آیا قرآن گمان می‌کند تثلیث خدا، عیسی و مریم است؟

“و [یاد کن از] هنگامی که [روز قیامت] الله می‌فرماید: «ای عیسی پسر مریم، آیا تو به مردم گفتی که: “من و مادرم را [همچون] دو معبود به جای الله برگزینید؟”» [عیسی] می‌گوید: «[بار الها،] تو منزّهی. شایسته نیست که من [دربارۀ خویشتن‌] چیزی که حقم نیست بگویم. اگر چنین [سخنی] گفته باشم، بی‌گمان، تو می‌دانی. تو آنچه را که در نفْس من است می‌دانی و[لی] من آنچه را که در ذات [پاکِ] توست نمی‌دانم. بی‌تردید، تو خود دانای رازهای نهانی.”

“جز آنچه مرا به آن فرمان دادی چیزی به آنان نگفتم. [بلکه گفتم که:] “الله را عبادت کنید که پروردگار من و شماست”؛ و تا زمانی که در میان آنان به سر می‌بردم، بر [سخنان] آنان گواه بودم؛ و چون مرا [به سوی خویش] برگرفتی، تو خود مراقبشان بودی؛ و تو بر هر چیز گواهی.”

“ای اهل کتاب، در دین خود غلو نکنید و دربارۀ الله جز [سخنِ] حق نگویید. بی‌تردید، مسیح ـ عیسی پسر مریم ـ فرستادۀ الله و کلمۀ اوست که [امر کرد: «باش» که بی‌درنگ موجود شد و به این صورت، به امرِ الله، جبرئیل] وی را به مریم القا کرد و [عیسی] روحی از جانب اوست؛ پس به الله و پیامبرانش ایمان بیاورید و نگویید: «[معبود] سه‌گانه است». [از این سخن] بازایستید که برای شما بهتر است. الله تنها معبود یگانه است [و] از اینکه فرزندی داشته باشد، پاک [و منزه] است. آنچه در آسمان‌ها و زمین است از آنِ اوست و همین بس که الله کارگزار [و مراقبِ مخلوقات] باشد.”

“کسانی که [به تثلیث قائل شدند و معبود حقیقی را مجموعۀ پدر، پسر و روح القُدُس دانستند و] گفتند: «الله، یکی از [این] سه تاست [پدر، پسر، روح‌القدس]» قطعاً کافر شدند. معبودی [به‌حق] جز معبود یگانه نیست؛ و اگر از آنچه می‌گویند بازنایستند، قطعاً به افرادی از آنان که کفر ورزیدند عذاب دردناکی خواهد رسید.”

“مسیح پسر مریم، جز پیامبری نیست که پیش از او [نیز] پیامبران دیگری بودند و مادرش زن بسیار راستگو [و درستکار] بود؛ هر دو [مانند انسان‌های دیگر] غذا می‌خوردند. [ای پیامبر] بنگر که چگونه آیات [خود] را برایشان روشن می‌سازیم و باز بنگر که چگونه [از حقیقت] رویگردان می‌شوند.”

اپیفانیوس، اسقفی در قرن چهارم، زنانی را در ایالت رومی عربستان توصیف می‌کند که آیینشان از تراکیه آمده بود و در روزی معین نان یا کلوچه‌ای کوچک (کولیریس) به نام مریم پیشکش می‌کردند، و از این رو کولیریدیان خوانده می‌شدند. او این را محکوم می‌کند: مریم را باید گرامی داشت، اما نباید او را پرستید، زیرا پرستش تنها از آنِ خداست.