Qısa cavab
İslamda Cənnət əbədi yaşanan, sonsuz sevinc bağıdır. Quran altından çaylar axan, genişliyi göylər və yer qədər olan bağları təsvir edir. Orada nə kədər, nə yorğunluq, nə də ölüm var və heç kimin qəlbində kin qalmır. Onun əhlinin istədiyi hər şey və ondan da artığı var. Peyğəmbər Muhəmməd (ﷺ) deyib ki, orada heç bir gözün görmədiyi və heç bir qulağın eşitmədiyi şeylər var. O deyib ki, orada bir ayaq boyda yer bütün dünyadan yaxşıdır. Yer üzündə ən ağır həyat sürmüş mömin bir dəfə ora batırılsa, heç çətinlik görmədiyini deyəcək. Ən böyük sevinc isə Allahın (﷾) onun əhlindən razı olmasıdır. İnsan ora Allahın (﷾) mərhəməti ilə girir və bu mərhəməti iman və yaxşı əməllərlə diləyir.
Tam izah
Genişliyi göylər və yer qədər olan bağlar
Quran yaxşılıq edən möminlərə altından çaylar axan bağlarda əbədi yurd vəd edir. Bağların genişliyi göylər və yer qədərdir. O, heç xarab olmayan su, dadı dəyişməyən süd və təmiz bal çaylarından danışır. O, içənlərə ləzzət verən şərabdan da danışır. Bu şərab onları heç vaxt sərxoş etmir və başlarını ağrıtmır. Orada hər cür meyvə var.
“İman gətirib saleh əməllər edənlərə müjdə ver ki, onlar üçün (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan cənnətlər vardır. Hər dəfə onun meyvələrindən onlara ruzi verildikdə: “Bu ki, əvvəllər bizə verilən ruzilərdəndir!”– deyəcəklər. Halbuki onlara onun oxşarı verilmişdir. Onlar üçün orada pak zövcələr vardır və onlar orada əbədi qalacaqlar.”
“(Ey insanlar!) Rəbbinizdən bağışlanmağa və genişliyi göyün və yerin genişliyi qədər olan, Allaha və Onun elçilərinə iman gətirənlər üçün hazırlanmış Cənnətə tələsin. Bu, Allahın lütfüdür, onu istədiyinə verər. Allah böyük lütf sahibidir.”
“İman gətirib saleh əməllər edənləri isə (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları cənnətlərə daxil edəcəyik. Orada onlar üçün pak zövcələr vardır. Biz onları sıx kölgəlikdə yerləşdirəcəyik.”
“Müttəqilərə vəd olunan Cənnətin vəsfi belədir: orada tamı dəyişməyən sudan çaylar, dadı dəyişməyən süddən çaylar, içənlərə ləzzət verən şərabdan çaylar və süzülmüş baldan çaylar vardır. Orada onlar üçün hər cür meyvələr və Rəbbi tərəfindən bağışlanma vardır. Məgər o, od içində əbədi qalacaq və bağırsaqlarını parça-parça edən qaynar su içirdiləcək kimsələr kimi ola bilərlərmi?!”
“O (şərab) nə baş ağrısı verər, nə də onlar ondan sərxoş olarlar.”
“ondan başları ağrımaz və məst olmazlar,”
Nə kədər, nə yorğunluq, nə ölüm
Yer üzündə xoşbəxtliyi korlayan hər şey orada yoxdur. Allah (﷾) onun əhlinin ürəklərindən hər kini çıxarır, buna görə onlar qardaş kimi görüşür. Onlar yorğunluq hiss etmir, heç vaxt xəstələnmir, qocalmır və onlardan oranı tərk etmək heç vaxt istənilmir. Onlar bütün qəm-qüssəni apardığı üçün Allaha (﷾) şükür edir və bir daha ölüm dadmırlar.
“Sözsüz ki, müttəqilər cənnətlərdə və çeşmələr başında olacaqlar. (Onlara:) “Oraya sağ-salamat və əmin-amanlıqla daxil olun!”– (deyiləcəkdir). Biz onların ürəklərindəki kin-küdurəti çıxardıb kənar etdik. Onlar taxtlar üstündə qarşı-qarşıya oturan qardaşlar olacaqlar. Onlara orada (Cənnətdə) heç bir yorğunluq üz verməyəcək və onlar oradan çıxarılmayacaqlar.”
“Onlar deyəcəklər: “Həmd, qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha məxsusdur! Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir. Öz lütfü ilə bizi əbədi iqamətgahda yerləşdirən Odur. Orada bizə nə bir yorğunluq üz verəcək, nə də bir üzgünlük toxunacaqdır!””
“Onlar orada ilk ölümdən başqa heç bir ölüm dadmayacaqlar. (Allah) onları Cəhənnəm əzabından qorumuşdur.”
