Qısa cavab
Bəli. Allah (﷾) Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarını möminlərin anaları edib və heç kəs öz anası barədə pis danışmır. Aişə Peyğəmbərin (ﷺ) ən çox sevdiyi insan idi və Allah (﷾) Özü Quranda onun adını təmizə çıxarıb. O, Əlinin, Fatimənin, əl-Həsənin və əl-Hüseynin şərəfini ötürüb və insanları bilik üçün Əliyə göndərib. Dəvə döyüşündə o, Əliyə qarşı durub və rəvayətlər deyir ki, sonralar peşman olub. Lakin Əlinin yanında duran Əmmar yenə də onu bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı adlandırıb və Əli onu hörmətlə evinə göndərib. Onu lənətləmək və ya təhqir etmək müsəlmanları parçalayan və Peyğəmbəri (ﷺ) incidəcək günahdır. Səhvləri olubsa, Allah (﷾) ilk möminlər arasında keçən hər şeyi mühakimə etdiyi kimi onları da mühakimə edəcək. Bizim payımız onlar üçün dua etmək və qəlblərimizi kindən təmiz saxlamaqdır.
Tam izah
Allah (﷾) onu möminlərin anası edib
Quran deyir: “Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. Onun zövcələri isə möminlərin analarıdır.” Aişə həmin analardan biridir. Allah (﷾) möminlərə həm də deyib ki, “vəfatından sonra onun həyat yoldaşları ilə evlənmək” icazəli deyil. O, bunu “böyük günah” adlandırır. Öz ananızı düşünün. O, səhv etsə belə, ona lənət etməz və nifrət etməzdiniz. Ondan hörmətlə danışar və onun üçün dua edərdiniz. Quranın Peyğəmbərin (ﷺ) arvadları üçün istədiyi hörmət budur. Peyğəmbərin (ﷺ) əmisi oğlu və ailəsindən biri olan İbn Abbas Aişə xəstə yatarkən onu ziyarət edəndə onu möminlərin anası adlandırıb.
“Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. Onun zövcələri isə möminlərin analarıdır. Qohumlar Allahın Kitabında (varis olmaq baxımından) bir-birlərinə möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Dostlarınıza yaxşılıq etmək isə (bundan) müstəsnadır. Bu (hökm) Kitabda (Lövhi-məhfuzda) yazılmışdır.”
“Ey iman gətirənlər! Sizə yeməyə izin verilməyib (süfrəyə dəvət olunmadıqca) Peyğəmbərin evlərinə girməyin və (əvvəlcədən gəlib) yeməyin hazırlanmasını da gözləməyin. Lakin dəvət olunduqda girin və yemək yedikdən sonra bir-birinizlə söhbətə dalmadan dağılışın. Çünki bu (hərəkətiniz) Peyğəmbərə əziyyət verir və o sizdən utanır. Allah isə haqqı söyləməkdən utanmaz. (Peyğəmbərin) zövcələrindən bir şey soruşduqda, pərdə arxasından soruşun. Bu həm sizin qəlbiniz, həm də onların qəlbləri üçün daha təmizdir. Sizə Allahın Elçisinə əziyyət vermək, vəfatından sonra onun həyat yoldaşları ilə evlənmək əsla icazəli deyildir. Həqiqətən, bu, Allah yanında böyük günahdır.”
Əbu Bəkrin nəvəsi Qasim rəvayət edir ki, Aişə xəstələnəndə İbn Abbas onu ziyarət edib və demişdir: Ey möminlərin anası, sən doğru öncüllərin, Allahın Rəsulunun (ﷺ) və Əbu Bəkrin yanına gedirsən.
Peyğəmbərin (ﷺ) ən çox sevdiyi
Amr ibn əl-As Peyğəmbərdən (ﷺ) insanlardan ona ən sevimlisinin kim olduğunu soruşub. O, Aişə deyib. O, ona Cəbrayıl mələyin ona salam verdiyini deyib. O deyib ki, vəhy ona arvadlarından heç birinin yorğanı altında, Aişədən başqa, gəlməyib və başqa arvadına Aişəni incitməklə onu incitməməyi deyib. O deyib ki, Aişənin digər qadınlardan üstünlüyü xalqının ən gözəl yeməyi olan tiridin digər yeməklərdən üstünlüyü kimidir. O, başı onun sinəsinə söykənmiş halda onun evində vəfat edib. Ona nifrət etmək Peyğəmbərin (ﷺ) sevdiyi insana nifrət etməkdir.
Əmr ibn əl-As Peyğəmbərdən (ﷺ) insanlardan ona ən sevimlisinin kim olduğunu soruşdu. O, Aişə dedi; kişilərdən isə onun atası.
