Müsəlmanlar Peyğəmbərin (ﷺ) səhabələrinə necə baxmalıdır?

“Dində hamını ötüb keçən ilk mühacirlərə və ənsara, həmçinin yaxşı işlər görməkdə onların ardınca gedənlərə gəlincə, Allah onlardan razıdır, onlar da Allahdan razıdırlar. (Allah) onlar üçün (ağacları və qəsrləri) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları cənnətlər hazırlamışdır. Bu, böyük uğurdur.”

“Allah, (Hüdeybiyyədə ikən, Ridvan beyətində) ağac altında sənə beyət edən möminlərdən razı qaldı. (Allah) onların qəlblərində olanı bildi, onlara sükunət nazil etdi və onları yaxın bir zəfərlə (Xeybərin fəthi ilə) mükafatlandırdı.”

“Muhamməd Allahın rəsuludur. Onunla birlikdə olanlar kafirlərə qarşı sərt, öz aralarında isə rəhmlidirlər. Sən onları rüku edən, səcdəyə qapanan, Allahdan lütf və razılıq diləyən görərsən. Onların əlamətləri isə üzlərində olan səcdə izidir. Bu onların Tövratdakı vəsfidir. İncildə olan vəsfləri isə cücərtisini çıxarıb, onu qüvvətləndirmiş, o da qalınlaşıb, gövdəsi üzərində şax durmuş, əkinçiləri heyran edən bir əkin kimidirlər. (Allah möminlərin sayını artırır, özlərini də qüvvətləndirir ki,) kafirləri qəzəbləndirsin. Allah onlardan iman gətirib saleh əməllər edənlərə bağışlanma və böyük bir mükafat vəd etmişdir.”

“(Qənimətlər həmçinin) Allahın lütfünü və razılığını qazanmağa can atan, Allaha və Onun rəsuluna yardım edərkən yurdlarından çıxardılan və mallarından məhrum edilən yoxsul mühacirlərə aiddir. Doğru olanlar da məhz onlardır. Onlardan (mühacirlərdən) öncə (Mədinədə) yurd salmış, (sonra da) iman gətirmiş kimsələr (ənsarlar) öz yanlarına hicrət edənləri sevər, onlara verdiklərinə görə qəlblərində peşmançılıq hissi duymaz, özləri ehtiyac içində olsalar belə, onları özlərindən üstün tutarlar. Nəfsinin tamahından qorunan kimsələr nicat tapanlardır. Onlardan (mühacirlərdən və ənsarlardan) sonra gələnlər deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəl iman gətirmiş qardaşlarımızı bağışla. Qəlblərimizdə iman gətirənlərə qarşı kinə və həsədə yer vermə. Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, Sən şəfqətlisən, rəhmlisən!””

Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: səhabələrimi söyməyin. Sizdən biri Uhud dağı qədər qızıl xərcləsə, onlardan birinin xərclədiyi bir müddə, hətta onun yarısına çatmaz.

Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir ki, insanların ən yaxşısı onun öz nəsli, sonra onların ardınca gələnlər, sonra da onların ardınca gələnlərdir.

Əlinin oğlu İbn əl-Hənəfiyyə atasından Allahın Rəsulundan (ﷺ) sonra insanların ən yaxşısının kim olduğunu soruşdu. Əli Əbu Bəkr, sonra Ömər cavabını verdi. Əlinin növbəti olaraq Osmanın adını çəkəcəyindən qorxub soruşdu: bəs sən? Əli cavab verdi ki, o, müsəlmanlar arasında sadəcə bir adamdır.

İbn Abbas rəvayət edir ki, Ömərin cənazəsi qoyulanda və insanlar onun üçün dua edəndə Əli gəldi, Ömər üçün Allahdan mərhəmət dilədi və dedi ki, Allahın hüzuruna getmək üçün heç kimin əməlləri ona Ömərin əməllərindən əziz deyil. Əli dedi ki, Allahın Öməri iki yoldaşı ilə birlikdə yerləşdirəcəyini həmişə düşünüb, çünki Peyğəmbərin (ﷺ) tez-tez belə dediyini eşidib: mən, Əbu Bəkr və Ömər getdik; mən, Əbu Bəkr və Ömər girdik.

Ömər paltarları Mədinə qadınları arasında payladı və bir yaxşı paltar qaldı. Bir adam ona dedi ki, onu arvadına, Allahın Rəsulunun (ﷺ) nəvəsinə, yəni Əlinin qızı Ümmü Gülsümə versin. Ömər onu əvəzində Uhudda müsəlmanlar üçün su tuluqları daşımış ənsar qadını Ümmü Salitə verdi.

Uqbə ibn əl-Haris rəvayət edir ki, əsr namazından sonra Əbu Bəkr əl-Həsənin uşaqlarla oynadığını görüb onu çiyinlərinə qaldırdı. O dedi: sən Əliyə yox, Peyğəmbərə (ﷺ) oxşayırsan. Əli gülümsəyirdi.

Əbu Bəkr dedi: Muhəmmədi (ﷺ) onun ailəsi vasitəsilə gözləyin (hörmət edin).

Zeyd ibn Ərqəm rəvayət edir ki, Məkkə ilə Mədinə arasında Xum adlı su yerində Peyğəmbər (ﷺ) Allaha həmd etdi və dedi ki, insanlar arasında iki ağır şey qoyur: içində doğru yol və nur olan Allahın Kitabı, ona möhkəm sarılın; və ev əhli, insanlara ailəsinin üzvlərinə qarşı vəzifələrini xatırladaraq. Zeyd dedi ki, Peyğəmbərin (ﷺ) arvadları onun ev əhlindəndir, lakin burada nəzərdə tutulan ev əhli sədəqə haram olanlardır: Əlinin, Əqilin, Cəfərin və əl-Abbasın ailəsi.

“Şübhəsiz ki, Zikri (Quranı) Biz nazil etdik və Biz də onu qoruyacağıq.”

Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, bir nəfər Allahın Rəsulundan (ﷺ) müşrikləri lənətləməyi xahiş etdi. O cavab verdi ki, lənətləyən kimi yox, mərhəmət kimi göndərilib.

Abdullah ibn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir ki, insanların ən yaxşısı onun öz nəsli, sonra onların ardınca gələnlər, sonra da onların ardınca gələnlərdir.