İsa Tanrıdırsa, niyə dua edirdi?

İncillər (Əhdi-Cədidin əvvəlində İsanın həyatının dörd xəbəri) İsanı tək dua etmək üçün camaatı tərk edən kimi göstərir. O, səhrada, dağda və dan yeri sökülməzdən əvvəl dua edib. Bir dəfə o, bütün gecəni “Tanrıya dua edərək” keçirib. O, özündən əvvəlki hər peyğəmbər kimi Tanrıya dua edib: ehtiyacı olmayan kimi yox, Tanrıya ehtiyacı olan kimi. Ondan birinci əmr soruşulanda o, tək Tanrı əqidəsini verib: “Tanrımız Rəbb yeganə Rəbbdir”. Əqidə iman bəyanıdır.

Getsemani Yerusəlimdən kənarda, İncillərin onun tutulduğunu dediyi gecə İsanın dua etdiyi yerdir. O, üzüstə düşüb Atasından kasanı ondan uzaqlaşdırmağı diləyib. Kasa onu gözləyən ağır sınağın təsviridir. O, qayıdıb ikinci dəfə dua edib: “əgər Mən bu kasadan içmədən o uzaqlaşa bilmirsə, Sənin iradən olsun”. Sonra o, üçüncü dəfə eyni sözləri deyərək dua edib. O, kasanı özü uzaqlaşdıra bilməyib. O, bunu edə biləndən diləyib və hər dəfə Onun iradəsini qəbul edib. Hər şeyi bilən və hər şeyi edə bilən Tanrının yalvaracağı heç kim yoxdur.

İbranilərə məktub Əhdi-Cədidin kitabıdır və xristianlar onu Müqəddəs Yazı sayır. O, onun dualarını “Onu ölümdən xilas edə bilənə” təqdim edilmiş güclü fəryad və göz yaşları kimi təsvir edir. O, özünü öz gücü ilə xilas etməyib. O, bunu edə biləndən diləyib. İbranilərə əlavə edir ki, o, “eşidildi”. Bu, Rəbbinin cavab verdiyi qulun duası idi.

Quran deyir ki, Allahla (﷾) yanaşı başqa tanrılar olsaydı, hər tanrı öz yaratdıqlarını iddia etməklə qarışıqlıq olardı. Düşüncə sadədir. İki ilahi iradə nə vaxtsa razılaşmaya bilsəydi, biri boyun əyməli olardı. Boyun əyən heç vaxt Tanrı olmayıb. Xristianlar deyir ki, İsa Tanrıdır. Lakin Lukanın onun kasa barədə dua etdiyi gecənin xəbərində İsanın ‘Mənim iradəm’ adlandırdığı iradə Atasının iradəsinə boyun əyir. İradəsi Tanrının iradəsinə boyun əyən Tanrı deyil.

Xristianlar cavab verir ki, əbədi Oğul “qul surətini” alıb və tam insan olub. Bu oxunuşa görə o, Tanrı qalaraq insan təbiətində, həqiqi insan kimi dua edib. Onun duaları Tanrıdan aşağı olduğunu yox, həqiqətən insan olduğunu göstərir. 681-ci ildə bir kilsə şurası əlavə edib ki, onun iki iradəsi var, ilahi və insani. O deyib ki, onun insani iradəsi ilahi iradəyə tabedir. Xristianlar Getsemanini bu işıqda oxuyur.

Təbiət dua etmir; şəxs dua edir. 451-ci ildə kilsə şurası olan Xalkedon Şurası Məsihi bir şəxs kimi təyin edib və onun “iki şəxsə ayrılmadığını və bölünmədiyini” bəyan edib. Deməli, əqidənin öz şərtlərinə görə dua edən Oğul Tanrı idi. Bu o deməkdir ki, Oğul Tanrı özünə verə bilmədiyini yalvarıb və öz iradəsindən əl çəkib. Hər şeyi bilən, hər şeyə qadir Tanrı bunu edə bilməz. Yalnız insan dua edibsə, Məsihdə iki şəxs var və eyni şura bunu rədd edib. İncillər onun sözlərini heç vaxt belə ayırmır. Onlar öz Tanrısına dua edən bir insanı göstərir.

Quran İsanın Allahın (﷾) qulu olduğunu və Allahın (﷾) onu peyğəmbər etdiyini dediyini qeyd edir. O deyir ki, Allah (﷾) ona həyatda olduğu müddətcə namaz qılmağı əmr edib. O həm də deyir ki, Məsih heç vaxt Allahın (﷾) qulu olmağı özünə ar bilməyib.

İsa həqiqi insan kimi dua edib. Əbədi Oğul tam insan təbiəti alıb. Bu təbiətdə o, dua edib, Atadan asılı olub və Onun iradəsinə tabe olub. O, davamçılarına nümunə qoyub.