Aişə rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) ona demişdir: Aişə, bu, sənə salam verən Cəbrayıldır. O, salam və rəhmətlə cavab verib və Peyğəmbərə (ﷺ) demişdir: sən mənim görmədiyimi görürsən.
Aişə rəvayət edir ki, digər arvadlar insanların hədiyyələrini Aişənin günü göndərdiyindən şikayət etmək üçün Ümmü Sələməni göndərəndə Peyğəmbər (ﷺ) Ümmü Sələməyə Aişəni incitməklə onu incitməməyi deyib, çünki vəhy ona arvadlarından heç birinin yorğanı altında, Aişədən başqa, gəlməyib.
Ənəs ibn Malik rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) demişdir: Aişənin digər qadınlardan üstünlüyü tiridin digər yeməklərdən üstünlüyü kimidir.
Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) onun evində, onun növbəsində, başı onun sinəsinə söykənmiş halda vəfat etdi. Son anlarında yumşaldılmış misvakla dişlərini təmizlədi, üzünü su ilə sildi, Allahdan başqa tanrı olmadığını və ölümün əzabları olduğunu dedi, sonra ‘Ən uca yoldaşla’ dedi və vəfat etdi.
| Rəvayət | Mənbə |
|---|---|
| O, ona insanların ən sevimlisi idi | Səhih əl-Buxari 3662 |
| Cəbrayıl ona salam göndərib | Səhih əl-Buxari 3768 |
| Vəhy yalnız onun yorğanı altında gəlib | Səhih əl-Buxari 3775 |
| O, onun evində vəfat edib | Səhih əl-Buxari 4449 |
Allah (﷾) Özü onun adını təmizə çıxarıb
Münafiqlər Aişə barədə yalan yayanda Peyğəmbər (ﷺ) bütöv bir ay onun işi barədə vəhy almayıb. Sonra Allah (﷾) ən-Nur surəsində ayələr nazil edib. Onlar deyir ki, möminlər dərhal deməli idi: “Bu, açıq-aydın bir böhtandır!” Onlar xəbərdarlıq edir: “Əgər möminsinizsə, (bilin ki,) Allah sizə bir daha buna bənzər şeyləri təkrarən etməməyinizi nəsihət edir.” Paklar haqqında isə deyir: “Bunlar iftiraçıların söylədiklərindən uzaqdırlar. Onları bağışlanma və bolluca ruzi gözləyir.” Bu gün həmin yalanı təkrarlayan Quranın özünə qarşı çıxır.
Aişənin ona qarşı yayılmış böhtan barədə öz izahı. O deyir ki, şayiə yayıldığı və Peyğəmbər (ﷺ) səhabələri ilə məsləhətləşdiyi bir ay ərzində onun işi barədə heç bir vəhy almadı, sonra onun təmizliyini bəyan edən ayələr endi. Səfvan ibn əl-Müəttəl onu geridə qalmış tapıb tanıyanda, çünki onu hicab əmr edilməzdən əvvəl görmüşdü, Aişə deyir: üzümü paltarımla örtdüm.
“Şübhəsiz ki, (Aişə barəsində) yalan xəbər gətirənlər özünüzdən olan bir dəstədir. Onu özünüz üçün pis bir şey hesab etməyin. Əksinə, bu sizin üçün xeyirlidir. O dəstədən olan hər bir şəxsin qazandığı günahın cəzası vardır. İçərilərindən günahın böyüyünü öz üstünə götürəni isə böyük bir əzab gözləyir.”
“Kaş ki bunu eşitdiyiniz zaman mömin kişilər və qadınlar bir-biriləri haqda yaxşı zənndə olub: “Bu, açıq-aydın bir böhtandır!”– deyərdilər.”
“Əgər möminsinizsə, (bilin ki,) Allah sizə bir daha buna bənzər şeyləri təkrarən etməməyinizi nəsihət edir.”
“Pis qadınlar pis kişilərə, pis kişilər isə pis qadınlara, eləcə də yaxşı qadınlar yaxşı kişilərə, yaxşı kişilər də yaxşı qadınlara layiqdirlər. Bunlar iftiraçıların söylədiklərindən uzaqdırlar. Onları bağışlanma və bolluca ruzi gözləyir.”