Əbu Səid əl-Xudri və Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: bir carçı Cənnət əhlinə elan edəcək ki, sağlam olacaqlar və heç xəstələnməyəcəklər, yaşayacaqlar və heç ölməyəcəklər, gənc qalacaqlar və heç qocalmayacaqlar, rahatlıq görəcəklər və heç çətinlik görməyəcəklər.
| Nə | Cənnətdə |
|---|---|
| Ölçüsü | Göylər və yer qədər genişdir. |
| Çayları | Heç vaxt xarab olmayan su, dadı dəyişməyən süd və saf bal. |
| Kin və kədər | Hər qəlbdən çıxarılıb. |
| Yorğunluq, xəstəlik və qocalıq | Yoxdur. |
| Ölüm | Bir daha dadılmır. |
| Ən böyük sevinc | Allahın (﷾) razılığı. |
Pak və müqəddəs zövcələr
Quran deyir ki, Cənnət əhlinin pak və müqəddəs zövcələri olacaq və Allah (﷾) onları böyük gözəlliyə malik həyat yoldaşları ilə birləşdirəcək. O, heç bir say vermir.
“İman gətirib saleh əməllər edənlərə müjdə ver ki, onlar üçün (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan cənnətlər vardır. Hər dəfə onun meyvələrindən onlara ruzi verildikdə: “Bu ki, əvvəllər bizə verilən ruzilərdəndir!”– deyəcəklər. Halbuki onlara onun oxşarı verilmişdir. Onlar üçün orada pak zövcələr vardır və onlar orada əbədi qalacaqlar.”
“İman gətirib saleh əməllər edənləri isə (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları cənnətlərə daxil edəcəyik. Orada onlar üçün pak zövcələr vardır. Biz onları sıx kölgəlikdə yerləşdirəcəyik.”
“Bu belədir! (Üstəlik) onları iri qara gözlü hurilərlə də evləndirəcəyik.”
Heç bir gözün görmədiyi
Peyğəmbər (ﷺ) deyib ki, Allah (﷾) saleh qulları üçün bir şey hazırlayıb. Onu heç bir göz görməyib, heç bir qulaq eşitməyib və heç bir qəlb təsəvvür etməyib. O, heç kəsin onun üçün gizlədilmiş sevincləri bilmədiyini deyən ayəni oxuyub. Quran əlavə edir ki, onun əhlinin istədiyi hər şey və ondan da artığı var.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: Allah bəyan etmişdir: Mən saleh qullarım üçün heç bir gözün görmədiyini, heç bir qulağın eşitmədiyini və heç bir insan qəlbinin təsəvvür etmədiyini hazırlamışam. Rəvayət sonra dinləyəni Quran 32:17-ni oxumağa dəvət edir: heç kim onlar üçün hansı sevincin gizləndiyini bilmir.
Səhl ibn Səd rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) Cənnəti təsvir etdi və onda heç bir gözün görmədiyi, heç bir qulağın eşitmədiyi və heç bir insan qəlbinin təsəvvür etmədiyi nemətlər olduğunu deyərək sözünü bitirdi. Sonra Quran 32:16-17 ayələrini oxudu.
“Etdikləri əməllərin mükafatı kimi onlar üçün gözlərinə sevinc gətirəcək nə cür nemətlər saxlandığını heç kəs bilməz”
“Orada onlar üçün istədikləri hər şey vardır. Hüzurumuzda bundan da artığı (Allahı görmək) vardır.”
O necə böyükdür
Peyğəmbər (ﷺ) deyib ki, Cənnətdə ən aşağı dərəcəli insanın bütün dünyanın misli və on qatı olacaq. Orada bir ayaq boyda yer dünyadan və içindəki hər şeydən yaxşıdır. Yer üzündə ən bədbəxt həyat sürmüş möminə baxın. O, bir dəfə Cənnətə batırılsa, heç bir çətinlik görmədiyinə and içəcək.
Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) Oddan çıxıb Cənnətə girən son kişini təsvir etmişdir. Hər dəfə ora gedəndə ona dolu görünür. Sonra Allah ona deyir ki, onun bütün dünyanın misli və on qatı var. Rəvayət əlavə edir ki, bunun Cənnət əhli arasında ən aşağı dərəcə olduğu deyilib.
Əl-Muğirə ibn Şöbə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: Musa Allahdan Cənnətdə ən aşağı dərəcəsi olanın kim olduğunu soruşdu. Allah dedi ki, bu, ora ən son girən kişidir; ona dünya padşahının padşahlığının misli, beş qat, sonra on qat, canının istədiyi və gözünün zövq aldığı ilə birlikdə təklif olunur.
