Qısa cavab
Bəli. Birinci əsrin xristian missioneri Paulus xristian qadınlara dua edəndə başlarını örtməyi deyib. O dedi ki, başı açıq dua edən qadın başını rüsvay edir. Katolik Kilsəsinin qanunu 1983-cü il məcəlləsi qaydanı götürənə qədər qadınlardan kilsədə başlarını örtməyi tələb edirdi. Bir çox rahibə hələ də örtük taxır. Xristian sənəti İsanın anası Məryəmi demək olar ki, həmişə başı örtülü göstərir. Quran mömin qadınlardan baş örtüklərini sinələrinin üzərinə salmağı və ictimai yerdə üst geyim geyinməyi istəyir. Deməli, örtünən müsəlman qadın Bibliyanın qaydasına bugünkü əksər kilsələrdən daha sadiqdir. Az adam rahibənin örtüyünə zülm deyir, müsəlman qadının yaylığına da deyilməməlidir.
Tam izah
Paulus nə əmr edir
1 Korinflilərə 11-də Paulus deyir ki, başı açıq dua edən və ya peyğəmbərlik edən (Tanrı adından danışan) qadın başını rüsvay edir. O deyir ki, örtünmürsə, qoy saçını kəssin. O deyir ki, bu, ayıb olduğu üçün qoy örtünsün. O, kilsədən qadının Tanrıya açıq başla dua etməsinin yaraşıb-yaraşmadığını mühakimə etməyi istəyir. O, qaydanı yerli dəbə yox, yaradılışa və “mələklərə görə” sözünə əsaslandırır.
“Lakin bilməyinizi istəyirəm ki, hər kişinin başı Məsihdir, qadının başı kişidir, Məsihin başı isə Tanrıdır.”
“Lakin başı açıq dua edən və ya peyğəmbərlik edən hər qadın başını rüsvay edir, çünki bu, başı qırxılmış kimidir. Qadın başını örtmürsə, qoy saçını da kəssin; amma qadın üçün saçını kəsmək və ya qırxmaq ayıbdırsa, başını örtsün.”
“Çünki kişi qadından deyil, qadın kişidəndir. Kişi qadın üçün deyil, qadın kişi üçün yaradıldı. Buna görə qadın mələklərə görə başında səlahiyyət işarəsi saxlamalıdır.”
“Özünüz mühakimə edin: qadının başı açıq Tanrıya dua etməsi yaraşırmı?”
Kilsələr qaydanı əsrlərlə saxlayıb
Erkən xristian yazıçıları Paulusu həqiqi örtük kimi başa düşüb. Üçüncü əsrin əvvəlində Karfagendəki xristian yazıçı Tertullian iddia edib ki, hətta evlənməmiş qızlar da kilsədə örtülü olmalıdır. Katolik Kilsəsi qaydanı öz qanununa yazıb. 1917-ci il Kanon Hüququ Məcəlləsi (Kilsənin qanunlar kitabı) qadınlardan kilsədə başlarını örtməyi tələb edib. 1983-cü il Məcəlləsi onu əvəz edib və qaydanı təkrar etməyib. Katolik rahibələr yüz illərdir başlarını örtür və az adam onların örtüyünü zülm əlaməti adlandırır.
Üçüncü əsrin əvvəlində yazan Tertullian 1 Korinflilərə 11-dən çıxış edərək iddia edir ki, təkcə evli qadınlar deyil, subay qızlar da kilsədə örtülü olmalıdır və örtük yerli adət deyil, həqiqət qaydasıdır.
Katolik Kilsəsinin 1917-ci il Kanon Hüququ Məcəlləsinin 1262-ci kanonu, 2-ci bölməsi tapşırır ki, kilsədə kişilər başı açıq, qadınlar isə başı örtülü və təvazökar geyimli olsunlar, hər şeydən əvvəl birlik almağa gələndə. 1917-ci il Məcəlləsini tamamilə əvəz edən 1983-cü il Məcəlləsi bu qaydanı təkrar etmir.