Onun barədə yalan yayılır
Bir ay vəhy gəlmir
ən-Nur surəsindəki ayələr onun təmiz olduğunu bəyan edir
Allah (﷾) bunu heç vaxt təkrarlamamağı xəbərdar edir
O, Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsini sevib
Bəziləri deyir ki, Aişə Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsini sevməyib. Onun öz sözləri başqa şey deyir. Bizə Aişə danışır ki, bir səhər Peyğəmbər (ﷺ) əl-Həsəni, əl-Hüseyni, Fatiməni və Əlini plaşının altına alıb və oxuyub: “Allah yalnız sizdən, ey ev əhli, bütün murdarlığı uzaqlaşdırmaq və sizi tam təmizləmək istəyir”. Onların şərəfi haqqında ən məşhur rəvayətlərdən biri bizə onun vasitəsilə çatıb. Bir kişi ondan dəri corablar üzərinə məsh barədə soruşanda o, onu Əliyə göndərib, çünki Əli Peyğəmbərlə (ﷺ) səfər edirdi. Hörmət etdiyin insandan belə danışırlar.
Aişə rəvayət edir ki, bir səhər Allahın Rəsulu (ﷺ) qara dəvə tükündən zolaqlı plaş geyinib çıxıb. Həsən ibn Əli gəlib, o, onu altına alıb; sonra Hüseyn gəlib, onu da onunla altına alıb; sonra Fatimə gəlib, onu altına alıb; sonra Əli gəlib, onu altına alıb. Sonra ayəni oxuyub: Allah yalnız sizdən, ey ev əhli, bütün murdarlığı uzaqlaşdırmaq və sizi tam təmizləmək istəyir (Quran 33:33).
“Ey Peyğəmbərin zövcələri! Siz qadınlardan hər hansı bir qadın kimi deyilsiniz. Əgər Allahdan qorxursunuzsa, yad kişilərlə nazlana-nazlana danışmayın, yoxsa qəlbində xəstəlik olan kəs tamaha düşər. Danışarkən (şək-şübhədən uzaq, Şəriətə müvafiq qaydada) gözəl danışın. Evlərinizdə qərar tutun! İlk cahiliyyə dövründə olduğu kimi açıq-saçıq gəzməyin. Namaz qılın, zəkat verin, Allaha və Onun Rəsuluna itaət edin. Ey ev əhli! Allah sizdən günahınızı silib aparmaq və sizi tərtəmiz etmək istəyir. Evlərinizdə oxunan Allahın ayələrini və hikməti yada salın. Həqiqətən, Allah lütfkardır, (hər şeydən) xəbərdardır.”
Şüreyh ibn Hani dəri corablar üzərinə məsh barədə soruşmaq üçün Aişənin yanına getdi. O, ona Əbu Talibin oğlu Əlidən soruşmağı dedi, çünki o, Allahın Rəsulu (ﷺ) ilə səfər edirdi. Onlar Əlidən soruşdular və o dedi ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) müsafir üçün üç gün üç gecə, yerli üçün bir gün bir gecə müddət qoyub.
Dəvə döyüşü
656-cı ildə xəlifə Osman öldürüləndən sonra Aişə, Təlhə və əz-Zübeyr onun qatillərinin cəzalandırılmasını tələb etmək üçün Bəsrəyə gedib. Əlinin ordusu onlarla orada görüşüb, danışıqlar uğursuz olub və iki tərəf vuruşub. O il səhvləri olubsa, Allah (﷾) onları mühakimə edəcək və O, ən yaxşı biləndir. Lakin Əlinin tərəfindəki insanların ondan necə danışdığına baxın. Əli Əmmar ibn Yasiri və əl-Həsəni dəstək toplamaq üçün Kufəyə göndərib. Əmmar insanlara deyib ki, Aişə bu dünyada və axirətdə onların Peyğəmbərinin (ﷺ) arvadıdır, baxmayaraq ki, Allah (﷾) onların Ona, yoxsa ona itaət edəcəyini sınayır. Döyüşdən sonra ona hörmətlə davranılıb və Əli qardaşı Muhəmməd ibn Əbu Bəkrə onu evə apartdırıb. Bəzi rəvayətlər deyir ki, o, sonralar peşman olub və o günü görməyə yaşamamasını arzulayıb. Quran bir-biri ilə vuruşan iki mömin dəstəsini yenə də mömin adlandırır və deyir: “Həqiqətən möminlər qardaşdırlar”.
656-cı ildə Bəsrə yaxınlığında baş verib. Aişə, Təlhə və Zübeyr xəlifə Osmanın qətlinin intiqamını almaq üçün Əliyə qarşı qalxıblar. Döyüşdən əvvəl danışıqlar üç gündən sonra uğursuz olub. Döyüşdən sonra Aişəyə hörmətlə davranılıb və bir müddət Bəsrədə yerləşdirilib, Əli onu ögey qardaşı Muhəmməd ibn Əbu Bəkrin müşayiəti ilə geri göndərib. Bəzi rəvayətlər Aişəni peşman, döyüşü görməyə yaşamamasını arzulayan kimi göstərir.