Ənəs rəvayət edir ki, bir ana Bədrdə öldürülmüş oğlu üçün yas tutanda Peyğəmbər (ﷺ) ona dedi ki, Cənnətdə çoxlu bağ var və oğlu ən yüksəyində, əl-Firdövsdədir. O əlavə etdi ki, Cənnətdə bir yay uzunluğu və ya bir ayaq qədər kiçik yer bütün dünyadan və içindəkilərdən yaxşıdır.
Ənəs ibn Malik rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: yer üzündə ən rahat həyat sürmüş şəxs, Od əhlindəndirsə, bir dəfə oraya batırılacaq və heç rahatlıq görmədiyini deyəcək. Yer üzündə ən bədbəxt həyat sürmüş şəxs isə, Cənnət əhlindəndirsə, bir dəfə oraya batırılacaq və Rəbbinə and içəcək ki, heç çətinlik və sıxıntı görməyib.
Ən böyük sevinc: Allah (﷾) onlardan razıdır
Cənnət ləzzətdən daha artıqdır. Quran deyir ki, ən böyük səadət Allahın (﷾) razılığıdır. Onun əhlinin oradakı sözləri Allaha (﷾) həmddir və bir-birini salamlaması “Salam”dır.
“Allah mömin kişilərə və mömin qadınlara (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları cənnətlər və Ədn cənnətlərində gözəl məskənlər vəd etmişdir. Allahın razılığı isə (bunların hamısından) daha böyükdür. Bu, böyük uğurdur.”
“İman gətirib saleh əməllər edənləri Rəbbi imanlarına görə doğru yola yönəldər. Nəim cənnətlərində onların (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axar. Onların oradakı duası: “Allahım! Sən pak və müqəddəssən!”, orada (bir-birlərini) salamlaması: “Salam!” (sözü) və dualarının sonu: “Həmd, aləmlərin Rəbbi Allaha məxsusdur!” (sözləri olacaqdır).”
Cənnətə necə girilir
Peyğəmbər (ﷺ) öyrədib ki, heç kimin əməlləri onu xilas etməyəcək. Bunun ona da aid olub-olmadığı soruşulanda o deyib: Allah (﷾) məni mərhəməti ilə örtməsə, mən də. Cənnət Allaha (﷾) və Onun elçilərinə iman gətirənlər üçün hazırlanıb, iman və yaxşı əməllər isə qulun bu mərhəməti diləmə yoludur.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: heç kimin əməlləri onu xilas etməyəcək. Bunun ona da aid olub-olmadığı soruşulanda demişdir: Allah məni mərhəməti ilə örtməsə, mən də. Sonra onlara əməlləri düzgün, səmimi və ölçülü şəkildə etməyi tapşırmışdır.
“(Ey insanlar!) Rəbbinizdən bağışlanmağa və genişliyi göyün və yerin genişliyi qədər olan, Allaha və Onun elçilərinə iman gətirənlər üçün hazırlanmış Cənnətə tələsin. Bu, Allahın lütfüdür, onu istədiyinə verər. Allah böyük lütf sahibidir.”
“İman gətirib saleh əməllər edənləri isə (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları cənnətlərə daxil edəcəyik. Orada onlar üçün pak zövcələr vardır. Biz onları sıx kölgəlikdə yerləşdirəcəyik.”
Baxışlar
İslam baxışı
Cənnət kədərsiz, xəstəliksiz və ölümsüz əbədi sevinc bağıdır. Quran və Peyğəmbər (ﷺ) onu ağlın təsəvvür edə biləcəyi hər şeydən böyük kimi təsvir edir. Onun ən uca sevinci Allahın (﷾) razılığıdır və ora Onun mərhəməti ilə girilir.
Quran yaxşılıq edən möminlərə altından çaylar axan bağlarda əbədi yurd vəd edir. Bağların genişliyi göylər və yer qədərdir.
Cənnətdə nə kin, nə yorğunluq, nə kədər, nə xəstəlik, nə də ölüm var və heç kim oradan çıxarılmır.
Onun sevincləri görülən, eşidilən və ya təsəvvür edilən hər şeydən üstündür və onun əhlinin istədiyi hər şey və ondan da artığı var.
Peyğəmbər (ﷺ) deyib ki, Cənnətdə ən aşağı dərəcənin bu dünyanın on misli var. O, həm də deyib ki, orada bir ayaq boyda yer bütün dünyadan yaxşıdır.
Yer üzündə ən bədbəxt həyat sürmüş mömin bir dəfə Cənnətə batırılacaq. Bu, ona gördüyü hər çətinliyi unutduracaq.
Cənnət yalnız bədən ləzzəti deyil: Quran Allahın (﷾) razılığını onun ən böyük səadəti kimi adlandırır.
Cənnətə əməllərlə satın alınmaqla yox, Allahın (﷾) mərhəməti ilə girilir. İman və yaxşı əməllər qulun bu mərhəməti diləmə yoludur.