- Providence Hospital rahibələri, Sietl, 1913 · Asahel Curtis
Məryəm və Rivqa
İkonalarda (müqəddəs rəsmlərdə), kafedral pəncərələrində və rəsmlərdə İsanın anası saçı örtülü göstərilir. Rivqa evlənəcəyi İshaqı ilk görəndə örtük götürüb özünü örtüb. Sonradan Mişnanın (təxminən b.e. 200) yazıya aldığı yəhudi qanunu yəhudi adətinin bir neçə pozuntusunu sadalayıb. Onlardan biri evli qadının başı açıq çölə çıxması idi. Deməli, ikonalardakı örtük o dövrün evli yəhudi qadınlarının adətinə uyğundur. Müsəlman qadının Qərb şəhərində ələ salındığı örtük Məryəmin taxdığı örtükdür. O, həmin şəhərin kilsələrinin rəsmlərində və heykəllərindədir.
“Çünki o, quldan soruşmuşdu: Bizi qarşılamağa çöldə gələn bu adam kimdir? Qul demişdi: Bu, mənim ağamdır: buna görə o, örtük götürüb özünü örtdü.”
Mişna (təxminən 200-cü ildə toplanıb) arvadın başı açıq çıxmasını yəhudi adətinin pozulması sayır; buna görə o, nikah pulu olmadan boşana bilər.
“Lakin başı açıq dua edən və ya peyğəmbərlik edən hər qadın başını rüsvay edir, çünki bu, başı qırxılmış kimidir. Qadın başını örtmürsə, qoy saçını da kəssin; amma qadın üçün saçını kəsmək və ya qırxmaq ayıbdırsa, başını örtsün.”
| Mənbə | Nə deyir |
|---|---|
| Rebeka, Yaradılış 24 | İshaqla görüşəndə örtük götürüb özünü örtdü |
| Paulus, 1 Korinflilərə 11 | Başı açıq dua edən qadın başını rüsvay edir |
| Mişna, təxminən 200 | Başı açıq çıxan evli qadın yəhudi adətini pozurdu |
| Tertullian, 200-cü illərin əvvəli | Hətta subay qızlar da kilsədə örtünməlidir |
| Katolik qanunu, 1917-1983 | Qadınlar kilsədə başlarını örtür |
| Quran | Baş örtüyünü sinə üzərinə salın və ictimai yerdə üst geyim geyin |
Quran qadınlardan nə istəyir
Quran mömin qadınlara xumurlarını (baş örtüklərini) sinələrinin üzərinə salmağı və gözəlliklərini yaxın ailədən başqasına göstərməməyi deyir. O, Peyğəmbərə (ﷺ) möminlərin qadınlarından çölə çıxanda üst geyim geyinməyi istəməyi deyir. Bu, onlar tanınsın və onlara zərər verilməsin deyədir. Əhdi-Cədid də qadınlardan “təvazökar geyimlə” geyinməyi istəyir. Müsəlman alimləri razıdır ki, qadın yaxın ailəsindən kənar kişilərin yanında saçını örtür.
“Mömin qadınlara da de ki, (harama baxmayıb) gözlərini aşağı diksinlər və ayıb yerlərini (zinadan) qorusunlar. Qoy onlar – görünənlər istisna olmaqla, zinətlərini (naməhrəmə) göstərməsinlər; örtüklərini yaxalarının üstünə salsınlar; zinətlərini ərlərindən, yaxud atalarından, yaxud ərlərinin atalarından, yaxud öz oğullarından, yaxud ərlərinin oğullarından, yaxud qardaşlarından, yaxud qardaşlarının oğullarından, yaxud bacılarının oğullarından, yaxud öz (müsəlman) qadınlarından, yaxud sahib olduqları kölələrdən, yaxud ehtirasını itirmiş kişi xidmətçilərdən, yaxud qadınların ayıb yerlərini hələ anlamayan uşaqlardan başqasına göstərməsinlər; gizlətdikləri zinət əşyaları bilinsin deyə ayaqlarını (yerə) vurmasınlar. Ey iman gətirənlər! Hamınız Allaha tövbə edin ki, bəlkə nicat tapasınız.”
“Ey Peyğəmbər! Zövcələrinə, qızlarına və möminlərin qadınlarına de ki, (naməhrəm yanında bütün bədənlərini örtən) örtükləri ilə örtünsünlər. Bu onların tanınması və onlara əziyyət verilməməsi üçün daha münasibdir. Allah bağışlayandır, rəhmlidir.”
“Eyni cür qadınlar da özlərini təvazökar geyimlə, həya və ağılla bəzəsinlər; hörük saçla, qızılla, mirvarilərlə və ya bahalı paltarla deyil, möminliyi iddia edən qadınlara yaraşan yaxşı işlərlə.”