Əbu Məryəm Abdullah ibn Ziyad əl-Əsədi rəvayət edir ki, Təlhə, Zübeyr və Aişə Bəsrəyə gedəndə Əli Əmmar ibn Yasiri və Həsən ibn Əlini Kufəyə göndərib. Minbərdə Əmmar demişdir: Aişə Bəsrəyə gedib. Allaha and olsun, o, bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərinizin (ﷺ) arvadıdır, lakin Allah sizi sınayır ki, Ona, yoxsa ona itaət edəcəksiniz.
Əbu Vail rəvayət edir ki, Əli Əmmarı və Həsəni Kufə xalqını döyüşə çağırmağa göndərəndə Əmmar onlara demişdir: bilirəm ki, o, bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadıdır, lakin Allah sizi sınayıb ki, Onun, yoxsa onun ardınca gedəcəksiniz.
“Əgər möminlərdən iki dəstə bir-biri ilə vuruşsa, onların arasını islah edin. Əgər onlardan biri digərinə qarşı təcavüz etsə, təcavüz edənlə Allahın əmrinə qayıdanadək vuruşun. Əgər o qayıtsa, hər iki dəstənin arasını ədalətlə islah edin və ədalətli olun. Sözsüz ki, Allah ədalətli olanları sevər.”
“Həqiqətən möminlər qardaşdırlar. Elə isə (mübahisə edən) iki qardaşınızın arasını islah edin və Allahdan qorxun ki, bəlkə, rəhm olunasınız.”
| Kim | Dedikləri və ya etdikləri |
|---|---|
| Əlinin tərəfində olan Əmmar ibn Yasir | Onu bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı adlandırıb |
| Əli | Ona hörmətlə davranılmasını və qardaşının onu evə aparmasını təmin edib |
| Peyğəmbərin (ﷺ) əmisi oğlu İbn Abbas | Onu möminlərin anası adlandırıb |
“Evlərinizdə qərar tutun!”
Bəziləri deyir ki, Aişə Bəsrəyə gedəndə “Evlərinizdə qərar tutun!” əmrini pozub. Ayə davam edir: “İlk cahiliyyə dövründə olduğu kimi açıq-saçıq gəzməyin”. O, Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarına ləyaqətlə evlərində qalmağı deyir. Bu, onların heç vaxt səfər edə bilməyəcəyi demək deyildi. Ömər son Həccində Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarına Həcc etməyə icazə verib və onları müşayiət etmək üçün Osman ibn Əffanı və Əbdürrəhman ibn Əvfi göndərib. Bəsrə səfəri barədə nə düşünülsə də, ayə ona nifrət etməyə heç bir səbəb vermir.
“Ey Peyğəmbərin zövcələri! Siz qadınlardan hər hansı bir qadın kimi deyilsiniz. Əgər Allahdan qorxursunuzsa, yad kişilərlə nazlana-nazlana danışmayın, yoxsa qəlbində xəstəlik olan kəs tamaha düşər. Danışarkən (şək-şübhədən uzaq, Şəriətə müvafiq qaydada) gözəl danışın. Evlərinizdə qərar tutun! İlk cahiliyyə dövründə olduğu kimi açıq-saçıq gəzməyin. Namaz qılın, zəkat verin, Allaha və Onun Rəsuluna itaət edin. Ey ev əhli! Allah sizdən günahınızı silib aparmaq və sizi tərtəmiz etmək istəyir. Evlərinizdə oxunan Allahın ayələrini və hikməti yada salın. Həqiqətən, Allah lütfkardır, (hər şeydən) xəbərdardır.”
İbrahimin babası rəvayət edir ki, Ömər son Həccində Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarına Həcc etməyə icazə verib və onlarla müşayiətçi kimi Osman ibn Əffanı və Əbdürrəhman ibn Əvfi göndərib.
Quran 66:4 nə deyir
Bəziləri Allahın (﷾) ev işi barədə Peyğəmbərin (ﷺ) iki arvadına müraciət etdiyi ət-Təhrim surəsini göstərir. Ayənin özünü oxuyun: “Hər ikiniz Allaha tövbə etməlisiniz. Çünki ikinizin də qəlbi (günaha) meyl etmişdir.” O, Allahın (﷾) hər mömini çağırdığı kimi onları tövbəyə çağırır. Növbəti ayə deyir: “Əgər o sizi boşasa, ola bilsin ki, Rəbbi sizin əvəzinizə ona sizdən daha xeyirli ... zövcələr nəsib etsin”. O, onları boşamayıb. Allah (﷾) onun arvadlarına bu dünya ilə “Allahı, Onun Rəsulunu və Axirət yurdunu” arasında seçim verəndə Aişə sona qədər onunla qalıb. O, onun evində vəfat edib.
