Qısa cavab
Bəli. İslam hər canlıya yaxşılığı öyrədir. Peyğəmbər Muhəmməd (ﷺ) susuz itə su verdiyi üçün Allahın (﷾) günahlarını bağışladığı bir kişidən danışıb. Kişi quyuya enib, başmağını doldurub və itə içirdib. İnsanlar heyvanlara yaxşılıq üçün mükafat olub-olmadığını soruşub. Peyğəmbər (ﷺ) demişdir ki, hər canlıya xidmət üçün mükafat var. O, bağlayıb ac saxladığı pişiyə görə Oda (Cəhənnəmə) gedən qadın barədə də xəbərdarlıq edib. Yemək üçün kəsilən heyvan da mərhəmətə layiqdir. Peyğəmbər (ﷺ) müsəlmanlara bıçağı itiləməyi və heyvanı əzabdan qorumağı deyib. Quran deyir ki, heyvanlar və quşlar bizimki kimi ümmətlərdə yaşayır və hamısı Rəbbinin yanına toplanacaq.
Peyğəmbərin (ﷺ) təlimində və Quranda heyvanlar
- Susamış itə su verən adamın günahları bağışlandı.
- Hər canlıya xidmətin mükafatı var.
- Bağlayıb ac qoyduğu pişiyə görə bir qadın Cəhənnəmə getdi.
- Bıçağı itiləyin və heyvana əziyyət verməyin.
- Heyvanlar bizim kimi icmalarda yaşayır və hamısı Rəbbinin hüzuruna toplanır.
Tam izah
Mərhəmətə mükafat, qəddarlığa cəza
Peyğəmbərin (ﷺ) iki sözü qaydanı açıq qoyur. Bir kişi susuzluqdan ölən itə su gətirdiyi üçün günahları bağışlanıb. Bir qadın pişiyi ac qoyduğu üçün cəzalandırılıb. Deməli, heyvana yaxşılıq bağışlanma qazandıra bilər, ona qəddarlıq isə günahdır.
Əbu Hureyrə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) susuz bir adam barədə danışmışdır: o, quyudan su içdi, sonra susuzluqdan palçıq yalayan bir it gördü. Yenidən aşağı endi, ayaqqabısını su ilə doldurub itə içirtdi və Allah ona təşəkkür edib onu bağışladı. Heyvanlara yaxşılığın mükafatı olub-olmadığı soruşulanda Peyğəmbər dedi ki, hər canlıya yaxşılığın mükafatı var.
İbn Ömər rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: bir qadın bağlı saxladığı, nə yedizdirdiyi, nə də öz yeməyini tapmağa buraxdığı pişiyə görə Oda girdi.
Kəsimdə də mərhəmət
Peyğəmbər (ﷺ) demişdir ki, Allah (﷾) hər şeydə, yemək üçün heyvanın kəsilməsində də gözəlliyi yazıb. Bundan müsəlman alimləri bir neçə qayda öyrədir. Bıçaq heyvanın görmədiyi yerdə itilənir. Bir heyvan digərinin önündə kəsilmir. Heyvan qorxudulmur və sürüklənmir. Heyvanın üstündə Allahın (﷾) adı çəkilir və kəsmə sürətli olur. O, nəfəs borusundan, qida borusundan və boyundakı böyük qan damarlarından keçir. Onurğa beyni heyvan ölməzdən əvvəl kəsilmir.
Şəddad ibn Övs rəvayət edir ki, Peyğəmbər (ﷺ) demişdir: Allah hər şeydə gözəlliyi yazmışdır. Ona görə kəsəndə gözəl kəsin: bıçağı itiləyin və heyvana əzab verməyin.
Quranda heyvanlar
Quran deyir ki, yeriyən və ya uçan hər canlı insan ümmətləri kimi ümmətlərdə yaşayır. O deyir ki, onların hamısı Rəbbinin yanına toplanacaq. Deməli, İslamda heyvanlar əşya deyil. Onlar Allahın (﷾) bildiyi və geri çağıracağı məxluqlardır.
“Yer üzündə gəzən heyvanların və (göydə) iki qanadı ilə uçan quşların hamısı sizin kimi ümmətlərdir. Biz Kitabda (lövhi-məhfuzda) heç bir şeyi nəzərdən qaçırmadıq. Sonra onlar Rəbbinin hüzuruna toplanacaqlar.”
Baxışlar
İslam baxışı
Heyvanlar yaxşılığa layiqdir və heç biri ehtiyac olmadan əzab çəkdirilə bilməz. Peyğəmbər (ﷺ) hər canlıya yaxşılıq üçün mükafat vəd edib. O, qəddarlıq üçün cəza barədə xəbərdarlıq edib. O, yemək üçün kəsilən heyvanın da ən az əzabla kəsilməsini əmr edib.
Peyğəmbər (ﷺ) öyrədib ki, bir kişi susuz itə su verdiyi üçün bağışlanıb. O demişdir ki, hər canlıya xidmət üçün mükafat var.
Peyğəmbər (ﷺ) öyrədib ki, bir qadın bağlayıb ac saxladığı pişiyə görə Odda cəzalandırılıb.
Peyğəmbər (ﷺ) kəsimin iti bıçaqla, heyvanı əzabdan qoruyaraq yaxşı edilməsini əmr edib.
Müsəlman alimləri bu əmrdən çıxarır ki, heyvan bıçağın itilənməsini və ya başqa heyvanın kəsilməsini görməməlidir. Onlar həm də deyir ki, o, qorxudulmamalı, sürüklənməməli və ölməzdən əvvəl onurğa beyni kəsilməməlidir.
Quran heyvanları və quşları hamısı Rəbbinin yanına toplanacaq, insan ümmətləri kimi ümmətlər kimi təsvir edir.