сè.
Дозволено, а не препорачано
Само допир со стапче за заби, големо колку молив. Никогаш силно, никогаш по лицето, никогаш таму каде што законот го забранува. Веровесникот (ﷺ) никогаш не го направил тоа.
Посредници
По еден од секое семејство, за да склучат мир. Можат да се повикаат во секое време.
Ако раздорот и понатаму расте, секој од нив може да побара помош. Секое семејство испраќа посредник, и ако двајцата сакаат мир, Куранот вели дека Аллах (﷾) ќе ги помири.
Ако бракот не може да продолжи, исламот дозволува да заврши и бара да заврши убаво: парот треба „или великодушно задржете ги или на убав начин развод дадете им!“