“(Ey Hafsa və Aişə!) Hər ikiniz Allaha tövbə etməlisiniz. Çünki ikinizin də qəlbi (günaha) meyl etmişdir. Əgər ona (Peyğəmbərə) qarşı bir-birinizə dəstək versəniz, (bilin ki,) Allah, Cəbrail və saleh möminlər onun (dostu və) yardımçısıdır. Bunlardan başqa mələklər də onun yardımçılarıdır.”
“Əgər o sizi boşasa, ola bilsin ki, Rəbbi sizin əvəzinizə ona sizdən daha xeyirli, müsəlman, mömin, itaətkar, tövbə edən, ibadət edən, oruc tutan dul və bakirə zövcələr nəsib etsin.”
“Ey Peyğəmbər! Zövcələrinə de: “Əgər siz dünya həyatını və onun bərbəzəyini istəyirsinizsə, gəlin sizə boşanma bədəllərinizi verim və sizi gözəl tərzdə boşayım. Əgər siz Allahı, Onun Rəsulunu və Axirət yurdunu istəyirsinizsə, (bilin ki,) Allah aranızdan yaxşı işlər görənlər üçün böyük bir mükafat hazırlamışdır”.”
Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) onun evində, onun növbəsində, başı onun sinəsinə söykənmiş halda vəfat etdi. Son anlarında yumşaldılmış misvakla dişlərini təmizlədi, üzünü su ilə sildi, Allahdan başqa tanrı olmadığını və ölümün əzabları olduğunu dedi, sonra ‘Ən uca yoldaşla’ dedi və vəfat etdi.
Qısqanclıq insanidir
Aişə deyib ki, heç görmədiyi Xədicəyə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarından heç birinə olduğu qədər qısqanclıq etməyib, çünki o, Xədicədən çox danışırdı. O, bunu özü haqqında danışıb. O, dürüst olduğu üçün Peyğəmbərin (ﷺ) Xədicəni nə qədər dərin sevdiyini bilirik. Arvadlar arasında qısqanclıq insanidir. Quran Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarından mələk olmağı istəmir və yenə də onları analarımız adlandırır.
Aişə deyir ki, heç görmədiyi Xədicəyə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarından heç birinə olduğu qədər qısqanclıq etməyib, çünki o, Xədicədən çox danışırdı.
“Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. Onun zövcələri isə möminlərin analarıdır. Qohumlar Allahın Kitabında (varis olmaq baxımından) bir-birlərinə möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Dostlarınıza yaxşılıq etmək isə (bundan) müstəsnadır. Bu (hökm) Kitabda (Lövhi-məhfuzda) yazılmışdır.”
Bütün ümmətin müəllimi
Əz-Zəhəbi Aişəyə 2.210 hədis aid edir, onlardan 174-ü həm əl-Buxaridə, həm Muslimdədir. O deyir ki, ondan daha alim qadın tanımır. Onun tələbəsi Məsruq and içib deyib ki, böyük səhabələrin ondan miras payları barədə soruşduğunu görüb. Müsəlmanların Peyğəmbərin (ﷺ) ev həyatı, namazı və son günləri barədə bildiklərinin çoxu onun vasitəsilə gəlib. Ondan üz çevirmək sünnənin böyük hissəsini itirməkdir.
Aişəyə 2.210 hədis aid edir, onlardan 174-ü həm əl-Buxaridə, həm Muslimdədir, ümmətdə, ümumiyyətlə qadınlar arasında ondan daha alim qadın tanımadığını deyir və vəfat yaşını altmış üç yaş və bir neçə ay göstərir.
Qeyd edir ki, Aişənin tələbəsi Məsruq and içib deyib ki, Peyğəmbərin (ﷺ) böyük səhabələrinin ondan miras payları barədə soruşduqlarını görüb.