Ayə-ayə
1 Korinflilərə 11:15 — fəsil 11, ayə 15
“Lakin qadının uzun saçı varsa, bu, onun üçün izzətdir, çünki saçı ona örtük kimi verilib.”
Nə üçün istinad olunub
Qadının uzun saçı onun örtüyüdür. Paulus örtük yox, yalnız uzun saç istəyir.
Cavab
Paulus deyir ki, qadın örtünmürsə, saçını da kəssin. Saçı örtük olsaydı, açıq başlı qadın saçı olmayan qadın olardı. Onda saçını kəsmək əmrinin mənası olmazdı. Örtük saçın üzərinə qoyulan şeydir. Kilsə tarixinin çox hissəsində, Tertulliandan 1917-ci il Kanon Hüququ Məcəlləsinə qədər onu belə oxuyub.
Nəticə — 15-ci ayə uzun saçı tərifləyir, 5-ci və 6-cı ayələrdə əmr olunan örtüyü ləğv etmir.
1 Korinflilərə 11:16 — fəsil 11, ayə 16
“Lakin kimsə mübahisəli görünürsə, bizim belə adətimiz yoxdur, Tanrının kilsələrinin də.”
Nə üçün istinad olunub
Paulus “bizim belə adətimiz yoxdur” deməklə bitirir. Baş örtüyü Korinfin yerli adəti idi və bugünkü xristianları bağlamır.
Cavab
Paulus səbəb kimi Korinfin adətini vermir. O, yaradılışa və “mələklərə görə” sözünə istinad edir. Qədim və müasir bir çox oxucu “belə adətimiz yoxdur” sözünü həmin ayədəki mübahisəli adama (mübahisəni sevən adama) aid edir. Bu oxunuşa görə, nə Paulusun, nə də Tanrının kilsələrinin başqa təcrübəsi yoxdur. Kilsələr Paulus yazandan sonrakı on doqquz əsrin çoxunda qadınları örtməyə davam edib.
Nəticə — Paulusun səbəbləri Korinfin adətlərindən gəlmir və kilsələr qaydanı əsrlərlə saxlayıb. Müsəlman qadınlar hələ də saxlayır.
Baxışlar
Bugünkü əksər kilsələr
Əksər Protestant kilsələri və praktikada əksər Katolik kilsə icmaları artıq qadınlardan başlarını örtməyi istəmir. Çoxları Paulusun sözlərini birinci əsr Korinfinin adəti kimi oxuyur. Başqaları 15-ci ayəni qadının uzun saçının özünün örtük olduğu kimi oxuyur.
Paulus deyir ki, qadının uzun saçı ona örtük kimi verilib. Bəzi xristianlar bunu başqa örtüyün lazım olmadığı kimi oxuyur.
Təkzib
Paulus həqiqətən uzun saçı qadın üçün izzət kimi tərifləyir. Lakin həmin fəslin əvvəlində o deyir ki, açıq başlı qadının saçı kəsilməlidir. Deməli, onun saçı nəzərdə tutduğu örtük ola bilməz. Kilsə onu Tertulliandan 1917-ci il Kanon Hüququ Məcəlləsinə qədər həqiqi örtük kimi oxuyub.
İslam baxışı
Baş örtüyü Bibliya və Quranın ortaq qaydasıdır. Allah (﷾) onu Quranda əmr edir, Paulus isə Bibliyada. Onu taxan müsəlman qadın Paulusun qaydasına əməl edir. O, Məryəmin demək olar ki, həmişə göstərildiyi kimi geyinir. O, onu kişi məcbur etdiyi üçün yox, ibadət və Allahı (﷾) razı salmaq istəyi kimi taxır.
Paulus qadına dua edəndə başını örtməyi əmr edir və açıq başın onu rüsvay etdiyini deyir.
Paulus qaydanı Korinf adətinə əsaslandırmır: o, Yaradılışa və “mələklərə görə” sözünə istinad edir.
Katolik Kilsəsi 1917-ci il Kanon Hüququ Məcəlləsində qadınlardan kilsədə başlarını örtməyi tələb edib. O, qaydanı yalnız 1983-cü il yeni Məcəlləsi ilə götürüb.
Üçüncü əsrin əvvəlində Tertullian Paulusu kilsədə, hətta evlənməmiş qızlar üçün də həqiqi örtük tələb edən kimi oxuyub.
Quran mömin qadınlara baş örtüklərini sinələrinin üzərinə salmağı əmr edir. O, onlara ictimai yerdə üst geyim geyinməyi deyir.