- 2.210Ötürdüyü hədislər
- 174Onlardan həm əl-Buxaridə, həm Muslimdə olanlar
Ona heç vaxt lənət və təhqir etməyin
Aişənin seçimlərini eşələyib nöqsan axtarmağın, xüsusilə onu təhqir etməyin və ya lənətləməyin müsəlmanın ağzında yeri yoxdur. Peyğəmbər (ﷺ) deyib ki, müsəlmanı söymək pislikdir. O deyib ki, lənət edənlər Qiyamət günü nə şəfaətçi, nə də şahid olacaq. O, lənətləyən kimi yox, mərhəmət kimi göndərilib. Allah (﷾) xəbərdarlıq edir: “Mömin kişilərə və mömin qadınlara etmədikləri bir işdən ötrü əziyyət verənlər, sözsüz ki, öz üzərlərinə böhtan və açıq-aydın bir günah götürmüşlər”. Bu, hər hansı mömin üçün doğrudursa, Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı, möminlərin anası üçün nə qədər artıqdır. Ona lənət etmək müsəlmanları da parçalayır, halbuki Allah (﷾) deyir: “Hamınız Allahın ipindən möhkəm yapışın və parçalanmayın!” Bir vaxtlar onun haqqında deyilmiş yalan barədə Quran deyir: “onu əhəmiyyətsiz bir şey hesab edirdiniz. Halbuki bu, Allah yanında çox böyük günahdır”. Onun haqqında pis sözlər heç vaxt əhəmiyyətsiz şey deyil.
Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: müsəlmanı söymək pislikdir (füsuq), onunla vuruşmaq küfrdür.
Ümmüd-Dərda gecə xəlifə Əbdülməlikin nökərinə lənət etdiyini eşidib və ona deyib ki, Əbud-Dərda Allahın Rəsulunun (ﷺ) belə dediyini eşidib: lənət edənlər Qiyamət günü nə şəfaətçi, nə də şahid olacaq.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, bir nəfər Allahın Rəsulundan (ﷺ) müşrikləri lənətləməyi xahiş etdi. O cavab verdi ki, lənətləyən kimi yox, mərhəmət kimi göndərilib.
“Mömin kişilərə və mömin qadınlara etmədikləri bir işdən ötrü əziyyət verənlər, sözsüz ki, öz üzərlərinə böhtan və açıq-aydın bir günah götürmüşlər.”
“Hamınız Allahın ipindən möhkəm yapışın və parçalanmayın! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın ki, siz (bir-birinizə) düşmən idiniz, O, sizin qəlblərinizi birləşdirdi və Onun neməti sayəsində (bir-birinizlə) qardaş oldunuz. Siz odlu bir uçurumun lap kənarında ikən O, sizi oradan xilas etdi. Allah Öz ayələrini sizə beləcə bəyan edir ki, bəlkə doğru yola yönələsiniz.”
“O zaman siz bunu dilinizə gətirir, bilmədiyiniz sözü danışır və onu əhəmiyyətsiz bir şey hesab edirdiniz. Halbuki bu, Allah yanında çox böyük günahdır.”
Ona möminlərin anası kimi hörmət edin
Quranın öyrətdiyi kimi onun üçün dua edin
Nöqsan axtararaq onun seçimlərini eşələmək
Onu təhqir etmək və ya ələ salmaq
Ona lənət etmək
Bunu Peyğəmbərin (ﷺ) önündə deyərdinizmi?
Aişəyə lənət edən hər kəsə bir sual veririk. Həmin sözləri sağlığında Peyğəmbərin (ﷺ) önündə onun üzünə deyərdinizmi? Onun necə reaksiya verəcəyini düşünün. Öz arvadı Ümmü Sələmə ona hədiyyələr üstündə Aişədən şikayət gətirəndə o, ona Aişəni incitməklə onu incitməməyi deyib. Hədiyyələr barədə şikayət onu incidirdisə, ona lənət etmək onu daha çox incidərdi. Quran deyir ki, “Allahın Elçisinə əziyyət vermək” icazəli deyil. Əmmarın dediyi kimi, Aişə bu dünyada və axirətdə hələ də onun arvadıdır. Onun önündə heç vaxt deməyəcəyinizi indi də deməyin.
Aişə rəvayət edir ki, digər arvadlar insanların hədiyyələrini Aişənin günü göndərdiyindən şikayət etmək üçün Ümmü Sələməni göndərəndə Peyğəmbər (ﷺ) Ümmü Sələməyə Aişəni incitməklə onu incitməməyi deyib, çünki vəhy ona arvadlarından heç birinin yorğanı altında, Aişədən başqa, gəlməyib.
“Ey iman gətirənlər! Sizə yeməyə izin verilməyib (süfrəyə dəvət olunmadıqca) Peyğəmbərin evlərinə girməyin və (əvvəlcədən gəlib) yeməyin hazırlanmasını da gözləməyin. Lakin dəvət olunduqda girin və yemək yedikdən sonra bir-birinizlə söhbətə dalmadan dağılışın. Çünki bu (hərəkətiniz) Peyğəmbərə əziyyət verir və o sizdən utanır. Allah isə haqqı söyləməkdən utanmaz. (Peyğəmbərin) zövcələrindən bir şey soruşduqda, pərdə arxasından soruşun. Bu həm sizin qəlbiniz, həm də onların qəlbləri üçün daha təmizdir. Sizə Allahın Elçisinə əziyyət vermək, vəfatından sonra onun həyat yoldaşları ilə evlənmək əsla icazəli deyildir. Həqiqətən, bu, Allah yanında böyük günahdır.”
Əbu Məryəm Abdullah ibn Ziyad əl-Əsədi rəvayət edir ki, Təlhə, Zübeyr və Aişə Bəsrəyə gedəndə Əli Əmmar ibn Yasiri və Həsən ibn Əlini Kufəyə göndərib. Minbərdə Əmmar demişdir: Aişə Bəsrəyə gedib. Allaha and olsun, o, bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərinizin (ﷺ) arvadıdır, lakin Allah sizi sınayır ki, Ona, yoxsa ona itaət edəcəksiniz.
Hökm Allaha (﷾) məxsusdur
Keçmişdə olanlar haqqında Allah (﷾) deyir: “Onlar bir ümmət idi ki, gəlib getdilər. Onların qazandıqları özlərinə, sizin qazandığınız isə sizə aiddir. Siz onların etdikləri əməllər barədə sorğu-sual olunmayacaqsınız.” Qiyamət günü heç kəsdən Aişənin seçimləri barədə hesab istənməyəcək. Hər birimizdən öz dilimiz soruşulacaq. Quran əvvəl gələnlər üçün dua öyrədir: “Ey Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəl iman gətirmiş qardaşlarımızı bağışla. Qəlblərimizdə iman gətirənlərə qarşı kinə və həsədə yer vermə.” Peyğəmbər (ﷺ) bizə səhabələrini söyməməyi deyib və Aişə həm onun səhabəsi, həm də arvadı idi.
“Onlar bir ümmət idi ki, gəlib getdilər. Onların qazandıqları özlərinə, sizin qazandığınız isə sizə aiddir. Siz onların etdikləri əməllər barədə sorğu-sual olunmayacaqsınız.”
“(Qənimətlər həmçinin) Allahın lütfünü və razılığını qazanmağa can atan, Allaha və Onun rəsuluna yardım edərkən yurdlarından çıxardılan və mallarından məhrum edilən yoxsul mühacirlərə aiddir. Doğru olanlar da məhz onlardır. Onlardan (mühacirlərdən) öncə (Mədinədə) yurd salmış, (sonra da) iman gətirmiş kimsələr (ənsarlar) öz yanlarına hicrət edənləri sevər, onlara verdiklərinə görə qəlblərində peşmançılıq hissi duymaz, özləri ehtiyac içində olsalar belə, onları özlərindən üstün tutarlar. Nəfsinin tamahından qorunan kimsələr nicat tapanlardır. Onlardan (mühacirlərdən və ənsarlardan) sonra gələnlər deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəl iman gətirmiş qardaşlarımızı bağışla. Qəlblərimizdə iman gətirənlərə qarşı kinə və həsədə yer vermə. Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, Sən şəfqətlisən, rəhmlisən!””
Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: səhabələrimi söyməyin. Sizdən biri Uhud dağı qədər qızıl xərcləsə, onlardan birinin xərclədiyi bir müddə, hətta onun yarısına çatmaz.
Deməli, o, haqsız yerə tənqid olunurmu?
Bəli. Allah (﷾) onu möminlərin anası edib. Peyğəmbər (ﷺ) onu hər kəsdən çox sevib. Quran onu yalandan təmizə çıxarıb. O, Əlinin, Fatimənin, əl-Həsənin və əl-Hüseynin şərəfini ötürüb. Dəvə döyüşündə ona qarşı duranlar belə onu axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı adlandırıb. Müsəlman Əlini və Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsini sevə və Aişəni də sevə bilər. Əlinin öz tərəfi ondan belə danışıb və qəlblərimizi təmiz saxlayan yol budur.
“Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. Onun zövcələri isə möminlərin analarıdır. Qohumlar Allahın Kitabında (varis olmaq baxımından) bir-birlərinə möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Dostlarınıza yaxşılıq etmək isə (bundan) müstəsnadır. Bu (hökm) Kitabda (Lövhi-məhfuzda) yazılmışdır.”
Əmr ibn əl-As Peyğəmbərdən (ﷺ) insanlardan ona ən sevimlisinin kim olduğunu soruşdu. O, Aişə dedi; kişilərdən isə onun atası.
“Şübhəsiz ki, (Aişə barəsində) yalan xəbər gətirənlər özünüzdən olan bir dəstədir. Onu özünüz üçün pis bir şey hesab etməyin. Əksinə, bu sizin üçün xeyirlidir. O dəstədən olan hər bir şəxsin qazandığı günahın cəzası vardır. İçərilərindən günahın böyüyünü öz üstünə götürəni isə böyük bir əzab gözləyir.”
Aişə rəvayət edir ki, bir səhər Allahın Rəsulu (ﷺ) qara dəvə tükündən zolaqlı plaş geyinib çıxıb. Həsən ibn Əli gəlib, o, onu altına alıb; sonra Hüseyn gəlib, onu da onunla altına alıb; sonra Fatimə gəlib, onu altına alıb; sonra Əli gəlib, onu altına alıb. Sonra ayəni oxuyub: Allah yalnız sizdən, ey ev əhli, bütün murdarlığı uzaqlaşdırmaq və sizi tam təmizləmək istəyir (Quran 33:33).
Əbu Məryəm Abdullah ibn Ziyad əl-Əsədi rəvayət edir ki, Təlhə, Zübeyr və Aişə Bəsrəyə gedəndə Əli Əmmar ibn Yasiri və Həsən ibn Əlini Kufəyə göndərib. Minbərdə Əmmar demişdir: Aişə Bəsrəyə gedib. Allaha and olsun, o, bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərinizin (ﷺ) arvadıdır, lakin Allah sizi sınayır ki, Ona, yoxsa ona itaət edəcəksiniz.
Möminlərin anası
Peyğəmbərin (ﷺ) ən çox sevdiyi insan
Böhtandan təmiz
Əlinin və Fatimənin şərəfini ötürüb
Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsinin düşməni
Baxışlar
Bəzi müsəlmanlar Aişənin tənqid oluna biləcəyini hesab edir
Bəzi müsəlmanlar Əliyə və Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsinə sevgidən hesab edir ki, Aişə yanlış edib və dürüst iman bunu demək deməkdir. Onlar bu arqumentləri gətirir.
O, Dəvə döyüşündə haqlı başçı Əli ilə vuruşub.
Təkzib
Əlinin tərəfində olan Əmmar onu bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı adlandırıb. Əli ona hörmətlə davranılmasını və evinə göndərilməsini təmin edib və rəvayətlər onun peşmanlığını göstərir. Quran bir-biri ilə vuruşan möminləri yenə də mömin adlandırır.
Quran 66:4 onu qınayır.
Təkzib
Ayə Allahın (﷾) hər mömini çağırdığı kimi iki arvadı tövbəyə çağırır. Peyğəmbər (ﷺ) onları boşamayıb və Aişə o, onun evində vəfat edənə qədər onun arvadı qalıb.
O, Quran 33:33-ə zidd olaraq evindən çıxıb.
Təkzib
Ayə cahiliyyət dövründəki kimi açıq-saçıq gəzməyi qadağan edir. O, bütün səfərləri qadağan etməyib: Peyğəmbərin (ﷺ) arvadları ondan sonra Ömərin icazəsi ilə Həccə gedib.
O, qısqanc olub və Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsini sevməyib.
Təkzib
O, öz qısqanclığını dürüstcə danışıb. O, həm də Əli, Fatimə, əl-Həsən və əl-Hüseyn haqqında plaş rəvayətini ötürüb və soruşanı bilik üçün Əliyə göndərib.
İslam baxışı
Aişə möminlərin anası və Peyğəmbərin (ﷺ) ən çox sevdiyi arvadıdır. Allah (﷾) onun adını təmizə çıxarıb. Müsəlmanlar ona hörmət edir, onunla birlikdə Peyğəmbərin (ﷺ) ailəsini sevir və ilk möminlər arasında keçənləri Allaha (﷾) buraxır.
Allah (﷾) Peyğəmbərin (ﷺ) arvadlarını möminlərin anaları edib.
Peyğəmbər (ﷺ) Aişəni özünə ən sevimli insan adlandırıb.
Allah (﷾) onun böhtandan təmiz olduğunu bəyan edib və bunu heç vaxt təkrarlamamağı xəbərdar edib.
Əlinin tərəfində olan Əmmar onu bu dünyada və axirətdə Peyğəmbərin (ﷺ) arvadı adlandırıb.
Onu təhqir etmək və ya lənətləmək günahdır, möminləri parçalayır və Peyğəmbəri (ﷺ) incidərdi.
Erkən möminlərin arasında keçənlər Allaha (﷾) həvalə olunur.